قانون اساسی - فصل نهم: قوه مجریه: تفاوت میان نسخه‌ها

از قانون ایران ما
دیداریویکی‌متن
ایجاد صفحه بر اساس متن اصلی
 
TheKing (بحث | مشارکت‌ها)
۹ ویرایش‌ها
←اصل‏ یکصد و چهل و دوم: نامگذاری اصل و اضافه شدن شفافیت مالی
 
(۳۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}
{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}


== مبحث اول - ریاست جمهوری و وزراء ==
== مبحث اول - ریاست دولت و وزیران ==
=== اصل‏ یکصد و سیزدهم ===
پس‏ از مقام‏ رهبری‏ رئیس‏ جمهور عالیترین‏ مقام‏ رسمی‏ کشور
است‏ و مسئولیت‏ اجرای‏ قانون‏ اساسی‏ و ریاست‏ قوه‏ مجریه‏ را جز در اموری‏ که‏
مستقیماً به‏ رهبری‏ مربوط می‏ شود، بر عهده‏ دارد.


''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سیزدهم‏: پس‏ از مقام‏ رهبری‏ رئیس‏ جمهور عالیترین‏
=== اصل‏ یکصد و سیزدهم: جایگاه ریاست دولت ===
مقام‏ رسمی‏ کشور است‏ و مسئولیت‏ اجرای‏ قانون‏ اساسی‏ و تنظیم‏ روابط قوای‏ سه‏
رییس جمهور بالاترین مقام اجرایی کشور است و مسوولیت اجرای قانون اساسی و اداره قوه مجریه را جز در حوزه هایی که به نهادهای مستقل حاکمیتی سپرده شده است بر عهده دارد.
گانه‏ و ریاست‏ قوه‏ مجریه‏ را جز در اموری‏ که‏ مستقیما به‏ رهبری‏ مربوط می‏
شود، بر عهده‏ دارد.''


=== اصل‏ یکصد و چهاردهم ===
=== اصل‏ یکصد و چهاردهم: شیوه‌ی انتخاب رییس دولت ===
رئیس‏ جمهور برای‏ مدت‏ چهار سال‏ با رای‏ مستقیم‏ مردم‏
رییس جمهور توسط رای مجلس قانون‌گذاری انتخاب شده و پس از انتخاب، لازم است به تایید شاه برسد. برای مدت شش (۶) سال انتخاب می‌شود و تنها یک بار می تواند به صورت پیوسته دوباره انتخاب شود.
انتخاب‏ می‏ شود و انتخاب‏ مجدد او به‏ صورت‏ متوالی‏ تنها برای‏ یک‏ دوره‏
بلامانع است‏.


=== اصل‏ یکصد و پانزدهم ===
=== اصل‏ یکصد و پانزدهم: شرایط لازم برای ریاست جمهوری ===
رئیس‏ جمهور باید از میان‏ رجال‏ مذهبی‏ و سیاسی‏ که‏ واجد
ریاست جمهوری باید دارای تابعیت ایران، سابقه‌ی روشن مدیریتی، توان تصمیم‌گیری، امانت داری، حسن سابقه‌ی عمومی و پایبندی به قانون اساسی و اصول حکمرانی دموکراتیک باشد.
شرایط زیر باشند انتخاب‏ گردد: ایرانی‏ الاصل‏، تابع ایران‏، مدیر و مدبر، دارای‏
حسن‏ سابقه‏ و امانت‏ و تقوی‏، مومن‏ و معتقد به‏ مبانی‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ و
مذهب‏ رسمی‏ کشور.


=== اصل‏ یکصد و شانزدهم ===
=== اصل‏ یکصد و شانزدهم: معرفی نامزد و روند انتخاب ===
نامزدهای‏ ریاست‏ جمهوری‏ باید قبل‏ از شروع‏ انتخابات‏
نامزدهای ریاست جمهوری باید پیش از آغاز فرایند انتخاب، نامزدی خود را به صورت رسمی به مجلس قانون‌گذاری اعلام کنند. بررسی صلاحیت و معرفی نهایی نامزدها طبق قانون انجام می شود.
آمادگی‏ خود را رسماً اعلام‏ کنند. نحوه‏ برگزاری‏ انتخاب‏ رئیس‏ جمهوری‏ را قانون‏
معین‏ می‏ کند.


=== اصل‏ یکصد و هفدهم ===
=== اصل‏ یکصد و هفدهم: رای اعتماد مجلس و تایید شاه ===
رئیس‏ جمهور با اکثریت‏ مطلق‏ آراء شرکت‏ کنندگان‏ انتخاب‏ می‏
رییس جمهور با رای موافق دست کم هفتاد درصد (۷۰٪) اعضای مجلس قانونگذاری انتخاب می شود. پس از رای اعتماد مجلس، شاه با امضای خود حکم انتصاب رییس جمهور را صادر می کند.
شود، ولی‏ هر گاه‏ در دوره‏ نخست‏ هیچیک‏ از نامزدها چنین‏ اکثریتی‏ بدست‏ نیاورد،
روز جمعه‏ هفته‏ بعد برای‏ بار دوم‏ رای‏ گرفته‏ می‏ شود. در دور دوم‏ تنها دو نفر
از نامزدها که‏ در دور نخست‏ آراء بیشتری‏ داشته‏ اند شرکت‏ می‏ کنند، ولی‏ اگر
بعضی‏ از نامزدهای‏ دارنده‏ آراء بیشتر، از شرکت‏ در انتخابات‏ منصرف‏ شوند، از
میان‏ بقیه‏، دو نفر که‏ در دور نخست‏ بیش‏ از دیگران‏ رای‏ داشته‏اند برای‏
انتخاب‏ مجدد معرفی‏ می‏ شوند.


=== اصل‏ یکصد و هجدهم ===
=== اصل‏ یکصد و هجدهم: نظارت بر فرایند انتخاب ===
مسئولیت‏ نظارت‏ بر انتخابات‏ ریاست‏ جمهوری‏ طبق‏ اصل‏ نود و
نظارت بر فرایند انتخاب رییس جمهور بر عهده نهاد قانونی ناظر بر انتخابات و تصمیم های مجلس است که استقلال و بی‌طرفی ان باید تضمین شود.
نهم‏ بر عهده‏ شورای‏ نگهبان‏ است‏ ولی‏ قبل‏ از تشکیل‏ نخستین‏ شورای‏ نگهبان‏ بر
عهده‏ انجمن‏ نظارتی‏ است‏ که‏ قانون‏ تعیین‏ می‏ کند.


