https://iranghanoon.com/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=Mardom 2026-10-25T08:03:48Z مشارکت‌های کاربر MediaWiki 1.44.0 https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D9%86%D9%87%D9%85:_%D9%82%D9%88%D9%87_%D9%85%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=630 2026-05-05T12:05:55Z

<p>Mardom: /* اصل جدید */ اصل ۱۵۲ افزوده شد در مورد حفظ اسرار کشور</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> == مبحث اول - ریاست دولت و وزیران ==<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سیزدهم: جایگاه ریاست دولت ===<br /> رییس جمهور بالاترین مقام اجرایی کشور است و مسوولیت اجرای قانون اساسی و اداره قوه مجریه را جز در حوزه هایی که به نهادهای مستقل حاکمیتی سپرده شده است بر عهده دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهاردهم: شیوه‌ی انتخاب رییس دولت ===<br /> رییس جمهور توسط رای مجلس قانون‌گذاری انتخاب شده و پس از انتخاب، لازم است به تایید شاه برسد. برای مدت شش (۶) سال انتخاب می‌شود و تنها یک بار می تواند به صورت پیوسته دوباره انتخاب شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پانزدهم: شرایط لازم برای ریاست جمهوری ===<br /> ریاست جمهوری باید دارای تابعیت ایران، سابقه‌ی روشن مدیریتی، توان تصمیم‌گیری، امانت داری، حسن سابقه‌ی عمومی و پایبندی به قانون اساسی و اصول حکمرانی دموکراتیک باشد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و شانزدهم: معرفی نامزد و روند انتخاب ===<br /> نامزدهای ریاست جمهوری باید پیش از آغاز فرایند انتخاب، نامزدی خود را به صورت رسمی به مجلس قانون‌گذاری اعلام کنند. بررسی صلاحیت و معرفی نهایی نامزدها طبق قانون انجام می شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هفدهم: رای اعتماد مجلس و تایید شاه ===<br /> رییس جمهور با رای موافق دست کم هفتاد درصد (۷۰٪) اعضای مجلس قانونگذاری انتخاب می شود. پس از رای اعتماد مجلس، شاه با امضای خود حکم انتصاب رییس جمهور را صادر می کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هجدهم: نظارت بر فرایند انتخاب ===<br /> نظارت بر فرایند انتخاب رییس جمهور بر عهده نهاد قانونی ناظر بر انتخابات و تصمیم های مجلس است که استقلال و بی‌طرفی ان باید تضمین شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و نوزدهم: زمان‌بندی انتخاب رییس‌جمهور ===<br /> رای گیری مجلس برای انتخاب رییس جمهور جدید باید دست کم یک ماه پیش از پایان دوره رییس جمهور پیشین انجام شود و تا اغاز دوره‌ی جدید، رییس جمهور پیشین وظایف خود را ادامه می‌دهد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیستم: شرایط اضطراری در فرایند انتخاب ===<br /> در صورت فوت یا ناتوانی یکی از نامزدهای معرفی شده پیش از رای‌گیری مجلس، فرایند انتخاب طبق قانون به تعویق می‌افتد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و یکم: تعهد قانونی رییس‌جمهور ===<br /> رییس‌جمهور در برابر نمایندگان مردم تعهد می‌دهد که قانون اساسی را پاس بدارد از حقوق شهروندان حمایت کند از تمرکز قدرت پرهیز نماید و همه‌ی توان خود را در راه رفاه عمومی، آزادی‌های فردی، عدالت اجتماعی و استقلال کشور به کار گیرد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و دوم: پاسخگویی رییس دولت ===<br /> <br /> رییس دولت در برابر مردم و نهاد قانون‌گذاری نسبت به اختیارات و وظایف خود پاسخگو است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و سوم: ابلاغ و اجرای قانون‌ها ===<br /> رییس دولت موظف است مصوبات قانونی را پس از طی مراحل مقرر امضا و برای اجرا ابلاغ کند.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و چهارم: معاونان رییس جمهور ===<br /> رییس جمهور می تواند برای انجام وظایف اجرایی خود معاونانی تعیین کند. معاون اول مسوول هماهنگی امور دولت است.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و پنجم: قراردادها و توافق های بین المللی ===<br /> امضای قراردادها و توافق های بین المللی پس از تصویب نهاد قانون‌گذاری با رییس‌جمهور یا نماینده‌ی قانونی او است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و ششم: برنامه‌ریزی و بودجه ===<br /> مسوولیت برنامه‌ریزی بودجه و امور اداری کشور با رییس‌جمهور است و می‌تواند اجرای ان را به نهادهای اجرایی واگذار کند.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و هفتم: نمایندگان ویژه‌ی رییس‌جمهور ===<br /> رییس‌جمهور می‌تواند در موارد خاص نمایندگان ویژه با اختیارات مشخص تعیین کند. تصمیم‌های انان در چارچوب قانون معتبر است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و هشتم: سفیران خارجی ===<br /> سفیران با پیشنهاد وزارت امور خارجه و تایید رییس جمهور منصوب می شوند. تایید نهایی سفیران خارجی با امضای پادشاه است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و نهم: اعطای نشان‌های دولتی ===<br /> اعطای‏ نشان‌های‏ دولتی‏ با رییس‏ جمهور است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ام: استعفای رییس دولت ===<br /> رییس جمهور می‌تواند استعفا دهد و تا پذیرش رسمی استعفا وظایف خود را ادامه می‌دهد. تایید استعفای رییس‌جمهور با مجلس شورای ملی است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ‎ و یکم: جانشینی موقت رییس دولت ===<br /> در صورت فوت، عزل، استعفا یا ناتوانی رییس‌جمهور معاون اول به طور موقت وظایف او را بر عهده می‌گیرد. انتخاب رییس‌جمهور جدید باید حداکثر ظرف پنجاه روز برگزار شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و دوم: محدودیت‌های دوره‌ی انتقالی ===<br /> در دوره‌ی انتقالی امکان اجرا یا تغییرات مهم وجود ندارد از جمله استیضاح وزیران یا تغییر قانون اساسی. <br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و سوم: معرفی و رای اعتماد وزیران ===<br /> وزیران توسط رییس دولت معرفی و پس از کسب رای اعتماد از شورای مجلس ملی منصوب می‌شوند.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و چهارم: ریاست هیات وزیران ===<br /> ریاست هیات وزیران با رییس دولت است که مسوول هماهنگی سیاست‌های نظارت بر وزیران و اجرای قانون است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و پنجم: استمرار مسوولیت وزیران ===<br /> وزیران تا زمان عزل یا سلب اعتماد در سمت خود باقی می‌مانند.<br /> <br /> === اصل یکصد و سی ششم: تغییر گسترده کابینه ===<br /> در صورت تغییر نیمی از اعضای کابینه دولت باید دوباره رای اعتماد دریافت کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هفتم: مسوولیت فردی وزیران ===<br /> هر وزیر در برابر رییس دولت و شورای مجلس ملی پاسخگو است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هشتم ===<br /> علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا وزیری‏ مأمور<br /> تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود، هیأت‏ وزیران‏ حق‏ دارد برای‏<br /> انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏ اداری‏ به‏ وضع<br /> تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در حدود وظایف‏ خویش‏<br /> و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏ را دارد ولی‏ مفاد<br /> این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد. دولت‏ می‏ تواند تصویب‏<br /> برخی‏ از امور مربوط به‏ وظایف‏ خود را به‏ کمیسیونهای‏ مشتکل‏ از چند وزیر واگذار<br /> نماید. مصوبات‏ این‏ کمیسیونها در محدوده‏ قوانین‏ پس‏ از تأیید رئیس‏ جمهور لازم‏<br /> الاجرا است‏. تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏ های‏ دولت‏ و مصوبات‏ کمیسیونهای‏<br /> مذکور در این‏ اصل‏، ضمن‏ ابلاغ‏ برای‏ اجرا به‏ اطلاع‏ رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> اسلامی‏ می‏ رسد تا در صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏<br /> برای‏ تجدید نظر به‏ هیأت‏ وزیران‏ بفرستد.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هشتم‏: علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا<br /> وزیری‏ مأمور تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود هیأت‏ وزیران‏ حق‏<br /> دارد برای‏ انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏<br /> اداری‏ به‏ وضع تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در<br /> حدود وظایف‏ خویش‏ و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏<br /> را دارد، ولی‏ مفاد این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و نهم ===<br /> صلح‏ دعاوی‏ راجع به‏ اموال‏ عمومی‏ و دولتی‏ یا ارجاع‏ آن‏<br /> به‏ داوری‏ در هر مورد، موکول‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ است‏ و باید به‏ اطلاع‏<br /> مجلس‏ برسد. در مواردی‏ که‏ طرف‏ دعوی‏ خارجی‏ باشد و در موارد مهم‏ داخلی‏ باید<br /> به‏ تصویب‏ مجلس‏ نیز برسد. موارد مهم‏ را قانون‏ تعیین‏ می‏ کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهلم ===<br /> رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و معاونان‏ او و وزیران‏ در<br /> مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.<br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهلم‏: رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و نخست‏ وزیر و<br /> وزیران‏ در مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و یکم ===<br /> رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏ و کارمندان‏<br /> دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر نوع‏ شغل‏<br /> دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏ یا مؤسسات‏<br /> عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و مشاوره‏<br /> حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏ مختلف‏<br /> شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏ ممنوع‏ است‏.<br /> سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏، حکم‏ مستثنی‏ است‏.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و یکم:‏ رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و<br /> کارمندان‏ دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر<br /> نوع‏ شغل‏ دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏<br /> یا مؤسسات‏ عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و<br /> مشاوره‏ حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏<br /> مختلف‏ شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏<br /> ممنوع‏ است‏. سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏ حکم‏<br /> مستثنی‏ است‏. نخست‏ وزیر می‏ تواند در موارد ضرورت‏ به‏ طور موقت‏ تصدی‏ برخی‏ از<br /> وزارتخانه‏ ها را بپذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و دوم ===<br /> دارایی‏ رهبر، رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏<br /> و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از خدمت‏، توسط رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ رسیدگی‏<br /> می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏، افزایش‏ نیافته‏ باشد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و دوم‏: دارایی‏ رهبر یا اعضاءی‏ شورای‏<br /> رهبری‏، رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از<br /> خدمت‏، توسط دیوان‏ عالی‏ کشور رسیدگی‏ می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏ افزایش‏ نیافته‏<br /> باشد.''<br /> <br /> == مبحث دوم: ارتش و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ==<br /> === اصل‏ یکصد و چهل و سوم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ پاسداری‏ از استقلال‏ و<br /> تمامیت‏ ارضی‏ و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏ کشور را بر عهده‏ دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل وچهارم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ باید ارتشی‏ اسلامی‏<br /> باشد که‏ ارتشی‏ مکتبی‏ و مردمی‏ است‏ و باید افرادی‏ شایسته‏ را به‏ خدمت‏ بپذیرد<br /> که‏ به‏ اهداف‏ انقلاب‏ اسلامی‏ مؤمن‏ و در راه‏ تحقق‏ آن‏ فداکار باشند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و پنجم ===<br /> هیچ‏ فرد خارجی‏ به‏ عضویت‏ در ارتش‏ و نیروهای‏ انتظامی‏<br /> کشور پذیرفته‏ نمی‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و ششم ===<br /> استقرار هر گونه‏ پایگاه‏ نظامی‏ خارجی‏ در کشور هر چند<br /> به‏ عنوان‏ استفاده‏ های‏ صلح‏ آمیز باشد ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هفتم ===<br /> ‎‎‎‎‎دولت‏ باید در زمان‏ صلح‏ از افراد و تجهیزات‏ فنی‏<br /> ارتش‏ در کارهای‏ امدادی‏، آموزشی‏، تولیدی‏، و جهاد سازندگی‏، با رعایت‏ کامل‏<br /> موازین‏ عدل‏ اسلامی‏ استفاده‏ کند در حدی‏ که‏ به‏ آمادگی‏ رزمی‏ آسیبی‏ وارد<br /> نیاید.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هشتم ===<br /> ‎‎‎‎‎هر نوع‏ بهره‏ برداری‏ شخصی‏ از وسایل‏ و امکانات‏<br /> ارتش‏ و استفاده‏ شخصی‏ از افراد آنها به‏ صورت‏ گماشته‏، راننده‏ شخصی‏ و نظایر<br /> اینها ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و نهم ===<br /> ترفیع درجه‏ نظامیان‏ و سلب‏ آن‏ به‏ موجب‏ قانون‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاهم ===<br /> سپاه‏ پاسداران‏ انقلاب‏ اسلامی‏ که‏ در نخستین‏ روزهای‏<br /> پیروزی‏ این‏ انقلاب‏ تشکیل‏ شد، برای‏ ادامه‏ نقش‏ خود در نگهبانی‏ از انقلاب‏ و<br /> دستاوردهای‏ آن‏ پابرجا می‏ ماند. حدود وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ این‏ سپاه‏ در<br /> رابطه‏ با وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ نیروهای‏ مسلح‏ دیگر با تاکید بر همکاری‏ و<br /> هماهنگی‏ برادرانه‏ میان‏ آنها به‏ وسیله‏ قانون‏ تعیین‏ می‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاه و یکم ===<br /> به‏ حکم‏ آیه‏ کریمه‏ &quot;و اعدوا لهم‏ مااستطعتم‏ من‏ قوه‏<br /> و من‏ رباط الخیل‏ ترهبون‏ به‏ عدوالله‏ و عدوکم‏ و آخرین‏ من‏ دونهم‏ لا<br /> تعلمونهم‏ الله‏ یعلمهم‏&quot; دولت‏ موظف‏ است‏ برای‏ همه‏ افراد کشور برنامه‏ و<br /> امکانات‏ آموزش‏ نظامی‏ را بر طبق‏ موازین‏ اسلامی‏ فراهم‏ نماید، به‏ طوری‏ که‏<br /> همه‏ افراد همواره‏ توانایی‏ دفاع‏ مسلحانه‏ از کشور و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏<br /> ایران‏ را داشته‏ باشند، ولی‏ داشتن‏ اسلحه‏ باید با اجازه‏ مقامات‏ رسمی‏ باشد.<br /> <br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}اصل یکصد و پنجاه و دوم: '''حفظ اسرار کشوری''' '''توسط مقامات عالی کشوری'''<br /> <br /> همه مقامات عالی کشور از جمله رییس دولت، وزیران دولت، تمامی نیروهای مسلح و تمامی نمایندگان شورای ملی موظف به حفظ اسرار کشوری هستند.<br /> <br /> این تعهد از زمان تصدی منصب اغاز می‌شود و پس از پایان مسوولیت نیز تا پایان عمر فرد ادامه دارد مگر ان که قانون در موارد مشخص خلاف ان را مقرر کند.<br /> <br /> حدود اسرار کشوری نحوه نگهداری و شرایط افشا یا رفع محرمانگی آن به موجب قانون تعیین می‌شود و نقض این تعهد مستوجب پیگرد قانونی است.</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D9%86%D9%87%D9%85:_%D9%82%D9%88%D9%87_%D9%85%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=629 2026-05-05T12:02:08Z