=== اصل‏ یکصد و نوزدهم ===
=== اصل‏ یکصد و نوزدهم: زمان‌بندی انتخاب رییس‌جمهور ===
انتخاب‏ رئیس‏ جمهور جدید باید حداقل‏ یک‏ ماه‏ پیش‏ از
رای گیری مجلس برای انتخاب رییس جمهور جدید باید دست کم یک ماه پیش از پایان دوره رییس جمهور پیشین انجام شود و تا اغاز دوره‌ی جدید، رییس جمهور پیشین وظایف خود را ادامه می‌دهد.
پایان‏ دوره‏ ریاست‏ جمهوری‏ قبلی‏ انجام‏ شده‏ باشد و در فاصله‏ انتخاب‏ رئیس‏
جمهور جدید و پایان‏ دوره‏ ریاست‏ جمهوری‏ سابق‏، رئیس‏ جمهور پیشین‏ وظایف‏ رئیس‏
جمهوری‏ را انجام‏ می‏ دهد.


=== اصل‏ یکصد و بیستم ===
=== اصل‏ یکصد و بیستم: شرایط اضطراری در فرایند انتخاب ===
هر گاه‏ در فاصله‏ ده‏ روز پیش‏ از رای‏ گیری‏ یکی‏ از
در صورت فوت یا ناتوانی یکی از نامزدهای معرفی شده پیش از رای‌گیری مجلس، فرایند انتخاب طبق قانون به تعویق می‌افتد.
نامزدهایی‏ که‏ صلاحیت‏ او طبق‏ این‏ قانون‏ احراز شده‏ فوت‏ کند، انتخابات‏ به‏
مدت‏ دو هفته‏ به‏ تاخیر می‏ افتد. اگر در فاصله‏ دور نخست‏ و دور دوم‏ نیز یکی‏
از دو نفر حایز اکثریت‏ دور نخست‏ فوت‏ کند، مهلت‏ انتخابات‏ برای‏ دو هفته‏ تمدید
می‏ شود.


=== اصل‏ یکصد و بیست و یکم ===
=== اصل‏ یکصد و بیست و یکم: تعهد قانونی رییس‌جمهور ===
رئیس‏ جمهور در مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ در جلسه‏ ای‏ که‏ با
رییس‌جمهور در برابر نمایندگان مردم تعهد می‌دهد که قانون اساسی را پاس بدارد از حقوق شهروندان حمایت کند از تمرکز قدرت پرهیز نماید و همه‌ی توان خود را در راه رفاه عمومی، آزادی‌های فردی، عدالت اجتماعی و استقلال کشور به کار گیرد.
حضور رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ و اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ تشکیل‏ می‏ شود به‏ ترتیب‏ زیر
سوگند یاد می‏ کند و سوگندنامه‏ را امضاء می‏ نماید.


''بسم‏ الله‏ الرحمن‏ الرحیم‏
=== اصل‏ یکصد و بیست و دوم: پاسخگویی رییس دولت ===


‎‎‎‎‎‎"من‏ به‏ عنوان‏ رئیس‏ جمهور در پیشگاه‏ قرآن‏ کریم‏ و در برابر ملت‏
رییس دولت در برابر مردم و نهاد قانون‌گذاری نسبت به اختیارات و وظایف خود پاسخگو است.
ایران‏ به‏ خداوند قادر متعال‏ سوگند یاد می‏ کنم‏ که‏ پاسدار مذهب‏ رسمی‏ و نظام‏
جمهوری‏ اسلامی‏ و قانون‏ اساسی‏ کشور باشم‏ و همه‏ استعداد و صلاحیت‏ خویش‏ را در
راه‏ ایفای‏ مسئولیتهایی‏ که‏ بر عهده‏ گرفته‏ ام‏ به‏ کار گیرم‏ و خود را وقف‏
خدمت‏ به‏ مردم‏ و اعتلای‏ کشور، ترویج‏ دین‏ و اخلاق‏، پشتیبانی‏ از حق‏ و گسترش‏
عدالت‏ سازم‏ و از هر گونه‏ خودکامگی‏ بپرهیزم‏ و از آزادی‏ و حرمت‏ اشخاص‏ و
حقوقی‏ که‏ قانون‏ اساسی‏ برای‏ ملت‏ شناخته‏ است‏ حمایت‏ کنم‏. در حراست‏ از
مرزها و استقلال‏ سیاسی‏ و اقتصادی‏ و فرهنگی‏ کشور از هیچ‏ اقدامی‏ دریغ نورزم‏ و
با استعانت‏ از خداوند و پیروی‏ از پیامبر اسلام‏ و ائمه‏ اطهار علیهم‏ السلام‏
قدرتی‏ را که‏ ملت‏ به‏ عنوان‏ امانتی‏ مقدس‏ به‏ من‏ سپرده‏ است‏ همچون‏ امینی‏
پارسا و فداکار نگاهدار باشم‏ و آن‏ را به‏ منتخب‏ ملت‏ پس‏ از خود بسپارم‏."''


‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و یکم‏: رئیس‏ جمهور در مجلس‏ شورای‏ ملی‏
=== اصل‏ یکصد و بیست و سوم: ابلاغ و اجرای قانون‌ها ===
در جلسه‏ ای‏ که‏ با حضور رئیس‏ دیوان‏ عالی‏ کشور و اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏
رییس دولت موظف است مصوبات قانونی را پس از طی مراحل مقرر امضا و برای اجرا ابلاغ کند.
قانون‏ اساسی‏ تشکیل‏ میشود به‏ ترتیب‏ زیر سوگند یاد می‏ کند و سوگندنامه‏ را
امضاء می‏ نماید.
‎‎‎‎‎‎بسم‏ الله‏ الرحمن‏ الرحیم‏
‎‎‎‎‎‎"من‏ به‏ عنوان‏ رئیس‏ جمهور در پیشگاه‏ قرآن‏ کریم‏ و در برابر ملت‏
ایران‏ به‏ خداوند قادر متعال‏ سوگند یاد می‏ کنم‏ که‏ پاسدار مذهب‏ رسمی‏ و نظام‏
جمهوری‏ اسلامی‏ و قانون‏ اساسی‏ کشور باشم‏ و همه‏ استعداد و صلاحیت‏ خویش‏ را در
راه‏ ایفای‏ مسئولیتهایی‏ که‏ بر عهده‏ گرفته‏ ام‏ به‏ کار گیرم‏ و خود را وقف‏
خدمت‏ به‏ مردم‏ و اعتلای‏ کشور، ترویج‏ دین‏ و اخلاق‏، پشتیبانی‏ از حق‏ و گسترش‏
عدالت‏ سازم‏ و از هر گونه‏ خودکامگی‏ بپرهیزم‏ و از آزادی‏ و حرمت‏ اشخاص‏ و
حقوقی‏ که‏ قانون‏ اساسی‏ برای‏ ملت‏ شناخته‏ است‏ حمایت‏ کنم‏. در حراست‏ از
مرزها و استقلال‏ سیاسی‏ و اقتصادی‏ و فرهنگی‏ کشور از هیچ‏ اقدامی‏ دریغ نورزم‏ و
با استعانت‏ از خداوند و پیروی‏ از پیامبر اسلام‏ و ائمه‏ اطهار علیهم‏ السلام‏
قدرتی‏ را که‏ ملت‏ به‏ عنوان‏ امانتی‏ مقدس‏ به‏ من‏ سپرده‏ است‏ همچون‏ امینی‏
پارسا و فداکار نگاهدار باشم‏ و آن‏ را به‏ منتخب‏ ملت‏ پس‏ از خود بسپارم‏".''


=== اصل‏ یکصد و بیست و دوم ===
=== اصل یکصد و بیست و چهارم: معاونان رییس جمهور ===
رئیس‏ جمهور در حدود اختیارات‏ و وظایفی‏ که‏ به‏ موجب‏
رییس جمهور می تواند برای انجام وظایف اجرایی خود معاونانی تعیین کند. معاون اول مسوول هماهنگی امور دولت است.
قانون‏ اساسی‏ و یا قوانین‏ عادی‏ به‏ عهده‏ دارد در برابر ملت‏ و رهبر و مجلس‏
شورای‏ اسلامی‏ مسئول‏ است‏.
''
اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و دوم‏: رئیس‏ جمهور در حدود اختیارات‏ و وظایف‏
خویش‏ در برابر ملت‏ مسئول‏ است‏، نحوه‏ رسیدگی‏ به‏ تخلف‏ از این‏ مسئولیت‏ را
قانون‏ معین‏ می‏ کند. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''


=== اصل‏ یکصد و بیست و سوم ===
=== اصل یکصد و بیست و پنجم: قراردادها و توافق های بین المللی ===
رئیس‏ جمهور موظف‏ است‏ مصوبات‏ مجلس‏ یا نتیجه‏ همه‏
امضای قراردادها و توافق های بین المللی پس از تصویب نهاد قانون‌گذاری با رییس‌جمهور یا نماینده‌ی قانونی او است.
پرسی‏ را پس‏ از طی‏ مراحل‏ قانونی‏ و ابلاغ‏ به‏ وی‏ امضاء کند و برای‏ اجرا در
اختیار مسئولان‏ بگذارد.


=== اصل یکصد و بیست و چهارم ===
=== اصل‏ یکصد و بیست و ششم: برنامه‌ریزی و بودجه ===
رئیس‏ جمهور می‏ تواند برای‏ انجام‏ وظایف‏ قانونی‏ خود
مسوولیت برنامه‌ریزی بودجه و امور اداری کشور با رییس‌جمهور است و می‌تواند اجرای ان را به نهادهای اجرایی واگذار کند.
معاونانی‏ داشته‏ باشد. معاون‏ اول‏ رئیس‏ جمهور با موافقت‏ وی‏ اداره‏ هیأت‏
وزیران‏ و مسئولیت‏ هماهنگی‏ سایر معاونتها را به‏ عهده‏ خواهد داشت‏.


‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و چهارم‏: رئیس‏ جمهور فردی‏ را برای‏ نخست‏
=== اصل یکصد و بیست و هفتم: نمایندگان ویژه‌ی رییس‌جمهور ===
وزیری‏ نامزد می‏ کند و پس‏ از کسب‏ رای‏ تمایل‏ از مجلس‏ شورای‏ ملی‏ حکم‏ نخست‏
رییس‌جمهور می‌تواند در موارد خاص نمایندگان ویژه با اختیارات مشخص تعیین کند. تصمیم‌های انان در چارچوب قانون معتبر است.
وزیری‏ برای‏ او صادر می‏ نماید.''


=== اصل یکصد و بیست و پنجم ===
=== اصل‏ یکصد و بیست و هشتم: سفیران خارجی ===
امضای‏ عهدنامه‏ ها، مقاوله‏ نامه‏ ها، موافقت‏ نامه‏ ها
سفیران با پیشنهاد وزارت امور خارجه و تایید رییس جمهور منصوب می شوند. تایید نهایی سفیران خارجی با امضای پادشاه است.
و قراردادهای‏ دولت‏ ایران‏ با سایر دولتها و همچنین‏ امضای‏ پیمان‏ های‏ مربوط
به‏ اتحادیه‏ های‏ بین‏ المللی‏ پس‏ از تصویب‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ با رئیس‏
جمهور یا نماینده‏ قانونی‏ او است‏.


=== اصل‏ یکصد و بیست و ششم ===
=== اصل‏ یکصد و بیست و نهم: اعطای نشان‌های دولتی ===
رئیس‏ جمهور مسئولیت‏ امور برنامه‏ و بودجه‏ و امور
اعطای‏ نشان‌های‏ دولتی‏ با رییس‏ جمهور است‏.
اداری‏ و استخدامی‏ کشور را مستقیماً بر عهده‏ دارد و می‏ تواند اداره‏ آنها را به‏
عهده‏ دیگری‏ بگذارد.


‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و ششم‏: تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏
=== اصل‏ یکصد و سی ام: استعفای رییس دولت ===
های‏ دولت‏ پس‏ از تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ به‏ اطلاع‏ رئیس‏ جمهور می‏ رسد و در
رییس جمهور می‌تواند استعفا دهد و تا پذیرش رسمی استعفا وظایف خود را ادامه می‌دهد. تایید استعفای رییس‌جمهور با مجلس شورای ملی است.
صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏ برای‏ تجدید نظر به‏
هیأت‏ وزیران‏ می‏ فرستد.''


=== اصل یکصد و بیست و هفتم ===
=== اصل‏ یکصد و سی ‎ و یکم: جانشینی موقت رییس دولت ===
رئیس‏ جمهور می‏ تواند در موارد خاص‏، بر حسب‏ ضرورت‏ با
در صورت فوت، عزل، استعفا یا ناتوانی رییس‌جمهور معاون اول به طور موقت وظایف او را بر عهده می‌گیرد. انتخاب رییس‌جمهور جدید باید حداکثر ظرف پنجاه روز برگزار شود.
تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ نماینده‏، یا نمایندگان‏ ویژه‏ با اختیارات‏ مشخص‏ تعیین‏
نماید. در این‏ موارد تصمیمات‏ نماینده‏ یا نمایندگان‏ مذکور در حکم‏ تصمیمات‏
رئیس‏ جمهور و هیأت‏ وزیران‏ خواهد بود.