<p>Mardom: /* اصل‏ یکصد و سی و هفتم */ شفاف و کوتاه شد.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> == مبحث اول - ریاست دولت و وزیران ==<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سیزدهم: جایگاه ریاست دولت ===<br /> رییس جمهور بالاترین مقام اجرایی کشور است و مسوولیت اجرای قانون اساسی و اداره قوه مجریه را جز در حوزه هایی که به نهادهای مستقل حاکمیتی سپرده شده است بر عهده دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهاردهم: شیوه‌ی انتخاب رییس دولت ===<br /> رییس جمهور توسط رای مجلس قانون‌گذاری انتخاب شده و پس از انتخاب، لازم است به تایید شاه برسد. برای مدت شش (۶) سال انتخاب می‌شود و تنها یک بار می تواند به صورت پیوسته دوباره انتخاب شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پانزدهم: شرایط لازم برای ریاست جمهوری ===<br /> ریاست جمهوری باید دارای تابعیت ایران، سابقه‌ی روشن مدیریتی، توان تصمیم‌گیری، امانت داری، حسن سابقه‌ی عمومی و پایبندی به قانون اساسی و اصول حکمرانی دموکراتیک باشد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و شانزدهم: معرفی نامزد و روند انتخاب ===<br /> نامزدهای ریاست جمهوری باید پیش از آغاز فرایند انتخاب، نامزدی خود را به صورت رسمی به مجلس قانون‌گذاری اعلام کنند. بررسی صلاحیت و معرفی نهایی نامزدها طبق قانون انجام می شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هفدهم: رای اعتماد مجلس و تایید شاه ===<br /> رییس جمهور با رای موافق دست کم هفتاد درصد (۷۰٪) اعضای مجلس قانونگذاری انتخاب می شود. پس از رای اعتماد مجلس، شاه با امضای خود حکم انتصاب رییس جمهور را صادر می کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هجدهم: نظارت بر فرایند انتخاب ===<br /> نظارت بر فرایند انتخاب رییس جمهور بر عهده نهاد قانونی ناظر بر انتخابات و تصمیم های مجلس است که استقلال و بی‌طرفی ان باید تضمین شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و نوزدهم: زمان‌بندی انتخاب رییس‌جمهور ===<br /> رای گیری مجلس برای انتخاب رییس جمهور جدید باید دست کم یک ماه پیش از پایان دوره رییس جمهور پیشین انجام شود و تا اغاز دوره‌ی جدید، رییس جمهور پیشین وظایف خود را ادامه می‌دهد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیستم: شرایط اضطراری در فرایند انتخاب ===<br /> در صورت فوت یا ناتوانی یکی از نامزدهای معرفی شده پیش از رای‌گیری مجلس، فرایند انتخاب طبق قانون به تعویق می‌افتد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و یکم: تعهد قانونی رییس‌جمهور ===<br /> رییس‌جمهور در برابر نمایندگان مردم تعهد می‌دهد که قانون اساسی را پاس بدارد از حقوق شهروندان حمایت کند از تمرکز قدرت پرهیز نماید و همه‌ی توان خود را در راه رفاه عمومی، آزادی‌های فردی، عدالت اجتماعی و استقلال کشور به کار گیرد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و دوم: پاسخگویی رییس دولت ===<br /> <br /> رییس دولت در برابر مردم و نهاد قانون‌گذاری نسبت به اختیارات و وظایف خود پاسخگو است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و سوم: ابلاغ و اجرای قانون‌ها ===<br /> رییس دولت موظف است مصوبات قانونی را پس از طی مراحل مقرر امضا و برای اجرا ابلاغ کند.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و چهارم: معاونان رییس جمهور ===<br /> رییس جمهور می تواند برای انجام وظایف اجرایی خود معاونانی تعیین کند. معاون اول مسوول هماهنگی امور دولت است.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و پنجم: قراردادها و توافق های بین المللی ===<br /> امضای قراردادها و توافق های بین المللی پس از تصویب نهاد قانون‌گذاری با رییس‌جمهور یا نماینده‌ی قانونی او است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و ششم: برنامه‌ریزی و بودجه ===<br /> مسوولیت برنامه‌ریزی بودجه و امور اداری کشور با رییس‌جمهور است و می‌تواند اجرای ان را به نهادهای اجرایی واگذار کند.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و هفتم: نمایندگان ویژه‌ی رییس‌جمهور ===<br /> رییس‌جمهور می‌تواند در موارد خاص نمایندگان ویژه با اختیارات مشخص تعیین کند. تصمیم‌های انان در چارچوب قانون معتبر است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و هشتم: سفیران خارجی ===<br /> سفیران با پیشنهاد وزارت امور خارجه و تایید رییس جمهور منصوب می شوند. تایید نهایی سفیران خارجی با امضای پادشاه است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و نهم: اعطای نشان‌های دولتی ===<br /> اعطای‏ نشان‌های‏ دولتی‏ با رییس‏ جمهور است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ام: استعفای رییس دولت ===<br /> رییس جمهور می‌تواند استعفا دهد و تا پذیرش رسمی استعفا وظایف خود را ادامه می‌دهد. تایید استعفای رییس‌جمهور با مجلس شورای ملی است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ‎ و یکم: جانشینی موقت رییس دولت ===<br /> در صورت فوت، عزل، استعفا یا ناتوانی رییس‌جمهور معاون اول به طور موقت وظایف او را بر عهده می‌گیرد. انتخاب رییس‌جمهور جدید باید حداکثر ظرف پنجاه روز برگزار شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و دوم: محدودیت‌های دوره‌ی انتقالی ===<br /> در دوره‌ی انتقالی امکان اجرا یا تغییرات مهم وجود ندارد از جمله استیضاح وزیران یا تغییر قانون اساسی. <br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و سوم: معرفی و رای اعتماد وزیران ===<br /> وزیران توسط رییس دولت معرفی و پس از کسب رای اعتماد از شورای مجلس ملی منصوب می‌شوند.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و چهارم: ریاست هیات وزیران ===<br /> ریاست هیات وزیران با رییس دولت است که مسوول هماهنگی سیاست‌های نظارت بر وزیران و اجرای قانون است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و پنجم: استمرار مسوولیت وزیران ===<br /> وزیران تا زمان عزل یا سلب اعتماد در سمت خود باقی می‌مانند.<br /> <br /> === اصل یکصد و سی ششم: تغییر گسترده کابینه ===<br /> در صورت تغییر نیمی از اعضای کابینه دولت باید دوباره رای اعتماد دریافت کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هفتم: مسوولیت فردی وزیران ===<br /> هر وزیر در برابر رییس دولت و شورای مجلس ملی پاسخگو است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هشتم ===<br /> علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا وزیری‏ مأمور<br /> تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود، هیأت‏ وزیران‏ حق‏ دارد برای‏<br /> انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏ اداری‏ به‏ وضع<br /> تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در حدود وظایف‏ خویش‏<br /> و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏ را دارد ولی‏ مفاد<br /> این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد. دولت‏ می‏ تواند تصویب‏<br /> برخی‏ از امور مربوط به‏ وظایف‏ خود را به‏ کمیسیونهای‏ مشتکل‏ از چند وزیر واگذار<br /> نماید. مصوبات‏ این‏ کمیسیونها در محدوده‏ قوانین‏ پس‏ از تأیید رئیس‏ جمهور لازم‏<br /> الاجرا است‏. تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏ های‏ دولت‏ و مصوبات‏ کمیسیونهای‏<br /> مذکور در این‏ اصل‏، ضمن‏ ابلاغ‏ برای‏ اجرا به‏ اطلاع‏ رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> اسلامی‏ می‏ رسد تا در صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏<br /> برای‏ تجدید نظر به‏ هیأت‏ وزیران‏ بفرستد.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هشتم‏: علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا<br /> وزیری‏ مأمور تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود هیأت‏ وزیران‏ حق‏<br /> دارد برای‏ انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏<br /> اداری‏ به‏ وضع تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در<br /> حدود وظایف‏ خویش‏ و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏<br /> را دارد، ولی‏ مفاد این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و نهم ===<br /> صلح‏ دعاوی‏ راجع به‏ اموال‏ عمومی‏ و دولتی‏ یا ارجاع‏ آن‏<br /> به‏ داوری‏ در هر مورد، موکول‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ است‏ و باید به‏ اطلاع‏<br /> مجلس‏ برسد. در مواردی‏ که‏ طرف‏ دعوی‏ خارجی‏ باشد و در موارد مهم‏ داخلی‏ باید<br /> به‏ تصویب‏ مجلس‏ نیز برسد. موارد مهم‏ را قانون‏ تعیین‏ می‏ کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهلم ===<br /> رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و معاونان‏ او و وزیران‏ در<br /> مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.<br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهلم‏: رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و نخست‏ وزیر و<br /> وزیران‏ در مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و یکم ===<br /> رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏ و کارمندان‏<br /> دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر نوع‏ شغل‏<br /> دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏ یا مؤسسات‏<br /> عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و مشاوره‏<br /> حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏ مختلف‏<br /> شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏ ممنوع‏ است‏.<br /> سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏، حکم‏ مستثنی‏ است‏.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و یکم:‏ رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و<br /> کارمندان‏ دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر<br /> نوع‏ شغل‏ دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏<br /> یا مؤسسات‏ عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و<br /> مشاوره‏ حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏<br /> مختلف‏ شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏<br /> ممنوع‏ است‏. سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏ حکم‏<br /> مستثنی‏ است‏. نخست‏ وزیر می‏ تواند در موارد ضرورت‏ به‏ طور موقت‏ تصدی‏ برخی‏ از<br /> وزارتخانه‏ ها را بپذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و دوم ===<br /> دارایی‏ رهبر، رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏<br /> و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از خدمت‏، توسط رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ رسیدگی‏<br /> می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏، افزایش‏ نیافته‏ باشد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و دوم‏: دارایی‏ رهبر یا اعضاءی‏ شورای‏<br /> رهبری‏، رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از<br /> خدمت‏، توسط دیوان‏ عالی‏ کشور رسیدگی‏ می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏ افزایش‏ نیافته‏<br /> باشد.''<br /> <br /> == مبحث دوم: ارتش و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ==<br /> === اصل‏ یکصد و چهل و سوم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ پاسداری‏ از استقلال‏ و<br /> تمامیت‏ ارضی‏ و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏ کشور را بر عهده‏ دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل وچهارم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ باید ارتشی‏ اسلامی‏<br /> باشد که‏ ارتشی‏ مکتبی‏ و مردمی‏ است‏ و باید افرادی‏ شایسته‏ را به‏ خدمت‏ بپذیرد<br /> که‏ به‏ اهداف‏ انقلاب‏ اسلامی‏ مؤمن‏ و در راه‏ تحقق‏ آن‏ فداکار باشند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و پنجم ===<br /> هیچ‏ فرد خارجی‏ به‏ عضویت‏ در ارتش‏ و نیروهای‏ انتظامی‏<br /> کشور پذیرفته‏ نمی‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و ششم ===<br /> استقرار هر گونه‏ پایگاه‏ نظامی‏ خارجی‏ در کشور هر چند<br /> به‏ عنوان‏ استفاده‏ های‏ صلح‏ آمیز باشد ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هفتم ===<br /> ‎‎‎‎‎دولت‏ باید در زمان‏ صلح‏ از افراد و تجهیزات‏ فنی‏<br /> ارتش‏ در کارهای‏ امدادی‏، آموزشی‏، تولیدی‏، و جهاد سازندگی‏، با رعایت‏ کامل‏<br /> موازین‏ عدل‏ اسلامی‏ استفاده‏ کند در حدی‏ که‏ به‏ آمادگی‏ رزمی‏ آسیبی‏ وارد<br /> نیاید.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هشتم ===<br /> ‎‎‎‎‎هر نوع‏ بهره‏ برداری‏ شخصی‏ از وسایل‏ و امکانات‏<br /> ارتش‏ و استفاده‏ شخصی‏ از افراد آنها به‏ صورت‏ گماشته‏، راننده‏ شخصی‏ و نظایر<br /> اینها ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و نهم ===<br /> ترفیع درجه‏ نظامیان‏ و سلب‏ آن‏ به‏ موجب‏ قانون‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاهم ===<br /> سپاه‏ پاسداران‏ انقلاب‏ اسلامی‏ که‏ در نخستین‏ روزهای‏<br /> پیروزی‏ این‏ انقلاب‏ تشکیل‏ شد، برای‏ ادامه‏ نقش‏ خود در نگهبانی‏ از انقلاب‏ و<br /> دستاوردهای‏ آن‏ پابرجا می‏ ماند. حدود وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ این‏ سپاه‏ در<br /> رابطه‏ با وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ نیروهای‏ مسلح‏ دیگر با تاکید بر همکاری‏ و<br /> هماهنگی‏ برادرانه‏ میان‏ آنها به‏ وسیله‏ قانون‏ تعیین‏ می‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاه و یکم ===<br /> به‏ حکم‏ آیه‏ کریمه‏ &quot;و اعدوا لهم‏ مااستطعتم‏ من‏ قوه‏<br /> و من‏ رباط الخیل‏ ترهبون‏ به‏ عدوالله‏ و عدوکم‏ و آخرین‏ من‏ دونهم‏ لا<br /> تعلمونهم‏ الله‏ یعلمهم‏&quot; دولت‏ موظف‏ است‏ برای‏ همه‏ افراد کشور برنامه‏ و<br /> امکانات‏ آموزش‏ نظامی‏ را بر طبق‏ موازین‏ اسلامی‏ فراهم‏ نماید، به‏ طوری‏ که‏<br /> همه‏ افراد همواره‏ توانایی‏ دفاع‏ مسلحانه‏ از کشور و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏<br /> ایران‏ را داشته‏ باشند، ولی‏ داشتن‏ اسلحه‏ باید با اجازه‏ مقامات‏ رسمی‏ باشد.<br /> <br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D9%86%D9%87%D9%85:_%D9%82%D9%88%D9%87_%D9%85%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=628 2026-05-05T12:00:29Z

<p>Mardom: /* اصل یکصد و سی ششم */ نامگذاری شد. کوتاه شد. مفهوم و شفاف شد.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> == مبحث اول - ریاست دولت و وزیران ==<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سیزدهم: جایگاه ریاست دولت ===<br /> رییس جمهور بالاترین مقام اجرایی کشور است و مسوولیت اجرای قانون اساسی و اداره قوه مجریه را جز در حوزه هایی که به نهادهای مستقل حاکمیتی سپرده شده است بر عهده دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهاردهم: شیوه‌ی انتخاب رییس دولت ===<br /> رییس جمهور توسط رای مجلس قانون‌گذاری انتخاب شده و پس از انتخاب، لازم است به تایید شاه برسد. برای مدت شش (۶) سال انتخاب می‌شود و تنها یک بار می تواند به صورت پیوسته دوباره انتخاب شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پانزدهم: شرایط لازم برای ریاست جمهوری ===<br /> ریاست جمهوری باید دارای تابعیت ایران، سابقه‌ی روشن مدیریتی، توان تصمیم‌گیری، امانت داری، حسن سابقه‌ی عمومی و پایبندی به قانون اساسی و اصول حکمرانی دموکراتیک باشد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و شانزدهم: معرفی نامزد و روند انتخاب ===<br /> نامزدهای ریاست جمهوری باید پیش از آغاز فرایند انتخاب، نامزدی خود را به صورت رسمی به مجلس قانون‌گذاری اعلام کنند. بررسی صلاحیت و معرفی نهایی نامزدها طبق قانون انجام می شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هفدهم: رای اعتماد مجلس و تایید شاه ===<br /> رییس جمهور با رای موافق دست کم هفتاد درصد (۷۰٪) اعضای مجلس قانونگذاری انتخاب می شود. پس از رای اعتماد مجلس، شاه با امضای خود حکم انتصاب رییس جمهور را صادر می کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هجدهم: نظارت بر فرایند انتخاب ===<br /> نظارت بر فرایند انتخاب رییس جمهور بر عهده نهاد قانونی ناظر بر انتخابات و تصمیم های مجلس است که استقلال و بی‌طرفی ان باید تضمین شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و نوزدهم: زمان‌بندی انتخاب رییس‌جمهور ===<br /> رای گیری مجلس برای انتخاب رییس جمهور جدید باید دست کم یک ماه پیش از پایان دوره رییس جمهور پیشین انجام شود و تا اغاز دوره‌ی جدید، رییس جمهور پیشین وظایف خود را ادامه می‌دهد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیستم: شرایط اضطراری در فرایند انتخاب ===<br /> در صورت فوت یا ناتوانی یکی از نامزدهای معرفی شده پیش از رای‌گیری مجلس، فرایند انتخاب طبق قانون به تعویق می‌افتد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و یکم: تعهد قانونی رییس‌جمهور ===<br /> رییس‌جمهور در برابر نمایندگان مردم تعهد می‌دهد که قانون اساسی را پاس بدارد از حقوق شهروندان حمایت کند از تمرکز قدرت پرهیز نماید و همه‌ی توان خود را در راه رفاه عمومی، آزادی‌های فردی، عدالت اجتماعی و استقلال کشور به کار گیرد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و دوم: پاسخگویی رییس دولت ===<br /> <br /> رییس دولت در برابر مردم و نهاد قانون‌گذاری نسبت به اختیارات و وظایف خود پاسخگو است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و سوم: ابلاغ و اجرای قانون‌ها ===<br /> رییس دولت موظف است مصوبات قانونی را پس از طی مراحل مقرر امضا و برای اجرا ابلاغ کند.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و چهارم: معاونان رییس جمهور ===<br /> رییس جمهور می تواند برای انجام وظایف اجرایی خود معاونانی تعیین کند. معاون اول مسوول هماهنگی امور دولت است.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و پنجم: قراردادها و توافق های بین المللی ===<br /> امضای قراردادها و توافق های بین المللی پس از تصویب نهاد قانون‌گذاری با رییس‌جمهور یا نماینده‌ی قانونی او است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و ششم: برنامه‌ریزی و بودجه ===<br /> مسوولیت برنامه‌ریزی بودجه و امور اداری کشور با رییس‌جمهور است و می‌تواند اجرای ان را به نهادهای اجرایی واگذار کند.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و هفتم: نمایندگان ویژه‌ی رییس‌جمهور ===<br /> رییس‌جمهور می‌تواند در موارد خاص نمایندگان ویژه با اختیارات مشخص تعیین کند. تصمیم‌های انان در چارچوب قانون معتبر است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و هشتم: سفیران خارجی ===<br /> سفیران با پیشنهاد وزارت امور خارجه و تایید رییس جمهور منصوب می شوند. تایید نهایی سفیران خارجی با امضای پادشاه است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و نهم: اعطای نشان‌های دولتی ===<br /> اعطای‏ نشان‌های‏ دولتی‏ با رییس‏ جمهور است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ام: استعفای رییس دولت ===<br /> رییس جمهور می‌تواند استعفا دهد و تا پذیرش رسمی استعفا وظایف خود را ادامه می‌دهد. تایید استعفای رییس‌جمهور با مجلس شورای ملی است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ‎ و یکم: جانشینی موقت رییس دولت ===<br /> در صورت فوت، عزل، استعفا یا ناتوانی رییس‌جمهور معاون اول به طور موقت وظایف او را بر عهده می‌گیرد. انتخاب رییس‌جمهور جدید باید حداکثر ظرف پنجاه روز برگزار شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و دوم: محدودیت‌های دوره‌ی انتقالی ===<br /> در دوره‌ی انتقالی امکان اجرا یا تغییرات مهم وجود ندارد از جمله استیضاح وزیران یا تغییر قانون اساسی. <br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و سوم: معرفی و رای اعتماد وزیران ===<br /> وزیران توسط رییس دولت معرفی و پس از کسب رای اعتماد از شورای مجلس ملی منصوب می‌شوند.