''‎‎‎‎‎‎اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و هفتم‏: هر گاه‏ رئیس‏ جمهور لازم‏ بداند
=== اصل‏ یکصد و سی و دوم: محدودیت‌های دوره‌ی انتقالی ===
جلسه‏ هیأت‏ وزیران‏ در حضور او به‏ ریاست‏ وی‏ تشکیل‏ می‏ شود.'' ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎
در دوره‌ی انتقالی امکان اجرا یا تغییرات مهم وجود ندارد از جمله استیضاح وزیران یا تغییر قانون اساسی.  


=== اصل‏ یکصد و بیست و هشتم ===
=== اصل‏ یکصد و سی و سوم: معرفی و رای اعتماد وزیران ===
سفیران‏ به‏ پیشنهاد وزیر امور خارجه‏ و تصویب‏
وزیران توسط رییس دولت معرفی و پس از کسب رای اعتماد از شورای مجلس ملی منصوب می‌شوند.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎
رئیس‏ جمهور تعیین‏ می‏ شوند. رئیس‏ جمهور استوارنامه‏ سفیران‏ را امضا می‏ کند و
استوارنامه‏ سفیران‏ کشورهای‏ دیگر را می‏ پذیرد.


‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و هشتم‏: رئیس‏ جمهور استوارنامه‏ سفیران‏
=== اصل‏ یکصد و سی و چهارم: ریاست هیات وزیران ===
را امضا می‏ کند و استوارنامه‏ سفیران‏ کشورهای‏ دیگر را می‏ پذیرد.''
ریاست هیات وزیران با رییس دولت است که مسوول هماهنگی سیاست‌های نظارت بر وزیران و اجرای قانون است.


=== اصل‏ یکصد و بیست و نهم ===
=== اصل‏ یکصد و سی و پنجم: استمرار مسوولیت وزیران ===
اعطای‏ نشانهای‏ دولتی‏ با رئیس‏ جمهور است‏.
وزیران تا زمان عزل یا سلب اعتماد در سمت خود باقی می‌مانند.


=== اصل‏ یکصد و سی ام ===
=== اصل یکصد و سی ششم: تغییر گسترده کابینه ===
رئیس‏ جمهور استعفای‏ خود را به‏ رهبر تقدیم‏ می‏ کند و تا
در صورت تغییر نیمی از اعضای کابینه دولت باید دوباره رای اعتماد دریافت کند.
زمانی‏ که‏ استعفای‏ او پذیرفته‏ نشده‏ است‏ به‏ انجام‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏
دهد.
''
اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ ام‏: در هنگام‏ غیبت‏ یا بیماری‏ رئیس‏ جمهور شورایی‏
به‏ نام‏ شورای‏ موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ مرکب‏ از نخست‏ وزیر، رئیس‏ مجلس‏ شورای‏
ملی‏ و رئیس‏ دیوان‏ عالی‏ کشور وظایف‏ او را انجام‏ می‏ دهد، مشروط بر این‏ که‏
عذر رئیس‏ جمهور بیش‏ از دو ماه‏ ادامه‏ نیابد و نیز در مورد عزل‏ رئیس‏ جمهور یا
در مواردی‏ که‏ مدت‏ ریاست‏ جمهوری‏ سابق‏ پایان‏ یافته‏ و رئیس‏ جمهور جدید بر
اثر موانعی‏ هنوز انتخاب‏ نشده‏، وظایف‏ ریاست‏ جمهوری‏ بر عهده‏ این‏ شوری‏ است‏.''


=== اصل‏ یکصد و سی ‎ و یکم ===
=== اصل‏ یکصد و سی و هفتم: مسوولیت فردی وزیران ===
در صورت‏ فوت‏، عزل‏، استعفاء، غیبت‏ یا بیماری‏ بیش‏ از
هر وزیر در برابر رییس دولت و شورای مجلس ملی پاسخگو است.
دو ماه‏ رئیس‏ جمهور و یا در موردی‏ که‏ مدت‏ ریاست‏ جمهوری‏ پایان‏ یافته‏ و
رئیس‏ جمهور جدید بر اثر موانعی‏ هنوز انتخاب‏ نشده‏ و یا امور دیگری‏ از این‏
قبیل‏، معاون‏ اول‏ رئیس‏ جمهور یا موافقت‏ رهبری‏ اختیارات‏ و مسئولیتهای‏ وی‏ را
بر عهده‏ می‏ گیرد و شورایی‏ متشکل‏ از رئیس‏ مجلس‏ و رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ و معاون‏
اول‏ رئیس‏ جمهور موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکثر ظرف‏ مدت‏ پنجاه‏ روز رئیس‏
جمهور جدید انتخاب‏ شود. در صورت‏ فوت‏ معاون‏ اول‏ و یا امور دیگری‏ که‏ مانع
انجام‏ وظایف‏ وی‏ گردد و نیز در صورتی‏ که‏ رئیس‏ جمهور معاون‏ اول‏ نداشته‏ باشد
مقام‏ رهبری‏ فرد دیگری‏ را به‏ جای‏ او منصوب‏ می‏ کند.


‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم:‏ در صورت‏ فوت‏، کنارگیری‏ یا بیماری‏
=== اصل‏ یکصد و سی و هشتم: آیین نامه های اجرایی ===
بیش‏ از دو ماه‏ و عزل‏ رئیس‏ جمهور، یا موجبات‏ دیگری‏ از این‏ گونه‏، شورای‏
دولت می تواند آیین نامه‌های اجرایی صادر کند مشروط بر ان که با قوانین موجود مغایرت نداشته باشد.
موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکر ظرف‏ پنجاه‏ روز رئیس‏
جمهور جدید انتخاب‏ شود و در این‏ مدت‏ وظایف‏ و اختیارات‏ ریاست‏ جمهوری‏ را جز
در امر همه‏ پرسی‏ بر عهده‏ دارد.''


=== اصل‏ یکصد و سی و دوم ===
=== اصل‏ یکصد و سی و نهم: دعاوی مربوط به اموال عمومی ===
در مدتی‏ که‏ اختیارات‏ و مسئولیتهای‏ رئیس‏ جمهور بر عهده‏
صلح‏ دعاوی‏ راجع به‏ اموال‏ عمومی‏ و دولتی‏ یا ارجاع‏ آن‏ به‏ داوری‏ در هر مورد، موکول‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ است‏ و باید به‏ اطلاع‏ مجلس‏ برسد. در مواردی‏ که‏ طرف‏ دعوی‏ خارجی‏ باشد و در موارد مهم‏ داخلی‏ باید به‏ تصویب‏ مجلس‏ نیز برسد. موارد مهم‏ را قانون‏ تعیین‏ می‏‌کند.
معاون‏ اول‏ یا فرد دیگری‏ است‏ که‏ به‏ موجب‏ اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم‏ منصوب‏ می‏
گردد، وزراءء را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏ آنان‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز
نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏ و یا امر همه‏ پرسی‏ اقدام‏ نمود.


‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و دوم‏: در مدتی‏ که‏ وظایف‏ رئیس‏ جمهور بر
=== اصل‏ یکصد و چهلم: مسوولیت پذیری مقامات اجرایی ===
عهده‏ شورای‏ موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ است‏ دولت‏ را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏
رسیدگی به اتهام‌های عادی رییس دولت، معاونان و وزیران در دادگاه‌های عمومی انجام می‌شود.  
آن‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏
اقدام‏ نمود.'' ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎


=== اصل‏ یکصد و سی و سوم ===
=== اصل‏ یکصد و چهل و یکم: منع تعارض منافع ===
وزراء توسط رئیس‏ جمهور تعیین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد
مقامات اجرایی نمی‌توانند بیش از یک شغل دولتی داشته باشند و از منافع و مشاغل خصوصی متعارض منع هستند.
به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند. با تغییر مجلس‏، گرفتن‏ رای‏ اعتماد جدید برای‏ وزراءء
لازم‏ نیست‏. تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏
کند.


‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و سوم:‏ وزراءء به‏ پیشنهاد نخست‏ وزیر و
=== اصل‏ یکصد و چهل و دوم: شفافیت دارایی مقامات ===
تصویب‏ رئیس‏ جمهور معین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند.
دارایی مقامات عالی اجرایی پیش و پس از تصدی مسوولیت توسط نهاد مستقل نظارتی در قوه‌ی دادگستری بررسی می‌شود. دارایی نهاد پادشاهی توسط زیرگروه مخصوص آن در دستگاه پادشاهی بررسی و به گروه مخصوص آن در قوه‌ی دادگستری اعلام می‌شود.
تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏ کند.''
‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎
 
=== اصل‏ یکصد و سی و چهارم ===
ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با رئیس‏ جمهور است‏ که‏ بر کار
وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏ تصمیم‏ های‏
وزیران‏ و هیأت‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏
را تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. در موارد اختلاف‏ نظر و یا تداخل‏ در وظایف‏
قانونی‏ دستگا ه‏ های‏ دولتی‏ در صورتی‏ که‏ نیاز به‏ تفسیر یا تغییر قانون‏
نداشته‏ باشد، تصمیم‏ هیأت‏ وزیران‏ که‏ به‏ پیشنهاد رئیس‏ جمهور اتخاذ می‏ شود
لازم‏ الاجرا است‏. رئیس‏ جمهور در برابر مجلس‏ مسئول‏ اقدامات‏ هیأت‏ وزیران‏
است‏.
 
‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و چهارم:‏ ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با نخست‏ وزیر
است‏ که‏ بر کار وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏
تصمیم‏ های‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏ را
تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. نخست‏ وزیر در برابر مجلس‏ مسئول‏ اقدامات‏
هیأت‏ وزیران‏ است‏.''
 
=== اصل‏ یکصد و سی و پنجم ===
وزراء تا زمانی‏ که‏ عزل‏ نشده‏ اند و یا بر اثر استیضاح‏
یا درخواست‏ رای‏ اعتماد، مجلس‏ به‏ آنها رای‏ عدم‏ اعتماد نداده‏ است‏ در سمت‏
خود باقی‏ می‏ مانند. استعفای‏ هیأت‏ وزیران‏ یا هر یک‏ از آنان‏ به‏ رئیس‏ جمهور
تسلیم‏ می شود و هیأت‏ وزیران‏ تا تعیین‏ دولت‏ جدید به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ خواهند
داد. رئیس‏ جمهور می‏ تواند برای‏ وزارتخانه‏ هایی‏ که‏ وزیر ندارند حداکثر برای‏
مدت‏ سه‏ ماه‏ سرپرست‏ تعیین‏ نماید.
 
''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و پنج‏: نخست‏ وزیر تا زمانی‏ که‏ مورد اعتماد مجلس‏
است‏ در سمت‏ خود باقی‏ می‏ ماند. استعفای‏ دولت‏ به‏ رئیس‏ جمهور تسلیم‏ می‏ شود
و تا تعیین‏ دولت‏ جدید نخست‏ وزیر به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏ دهد. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''
 
=== اصل یکصد و سی ششم ===
رئیس‏ جمهور می‏ تواند وزراءء را عزل‏ کند و در این‏ صورت‏
باید برای‏ وزیر یا وزیران‏ جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد، و در صورتی‏ که‏ پس‏
از ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏ نیمی‏ از هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید باید مجدداً
از مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ برای‏ هیأت‏ وزیران‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند.
 
''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و ششم:‏ هر گاه‏ نخست‏ وزیر بخواهد وزیری‏ را عزل‏
کند و وزیر دیگری‏ را به‏ جای‏ او برگزیند، باید این‏ عزل‏ و نصب‏ با تصویب‏ رئیس‏
جمهور باشد و برای‏ وزیر جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد و در صورتی‏ که‏ پس‏ از
ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏، نیمی‏ از اعضاءی‏ هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید دولت‏
باید مجدداً از مجلس‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''
 
=== اصل‏ یکصد و سی و هفتم ===
هر یک‏ از وزیران‏ مسئول‏ وظایف‏ خاص‏ خویش‏ در برابر
رئیس‏ جمهور و مجلس‏ است‏ و در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد
مسئول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.
 
‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هفتم‏: هر یک‏ از وزیران‏، مسئول‏ وظایف‏ خاص‏
خویش‏ در برابر مجلس‏ است‏، ولی‏ در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد
مسئول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''
 
=== اصل‏ یکصد و سی و هشتم ===
علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا وزیری‏ مأمور
تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود، هیأت‏ وزیران‏ حق‏ دارد برای‏
انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏ اداری‏ به‏ وضع
تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در حدود وظایف‏ خویش‏
و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏ را دارد ولی‏ مفاد
این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد. دولت‏ می‏ تواند تصویب‏
برخی‏ از امور مربوط به‏ وظایف‏ خود را به‏ کمیسیونهای‏ مشتکل‏ از چند وزیر واگذار
نماید. مصوبات‏ این‏ کمیسیونها در محدوده‏ قوانین‏ پس‏ از تأیید رئیس‏ جمهور لازم‏
الاجرا است‏. تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏ های‏ دولت‏ و مصوبات‏ کمیسیونهای‏
مذکور در این‏ اصل‏، ضمن‏ ابلاغ‏ برای‏ اجرا به‏ اطلاع‏ رئیس‏ مجلس‏ شورای‏
اسلامی‏ می‏ رسد تا در صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏
برای‏ تجدید نظر به‏ هیأت‏ وزیران‏ بفرستد.
 