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و چهارم: ریاست هیات وزیران ===<br /> ریاست هیات وزیران با رییس دولت است که مسوول هماهنگی سیاست‌های نظارت بر وزیران و اجرای قانون است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و پنجم: استمرار مسوولیت وزیران ===<br /> وزیران تا زمان عزل یا سلب اعتماد در سمت خود باقی می‌مانند.<br /> <br /> === اصل یکصد و سی ششم: تغییر گسترده کابینه ===<br /> در صورت تغییر نیمی از اعضای کابینه دولت باید دوباره رای اعتماد دریافت کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هفتم ===<br /> هر یک‏ از وزیران‏ مسوول‏ وظایف‏ خاص‏ خویش‏ در برابر<br /> رئیس‏ جمهور و مجلس‏ است‏ و در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.<br /> <br /> ‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هفتم‏: هر یک‏ از وزیران‏، مسوول‏ وظایف‏ خاص‏<br /> خویش‏ در برابر مجلس‏ است‏، ولی‏ در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هشتم ===<br /> علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا وزیری‏ مأمور<br /> تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود، هیأت‏ وزیران‏ حق‏ دارد برای‏<br /> انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏ اداری‏ به‏ وضع<br /> تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در حدود وظایف‏ خویش‏<br /> و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏ را دارد ولی‏ مفاد<br /> این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد. دولت‏ می‏ تواند تصویب‏<br /> برخی‏ از امور مربوط به‏ وظایف‏ خود را به‏ کمیسیونهای‏ مشتکل‏ از چند وزیر واگذار<br /> نماید. مصوبات‏ این‏ کمیسیونها در محدوده‏ قوانین‏ پس‏ از تأیید رئیس‏ جمهور لازم‏<br /> الاجرا است‏. تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏ های‏ دولت‏ و مصوبات‏ کمیسیونهای‏<br /> مذکور در این‏ اصل‏، ضمن‏ ابلاغ‏ برای‏ اجرا به‏ اطلاع‏ رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> اسلامی‏ می‏ رسد تا در صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏<br /> برای‏ تجدید نظر به‏ هیأت‏ وزیران‏ بفرستد.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هشتم‏: علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا<br /> وزیری‏ مأمور تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود هیأت‏ وزیران‏ حق‏<br /> دارد برای‏ انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏<br /> اداری‏ به‏ وضع تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در<br /> حدود وظایف‏ خویش‏ و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏<br /> را دارد، ولی‏ مفاد این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و نهم ===<br /> صلح‏ دعاوی‏ راجع به‏ اموال‏ عمومی‏ و دولتی‏ یا ارجاع‏ آن‏<br /> به‏ داوری‏ در هر مورد، موکول‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ است‏ و باید به‏ اطلاع‏<br /> مجلس‏ برسد. در مواردی‏ که‏ طرف‏ دعوی‏ خارجی‏ باشد و در موارد مهم‏ داخلی‏ باید<br /> به‏ تصویب‏ مجلس‏ نیز برسد. موارد مهم‏ را قانون‏ تعیین‏ می‏ کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهلم ===<br /> رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و معاونان‏ او و وزیران‏ در<br /> مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.<br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهلم‏: رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و نخست‏ وزیر و<br /> وزیران‏ در مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و یکم ===<br /> رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏ و کارمندان‏<br /> دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر نوع‏ شغل‏<br /> دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏ یا مؤسسات‏<br /> عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و مشاوره‏<br /> حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏ مختلف‏<br /> شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏ ممنوع‏ است‏.<br /> سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏، حکم‏ مستثنی‏ است‏.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و یکم:‏ رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و<br /> کارمندان‏ دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر<br /> نوع‏ شغل‏ دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏<br /> یا مؤسسات‏ عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و<br /> مشاوره‏ حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏<br /> مختلف‏ شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏<br /> ممنوع‏ است‏. سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏ حکم‏<br /> مستثنی‏ است‏. نخست‏ وزیر می‏ تواند در موارد ضرورت‏ به‏ طور موقت‏ تصدی‏ برخی‏ از<br /> وزارتخانه‏ ها را بپذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و دوم ===<br /> دارایی‏ رهبر، رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏<br /> و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از خدمت‏، توسط رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ رسیدگی‏<br /> می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏، افزایش‏ نیافته‏ باشد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و دوم‏: دارایی‏ رهبر یا اعضاءی‏ شورای‏<br /> رهبری‏، رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از<br /> خدمت‏، توسط دیوان‏ عالی‏ کشور رسیدگی‏ می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏ افزایش‏ نیافته‏<br /> باشد.''<br /> <br /> == مبحث دوم: ارتش و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ==<br /> === اصل‏ یکصد و چهل و سوم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ پاسداری‏ از استقلال‏ و<br /> تمامیت‏ ارضی‏ و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏ کشور را بر عهده‏ دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل وچهارم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ باید ارتشی‏ اسلامی‏<br /> باشد که‏ ارتشی‏ مکتبی‏ و مردمی‏ است‏ و باید افرادی‏ شایسته‏ را به‏ خدمت‏ بپذیرد<br /> که‏ به‏ اهداف‏ انقلاب‏ اسلامی‏ مؤمن‏ و در راه‏ تحقق‏ آن‏ فداکار باشند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و پنجم ===<br /> هیچ‏ فرد خارجی‏ به‏ عضویت‏ در ارتش‏ و نیروهای‏ انتظامی‏<br /> کشور پذیرفته‏ نمی‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و ششم ===<br /> استقرار هر گونه‏ پایگاه‏ نظامی‏ خارجی‏ در کشور هر چند<br /> به‏ عنوان‏ استفاده‏ های‏ صلح‏ آمیز باشد ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هفتم ===<br /> ‎‎‎‎‎دولت‏ باید در زمان‏ صلح‏ از افراد و تجهیزات‏ فنی‏<br /> ارتش‏ در کارهای‏ امدادی‏، آموزشی‏، تولیدی‏، و جهاد سازندگی‏، با رعایت‏ کامل‏<br /> موازین‏ عدل‏ اسلامی‏ استفاده‏ کند در حدی‏ که‏ به‏ آمادگی‏ رزمی‏ آسیبی‏ وارد<br /> نیاید.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هشتم ===<br /> ‎‎‎‎‎هر نوع‏ بهره‏ برداری‏ شخصی‏ از وسایل‏ و امکانات‏<br /> ارتش‏ و استفاده‏ شخصی‏ از افراد آنها به‏ صورت‏ گماشته‏، راننده‏ شخصی‏ و نظایر<br /> اینها ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و نهم ===<br /> ترفیع درجه‏ نظامیان‏ و سلب‏ آن‏ به‏ موجب‏ قانون‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاهم ===<br /> سپاه‏ پاسداران‏ انقلاب‏ اسلامی‏ که‏ در نخستین‏ روزهای‏<br /> پیروزی‏ این‏ انقلاب‏ تشکیل‏ شد، برای‏ ادامه‏ نقش‏ خود در نگهبانی‏ از انقلاب‏ و<br /> دستاوردهای‏ آن‏ پابرجا می‏ ماند. حدود وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ این‏ سپاه‏ در<br /> رابطه‏ با وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ نیروهای‏ مسلح‏ دیگر با تاکید بر همکاری‏ و<br /> هماهنگی‏ برادرانه‏ میان‏ آنها به‏ وسیله‏ قانون‏ تعیین‏ می‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاه و یکم ===<br /> به‏ حکم‏ آیه‏ کریمه‏ &quot;و اعدوا لهم‏ مااستطعتم‏ من‏ قوه‏<br /> و من‏ رباط الخیل‏ ترهبون‏ به‏ عدوالله‏ و عدوکم‏ و آخرین‏ من‏ دونهم‏ لا<br /> تعلمونهم‏ الله‏ یعلمهم‏&quot; دولت‏ موظف‏ است‏ برای‏ همه‏ افراد کشور برنامه‏ و<br /> امکانات‏ آموزش‏ نظامی‏ را بر طبق‏ موازین‏ اسلامی‏ فراهم‏ نماید، به‏ طوری‏ که‏<br /> همه‏ افراد همواره‏ توانایی‏ دفاع‏ مسلحانه‏ از کشور و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏<br /> ایران‏ را داشته‏ باشند، ولی‏ داشتن‏ اسلحه‏ باید با اجازه‏ مقامات‏ رسمی‏ باشد.<br /> <br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D9%86%D9%87%D9%85:_%D9%82%D9%88%D9%87_%D9%85%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=627 2026-05-05T11:54:00Z

<p>Mardom: /* اصل‏ یکصد و سی و پنجم */ نامگذاری شد. کوتاه شد. مفهوم و شفاف شد.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> == مبحث اول - ریاست دولت و وزیران ==<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سیزدهم: جایگاه ریاست دولت ===<br /> رییس جمهور بالاترین مقام اجرایی کشور است و مسوولیت اجرای قانون اساسی و اداره قوه مجریه را جز در حوزه هایی که به نهادهای مستقل حاکمیتی سپرده شده است بر عهده دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهاردهم: شیوه‌ی انتخاب رییس دولت ===<br /> رییس جمهور توسط رای مجلس قانون‌گذاری انتخاب شده و پس از انتخاب، لازم است به تایید شاه برسد. برای مدت شش (۶) سال انتخاب می‌شود و تنها یک بار می تواند به صورت پیوسته دوباره انتخاب شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پانزدهم: شرایط لازم برای ریاست جمهوری ===<br /> ریاست جمهوری باید دارای تابعیت ایران، سابقه‌ی روشن مدیریتی، توان تصمیم‌گیری، امانت داری، حسن سابقه‌ی عمومی و پایبندی به قانون اساسی و اصول حکمرانی دموکراتیک باشد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و شانزدهم: معرفی نامزد و روند انتخاب ===<br /> نامزدهای ریاست جمهوری باید پیش از آغاز فرایند انتخاب، نامزدی خود را به صورت رسمی به مجلس قانون‌گذاری اعلام کنند. بررسی صلاحیت و معرفی نهایی نامزدها طبق قانون انجام می شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هفدهم: رای اعتماد مجلس و تایید شاه ===<br /> رییس جمهور با رای موافق دست کم هفتاد درصد (۷۰٪) اعضای مجلس قانونگذاری انتخاب می شود. پس از رای اعتماد مجلس، شاه با امضای خود حکم انتصاب رییس جمهور را صادر می کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هجدهم: نظارت بر فرایند انتخاب ===<br /> نظارت بر فرایند انتخاب رییس جمهور بر عهده نهاد قانونی ناظر بر انتخابات و تصمیم های مجلس است که استقلال و بی‌طرفی ان باید تضمین شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و نوزدهم: زمان‌بندی انتخاب رییس‌جمهور ===<br /> رای گیری مجلس برای انتخاب رییس جمهور جدید باید دست کم یک ماه پیش از پایان دوره رییس جمهور پیشین انجام شود و تا اغاز دوره‌ی جدید، رییس جمهور پیشین وظایف خود را ادامه می‌دهد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیستم: شرایط اضطراری در فرایند انتخاب ===<br /> در صورت فوت یا ناتوانی یکی از نامزدهای معرفی شده پیش از رای‌گیری مجلس، فرایند انتخاب طبق قانون به تعویق می‌افتد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و یکم: تعهد قانونی رییس‌جمهور ===<br /> رییس‌جمهور در برابر نمایندگان مردم تعهد می‌دهد که قانون اساسی را پاس بدارد از حقوق شهروندان حمایت کند از تمرکز قدرت پرهیز نماید و همه‌ی توان خود را در راه رفاه عمومی، آزادی‌های فردی، عدالت اجتماعی و استقلال کشور به کار گیرد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و دوم: پاسخگویی رییس دولت ===<br /> <br /> رییس دولت در برابر مردم و نهاد قانون‌گذاری نسبت به اختیارات و وظایف خود پاسخگو است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و سوم: ابلاغ و اجرای قانون‌ها ===<br /> رییس دولت موظف است مصوبات قانونی را پس از طی مراحل مقرر امضا و برای اجرا ابلاغ کند.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و چهارم: معاونان رییس جمهور ===<br /> رییس جمهور می تواند برای انجام وظایف اجرایی خود معاونانی تعیین کند. معاون اول مسوول هماهنگی امور دولت است.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و پنجم: قراردادها و توافق های بین المللی ===<br /> امضای قراردادها و توافق های بین المللی پس از تصویب نهاد قانون‌گذاری با رییس‌جمهور یا نماینده‌ی قانونی او است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و ششم: برنامه‌ریزی و بودجه ===<br /> مسوولیت برنامه‌ریزی بودجه و امور اداری کشور با رییس‌جمهور است و می‌تواند اجرای ان را به نهادهای اجرایی واگذار کند.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و هفتم: نمایندگان ویژه‌ی رییس‌جمهور ===<br /> رییس‌جمهور می‌تواند در موارد خاص نمایندگان ویژه با اختیارات مشخص تعیین کند. تصمیم‌های انان در چارچوب قانون معتبر است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و هشتم: سفیران خارجی ===<br /> سفیران با پیشنهاد وزارت امور خارجه و تایید رییس جمهور منصوب می شوند. تایید نهایی سفیران خارجی با امضای پادشاه است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و نهم: اعطای نشان‌های دولتی ===<br /> اعطای‏ نشان‌های‏ دولتی‏ با رییس‏ جمهور است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ام: استعفای رییس دولت ===<br /> رییس جمهور می‌تواند استعفا دهد و تا پذیرش رسمی استعفا وظایف خود را ادامه می‌دهد. تایید استعفای رییس‌جمهور با مجلس شورای ملی است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ‎ و یکم: جانشینی موقت رییس دولت ===<br /> در صورت فوت، عزل، استعفا یا ناتوانی رییس‌جمهور معاون اول به طور موقت وظایف او را بر عهده می‌گیرد. انتخاب رییس‌جمهور جدید باید حداکثر ظرف پنجاه روز برگزار شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و دوم: محدودیت‌های دوره‌ی انتقالی ===<br /> در دوره‌ی انتقالی امکان اجرا یا تغییرات مهم وجود ندارد از جمله استیضاح وزیران یا تغییر قانون اساسی. <br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و سوم: معرفی و رای اعتماد وزیران ===<br /> وزیران توسط رییس دولت معرفی و پس از کسب رای اعتماد از شورای مجلس ملی منصوب می‌شوند.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و چهارم: ریاست هیات وزیران ===<br /> ریاست هیات وزیران با رییس دولت است که مسوول هماهنگی سیاست‌های نظارت بر وزیران و اجرای قانون است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و پنجم: استمرار مسوولیت وزیران ===<br /> وزیران تا زمان عزل یا سلب اعتماد در سمت خود باقی می‌مانند.<br /> <br /> === اصل یکصد و سی ششم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند وزراءء را عزل‏ کند و در این‏ صورت‏<br /> باید برای‏ وزیر یا وزیران‏ جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد، و در صورتی‏ که‏ پس‏<br /> از ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏ نیمی‏ از هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید باید مجدداً<br /> از مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ برای‏ هیأت‏ وزیران‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و ششم:‏ هر گاه‏ نخست‏ وزیر بخواهد وزیری‏ را عزل‏<br /> کند و وزیر دیگری‏ را به‏ جای‏ او برگزیند، باید این‏ عزل‏ و نصب‏ با تصویب‏ رئیس‏<br /> جمهور باشد و برای‏ وزیر جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد و در صورتی‏ که‏ پس‏ از<br /> ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏، نیمی‏ از اعضاءی‏ هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید دولت‏<br /> باید مجدداً از مجلس‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هفتم ===<br /> هر یک‏ از وزیران‏ مسوول‏ وظایف‏ خاص‏ خویش‏ در برابر<br /> رئیس‏ جمهور و مجلس‏ است‏ و در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.<br /> <br /> ‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هفتم‏: هر یک‏ از وزیران‏، مسوول‏ وظایف‏ خاص‏<br /> خویش‏ در برابر مجلس‏ است‏، ولی‏ در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هشتم ===<br /> علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا وزیری‏ مأمور<br /> تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود، هیأت‏ وزیران‏ حق‏ دارد برای‏<br /> انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏ اداری‏ به‏ وضع<br /> تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در حدود وظایف‏ خویش‏<br /> و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏ را دارد ولی‏ مفاد<br /> این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد. دولت‏ می‏ تواند تصویب‏<br /> برخی‏ از امور مربوط به‏ وظایف‏ خود را به‏ کمیسیونهای‏ مشتکل‏ از چند وزیر واگذار<br /> نماید. مصوبات‏ این‏ کمیسیونها در محدوده‏ قوانین‏ پس‏ از تأیید رئیس‏ جمهور لازم‏<br /> الاجرا است‏. تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏ های‏ دولت‏ و مصوبات‏ کمیسیونهای‏<br /> مذکور در این‏ اصل‏، ضمن‏ ابلاغ‏ برای‏ اجرا به‏ اطلاع‏ رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> اسلامی‏ می‏ رسد تا در صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏<br /> برای‏ تجدید نظر به‏ هیأت‏ وزیران‏ بفرستد.