''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هشتم‏: علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا
وزیری‏ مأمور تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود هیأت‏ وزیران‏ حق‏
دارد برای‏ انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏
اداری‏ به‏ وضع تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در
حدود وظایف‏ خویش‏ و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏
را دارد، ولی‏ مفاد این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد.''
 
=== اصل‏ یکصد و سی و نهم ===
صلح‏ دعاوی‏ راجع به‏ اموال‏ عمومی‏ و دولتی‏ یا ارجاع‏ آن‏
به‏ داوری‏ در هر مورد، موکول‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ است‏ و باید به‏ اطلاع‏
مجلس‏ برسد. در مواردی‏ که‏ طرف‏ دعوی‏ خارجی‏ باشد و در موارد مهم‏ داخلی‏ باید
به‏ تصویب‏ مجلس‏ نیز برسد. موارد مهم‏ را قانون‏ تعیین‏ می‏ کند.
 
=== اصل‏ یکصد و چهلم ===
رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و معاونان‏ او و وزیران‏ در
مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏
دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.
''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهلم‏: رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و نخست‏ وزیر و
وزیران‏ در مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏
دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.''
 
=== اصل‏ یکصد و چهل و یکم ===
رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏ و کارمندان‏
دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر نوع‏ شغل‏
دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏ یا مؤسسات‏
عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و مشاوره‏
حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏ مختلف‏
شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏ ممنوع‏ است‏.
سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏، حکم‏ مستثنی‏ است‏.
 
''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و یکم:‏ رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و
کارمندان‏ دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر
نوع‏ شغل‏ دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏
یا مؤسسات‏ عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و
مشاوره‏ حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏
مختلف‏ شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏
ممنوع‏ است‏. سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏ حکم‏
مستثنی‏ است‏. نخست‏ وزیر می‏ تواند در موارد ضرورت‏ به‏ طور موقت‏ تصدی‏ برخی‏ از
وزارتخانه‏ ها را بپذیرد.''
 
=== اصل‏ یکصد و چهل و دوم ===
دارایی‏ رهبر، رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏
و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از خدمت‏، توسط رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ رسیدگی‏
می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏، افزایش‏ نیافته‏ باشد.
 
‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و دوم‏: دارایی‏ رهبر یا اعضاءی‏ شورای‏
رهبری‏، رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از
خدمت‏، توسط دیوان‏ عالی‏ کشور رسیدگی‏ می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏ افزایش‏ نیافته‏
باشد.''


== مبحث دوم: ارتش و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ==
== مبحث دوم: ارتش و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ==
خط ۳۴۹: خط ۱۲۹:
سپاه‏ پاسداران‏ انقلاب‏ اسلامی‏ که‏ در نخستین‏ روزهای‏
سپاه‏ پاسداران‏ انقلاب‏ اسلامی‏ که‏ در نخستین‏ روزهای‏
پیروزی‏ این‏ انقلاب‏ تشکیل‏ شد، برای‏ ادامه‏ نقش‏ خود در نگهبانی‏ از انقلاب‏ و
پیروزی‏ این‏ انقلاب‏ تشکیل‏ شد، برای‏ ادامه‏ نقش‏ خود در نگهبانی‏ از انقلاب‏ و
دستاوردهای‏ آن‏ پابرجا می‏ ماند. حدود وظایف‏ و قلمرو مسئولیت‏ این‏ سپاه‏ در
دستاوردهای‏ آن‏ پابرجا می‏ ماند. حدود وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ این‏ سپاه‏ در
رابطه‏ با وظایف‏ و قلمرو مسئولیت‏ نیروهای‏ مسلح‏ دیگر با تاکید بر همکاری‏ و
رابطه‏ با وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ نیروهای‏ مسلح‏ دیگر با تاکید بر همکاری‏ و
هماهنگی‏ برادرانه‏ میان‏ آنها به‏ وسیله‏ قانون‏ تعیین‏ می‏ شود.
هماهنگی‏ برادرانه‏ میان‏ آنها به‏ وسیله‏ قانون‏ تعیین‏ می‏ شود.


خط ۳۶۴: خط ۱۴۴:
== اصل جدید ==
== اصل جدید ==
{{اصل جدید}}
{{اصل جدید}}
=== اصل یکصد و پنجاه و دوم: حفظ اسرار کشوری توسط مقامات عالی کشوری ===
همه مقامات عالی کشور از جمله رییس دولت، وزیران دولت، تمامی نیروهای مسلح و تمامی نمایندگان شورای ملی موظف به حفظ اسرار کشوری هستند.
این تعهد از زمان تصدی منصب اغاز می‌شود و پس از پایان مسوولیت نیز تا پایان عمر فرد ادامه دارد مگر ان که قانون در موارد مشخص خلاف ان را مقرر کند.
حدود اسرار کشوری نحوه نگهداری و شرایط افشا یا رفع محرمانگی آن به موجب قانون تعیین می‌شود و نقض این تعهد مستوجب پیگرد قانونی است.

نسخهٔ کنونی تا ۵ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۰۸

قانون اساسی ایران
قانون اساسی ایران

قانون اساسی   این صفحه فصلی از فصل‌های قانون اساسی است.

مبحث اول - ریاست دولت و وزیران

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

اصل‏ یکصد و سیزدهم: جایگاه ریاست دولت

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

رییس جمهور بالاترین مقام اجرایی کشور است و مسوولیت اجرای قانون اساسی و اداره قوه مجریه را جز در حوزه هایی که به نهادهای مستقل حاکمیتی سپرده شده است بر عهده دارد.

اصل‏ یکصد و چهاردهم: شیوه‌ی انتخاب رییس دولت

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

رییس جمهور توسط رای مجلس قانون‌گذاری انتخاب شده و پس از انتخاب، لازم است به تایید شاه برسد. برای مدت شش (۶) سال انتخاب می‌شود و تنها یک بار می تواند به صورت پیوسته دوباره انتخاب شود.