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هشتم‏: علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا<br /> وزیری‏ مأمور تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود هیأت‏ وزیران‏ حق‏<br /> دارد برای‏ انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏<br /> اداری‏ به‏ وضع تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در<br /> حدود وظایف‏ خویش‏ و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏<br /> را دارد، ولی‏ مفاد این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و نهم ===<br /> صلح‏ دعاوی‏ راجع به‏ اموال‏ عمومی‏ و دولتی‏ یا ارجاع‏ آن‏<br /> به‏ داوری‏ در هر مورد، موکول‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ است‏ و باید به‏ اطلاع‏<br /> مجلس‏ برسد. در مواردی‏ که‏ طرف‏ دعوی‏ خارجی‏ باشد و در موارد مهم‏ داخلی‏ باید<br /> به‏ تصویب‏ مجلس‏ نیز برسد. موارد مهم‏ را قانون‏ تعیین‏ می‏ کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهلم ===<br /> رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و معاونان‏ او و وزیران‏ در<br /> مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.<br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهلم‏: رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و نخست‏ وزیر و<br /> وزیران‏ در مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و یکم ===<br /> رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏ و کارمندان‏<br /> دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر نوع‏ شغل‏<br /> دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏ یا مؤسسات‏<br /> عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و مشاوره‏<br /> حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏ مختلف‏<br /> شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏ ممنوع‏ است‏.<br /> سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏، حکم‏ مستثنی‏ است‏.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و یکم:‏ رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و<br /> کارمندان‏ دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر<br /> نوع‏ شغل‏ دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏<br /> یا مؤسسات‏ عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و<br /> مشاوره‏ حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏<br /> مختلف‏ شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏<br /> ممنوع‏ است‏. سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏ حکم‏<br /> مستثنی‏ است‏. نخست‏ وزیر می‏ تواند در موارد ضرورت‏ به‏ طور موقت‏ تصدی‏ برخی‏ از<br /> وزارتخانه‏ ها را بپذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و دوم ===<br /> دارایی‏ رهبر، رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏<br /> و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از خدمت‏، توسط رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ رسیدگی‏<br /> می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏، افزایش‏ نیافته‏ باشد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و دوم‏: دارایی‏ رهبر یا اعضاءی‏ شورای‏<br /> رهبری‏، رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از<br /> خدمت‏، توسط دیوان‏ عالی‏ کشور رسیدگی‏ می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏ افزایش‏ نیافته‏<br /> باشد.''<br /> <br /> == مبحث دوم: ارتش و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ==<br /> === اصل‏ یکصد و چهل و سوم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ پاسداری‏ از استقلال‏ و<br /> تمامیت‏ ارضی‏ و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏ کشور را بر عهده‏ دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل وچهارم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ باید ارتشی‏ اسلامی‏<br /> باشد که‏ ارتشی‏ مکتبی‏ و مردمی‏ است‏ و باید افرادی‏ شایسته‏ را به‏ خدمت‏ بپذیرد<br /> که‏ به‏ اهداف‏ انقلاب‏ اسلامی‏ مؤمن‏ و در راه‏ تحقق‏ آن‏ فداکار باشند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و پنجم ===<br /> هیچ‏ فرد خارجی‏ به‏ عضویت‏ در ارتش‏ و نیروهای‏ انتظامی‏<br /> کشور پذیرفته‏ نمی‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و ششم ===<br /> استقرار هر گونه‏ پایگاه‏ نظامی‏ خارجی‏ در کشور هر چند<br /> به‏ عنوان‏ استفاده‏ های‏ صلح‏ آمیز باشد ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هفتم ===<br /> ‎‎‎‎‎دولت‏ باید در زمان‏ صلح‏ از افراد و تجهیزات‏ فنی‏<br /> ارتش‏ در کارهای‏ امدادی‏، آموزشی‏، تولیدی‏، و جهاد سازندگی‏، با رعایت‏ کامل‏<br /> موازین‏ عدل‏ اسلامی‏ استفاده‏ کند در حدی‏ که‏ به‏ آمادگی‏ رزمی‏ آسیبی‏ وارد<br /> نیاید.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هشتم ===<br /> ‎‎‎‎‎هر نوع‏ بهره‏ برداری‏ شخصی‏ از وسایل‏ و امکانات‏<br /> ارتش‏ و استفاده‏ شخصی‏ از افراد آنها به‏ صورت‏ گماشته‏، راننده‏ شخصی‏ و نظایر<br /> اینها ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و نهم ===<br /> ترفیع درجه‏ نظامیان‏ و سلب‏ آن‏ به‏ موجب‏ قانون‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاهم ===<br /> سپاه‏ پاسداران‏ انقلاب‏ اسلامی‏ که‏ در نخستین‏ روزهای‏<br /> پیروزی‏ این‏ انقلاب‏ تشکیل‏ شد، برای‏ ادامه‏ نقش‏ خود در نگهبانی‏ از انقلاب‏ و<br /> دستاوردهای‏ آن‏ پابرجا می‏ ماند. حدود وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ این‏ سپاه‏ در<br /> رابطه‏ با وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ نیروهای‏ مسلح‏ دیگر با تاکید بر همکاری‏ و<br /> هماهنگی‏ برادرانه‏ میان‏ آنها به‏ وسیله‏ قانون‏ تعیین‏ می‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاه و یکم ===<br /> به‏ حکم‏ آیه‏ کریمه‏ &quot;و اعدوا لهم‏ مااستطعتم‏ من‏ قوه‏<br /> و من‏ رباط الخیل‏ ترهبون‏ به‏ عدوالله‏ و عدوکم‏ و آخرین‏ من‏ دونهم‏ لا<br /> تعلمونهم‏ الله‏ یعلمهم‏&quot; دولت‏ موظف‏ است‏ برای‏ همه‏ افراد کشور برنامه‏ و<br /> امکانات‏ آموزش‏ نظامی‏ را بر طبق‏ موازین‏ اسلامی‏ فراهم‏ نماید، به‏ طوری‏ که‏<br /> همه‏ افراد همواره‏ توانایی‏ دفاع‏ مسلحانه‏ از کشور و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏<br /> ایران‏ را داشته‏ باشند، ولی‏ داشتن‏ اسلحه‏ باید با اجازه‏ مقامات‏ رسمی‏ باشد.<br /> <br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D9%86%D9%87%D9%85:_%D9%82%D9%88%D9%87_%D9%85%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=626 2026-05-05T11:53:06Z

<p>Mardom: /* اصل‏ یکصد و سی و چهارم */ نامگذاری شد. کوتاه شد. مفهوم و شفاف شد.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> == مبحث اول - ریاست دولت و وزیران ==<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سیزدهم: جایگاه ریاست دولت ===<br /> رییس جمهور بالاترین مقام اجرایی کشور است و مسوولیت اجرای قانون اساسی و اداره قوه مجریه را جز در حوزه هایی که به نهادهای مستقل حاکمیتی سپرده شده است بر عهده دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهاردهم: شیوه‌ی انتخاب رییس دولت ===<br /> رییس جمهور توسط رای مجلس قانون‌گذاری انتخاب شده و پس از انتخاب، لازم است به تایید شاه برسد. برای مدت شش (۶) سال انتخاب می‌شود و تنها یک بار می تواند به صورت پیوسته دوباره انتخاب شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پانزدهم: شرایط لازم برای ریاست جمهوری ===<br /> ریاست جمهوری باید دارای تابعیت ایران، سابقه‌ی روشن مدیریتی، توان تصمیم‌گیری، امانت داری، حسن سابقه‌ی عمومی و پایبندی به قانون اساسی و اصول حکمرانی دموکراتیک باشد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و شانزدهم: معرفی نامزد و روند انتخاب ===<br /> نامزدهای ریاست جمهوری باید پیش از آغاز فرایند انتخاب، نامزدی خود را به صورت رسمی به مجلس قانون‌گذاری اعلام کنند. بررسی صلاحیت و معرفی نهایی نامزدها طبق قانون انجام می شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هفدهم: رای اعتماد مجلس و تایید شاه ===<br /> رییس جمهور با رای موافق دست کم هفتاد درصد (۷۰٪) اعضای مجلس قانونگذاری انتخاب می شود. پس از رای اعتماد مجلس، شاه با امضای خود حکم انتصاب رییس جمهور را صادر می کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هجدهم: نظارت بر فرایند انتخاب ===<br /> نظارت بر فرایند انتخاب رییس جمهور بر عهده نهاد قانونی ناظر بر انتخابات و تصمیم های مجلس است که استقلال و بی‌طرفی ان باید تضمین شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و نوزدهم: زمان‌بندی انتخاب رییس‌جمهور ===<br /> رای گیری مجلس برای انتخاب رییس جمهور جدید باید دست کم یک ماه پیش از پایان دوره رییس جمهور پیشین انجام شود و تا اغاز دوره‌ی جدید، رییس جمهور پیشین وظایف خود را ادامه می‌دهد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیستم: شرایط اضطراری در فرایند انتخاب ===<br /> در صورت فوت یا ناتوانی یکی از نامزدهای معرفی شده پیش از رای‌گیری مجلس، فرایند انتخاب طبق قانون به تعویق می‌افتد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و یکم: تعهد قانونی رییس‌جمهور ===<br /> رییس‌جمهور در برابر نمایندگان مردم تعهد می‌دهد که قانون اساسی را پاس بدارد از حقوق شهروندان حمایت کند از تمرکز قدرت پرهیز نماید و همه‌ی توان خود را در راه رفاه عمومی، آزادی‌های فردی، عدالت اجتماعی و استقلال کشور به کار گیرد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و دوم: پاسخگویی رییس دولت ===<br /> <br /> رییس دولت در برابر مردم و نهاد قانون‌گذاری نسبت به اختیارات و وظایف خود پاسخگو است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و سوم: ابلاغ و اجرای قانون‌ها ===<br /> رییس دولت موظف است مصوبات قانونی را پس از طی مراحل مقرر امضا و برای اجرا ابلاغ کند.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و چهارم: معاونان رییس جمهور ===<br /> رییس جمهور می تواند برای انجام وظایف اجرایی خود معاونانی تعیین کند. معاون اول مسوول هماهنگی امور دولت است.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و پنجم: قراردادها و توافق های بین المللی ===<br /> امضای قراردادها و توافق های بین المللی پس از تصویب نهاد قانون‌گذاری با رییس‌جمهور یا نماینده‌ی قانونی او است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و ششم: برنامه‌ریزی و بودجه ===<br /> مسوولیت برنامه‌ریزی بودجه و امور اداری کشور با رییس‌جمهور است و می‌تواند اجرای ان را به نهادهای اجرایی واگذار کند.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و هفتم: نمایندگان ویژه‌ی رییس‌جمهور ===<br /> رییس‌جمهور می‌تواند در موارد خاص نمایندگان ویژه با اختیارات مشخص تعیین کند. تصمیم‌های انان در چارچوب قانون معتبر است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و هشتم: سفیران خارجی ===<br /> سفیران با پیشنهاد وزارت امور خارجه و تایید رییس جمهور منصوب می شوند. تایید نهایی سفیران خارجی با امضای پادشاه است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و نهم: اعطای نشان‌های دولتی ===<br /> اعطای‏ نشان‌های‏ دولتی‏ با رییس‏ جمهور است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ام: استعفای رییس دولت ===<br /> رییس جمهور می‌تواند استعفا دهد و تا پذیرش رسمی استعفا وظایف خود را ادامه می‌دهد. تایید استعفای رییس‌جمهور با مجلس شورای ملی است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ‎ و یکم: جانشینی موقت رییس دولت ===<br /> در صورت فوت، عزل، استعفا یا ناتوانی رییس‌جمهور معاون اول به طور موقت وظایف او را بر عهده می‌گیرد. انتخاب رییس‌جمهور جدید باید حداکثر ظرف پنجاه روز برگزار شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و دوم: محدودیت‌های دوره‌ی انتقالی ===<br /> در دوره‌ی انتقالی امکان اجرا یا تغییرات مهم وجود ندارد از جمله استیضاح وزیران یا تغییر قانون اساسی. <br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و سوم: معرفی و رای اعتماد وزیران ===<br /> وزیران توسط رییس دولت معرفی و پس از کسب رای اعتماد از شورای مجلس ملی منصوب می‌شوند.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و چهارم: ریاست هیات وزیران ===<br /> ریاست هیات وزیران با رییس دولت است که مسوول هماهنگی سیاست‌های نظارت بر وزیران و اجرای قانون است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و پنجم ===<br /> وزراء تا زمانی‏ که‏ عزل‏ نشده‏ اند و یا بر اثر استیضاح‏<br /> یا درخواست‏ رای‏ اعتماد، مجلس‏ به‏ آنها رای‏ عدم‏ اعتماد نداده‏ است‏ در سمت‏<br /> خود باقی‏ می‏ مانند. استعفای‏ هیأت‏ وزیران‏ یا هر یک‏ از آنان‏ به‏ رئیس‏ جمهور<br /> تسلیم‏ می شود و هیأت‏ وزیران‏ تا تعیین‏ دولت‏ جدید به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ خواهند<br /> داد. رئیس‏ جمهور می‏ تواند برای‏ وزارتخانه‏ هایی‏ که‏ وزیر ندارند حداکثر برای‏<br /> مدت‏ سه‏ ماه‏ سرپرست‏ تعیین‏ نماید.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و پنج‏: نخست‏ وزیر تا زمانی‏ که‏ مورد اعتماد مجلس‏<br /> است‏ در سمت‏ خود باقی‏ می‏ ماند. استعفای‏ دولت‏ به‏ رئیس‏ جمهور تسلیم‏ می‏ شود<br /> و تا تعیین‏ دولت‏ جدید نخست‏ وزیر به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏ دهد. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل یکصد و سی ششم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند وزراءء را عزل‏ کند و در این‏ صورت‏<br /> باید برای‏ وزیر یا وزیران‏ جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد، و در صورتی‏ که‏ پس‏<br /> از ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏ نیمی‏ از هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید باید مجدداً<br /> از مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ برای‏ هیأت‏ وزیران‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و ششم:‏ هر گاه‏ نخست‏ وزیر بخواهد وزیری‏ را عزل‏<br /> کند و وزیر دیگری‏ را به‏ جای‏ او برگزیند، باید این‏ عزل‏ و نصب‏ با تصویب‏ رئیس‏<br /> جمهور باشد و برای‏ وزیر جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد و در صورتی‏ که‏ پس‏ از<br /> ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏، نیمی‏ از اعضاءی‏ هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید دولت‏<br /> باید مجدداً از مجلس‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هفتم ===<br /> هر یک‏ از وزیران‏ مسوول‏ وظایف‏ خاص‏ خویش‏ در برابر<br /> رئیس‏ جمهور و مجلس‏ است‏ و در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.<br /> <br /> ‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هفتم‏: هر یک‏ از وزیران‏، مسوول‏ وظایف‏ خاص‏<br /> خویش‏ در برابر مجلس‏ است‏، ولی‏ در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هشتم ===<br /> علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا وزیری‏ مأمور<br /> تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود، هیأت‏ وزیران‏ حق‏ دارد برای‏<br /> انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏ اداری‏ به‏ وضع<br /> تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در حدود وظایف‏ خویش‏<br /> و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏ را دارد ولی‏ مفاد<br /> این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد. دولت‏ می‏ تواند تصویب‏<br /> برخی‏ از امور مربوط به‏ وظایف‏ خود را به‏ کمیسیونهای‏ مشتکل‏ از چند وزیر واگذار<br /> نماید. مصوبات‏ این‏ کمیسیونها در محدوده‏ قوانین‏ پس‏ از تأیید رئیس‏ جمهور لازم‏<br /> الاجرا است‏. تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏ های‏ دولت‏ و مصوبات‏ کمیسیونهای‏<br /> مذکور در این‏ اصل‏، ضمن‏ ابلاغ‏ برای‏ اجرا به‏ اطلاع‏ رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> اسلامی‏ می‏ رسد تا در صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏<br /> برای‏ تجدید نظر به‏ هیأت‏ وزیران‏ بفرستد.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هشتم‏: علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا<br /> وزیری‏ مأمور تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود هیأت‏ وزیران‏ حق‏<br /> دارد برای‏ انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏<br /> اداری‏ به‏ وضع تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در<br /> حدود وظایف‏ خویش‏ و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏<br /> را دارد، ولی‏ مفاد این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و نهم ===<br /> صلح‏ دعاوی‏ راجع به‏ اموال‏ عمومی‏ و دولتی‏ یا ارجاع‏ آن‏<br /> به‏ داوری‏ در هر مورد، موکول‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ است‏ و باید به‏ اطلاع‏<br /> مجلس‏ برسد. در مواردی‏ که‏ طرف‏ دعوی‏ خارجی‏ باشد و در موارد مهم‏ داخلی‏ باید<br /> به‏ تصویب‏ مجلس‏ نیز برسد. موارد مهم‏ را قانون‏ تعیین‏ می‏ کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهلم ===<br /> رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و معاونان‏ او و وزیران‏ در<br /> مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.<br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهلم‏: رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و نخست‏ وزیر و<br /> وزیران‏ در مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و یکم ===<br /> رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏ و کارمندان‏<br /> دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر نوع‏ شغل‏<br /> دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏ یا مؤسسات‏<br /> عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و مشاوره‏<br /> حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏ مختلف‏<br /> شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏ ممنوع‏ است‏.<br /> سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏، حکم‏ مستثنی‏ است‏.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و یکم:‏ رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و<br /> کارمندان‏ دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر<br /> نوع‏ شغل‏ دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏<br /> یا مؤسسات‏ عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و<br /> مشاوره‏ حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏<br /> مختلف‏ شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏<br /> ممنوع‏ است‏. سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏ حکم‏<br /> مستثنی‏ است‏. نخست‏ وزیر می‏ تواند در موارد ضرورت‏ به‏ طور موقت‏ تصدی‏ برخی‏ از<br /> وزارتخانه‏ ها را بپذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و دوم ===<br /> دارایی‏ رهبر، رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏<br /> و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از خدمت‏، توسط رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ رسیدگی‏<br /> می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏، افزایش‏ نیافته‏ باشد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و دوم‏: دارایی‏ رهبر یا اعضاءی‏ شورای‏<br /> رهبری‏، رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از<br /> خدمت‏، توسط دیوان‏ عالی‏ کشور رسیدگی‏ می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏ افزایش‏ نیافته‏<br /> باشد.''<br /> <br /> == مبحث دوم: ارتش و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ==<br /> === اصل‏ یکصد و چهل و سوم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ پاسداری‏ از استقلال‏ و<br /> تمامیت‏ ارضی‏ و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏ کشور را بر عهده‏ دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل وچهارم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ باید ارتشی‏ اسلامی‏<br /> باشد که‏ ارتشی‏ مکتبی‏ و مردمی‏ است‏ و باید افرادی‏ شایسته‏ را به‏ خدمت‏ بپذیرد<br /> که‏ به‏ اهداف‏ انقلاب‏ اسلامی‏ مؤمن‏ و در راه‏ تحقق‏ آن‏ فداکار باشند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و پنجم ===<br /> هیچ‏ فرد خارجی‏ به‏ عضویت‏ در ارتش‏ و نیروهای‏ انتظامی‏<br /> کشور پذیرفته‏ نمی‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و ششم ===<br /> استقرار هر گونه‏ پایگاه‏ نظامی‏ خارجی‏ در کشور هر چند<br /> به‏ عنوان‏ استفاده‏ های‏ صلح‏ آمیز باشد ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هفتم ===<br /> ‎‎‎‎‎دولت‏ باید در زمان‏ صلح‏ از افراد و تجهیزات‏ فنی‏<br /> ارتش‏ در کارهای‏ امدادی‏، آموزشی‏، تولیدی‏، و جهاد سازندگی‏، با رعایت‏ کامل‏<br /> موازین‏ عدل‏ اسلامی‏ استفاده‏ کند در حدی‏ که‏ به‏ آمادگی‏ رزمی‏ آسیبی‏ وارد<br /> نیاید.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هشتم ===<br /> ‎‎‎‎‎هر نوع‏ بهره‏ برداری‏ شخصی‏ از وسایل‏ و امکانات‏<br /> ارتش‏ و استفاده‏ شخصی‏ از افراد آنها به‏ صورت‏ گماشته‏، راننده‏ شخصی‏ و نظایر<br /> اینها ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و نهم ===<br /> ترفیع درجه‏ نظامیان‏ و سلب‏ آن‏ به‏ موجب‏ قانون‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاهم ===<br /> سپاه‏ پاسداران‏ انقلاب‏ اسلامی‏ که‏ در نخستین‏ روزهای‏<br /> پیروزی‏ این‏ انقلاب‏ تشکیل‏ شد، برای‏ ادامه‏ نقش‏ خود در نگهبانی‏ از انقلاب‏ و<br /> دستاوردهای‏ آن‏ پابرجا می‏ ماند. حدود وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ این‏ سپاه‏ در<br /> رابطه‏ با وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ نیروهای‏ مسلح‏ دیگر با تاکید بر همکاری‏ و<br /> هماهنگی‏ برادرانه‏ میان‏ آنها به‏ وسیله‏ قانون‏ تعیین‏ می‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاه و یکم ===<br /> به‏ حکم‏ آیه‏ کریمه‏ &quot;و اعدوا لهم‏ مااستطعتم‏ من‏ قوه‏<br /> و من‏ رباط الخیل‏ ترهبون‏ به‏ عدوالله‏ و عدوکم‏ و آخرین‏ من‏ دونهم‏ لا<br /> تعلمونهم‏ الله‏ یعلمهم‏&quot; دولت‏ موظف‏ است‏ برای‏ همه‏ افراد کشور برنامه‏ و<br /> امکانات‏ آموزش‏ نظامی‏ را بر طبق‏ موازین‏ اسلامی‏ فراهم‏ نماید، به‏ طوری‏ که‏<br /> همه‏ افراد همواره‏ توانایی‏ دفاع‏ مسلحانه‏ از کشور و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏<br /> ایران‏ را داشته‏ باشند، ولی‏ داشتن‏ اسلحه‏ باید با اجازه‏ مقامات‏ رسمی‏ باشد.<br /> <br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D9%86%D9%87%D9%85:_%D9%82%D9%88%D9%87_%D9%85%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=625 2026-05-05T11:51:51Z

<p>Mardom: /* اصل‏ یکصد و سی و سوم */ نامگذاری شد و هماهنگی آن با فصل‌های قبلی شفاف شد.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> == مبحث اول - ریاست دولت و وزیران ==<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سیزدهم: جایگاه ریاست دولت ===<br /> رییس جمهور بالاترین مقام اجرایی کشور است و مسوولیت اجرای قانون اساسی و اداره قوه مجریه را جز در حوزه هایی که به نهادهای مستقل حاکمیتی سپرده شده است بر عهده دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهاردهم: شیوه‌ی انتخاب رییس دولت ===<br /> رییس جمهور توسط رای مجلس قانون‌گذاری انتخاب شده و پس از انتخاب، لازم است به تایید شاه برسد. برای مدت شش (۶) سال انتخاب می‌شود و تنها یک بار می تواند به صورت پیوسته دوباره انتخاب شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پانزدهم: شرایط لازم برای ریاست جمهوری ===<br /> ریاست جمهوری باید دارای تابعیت ایران، سابقه‌ی روشن مدیریتی، توان تصمیم‌گیری، امانت داری، حسن سابقه‌ی عمومی و پایبندی به قانون اساسی و اصول حکمرانی دموکراتیک باشد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و شانزدهم: معرفی نامزد و روند انتخاب ===<br /> نامزدهای ریاست جمهوری باید پیش از آغاز فرایند انتخاب، نامزدی خود را به صورت رسمی به مجلس قانون‌گذاری اعلام کنند. بررسی صلاحیت و معرفی نهایی نامزدها طبق قانون انجام می شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هفدهم: رای اعتماد مجلس و تایید شاه ===<br /> رییس جمهور با رای موافق دست کم هفتاد درصد (۷۰٪) اعضای مجلس قانونگذاری انتخاب می شود. پس از رای اعتماد مجلس، شاه با امضای خود حکم انتصاب رییس جمهور را صادر می کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هجدهم: نظارت بر فرایند انتخاب ===<br /> نظارت بر فرایند انتخاب رییس جمهور بر عهده نهاد قانونی ناظر بر انتخابات و تصمیم های مجلس است که استقلال و بی‌طرفی ان باید تضمین شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و نوزدهم: زمان‌بندی انتخاب رییس‌جمهور ===<br /> رای گیری مجلس برای انتخاب رییس جمهور جدید باید دست کم یک ماه پیش از پایان دوره رییس جمهور پیشین انجام شود و تا اغاز دوره‌ی جدید، رییس جمهور پیشین وظایف خود را ادامه می‌دهد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیستم: شرایط اضطراری در فرایند انتخاب ===<br /> در صورت فوت یا ناتوانی یکی از نامزدهای معرفی شده پیش از رای‌گیری مجلس، فرایند انتخاب طبق قانون به تعویق می‌افتد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و یکم: تعهد قانونی رییس‌جمهور ===<br /> رییس‌جمهور در برابر نمایندگان مردم تعهد می‌دهد که قانون اساسی را پاس بدارد از حقوق شهروندان حمایت کند از تمرکز قدرت پرهیز نماید و همه‌ی توان خود را در راه رفاه عمومی، آزادی‌های فردی، عدالت اجتماعی و استقلال کشور به کار گیرد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و دوم: پاسخگویی رییس دولت ===<br /> <br /> رییس دولت در برابر مردم و نهاد قانون‌گذاری نسبت به اختیارات و وظایف خود پاسخگو است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و سوم: ابلاغ و اجرای قانون‌ها ===<br /> رییس دولت موظف است مصوبات قانونی را پس از طی مراحل مقرر امضا و برای اجرا ابلاغ کند.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و چهارم: معاونان رییس جمهور ===<br /> رییس جمهور می تواند برای انجام وظایف اجرایی خود معاونانی تعیین کند. معاون اول مسوول هماهنگی امور دولت است.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و پنجم: قراردادها و توافق های بین المللی ===<br /> امضای قراردادها و توافق های بین المللی پس از تصویب نهاد قانون‌گذاری با رییس‌جمهور یا نماینده‌ی قانونی او است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و ششم: برنامه‌ریزی و بودجه ===<br /> مسوولیت برنامه‌ریزی بودجه و امور اداری کشور با رییس‌جمهور است و می‌تواند اجرای ان را به نهادهای اجرایی واگذار کند.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و هفتم: نمایندگان ویژه‌ی رییس‌جمهور ===<br /> رییس‌جمهور می‌تواند در موارد خاص نمایندگان ویژه با اختیارات مشخص تعیین کند. تصمیم‌های انان در چارچوب قانون معتبر است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و هشتم: سفیران خارجی ===<br /> سفیران با پیشنهاد وزارت امور خارجه و تایید رییس جمهور منصوب می شوند. تایید نهایی سفیران خارجی با امضای پادشاه است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و نهم: اعطای نشان‌های دولتی ===<br /> اعطای‏ نشان‌های‏ دولتی‏ با رییس‏ جمهور است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ام: استعفای رییس دولت ===<br /> رییس جمهور می‌تواند استعفا دهد و تا پذیرش رسمی استعفا وظایف خود را ادامه می‌دهد. تایید استعفای رییس‌جمهور با مجلس شورای ملی است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ‎ و یکم: جانشینی موقت رییس دولت ===<br /> در صورت فوت، عزل، استعفا یا ناتوانی رییس‌جمهور معاون اول به طور موقت وظایف او را بر عهده می‌گیرد. انتخاب رییس‌جمهور جدید باید حداکثر ظرف پنجاه روز برگزار شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و دوم: محدودیت‌های دوره‌ی انتقالی ===<br /> در دوره‌ی انتقالی امکان اجرا یا تغییرات مهم وجود ندارد از جمله استیضاح وزیران یا تغییر قانون اساسی. <br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و سوم: معرفی و رای اعتماد وزیران ===<br /> وزیران توسط رییس دولت معرفی و پس از کسب رای اعتماد از شورای مجلس ملی منصوب می‌شوند.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و چهارم ===<br /> ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با رئیس‏ جمهور است‏ که‏ بر کار<br /> وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏ تصمیم‏ های‏<br /> وزیران‏ و هیأت‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏<br /> را تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. در موارد اختلاف‏ نظر و یا تداخل‏ در وظایف‏<br /> قانونی‏ دستگا ه‏ های‏ دولتی‏ در صورتی‏ که‏ نیاز به‏ تفسیر یا تغییر قانون‏<br /> نداشته‏ باشد، تصمیم‏ هیأت‏ وزیران‏ که‏ به‏ پیشنهاد رئیس‏ جمهور اتخاذ می‏ شود<br /> لازم‏ الاجرا است‏. رئیس‏ جمهور در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏ هیأت‏ وزیران‏<br /> است‏.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و چهارم:‏ ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با نخست‏ وزیر<br /> است‏ که‏ بر کار وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏<br /> تصمیم‏ های‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏ را<br /> تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. نخست‏ وزیر در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏<br /> هیأت‏ وزیران‏ است‏.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و پنجم ===<br /> وزراء تا زمانی‏ که‏ عزل‏ نشده‏ اند و یا بر اثر استیضاح‏<br /> یا درخواست‏ رای‏ اعتماد، مجلس‏ به‏ آنها رای‏ عدم‏ اعتماد نداده‏ است‏ در سمت‏<br /> خود باقی‏ می‏ مانند. استعفای‏ هیأت‏ وزیران‏ یا هر یک‏ از آنان‏ به‏ رئیس‏ جمهور<br /> تسلیم‏ می شود و هیأت‏ وزیران‏ تا تعیین‏ دولت‏ جدید به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ خواهند<br /> داد. رئیس‏ جمهور می‏ تواند برای‏ وزارتخانه‏ هایی‏ که‏ وزیر ندارند حداکثر برای‏<br /> مدت‏ سه‏ ماه‏ سرپرست‏ تعیین‏ نماید.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و پنج‏: نخست‏ وزیر تا زمانی‏ که‏ مورد اعتماد مجلس‏<br /> است‏ در سمت‏ خود باقی‏ می‏ ماند. استعفای‏ دولت‏ به‏ رئیس‏ جمهور تسلیم‏ می‏ شود<br /> و تا تعیین‏ دولت‏ جدید نخست‏ وزیر به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏ دهد. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل یکصد و سی ششم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند وزراءء را عزل‏ کند و در این‏ صورت‏<br /> باید برای‏ وزیر یا وزیران‏ جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد، و در صورتی‏ که‏ پس‏<br /> از ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏ نیمی‏ از هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید باید مجدداً<br /> از مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ برای‏ هیأت‏ وزیران‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و ششم:‏ هر گاه‏ نخست‏ وزیر بخواهد وزیری‏ را عزل‏<br /> کند و وزیر دیگری‏ را به‏ جای‏ او برگزیند، باید این‏ عزل‏ و نصب‏ با تصویب‏ رئیس‏<br /> جمهور باشد و برای‏ وزیر جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد و در صورتی‏ که‏ پس‏ از<br /> ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏، نیمی‏ از اعضاءی‏ هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید دولت‏<br /> باید مجدداً از مجلس‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هفتم ===<br /> هر یک‏ از وزیران‏ مسوول‏ وظایف‏ خاص‏ خویش‏ در برابر<br /> رئیس‏ جمهور و مجلس‏ است‏ و در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.<br /> <br /> ‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هفتم‏: هر یک‏ از وزیران‏، مسوول‏ وظایف‏ خاص‏<br /> خویش‏ در برابر مجلس‏ است‏، ولی‏ در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هشتم ===<br /> علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا وزیری‏ مأمور<br /> تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود، هیأت‏ وزیران‏ حق‏ دارد برای‏<br /> انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏ اداری‏ به‏ وضع<br /> تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در حدود وظایف‏ خویش‏<br /> و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏ را دارد ولی‏ مفاد<br /> این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد. دولت‏ می‏ تواند تصویب‏<br /> برخی‏ از امور مربوط به‏ وظایف‏ خود را به‏ کمیسیونهای‏ مشتکل‏ از چند وزیر واگذار<br /> نماید. مصوبات‏ این‏ کمیسیونها در محدوده‏ قوانین‏ پس‏ از تأیید رئیس‏ جمهور لازم‏<br /> الاجرا است‏. تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏ های‏ دولت‏ و مصوبات‏ کمیسیونهای‏<br /> مذکور در این‏ اصل‏، ضمن‏ ابلاغ‏ برای‏ اجرا به‏ اطلاع‏ رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> اسلامی‏ می‏ رسد تا در صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏<br /> برای‏ تجدید نظر به‏ هیأت‏ وزیران‏ بفرستد.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هشتم‏: علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا<br /> وزیری‏ مأمور تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود هیأت‏ وزیران‏ حق‏<br /> دارد برای‏ انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏<br /> اداری‏ به‏ وضع تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در<br /> حدود وظایف‏ خویش‏ و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏<br /> را دارد، ولی‏ مفاد این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و نهم ===<br /> صلح‏ دعاوی‏ راجع به‏ اموال‏ عمومی‏ و دولتی‏ یا ارجاع‏ آن‏<br /> به‏ داوری‏ در هر مورد، موکول‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ است‏ و باید به‏ اطلاع‏<br /> مجلس‏ برسد. در مواردی‏ که‏ طرف‏ دعوی‏ خارجی‏ باشد و در موارد مهم‏ داخلی‏ باید<br /> به‏ تصویب‏ مجلس‏ نیز برسد. موارد مهم‏ را قانون‏ تعیین‏ می‏ کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهلم ===<br /> رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و معاونان‏ او و وزیران‏ در<br /> مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.