اصل‏ یکصد و پانزدهم: شرایط لازم برای ریاست جمهوری

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

ریاست جمهوری باید دارای تابعیت ایران، سابقه‌ی روشن مدیریتی، توان تصمیم‌گیری، امانت داری، حسن سابقه‌ی عمومی و پایبندی به قانون اساسی و اصول حکمرانی دموکراتیک باشد.

اصل‏ یکصد و شانزدهم: معرفی نامزد و روند انتخاب

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

نامزدهای ریاست جمهوری باید پیش از آغاز فرایند انتخاب، نامزدی خود را به صورت رسمی به مجلس قانون‌گذاری اعلام کنند. بررسی صلاحیت و معرفی نهایی نامزدها طبق قانون انجام می شود.

اصل‏ یکصد و هفدهم: رای اعتماد مجلس و تایید شاه

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

رییس جمهور با رای موافق دست کم هفتاد درصد (۷۰٪) اعضای مجلس قانونگذاری انتخاب می شود. پس از رای اعتماد مجلس، شاه با امضای خود حکم انتصاب رییس جمهور را صادر می کند.

اصل‏ یکصد و هجدهم: نظارت بر فرایند انتخاب

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

نظارت بر فرایند انتخاب رییس جمهور بر عهده نهاد قانونی ناظر بر انتخابات و تصمیم های مجلس است که استقلال و بی‌طرفی ان باید تضمین شود.

اصل‏ یکصد و نوزدهم: زمان‌بندی انتخاب رییس‌جمهور

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

رای گیری مجلس برای انتخاب رییس جمهور جدید باید دست کم یک ماه پیش از پایان دوره رییس جمهور پیشین انجام شود و تا اغاز دوره‌ی جدید، رییس جمهور پیشین وظایف خود را ادامه می‌دهد.

اصل‏ یکصد و بیستم: شرایط اضطراری در فرایند انتخاب

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

در صورت فوت یا ناتوانی یکی از نامزدهای معرفی شده پیش از رای‌گیری مجلس، فرایند انتخاب طبق قانون به تعویق می‌افتد.

اصل‏ یکصد و بیست و یکم: تعهد قانونی رییس‌جمهور

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

رییس‌جمهور در برابر نمایندگان مردم تعهد می‌دهد که قانون اساسی را پاس بدارد از حقوق شهروندان حمایت کند از تمرکز قدرت پرهیز نماید و همه‌ی توان خود را در راه رفاه عمومی، آزادی‌های فردی، عدالت اجتماعی و استقلال کشور به کار گیرد.

اصل‏ یکصد و بیست و دوم: پاسخگویی رییس دولت

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

رییس دولت در برابر مردم و نهاد قانون‌گذاری نسبت به اختیارات و وظایف خود پاسخگو است.

اصل‏ یکصد و بیست و سوم: ابلاغ و اجرای قانون‌ها

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

رییس دولت موظف است مصوبات قانونی را پس از طی مراحل مقرر امضا و برای اجرا ابلاغ کند.

اصل یکصد و بیست و چهارم: معاونان رییس جمهور

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

رییس جمهور می تواند برای انجام وظایف اجرایی خود معاونانی تعیین کند. معاون اول مسوول هماهنگی امور دولت است.

اصل یکصد و بیست و پنجم: قراردادها و توافق های بین المللی

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

امضای قراردادها و توافق های بین المللی پس از تصویب نهاد قانون‌گذاری با رییس‌جمهور یا نماینده‌ی قانونی او است.

اصل‏ یکصد و بیست و ششم: برنامه‌ریزی و بودجه

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

مسوولیت برنامه‌ریزی بودجه و امور اداری کشور با رییس‌جمهور است و می‌تواند اجرای ان را به نهادهای اجرایی واگذار کند.

اصل یکصد و بیست و هفتم: نمایندگان ویژه‌ی رییس‌جمهور

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

رییس‌جمهور می‌تواند در موارد خاص نمایندگان ویژه با اختیارات مشخص تعیین کند. تصمیم‌های انان در چارچوب قانون معتبر است.

اصل‏ یکصد و بیست و هشتم: سفیران خارجی

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

سفیران با پیشنهاد وزارت امور خارجه و تایید رییس جمهور منصوب می شوند. تایید نهایی سفیران خارجی با امضای پادشاه است.

اصل‏ یکصد و بیست و نهم: اعطای نشان‌های دولتی

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

اعطای‏ نشان‌های‏ دولتی‏ با رییس‏ جمهور است‏.

اصل‏ یکصد و سی ام: استعفای رییس دولت

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

رییس جمهور می‌تواند استعفا دهد و تا پذیرش رسمی استعفا وظایف خود را ادامه می‌دهد. تایید استعفای رییس‌جمهور با مجلس شورای ملی است.

اصل‏ یکصد و سی ‎ و یکم: جانشینی موقت رییس دولت

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

در صورت فوت، عزل، استعفا یا ناتوانی رییس‌جمهور معاون اول به طور موقت وظایف او را بر عهده می‌گیرد. انتخاب رییس‌جمهور جدید باید حداکثر ظرف پنجاه روز برگزار شود.

اصل‏ یکصد و سی و دوم: محدودیت‌های دوره‌ی انتقالی

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

در دوره‌ی انتقالی امکان اجرا یا تغییرات مهم وجود ندارد از جمله استیضاح وزیران یا تغییر قانون اساسی.

اصل‏ یکصد و سی و سوم: معرفی و رای اعتماد وزیران

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

وزیران توسط رییس دولت معرفی و پس از کسب رای اعتماد از شورای مجلس ملی منصوب می‌شوند.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎

اصل‏ یکصد و سی و چهارم: ریاست هیات وزیران

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

ریاست هیات وزیران با رییس دولت است که مسوول هماهنگی سیاست‌های نظارت بر وزیران و اجرای قانون است.

اصل‏ یکصد و سی و پنجم: استمرار مسوولیت وزیران

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

وزیران تا زمان عزل یا سلب اعتماد در سمت خود باقی می‌مانند.

اصل یکصد و سی ششم: تغییر گسترده کابینه

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

در صورت تغییر نیمی از اعضای کابینه دولت باید دوباره رای اعتماد دریافت کند.

اصل‏ یکصد و سی و هفتم: مسوولیت فردی وزیران

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

هر وزیر در برابر رییس دولت و شورای مجلس ملی پاسخگو است.

اصل‏ یکصد و سی و هشتم: آیین نامه های اجرایی

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

دولت می تواند آیین نامه‌های اجرایی صادر کند مشروط بر ان که با قوانین موجود مغایرت نداشته باشد.