<br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهلم‏: رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و نخست‏ وزیر و<br /> وزیران‏ در مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و یکم ===<br /> رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏ و کارمندان‏<br /> دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر نوع‏ شغل‏<br /> دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏ یا مؤسسات‏<br /> عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و مشاوره‏<br /> حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏ مختلف‏<br /> شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏ ممنوع‏ است‏.<br /> سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏، حکم‏ مستثنی‏ است‏.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و یکم:‏ رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و<br /> کارمندان‏ دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر<br /> نوع‏ شغل‏ دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏<br /> یا مؤسسات‏ عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و<br /> مشاوره‏ حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏<br /> مختلف‏ شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏<br /> ممنوع‏ است‏. سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏ حکم‏<br /> مستثنی‏ است‏. نخست‏ وزیر می‏ تواند در موارد ضرورت‏ به‏ طور موقت‏ تصدی‏ برخی‏ از<br /> وزارتخانه‏ ها را بپذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و دوم ===<br /> دارایی‏ رهبر، رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏<br /> و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از خدمت‏، توسط رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ رسیدگی‏<br /> می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏، افزایش‏ نیافته‏ باشد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و دوم‏: دارایی‏ رهبر یا اعضاءی‏ شورای‏<br /> رهبری‏، رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از<br /> خدمت‏، توسط دیوان‏ عالی‏ کشور رسیدگی‏ می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏ افزایش‏ نیافته‏<br /> باشد.''<br /> <br /> == مبحث دوم: ارتش و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ==<br /> === اصل‏ یکصد و چهل و سوم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ پاسداری‏ از استقلال‏ و<br /> تمامیت‏ ارضی‏ و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏ کشور را بر عهده‏ دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل وچهارم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ باید ارتشی‏ اسلامی‏<br /> باشد که‏ ارتشی‏ مکتبی‏ و مردمی‏ است‏ و باید افرادی‏ شایسته‏ را به‏ خدمت‏ بپذیرد<br /> که‏ به‏ اهداف‏ انقلاب‏ اسلامی‏ مؤمن‏ و در راه‏ تحقق‏ آن‏ فداکار باشند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و پنجم ===<br /> هیچ‏ فرد خارجی‏ به‏ عضویت‏ در ارتش‏ و نیروهای‏ انتظامی‏<br /> کشور پذیرفته‏ نمی‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و ششم ===<br /> استقرار هر گونه‏ پایگاه‏ نظامی‏ خارجی‏ در کشور هر چند<br /> به‏ عنوان‏ استفاده‏ های‏ صلح‏ آمیز باشد ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هفتم ===<br /> ‎‎‎‎‎دولت‏ باید در زمان‏ صلح‏ از افراد و تجهیزات‏ فنی‏<br /> ارتش‏ در کارهای‏ امدادی‏، آموزشی‏، تولیدی‏، و جهاد سازندگی‏، با رعایت‏ کامل‏<br /> موازین‏ عدل‏ اسلامی‏ استفاده‏ کند در حدی‏ که‏ به‏ آمادگی‏ رزمی‏ آسیبی‏ وارد<br /> نیاید.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هشتم ===<br /> ‎‎‎‎‎هر نوع‏ بهره‏ برداری‏ شخصی‏ از وسایل‏ و امکانات‏<br /> ارتش‏ و استفاده‏ شخصی‏ از افراد آنها به‏ صورت‏ گماشته‏، راننده‏ شخصی‏ و نظایر<br /> اینها ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و نهم ===<br /> ترفیع درجه‏ نظامیان‏ و سلب‏ آن‏ به‏ موجب‏ قانون‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاهم ===<br /> سپاه‏ پاسداران‏ انقلاب‏ اسلامی‏ که‏ در نخستین‏ روزهای‏<br /> پیروزی‏ این‏ انقلاب‏ تشکیل‏ شد، برای‏ ادامه‏ نقش‏ خود در نگهبانی‏ از انقلاب‏ و<br /> دستاوردهای‏ آن‏ پابرجا می‏ ماند. حدود وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ این‏ سپاه‏ در<br /> رابطه‏ با وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ نیروهای‏ مسلح‏ دیگر با تاکید بر همکاری‏ و<br /> هماهنگی‏ برادرانه‏ میان‏ آنها به‏ وسیله‏ قانون‏ تعیین‏ می‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاه و یکم ===<br /> به‏ حکم‏ آیه‏ کریمه‏ &quot;و اعدوا لهم‏ مااستطعتم‏ من‏ قوه‏<br /> و من‏ رباط الخیل‏ ترهبون‏ به‏ عدوالله‏ و عدوکم‏ و آخرین‏ من‏ دونهم‏ لا<br /> تعلمونهم‏ الله‏ یعلمهم‏&quot; دولت‏ موظف‏ است‏ برای‏ همه‏ افراد کشور برنامه‏ و<br /> امکانات‏ آموزش‏ نظامی‏ را بر طبق‏ موازین‏ اسلامی‏ فراهم‏ نماید، به‏ طوری‏ که‏<br /> همه‏ افراد همواره‏ توانایی‏ دفاع‏ مسلحانه‏ از کشور و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏<br /> ایران‏ را داشته‏ باشند، ولی‏ داشتن‏ اسلحه‏ باید با اجازه‏ مقامات‏ رسمی‏ باشد.<br /> <br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D9%86%D9%87%D9%85:_%D9%82%D9%88%D9%87_%D9%85%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=624 2026-05-05T11:50:44Z

<p>Mardom: /* اصل‏ یکصد و سی و دوم */ نامگذاری شد و املای کلمات تصحیح شد.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> == مبحث اول - ریاست دولت و وزیران ==<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سیزدهم: جایگاه ریاست دولت ===<br /> رییس جمهور بالاترین مقام اجرایی کشور است و مسوولیت اجرای قانون اساسی و اداره قوه مجریه را جز در حوزه هایی که به نهادهای مستقل حاکمیتی سپرده شده است بر عهده دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهاردهم: شیوه‌ی انتخاب رییس دولت ===<br /> رییس جمهور توسط رای مجلس قانون‌گذاری انتخاب شده و پس از انتخاب، لازم است به تایید شاه برسد. برای مدت شش (۶) سال انتخاب می‌شود و تنها یک بار می تواند به صورت پیوسته دوباره انتخاب شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پانزدهم: شرایط لازم برای ریاست جمهوری ===<br /> ریاست جمهوری باید دارای تابعیت ایران، سابقه‌ی روشن مدیریتی، توان تصمیم‌گیری، امانت داری، حسن سابقه‌ی عمومی و پایبندی به قانون اساسی و اصول حکمرانی دموکراتیک باشد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و شانزدهم: معرفی نامزد و روند انتخاب ===<br /> نامزدهای ریاست جمهوری باید پیش از آغاز فرایند انتخاب، نامزدی خود را به صورت رسمی به مجلس قانون‌گذاری اعلام کنند. بررسی صلاحیت و معرفی نهایی نامزدها طبق قانون انجام می شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هفدهم: رای اعتماد مجلس و تایید شاه ===<br /> رییس جمهور با رای موافق دست کم هفتاد درصد (۷۰٪) اعضای مجلس قانونگذاری انتخاب می شود. پس از رای اعتماد مجلس، شاه با امضای خود حکم انتصاب رییس جمهور را صادر می کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هجدهم: نظارت بر فرایند انتخاب ===<br /> نظارت بر فرایند انتخاب رییس جمهور بر عهده نهاد قانونی ناظر بر انتخابات و تصمیم های مجلس است که استقلال و بی‌طرفی ان باید تضمین شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و نوزدهم: زمان‌بندی انتخاب رییس‌جمهور ===<br /> رای گیری مجلس برای انتخاب رییس جمهور جدید باید دست کم یک ماه پیش از پایان دوره رییس جمهور پیشین انجام شود و تا اغاز دوره‌ی جدید، رییس جمهور پیشین وظایف خود را ادامه می‌دهد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیستم: شرایط اضطراری در فرایند انتخاب ===<br /> در صورت فوت یا ناتوانی یکی از نامزدهای معرفی شده پیش از رای‌گیری مجلس، فرایند انتخاب طبق قانون به تعویق می‌افتد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و یکم: تعهد قانونی رییس‌جمهور ===<br /> رییس‌جمهور در برابر نمایندگان مردم تعهد می‌دهد که قانون اساسی را پاس بدارد از حقوق شهروندان حمایت کند از تمرکز قدرت پرهیز نماید و همه‌ی توان خود را در راه رفاه عمومی، آزادی‌های فردی، عدالت اجتماعی و استقلال کشور به کار گیرد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و دوم: پاسخگویی رییس دولت ===<br /> <br /> رییس دولت در برابر مردم و نهاد قانون‌گذاری نسبت به اختیارات و وظایف خود پاسخگو است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و سوم: ابلاغ و اجرای قانون‌ها ===<br /> رییس دولت موظف است مصوبات قانونی را پس از طی مراحل مقرر امضا و برای اجرا ابلاغ کند.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و چهارم: معاونان رییس جمهور ===<br /> رییس جمهور می تواند برای انجام وظایف اجرایی خود معاونانی تعیین کند. معاون اول مسوول هماهنگی امور دولت است.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و پنجم: قراردادها و توافق های بین المللی ===<br /> امضای قراردادها و توافق های بین المللی پس از تصویب نهاد قانون‌گذاری با رییس‌جمهور یا نماینده‌ی قانونی او است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و ششم: برنامه‌ریزی و بودجه ===<br /> مسوولیت برنامه‌ریزی بودجه و امور اداری کشور با رییس‌جمهور است و می‌تواند اجرای ان را به نهادهای اجرایی واگذار کند.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و هفتم: نمایندگان ویژه‌ی رییس‌جمهور ===<br /> رییس‌جمهور می‌تواند در موارد خاص نمایندگان ویژه با اختیارات مشخص تعیین کند. تصمیم‌های انان در چارچوب قانون معتبر است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و هشتم: سفیران خارجی ===<br /> سفیران با پیشنهاد وزارت امور خارجه و تایید رییس جمهور منصوب می شوند. تایید نهایی سفیران خارجی با امضای پادشاه است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و نهم: اعطای نشان‌های دولتی ===<br /> اعطای‏ نشان‌های‏ دولتی‏ با رییس‏ جمهور است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ام: استعفای رییس دولت ===<br /> رییس جمهور می‌تواند استعفا دهد و تا پذیرش رسمی استعفا وظایف خود را ادامه می‌دهد. تایید استعفای رییس‌جمهور با مجلس شورای ملی است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ‎ و یکم: جانشینی موقت رییس دولت ===<br /> در صورت فوت، عزل، استعفا یا ناتوانی رییس‌جمهور معاون اول به طور موقت وظایف او را بر عهده می‌گیرد. انتخاب رییس‌جمهور جدید باید حداکثر ظرف پنجاه روز برگزار شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و دوم: محدودیت‌های دوره‌ی انتقالی ===<br /> در دوره‌ی انتقالی امکان اجرا یا تغییرات مهم وجود ندارد از جمله استیضاح وزیران یا تغییر قانون اساسی. <br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و سوم ===<br /> وزراء توسط رئیس‏ جمهور تعیین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد<br /> به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند. با تغییر مجلس‏، گرفتن‏ رای‏ اعتماد جدید برای‏ وزراءء<br /> لازم‏ نیست‏. تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏<br /> کند.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و سوم:‏ وزراءء به‏ پیشنهاد نخست‏ وزیر و<br /> تصویب‏ رئیس‏ جمهور معین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند.<br /> تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏ کند.''<br /> ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و چهارم ===<br /> ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با رئیس‏ جمهور است‏ که‏ بر کار<br /> وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏ تصمیم‏ های‏<br /> وزیران‏ و هیأت‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏<br /> را تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. در موارد اختلاف‏ نظر و یا تداخل‏ در وظایف‏<br /> قانونی‏ دستگا ه‏ های‏ دولتی‏ در صورتی‏ که‏ نیاز به‏ تفسیر یا تغییر قانون‏<br /> نداشته‏ باشد، تصمیم‏ هیأت‏ وزیران‏ که‏ به‏ پیشنهاد رئیس‏ جمهور اتخاذ می‏ شود<br /> لازم‏ الاجرا است‏. رئیس‏ جمهور در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏ هیأت‏ وزیران‏<br /> است‏.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و چهارم:‏ ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با نخست‏ وزیر<br /> است‏ که‏ بر کار وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏<br /> تصمیم‏ های‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏ را<br /> تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. نخست‏ وزیر در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏<br /> هیأت‏ وزیران‏ است‏.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و پنجم ===<br /> وزراء تا زمانی‏ که‏ عزل‏ نشده‏ اند و یا بر اثر استیضاح‏<br /> یا درخواست‏ رای‏ اعتماد، مجلس‏ به‏ آنها رای‏ عدم‏ اعتماد نداده‏ است‏ در سمت‏<br /> خود باقی‏ می‏ مانند. استعفای‏ هیأت‏ وزیران‏ یا هر یک‏ از آنان‏ به‏ رئیس‏ جمهور<br /> تسلیم‏ می شود و هیأت‏ وزیران‏ تا تعیین‏ دولت‏ جدید به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ خواهند<br /> داد. رئیس‏ جمهور می‏ تواند برای‏ وزارتخانه‏ هایی‏ که‏ وزیر ندارند حداکثر برای‏<br /> مدت‏ سه‏ ماه‏ سرپرست‏ تعیین‏ نماید.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و پنج‏: نخست‏ وزیر تا زمانی‏ که‏ مورد اعتماد مجلس‏<br /> است‏ در سمت‏ خود باقی‏ می‏ ماند. استعفای‏ دولت‏ به‏ رئیس‏ جمهور تسلیم‏ می‏ شود<br /> و تا تعیین‏ دولت‏ جدید نخست‏ وزیر به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏ دهد. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل یکصد و سی ششم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند وزراءء را عزل‏ کند و در این‏ صورت‏<br /> باید برای‏ وزیر یا وزیران‏ جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد، و در صورتی‏ که‏ پس‏<br /> از ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏ نیمی‏ از هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید باید مجدداً<br /> از مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ برای‏ هیأت‏ وزیران‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و ششم:‏ هر گاه‏ نخست‏ وزیر بخواهد وزیری‏ را عزل‏<br /> کند و وزیر دیگری‏ را به‏ جای‏ او برگزیند، باید این‏ عزل‏ و نصب‏ با تصویب‏ رئیس‏<br /> جمهور باشد و برای‏ وزیر جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد و در صورتی‏ که‏ پس‏ از<br /> ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏، نیمی‏ از اعضاءی‏ هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید دولت‏<br /> باید مجدداً از مجلس‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هفتم ===<br /> هر یک‏ از وزیران‏ مسوول‏ وظایف‏ خاص‏ خویش‏ در برابر<br /> رئیس‏ جمهور و مجلس‏ است‏ و در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.<br /> <br /> ‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هفتم‏: هر یک‏ از وزیران‏، مسوول‏ وظایف‏ خاص‏<br /> خویش‏ در برابر مجلس‏ است‏، ولی‏ در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هشتم ===<br /> علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا وزیری‏ مأمور<br /> تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود، هیأت‏ وزیران‏ حق‏ دارد برای‏<br /> انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏ اداری‏ به‏ وضع<br /> تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در حدود وظایف‏ خویش‏<br /> و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏ را دارد ولی‏ مفاد<br /> این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد. دولت‏ می‏ تواند تصویب‏<br /> برخی‏ از امور مربوط به‏ وظایف‏ خود را به‏ کمیسیونهای‏ مشتکل‏ از چند وزیر واگذار<br /> نماید. مصوبات‏ این‏ کمیسیونها در محدوده‏ قوانین‏ پس‏ از تأیید رئیس‏ جمهور لازم‏<br /> الاجرا است‏. تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏ های‏ دولت‏ و مصوبات‏ کمیسیونهای‏<br /> مذکور در این‏ اصل‏، ضمن‏ ابلاغ‏ برای‏ اجرا به‏ اطلاع‏ رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> اسلامی‏ می‏ رسد تا در صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏<br /> برای‏ تجدید نظر به‏ هیأت‏ وزیران‏ بفرستد.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هشتم‏: علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا<br /> وزیری‏ مأمور تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود هیأت‏ وزیران‏ حق‏<br /> دارد برای‏ انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏<br /> اداری‏ به‏ وضع تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در<br /> حدود وظایف‏ خویش‏ و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏<br /> را دارد، ولی‏ مفاد این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و نهم ===<br /> صلح‏ دعاوی‏ راجع به‏ اموال‏ عمومی‏ و دولتی‏ یا ارجاع‏ آن‏<br /> به‏ داوری‏ در هر مورد، موکول‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ است‏ و باید به‏ اطلاع‏<br /> مجلس‏ برسد. در مواردی‏ که‏ طرف‏ دعوی‏ خارجی‏ باشد و در موارد مهم‏ داخلی‏ باید<br /> به‏ تصویب‏ مجلس‏ نیز برسد. موارد مهم‏ را قانون‏ تعیین‏ می‏ کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهلم ===<br /> رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و معاونان‏ او و وزیران‏ در<br /> مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.