اصل‏ یکصد و سی و نهم: دعاوی مربوط به اموال عمومی

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

صلح‏ دعاوی‏ راجع به‏ اموال‏ عمومی‏ و دولتی‏ یا ارجاع‏ آن‏ به‏ داوری‏ در هر مورد، موکول‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ است‏ و باید به‏ اطلاع‏ مجلس‏ برسد. در مواردی‏ که‏ طرف‏ دعوی‏ خارجی‏ باشد و در موارد مهم‏ داخلی‏ باید به‏ تصویب‏ مجلس‏ نیز برسد. موارد مهم‏ را قانون‏ تعیین‏ می‏‌کند.

اصل‏ یکصد و چهلم: مسوولیت پذیری مقامات اجرایی

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

رسیدگی به اتهام‌های عادی رییس دولت، معاونان و وزیران در دادگاه‌های عمومی انجام می‌شود.

اصل‏ یکصد و چهل و یکم: منع تعارض منافع

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

مقامات اجرایی نمی‌توانند بیش از یک شغل دولتی داشته باشند و از منافع و مشاغل خصوصی متعارض منع هستند.

اصل‏ یکصد و چهل و دوم: شفافیت دارایی مقامات

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

دارایی مقامات عالی اجرایی پیش و پس از تصدی مسوولیت توسط نهاد مستقل نظارتی در قوه‌ی دادگستری بررسی می‌شود. دارایی نهاد پادشاهی توسط زیرگروه مخصوص آن در دستگاه پادشاهی بررسی و به گروه مخصوص آن در قوه‌ی دادگستری اعلام می‌شود.

مبحث دوم: ارتش و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

اصل‏ یکصد و چهل و سوم

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ پاسداری‏ از استقلال‏ و تمامیت‏ ارضی‏ و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏ کشور را بر عهده‏ دارد.

اصل‏ یکصد و چهل وچهارم

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ باید ارتشی‏ اسلامی‏ باشد که‏ ارتشی‏ مکتبی‏ و مردمی‏ است‏ و باید افرادی‏ شایسته‏ را به‏ خدمت‏ بپذیرد که‏ به‏ اهداف‏ انقلاب‏ اسلامی‏ مؤمن‏ و در راه‏ تحقق‏ آن‏ فداکار باشند.

اصل‏ یکصد و چهل و پنجم

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

هیچ‏ فرد خارجی‏ به‏ عضویت‏ در ارتش‏ و نیروهای‏ انتظامی‏ کشور پذیرفته‏ نمی‏ شود.

اصل‏ یکصد و چهل و ششم

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

استقرار هر گونه‏ پایگاه‏ نظامی‏ خارجی‏ در کشور هر چند به‏ عنوان‏ استفاده‏ های‏ صلح‏ آمیز باشد ممنوع‏ است‏.

اصل‏ یکصد و چهل و هفتم

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

‎‎‎‎‎دولت‏ باید در زمان‏ صلح‏ از افراد و تجهیزات‏ فنی‏ ارتش‏ در کارهای‏ امدادی‏، آموزشی‏، تولیدی‏، و جهاد سازندگی‏، با رعایت‏ کامل‏ موازین‏ عدل‏ اسلامی‏ استفاده‏ کند در حدی‏ که‏ به‏ آمادگی‏ رزمی‏ آسیبی‏ وارد نیاید.

اصل‏ یکصد و چهل و هشتم

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

‎‎‎‎‎هر نوع‏ بهره‏ برداری‏ شخصی‏ از وسایل‏ و امکانات‏ ارتش‏ و استفاده‏ شخصی‏ از افراد آنها به‏ صورت‏ گماشته‏، راننده‏ شخصی‏ و نظایر اینها ممنوع‏ است‏.

اصل‏ یکصد و چهل و نهم

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

ترفیع درجه‏ نظامیان‏ و سلب‏ آن‏ به‏ موجب‏ قانون‏ است‏.

اصل‏ یکصد و پنجاهم

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

سپاه‏ پاسداران‏ انقلاب‏ اسلامی‏ که‏ در نخستین‏ روزهای‏ پیروزی‏ این‏ انقلاب‏ تشکیل‏ شد، برای‏ ادامه‏ نقش‏ خود در نگهبانی‏ از انقلاب‏ و دستاوردهای‏ آن‏ پابرجا می‏ ماند. حدود وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ این‏ سپاه‏ در رابطه‏ با وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ نیروهای‏ مسلح‏ دیگر با تاکید بر همکاری‏ و هماهنگی‏ برادرانه‏ میان‏ آنها به‏ وسیله‏ قانون‏ تعیین‏ می‏ شود.

اصل‏ یکصد و پنجاه و یکم

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

به‏ حکم‏ آیه‏ کریمه‏ "و اعدوا لهم‏ مااستطعتم‏ من‏ قوه‏ و من‏ رباط الخیل‏ ترهبون‏ به‏ عدوالله‏ و عدوکم‏ و آخرین‏ من‏ دونهم‏ لا تعلمونهم‏ الله‏ یعلمهم‏" دولت‏ موظف‏ است‏ برای‏ همه‏ افراد کشور برنامه‏ و امکانات‏ آموزش‏ نظامی‏ را بر طبق‏ موازین‏ اسلامی‏ فراهم‏ نماید، به‏ طوری‏ که‏ همه‏ افراد همواره‏ توانایی‏ دفاع‏ مسلحانه‏ از کشور و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ را داشته‏ باشند، ولی‏ داشتن‏ اسلحه‏ باید با اجازه‏ مقامات‏ رسمی‏ باشد.


اصل جدید

[ویرایش | ویرایش مبدأ]
افزودن   در صورت نیاز به افزودن اصل جدید در این فصل، متن پیشنهادی آن را اینجا اضافه کنید.

اصل یکصد و پنجاه و دوم: حفظ اسرار کشوری توسط مقامات عالی کشوری

[ویرایش | ویرایش مبدأ]

همه مقامات عالی کشور از جمله رییس دولت، وزیران دولت، تمامی نیروهای مسلح و تمامی نمایندگان شورای ملی موظف به حفظ اسرار کشوری هستند.

این تعهد از زمان تصدی منصب اغاز می‌شود و پس از پایان مسوولیت نیز تا پایان عمر فرد ادامه دارد مگر ان که قانون در موارد مشخص خلاف ان را مقرر کند.

حدود اسرار کشوری نحوه نگهداری و شرایط افشا یا رفع محرمانگی آن به موجب قانون تعیین می‌شود و نقض این تعهد مستوجب پیگرد قانونی است.

برگرفته از «https://iranghanoon.com/index.php?title=قانون_اساسی_-_فصل_نهم:_قوه_مجریه&oldid=636»