<br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهلم‏: رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و نخست‏ وزیر و<br /> وزیران‏ در مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و یکم ===<br /> رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏ و کارمندان‏<br /> دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر نوع‏ شغل‏<br /> دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏ یا مؤسسات‏<br /> عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و مشاوره‏<br /> حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏ مختلف‏<br /> شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏ ممنوع‏ است‏.<br /> سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏، حکم‏ مستثنی‏ است‏.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و یکم:‏ رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و<br /> کارمندان‏ دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر<br /> نوع‏ شغل‏ دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏<br /> یا مؤسسات‏ عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و<br /> مشاوره‏ حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏<br /> مختلف‏ شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏<br /> ممنوع‏ است‏. سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏ حکم‏<br /> مستثنی‏ است‏. نخست‏ وزیر می‏ تواند در موارد ضرورت‏ به‏ طور موقت‏ تصدی‏ برخی‏ از<br /> وزارتخانه‏ ها را بپذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و دوم ===<br /> دارایی‏ رهبر، رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏<br /> و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از خدمت‏، توسط رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ رسیدگی‏<br /> می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏، افزایش‏ نیافته‏ باشد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و دوم‏: دارایی‏ رهبر یا اعضاءی‏ شورای‏<br /> رهبری‏، رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از<br /> خدمت‏، توسط دیوان‏ عالی‏ کشور رسیدگی‏ می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏ افزایش‏ نیافته‏<br /> باشد.''<br /> <br /> == مبحث دوم: ارتش و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ==<br /> === اصل‏ یکصد و چهل و سوم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ پاسداری‏ از استقلال‏ و<br /> تمامیت‏ ارضی‏ و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏ کشور را بر عهده‏ دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل وچهارم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ باید ارتشی‏ اسلامی‏<br /> باشد که‏ ارتشی‏ مکتبی‏ و مردمی‏ است‏ و باید افرادی‏ شایسته‏ را به‏ خدمت‏ بپذیرد<br /> که‏ به‏ اهداف‏ انقلاب‏ اسلامی‏ مؤمن‏ و در راه‏ تحقق‏ آن‏ فداکار باشند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و پنجم ===<br /> هیچ‏ فرد خارجی‏ به‏ عضویت‏ در ارتش‏ و نیروهای‏ انتظامی‏<br /> کشور پذیرفته‏ نمی‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و ششم ===<br /> استقرار هر گونه‏ پایگاه‏ نظامی‏ خارجی‏ در کشور هر چند<br /> به‏ عنوان‏ استفاده‏ های‏ صلح‏ آمیز باشد ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هفتم ===<br /> ‎‎‎‎‎دولت‏ باید در زمان‏ صلح‏ از افراد و تجهیزات‏ فنی‏<br /> ارتش‏ در کارهای‏ امدادی‏، آموزشی‏، تولیدی‏، و جهاد سازندگی‏، با رعایت‏ کامل‏<br /> موازین‏ عدل‏ اسلامی‏ استفاده‏ کند در حدی‏ که‏ به‏ آمادگی‏ رزمی‏ آسیبی‏ وارد<br /> نیاید.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هشتم ===<br /> ‎‎‎‎‎هر نوع‏ بهره‏ برداری‏ شخصی‏ از وسایل‏ و امکانات‏<br /> ارتش‏ و استفاده‏ شخصی‏ از افراد آنها به‏ صورت‏ گماشته‏، راننده‏ شخصی‏ و نظایر<br /> اینها ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و نهم ===<br /> ترفیع درجه‏ نظامیان‏ و سلب‏ آن‏ به‏ موجب‏ قانون‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاهم ===<br /> سپاه‏ پاسداران‏ انقلاب‏ اسلامی‏ که‏ در نخستین‏ روزهای‏<br /> پیروزی‏ این‏ انقلاب‏ تشکیل‏ شد، برای‏ ادامه‏ نقش‏ خود در نگهبانی‏ از انقلاب‏ و<br /> دستاوردهای‏ آن‏ پابرجا می‏ ماند. حدود وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ این‏ سپاه‏ در<br /> رابطه‏ با وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ نیروهای‏ مسلح‏ دیگر با تاکید بر همکاری‏ و<br /> هماهنگی‏ برادرانه‏ میان‏ آنها به‏ وسیله‏ قانون‏ تعیین‏ می‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاه و یکم ===<br /> به‏ حکم‏ آیه‏ کریمه‏ &quot;و اعدوا لهم‏ مااستطعتم‏ من‏ قوه‏<br /> و من‏ رباط الخیل‏ ترهبون‏ به‏ عدوالله‏ و عدوکم‏ و آخرین‏ من‏ دونهم‏ لا<br /> تعلمونهم‏ الله‏ یعلمهم‏&quot; دولت‏ موظف‏ است‏ برای‏ همه‏ افراد کشور برنامه‏ و<br /> امکانات‏ آموزش‏ نظامی‏ را بر طبق‏ موازین‏ اسلامی‏ فراهم‏ نماید، به‏ طوری‏ که‏<br /> همه‏ افراد همواره‏ توانایی‏ دفاع‏ مسلحانه‏ از کشور و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏<br /> ایران‏ را داشته‏ باشند، ولی‏ داشتن‏ اسلحه‏ باید با اجازه‏ مقامات‏ رسمی‏ باشد.<br /> <br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D9%86%D9%87%D9%85:_%D9%82%D9%88%D9%87_%D9%85%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=623 2026-05-05T11:48:26Z

<p>Mardom: /* اصل‏ یکصد و سی ‎ و یکم */ نامگذاری شد و هماهنگی آن با فصل‌های قبلی شفاف شد.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> == مبحث اول - ریاست دولت و وزیران ==<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سیزدهم: جایگاه ریاست دولت ===<br /> رییس جمهور بالاترین مقام اجرایی کشور است و مسوولیت اجرای قانون اساسی و اداره قوه مجریه را جز در حوزه هایی که به نهادهای مستقل حاکمیتی سپرده شده است بر عهده دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهاردهم: شیوه‌ی انتخاب رییس دولت ===<br /> رییس جمهور توسط رای مجلس قانون‌گذاری انتخاب شده و پس از انتخاب، لازم است به تایید شاه برسد. برای مدت شش (۶) سال انتخاب می‌شود و تنها یک بار می تواند به صورت پیوسته دوباره انتخاب شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پانزدهم: شرایط لازم برای ریاست جمهوری ===<br /> ریاست جمهوری باید دارای تابعیت ایران، سابقه‌ی روشن مدیریتی، توان تصمیم‌گیری، امانت داری، حسن سابقه‌ی عمومی و پایبندی به قانون اساسی و اصول حکمرانی دموکراتیک باشد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و شانزدهم: معرفی نامزد و روند انتخاب ===<br /> نامزدهای ریاست جمهوری باید پیش از آغاز فرایند انتخاب، نامزدی خود را به صورت رسمی به مجلس قانون‌گذاری اعلام کنند. بررسی صلاحیت و معرفی نهایی نامزدها طبق قانون انجام می شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هفدهم: رای اعتماد مجلس و تایید شاه ===<br /> رییس جمهور با رای موافق دست کم هفتاد درصد (۷۰٪) اعضای مجلس قانونگذاری انتخاب می شود. پس از رای اعتماد مجلس، شاه با امضای خود حکم انتصاب رییس جمهور را صادر می کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هجدهم: نظارت بر فرایند انتخاب ===<br /> نظارت بر فرایند انتخاب رییس جمهور بر عهده نهاد قانونی ناظر بر انتخابات و تصمیم های مجلس است که استقلال و بی‌طرفی ان باید تضمین شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و نوزدهم: زمان‌بندی انتخاب رییس‌جمهور ===<br /> رای گیری مجلس برای انتخاب رییس جمهور جدید باید دست کم یک ماه پیش از پایان دوره رییس جمهور پیشین انجام شود و تا اغاز دوره‌ی جدید، رییس جمهور پیشین وظایف خود را ادامه می‌دهد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیستم: شرایط اضطراری در فرایند انتخاب ===<br /> در صورت فوت یا ناتوانی یکی از نامزدهای معرفی شده پیش از رای‌گیری مجلس، فرایند انتخاب طبق قانون به تعویق می‌افتد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و یکم: تعهد قانونی رییس‌جمهور ===<br /> رییس‌جمهور در برابر نمایندگان مردم تعهد می‌دهد که قانون اساسی را پاس بدارد از حقوق شهروندان حمایت کند از تمرکز قدرت پرهیز نماید و همه‌ی توان خود را در راه رفاه عمومی، آزادی‌های فردی، عدالت اجتماعی و استقلال کشور به کار گیرد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و دوم: پاسخگویی رییس دولت ===<br /> <br /> رییس دولت در برابر مردم و نهاد قانون‌گذاری نسبت به اختیارات و وظایف خود پاسخگو است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و سوم: ابلاغ و اجرای قانون‌ها ===<br /> رییس دولت موظف است مصوبات قانونی را پس از طی مراحل مقرر امضا و برای اجرا ابلاغ کند.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و چهارم: معاونان رییس جمهور ===<br /> رییس جمهور می تواند برای انجام وظایف اجرایی خود معاونانی تعیین کند. معاون اول مسوول هماهنگی امور دولت است.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و پنجم: قراردادها و توافق های بین المللی ===<br /> امضای قراردادها و توافق های بین المللی پس از تصویب نهاد قانون‌گذاری با رییس‌جمهور یا نماینده‌ی قانونی او است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و ششم: برنامه‌ریزی و بودجه ===<br /> مسوولیت برنامه‌ریزی بودجه و امور اداری کشور با رییس‌جمهور است و می‌تواند اجرای ان را به نهادهای اجرایی واگذار کند.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و هفتم: نمایندگان ویژه‌ی رییس‌جمهور ===<br /> رییس‌جمهور می‌تواند در موارد خاص نمایندگان ویژه با اختیارات مشخص تعیین کند. تصمیم‌های انان در چارچوب قانون معتبر است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و هشتم: سفیران خارجی ===<br /> سفیران با پیشنهاد وزارت امور خارجه و تایید رییس جمهور منصوب می شوند. تایید نهایی سفیران خارجی با امضای پادشاه است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و نهم: اعطای نشان‌های دولتی ===<br /> اعطای‏ نشان‌های‏ دولتی‏ با رییس‏ جمهور است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ام: استعفای رییس دولت ===<br /> رییس جمهور می‌تواند استعفا دهد و تا پذیرش رسمی استعفا وظایف خود را ادامه می‌دهد. تایید استعفای رییس‌جمهور با مجلس شورای ملی است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ‎ و یکم: جانشینی موقت رییس دولت ===<br /> در صورت فوت، عزل، استعفا یا ناتوانی رییس‌جمهور معاون اول به طور موقت وظایف او را بر عهده می‌گیرد. انتخاب رییس‌جمهور جدید باید حداکثر ظرف پنجاه روز برگزار شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و دوم ===<br /> در مدتی‏ که‏ اختیارات‏ و مسوولیتهای‏ رئیس‏ جمهور بر عهده‏<br /> معاون‏ اول‏ یا فرد دیگری‏ است‏ که‏ به‏ موجب‏ اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم‏ منصوب‏ می‏<br /> گردد، وزراءء را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏ آنان‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز<br /> نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏ و یا امر همه‏ پرسی‏ اقدام‏ نمود.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و دوم‏: در مدتی‏ که‏ وظایف‏ رئیس‏ جمهور بر<br /> عهده‏ شورای‏ موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ است‏ دولت‏ را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏<br /> آن‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏<br /> اقدام‏ نمود.'' ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و سوم ===<br /> وزراء توسط رئیس‏ جمهور تعیین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد<br /> به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند. با تغییر مجلس‏، گرفتن‏ رای‏ اعتماد جدید برای‏ وزراءء<br /> لازم‏ نیست‏. تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏<br /> کند.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و سوم:‏ وزراءء به‏ پیشنهاد نخست‏ وزیر و<br /> تصویب‏ رئیس‏ جمهور معین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند.<br /> تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏ کند.''<br /> ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و چهارم ===<br /> ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با رئیس‏ جمهور است‏ که‏ بر کار<br /> وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏ تصمیم‏ های‏<br /> وزیران‏ و هیأت‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏<br /> را تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. در موارد اختلاف‏ نظر و یا تداخل‏ در وظایف‏<br /> قانونی‏ دستگا ه‏ های‏ دولتی‏ در صورتی‏ که‏ نیاز به‏ تفسیر یا تغییر قانون‏<br /> نداشته‏ باشد، تصمیم‏ هیأت‏ وزیران‏ که‏ به‏ پیشنهاد رئیس‏ جمهور اتخاذ می‏ شود<br /> لازم‏ الاجرا است‏. رئیس‏ جمهور در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏ هیأت‏ وزیران‏<br /> است‏.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و چهارم:‏ ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با نخست‏ وزیر<br /> است‏ که‏ بر کار وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏<br /> تصمیم‏ های‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏ را<br /> تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. نخست‏ وزیر در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏<br /> هیأت‏ وزیران‏ است‏.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و پنجم ===<br /> وزراء تا زمانی‏ که‏ عزل‏ نشده‏ اند و یا بر اثر استیضاح‏<br /> یا درخواست‏ رای‏ اعتماد، مجلس‏ به‏ آنها رای‏ عدم‏ اعتماد نداده‏ است‏ در سمت‏<br /> خود باقی‏ می‏ مانند. استعفای‏ هیأت‏ وزیران‏ یا هر یک‏ از آنان‏ به‏ رئیس‏ جمهور<br /> تسلیم‏ می شود و هیأت‏ وزیران‏ تا تعیین‏ دولت‏ جدید به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ خواهند<br /> داد. رئیس‏ جمهور می‏ تواند برای‏ وزارتخانه‏ هایی‏ که‏ وزیر ندارند حداکثر برای‏<br /> مدت‏ سه‏ ماه‏ سرپرست‏ تعیین‏ نماید.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و پنج‏: نخست‏ وزیر تا زمانی‏ که‏ مورد اعتماد مجلس‏<br /> است‏ در سمت‏ خود باقی‏ می‏ ماند. استعفای‏ دولت‏ به‏ رئیس‏ جمهور تسلیم‏ می‏ شود<br /> و تا تعیین‏ دولت‏ جدید نخست‏ وزیر به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏ دهد. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل یکصد و سی ششم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند وزراءء را عزل‏ کند و در این‏ صورت‏<br /> باید برای‏ وزیر یا وزیران‏ جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد، و در صورتی‏ که‏ پس‏<br /> از ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏ نیمی‏ از هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید باید مجدداً<br /> از مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ برای‏ هیأت‏ وزیران‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و ششم:‏ هر گاه‏ نخست‏ وزیر بخواهد وزیری‏ را عزل‏<br /> کند و وزیر دیگری‏ را به‏ جای‏ او برگزیند، باید این‏ عزل‏ و نصب‏ با تصویب‏ رئیس‏<br /> جمهور باشد و برای‏ وزیر جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد و در صورتی‏ که‏ پس‏ از<br /> ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏، نیمی‏ از اعضاءی‏ هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید دولت‏<br /> باید مجدداً از مجلس‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هفتم ===<br /> هر یک‏ از وزیران‏ مسوول‏ وظایف‏ خاص‏ خویش‏ در برابر<br /> رئیس‏ جمهور و مجلس‏ است‏ و در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.<br /> <br /> ‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هفتم‏: هر یک‏ از وزیران‏، مسوول‏ وظایف‏ خاص‏<br /> خویش‏ در برابر مجلس‏ است‏، ولی‏ در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هشتم ===<br /> علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا وزیری‏ مأمور<br /> تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود، هیأت‏ وزیران‏ حق‏ دارد برای‏<br /> انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏ اداری‏ به‏ وضع<br /> تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در حدود وظایف‏ خویش‏<br /> و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏ را دارد ولی‏ مفاد<br /> این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد. دولت‏ می‏ تواند تصویب‏<br /> برخی‏ از امور مربوط به‏ وظایف‏ خود را به‏ کمیسیونهای‏ مشتکل‏ از چند وزیر واگذار<br /> نماید. مصوبات‏ این‏ کمیسیونها در محدوده‏ قوانین‏ پس‏ از تأیید رئیس‏ جمهور لازم‏<br /> الاجرا است‏. تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏ های‏ دولت‏ و مصوبات‏ کمیسیونهای‏<br /> مذکور در این‏ اصل‏، ضمن‏ ابلاغ‏ برای‏ اجرا به‏ اطلاع‏ رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> اسلامی‏ می‏ رسد تا در صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏<br /> برای‏ تجدید نظر به‏ هیأت‏ وزیران‏ بفرستد.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هشتم‏: علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا<br /> وزیری‏ مأمور تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود هیأت‏ وزیران‏ حق‏<br /> دارد برای‏ انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏<br /> اداری‏ به‏ وضع تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در<br /> حدود وظایف‏ خویش‏ و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏<br /> را دارد، ولی‏ مفاد این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و نهم ===<br /> صلح‏ دعاوی‏ راجع به‏ اموال‏ عمومی‏ و دولتی‏ یا ارجاع‏ آن‏<br /> به‏ داوری‏ در هر مورد، موکول‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ است‏ و باید به‏ اطلاع‏<br /> مجلس‏ برسد. در مواردی‏ که‏ طرف‏ دعوی‏ خارجی‏ باشد و در موارد مهم‏ داخلی‏ باید<br /> به‏ تصویب‏ مجلس‏ نیز برسد. موارد مهم‏ را قانون‏ تعیین‏ می‏ کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهلم ===<br /> رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و معاونان‏ او و وزیران‏ در<br /> مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.<br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهلم‏: رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و نخست‏ وزیر و<br /> وزیران‏ در مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و یکم ===<br /> رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏ و کارمندان‏<br /> دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر نوع‏ شغل‏<br /> دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏ یا مؤسسات‏<br /> عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و مشاوره‏<br /> حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏ مختلف‏<br /> شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏ ممنوع‏ است‏.<br /> سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏، حکم‏ مستثنی‏ است‏.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و یکم:‏ رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و<br /> کارمندان‏ دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر<br /> نوع‏ شغل‏ دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏<br /> یا مؤسسات‏ عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و<br /> مشاوره‏ حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏<br /> مختلف‏ شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏<br /> ممنوع‏ است‏. سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏ حکم‏<br /> مستثنی‏ است‏. نخست‏ وزیر می‏ تواند در موارد ضرورت‏ به‏ طور موقت‏ تصدی‏ برخی‏ از<br /> وزارتخانه‏ ها را بپذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و دوم ===<br /> دارایی‏ رهبر، رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏<br /> و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از خدمت‏، توسط رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ رسیدگی‏<br /> می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏، افزایش‏ نیافته‏ باشد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و دوم‏: دارایی‏ رهبر یا اعضاءی‏ شورای‏<br /> رهبری‏، رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از<br /> خدمت‏، توسط دیوان‏ عالی‏ کشور رسیدگی‏ می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏ افزایش‏ نیافته‏<br /> باشد.''<br /> <br /> == مبحث دوم: ارتش و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ==<br /> === اصل‏ یکصد و چهل و سوم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ پاسداری‏ از استقلال‏ و<br /> تمامیت‏ ارضی‏ و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏ کشور را بر عهده‏ دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل وچهارم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ باید ارتشی‏ اسلامی‏<br /> باشد که‏ ارتشی‏ مکتبی‏ و مردمی‏ است‏ و باید افرادی‏ شایسته‏ را به‏ خدمت‏ بپذیرد<br /> که‏ به‏ اهداف‏ انقلاب‏ اسلامی‏ مؤمن‏ و در راه‏ تحقق‏ آن‏ فداکار باشند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و پنجم ===<br /> هیچ‏ فرد خارجی‏ به‏ عضویت‏ در ارتش‏ و نیروهای‏ انتظامی‏<br /> کشور پذیرفته‏ نمی‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و ششم ===<br /> استقرار هر گونه‏ پایگاه‏ نظامی‏ خارجی‏ در کشور هر چند<br /> به‏ عنوان‏ استفاده‏ های‏ صلح‏ آمیز باشد ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هفتم ===<br /> ‎‎‎‎‎دولت‏ باید در زمان‏ صلح‏ از افراد و تجهیزات‏ فنی‏<br /> ارتش‏ در کارهای‏ امدادی‏، آموزشی‏، تولیدی‏، و جهاد سازندگی‏، با رعایت‏ کامل‏<br /> موازین‏ عدل‏ اسلامی‏ استفاده‏ کند در حدی‏ که‏ به‏ آمادگی‏ رزمی‏ آسیبی‏ وارد<br /> نیاید.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هشتم ===<br /> ‎‎‎‎‎هر نوع‏ بهره‏ برداری‏ شخصی‏ از وسایل‏ و امکانات‏<br /> ارتش‏ و استفاده‏ شخصی‏ از افراد آنها به‏ صورت‏ گماشته‏، راننده‏ شخصی‏ و نظایر<br /> اینها ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و نهم ===<br /> ترفیع درجه‏ نظامیان‏ و سلب‏ آن‏ به‏ موجب‏ قانون‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاهم ===<br /> سپاه‏ پاسداران‏ انقلاب‏ اسلامی‏ که‏ در نخستین‏ روزهای‏<br /> پیروزی‏ این‏ انقلاب‏ تشکیل‏ شد، برای‏ ادامه‏ نقش‏ خود در نگهبانی‏ از انقلاب‏ و<br /> دستاوردهای‏ آن‏ پابرجا می‏ ماند. حدود وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ این‏ سپاه‏ در<br /> رابطه‏ با وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ نیروهای‏ مسلح‏ دیگر با تاکید بر همکاری‏ و<br /> هماهنگی‏ برادرانه‏ میان‏ آنها به‏ وسیله‏ قانون‏ تعیین‏ می‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاه و یکم ===<br /> به‏ حکم‏ آیه‏ کریمه‏ &quot;و اعدوا لهم‏ مااستطعتم‏ من‏ قوه‏<br /> و من‏ رباط الخیل‏ ترهبون‏ به‏ عدوالله‏ و عدوکم‏ و آخرین‏ من‏ دونهم‏ لا<br /> تعلمونهم‏ الله‏ یعلمهم‏&quot; دولت‏ موظف‏ است‏ برای‏ همه‏ افراد کشور برنامه‏ و<br /> امکانات‏ آموزش‏ نظامی‏ را بر طبق‏ موازین‏ اسلامی‏ فراهم‏ نماید، به‏ طوری‏ که‏<br /> همه‏ افراد همواره‏ توانایی‏ دفاع‏ مسلحانه‏ از کشور و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏<br /> ایران‏ را داشته‏ باشند، ولی‏ داشتن‏ اسلحه‏ باید با اجازه‏ مقامات‏ رسمی‏ باشد.<br /> <br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D9%86%D9%87%D9%85:_%D9%82%D9%88%D9%87_%D9%85%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=622 2026-05-05T11:46:49Z

<p>Mardom: /* اصل‏ یکصد و سی ام */ نامگذاری شد و هماهنگی آن با فصل‌های قبلی شفاف شد.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> == مبحث اول - ریاست دولت و وزیران ==<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سیزدهم: جایگاه ریاست دولت ===<br /> رییس جمهور بالاترین مقام اجرایی کشور است و مسوولیت اجرای قانون اساسی و اداره قوه مجریه را جز در حوزه هایی که به نهادهای مستقل حاکمیتی سپرده شده است بر عهده دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهاردهم: شیوه‌ی انتخاب رییس دولت ===<br /> رییس جمهور توسط رای مجلس قانون‌گذاری انتخاب شده و پس از انتخاب، لازم است به تایید شاه برسد. برای مدت شش (۶) سال انتخاب می‌شود و تنها یک بار می تواند به صورت پیوسته دوباره انتخاب شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پانزدهم: شرایط لازم برای ریاست جمهوری ===<br /> ریاست جمهوری باید دارای تابعیت ایران، سابقه‌ی روشن مدیریتی، توان تصمیم‌گیری، امانت داری، حسن سابقه‌ی عمومی و پایبندی به قانون اساسی و اصول حکمرانی دموکراتیک باشد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و شانزدهم: معرفی نامزد و روند انتخاب ===<br /> نامزدهای ریاست جمهوری باید پیش از آغاز فرایند انتخاب، نامزدی خود را به صورت رسمی به مجلس قانون‌گذاری اعلام کنند. بررسی صلاحیت و معرفی نهایی نامزدها طبق قانون انجام می شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هفدهم: رای اعتماد مجلس و تایید شاه ===<br /> رییس جمهور با رای موافق دست کم هفتاد درصد (۷۰٪) اعضای مجلس قانونگذاری انتخاب می شود. پس از رای اعتماد مجلس، شاه با امضای خود حکم انتصاب رییس جمهور را صادر می کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هجدهم: نظارت بر فرایند انتخاب ===<br /> نظارت بر فرایند انتخاب رییس جمهور بر عهده نهاد قانونی ناظر بر انتخابات و تصمیم های مجلس است که استقلال و بی‌طرفی ان باید تضمین شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و نوزدهم: زمان‌بندی انتخاب رییس‌جمهور ===<br /> رای گیری مجلس برای انتخاب رییس جمهور جدید باید دست کم یک ماه پیش از پایان دوره رییس جمهور پیشین انجام شود و تا اغاز دوره‌ی جدید، رییس جمهور پیشین وظایف خود را ادامه می‌دهد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیستم: شرایط اضطراری در فرایند انتخاب ===<br /> در صورت فوت یا ناتوانی یکی از نامزدهای معرفی شده پیش از رای‌گیری مجلس، فرایند انتخاب طبق قانون به تعویق می‌افتد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و یکم: تعهد قانونی رییس‌جمهور ===<br /> رییس‌جمهور در برابر نمایندگان مردم تعهد می‌دهد که قانون اساسی را پاس بدارد از حقوق شهروندان حمایت کند از تمرکز قدرت پرهیز نماید و همه‌ی توان خود را در راه رفاه عمومی، آزادی‌های فردی، عدالت اجتماعی و استقلال کشور به کار گیرد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و دوم: پاسخگویی رییس دولت ===<br /> <br /> رییس دولت در برابر مردم و نهاد قانون‌گذاری نسبت به اختیارات و وظایف خود پاسخگو است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و سوم: ابلاغ و اجرای قانون‌ها ===<br /> رییس دولت موظف است مصوبات قانونی را پس از طی مراحل مقرر امضا و برای اجرا ابلاغ کند.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و چهارم: معاونان رییس جمهور ===<br /> رییس جمهور می تواند برای انجام وظایف اجرایی خود معاونانی تعیین کند. معاون اول مسوول هماهنگی امور دولت است.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و پنجم: قراردادها و توافق های بین المللی ===<br /> امضای قراردادها و توافق های بین المللی پس از تصویب نهاد قانون‌گذاری با رییس‌جمهور یا نماینده‌ی قانونی او است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و ششم: برنامه‌ریزی و بودجه ===<br /> مسوولیت برنامه‌ریزی بودجه و امور اداری کشور با رییس‌جمهور است و می‌تواند اجرای ان را به نهادهای اجرایی واگذار کند.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و هفتم: نمایندگان ویژه‌ی رییس‌جمهور ===<br /> رییس‌جمهور می‌تواند در موارد خاص نمایندگان ویژه با اختیارات مشخص تعیین کند. تصمیم‌های انان در چارچوب قانون معتبر است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و هشتم: سفیران خارجی ===<br /> سفیران با پیشنهاد وزارت امور خارجه و تایید رییس جمهور منصوب می شوند. تایید نهایی سفیران خارجی با امضای پادشاه است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و نهم: اعطای نشان‌های دولتی ===<br /> اعطای‏ نشان‌های‏ دولتی‏ با رییس‏ جمهور است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ام: استعفای رییس جمهور ===<br /> رییس جمهور می‌تواند استعفا دهد و تا پذیرش رسمی استعفا وظایف خود را ادامه می‌دهد. تایید استعفای رییس‌جمهور با مجلس شورای ملی است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ‎ و یکم ===<br /> در صورت‏ فوت‏، عزل‏، استعفاء، غیبت‏ یا بیماری‏ بیش‏ از<br /> دو ماه‏ رئیس‏ جمهور و یا در موردی‏ که‏ مدت‏ ریاست‏ جمهوری‏ پایان‏ یافته‏ و<br /> رئیس‏ جمهور جدید بر اثر موانعی‏ هنوز انتخاب‏ نشده‏ و یا امور دیگری‏ از این‏<br /> قبیل‏، معاون‏ اول‏ رئیس‏ جمهور یا موافقت‏ رهبری‏ اختیارات‏ و مسوولیتهای‏ وی‏ را<br /> بر عهده‏ می‏ گیرد و شورایی‏ متشکل‏ از رئیس‏ مجلس‏ و رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ و معاون‏<br /> اول‏ رئیس‏ جمهور موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکثر ظرف‏ مدت‏ پنجاه‏ روز رئیس‏<br /> جمهور جدید انتخاب‏ شود. در صورت‏ فوت‏ معاون‏ اول‏ و یا امور دیگری‏ که‏ مانع<br /> انجام‏ وظایف‏ وی‏ گردد و نیز در صورتی‏ که‏ رئیس‏ جمهور معاون‏ اول‏ نداشته‏ باشد<br /> مقام‏ رهبری‏ فرد دیگری‏ را به‏ جای‏ او منصوب‏ می‏ کند.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم:‏ در صورت‏ فوت‏، کنارگیری‏ یا بیماری‏<br /> بیش‏ از دو ماه‏ و عزل‏ رئیس‏ جمهور، یا موجبات‏ دیگری‏ از این‏ گونه‏، شورای‏<br /> موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکر ظرف‏ پنجاه‏ روز رئیس‏<br /> جمهور جدید انتخاب‏ شود و در این‏ مدت‏ وظایف‏ و اختیارات‏ ریاست‏ جمهوری‏ را جز<br /> در امر همه‏ پرسی‏ بر عهده‏ دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و دوم ===<br /> در مدتی‏ که‏ اختیارات‏ و مسوولیتهای‏ رئیس‏ جمهور بر عهده‏<br /> معاون‏ اول‏ یا فرد دیگری‏ است‏ که‏ به‏ موجب‏ اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم‏ منصوب‏ می‏<br /> گردد، وزراءء را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏ آنان‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز<br /> نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏ و یا امر همه‏ پرسی‏ اقدام‏ نمود.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و دوم‏: در مدتی‏ که‏ وظایف‏ رئیس‏ جمهور بر<br /> عهده‏ شورای‏ موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ است‏ دولت‏ را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏<br /> آن‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏<br /> اقدام‏ نمود.'' ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و سوم ===<br /> وزراء توسط رئیس‏ جمهور تعیین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد<br /> به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند. با تغییر مجلس‏، گرفتن‏ رای‏ اعتماد جدید برای‏ وزراءء<br /> لازم‏ نیست‏. تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏<br /> کند.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و سوم:‏ وزراءء به‏ پیشنهاد نخست‏ وزیر و<br /> تصویب‏ رئیس‏ جمهور معین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند.<br /> تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏ کند.''<br /> ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و چهارم ===<br /> ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با رئیس‏ جمهور است‏ که‏ بر کار<br /> وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏ تصمیم‏ های‏<br /> وزیران‏ و هیأت‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏<br /> را تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. در موارد اختلاف‏ نظر و یا تداخل‏ در وظایف‏<br /> قانونی‏ دستگا ه‏ های‏ دولتی‏ در صورتی‏ که‏ نیاز به‏ تفسیر یا تغییر قانون‏<br /> نداشته‏ باشد، تصمیم‏ هیأت‏ وزیران‏ که‏ به‏ پیشنهاد رئیس‏ جمهور اتخاذ می‏ شود<br /> لازم‏ الاجرا است‏. رئیس‏ جمهور در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏ هیأت‏ وزیران‏<br /> است‏.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و چهارم:‏ ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با نخست‏ وزیر<br /> است‏ که‏ بر کار وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏<br /> تصمیم‏ های‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏ را<br /> تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. نخست‏ وزیر در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏<br /> هیأت‏ وزیران‏ است‏.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و پنجم ===<br /> وزراء تا زمانی‏ که‏ عزل‏ نشده‏ اند و یا بر اثر استیضاح‏<br /> یا درخواست‏ رای‏ اعتماد، مجلس‏ به‏ آنها رای‏ عدم‏ اعتماد نداده‏ است‏ در سمت‏<br /> خود باقی‏ می‏ مانند. استعفای‏ هیأت‏ وزیران‏ یا هر یک‏ از آنان‏ به‏ رئیس‏ جمهور<br /> تسلیم‏ می شود و هیأت‏ وزیران‏ تا تعیین‏ دولت‏ جدید به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ خواهند<br /> داد. رئیس‏ جمهور می‏ تواند برای‏ وزارتخانه‏ هایی‏ که‏ وزیر ندارند حداکثر برای‏<br /> مدت‏ سه‏ ماه‏ سرپرست‏ تعیین‏ نماید.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و پنج‏: نخست‏ وزیر تا زمانی‏ که‏ مورد اعتماد مجلس‏<br /> است‏ در سمت‏ خود باقی‏ می‏ ماند. استعفای‏ دولت‏ به‏ رئیس‏ جمهور تسلیم‏ می‏ شود<br /> و تا تعیین‏ دولت‏ جدید نخست‏ وزیر به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏ دهد. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل یکصد و سی ششم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند وزراءء را عزل‏ کند و در این‏ صورت‏<br /> باید برای‏ وزیر یا وزیران‏ جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد، و در صورتی‏ که‏ پس‏<br /> از ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏ نیمی‏ از هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید باید مجدداً<br /> از مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ برای‏ هیأت‏ وزیران‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و ششم:‏ هر گاه‏ نخست‏ وزیر بخواهد وزیری‏ را عزل‏<br /> کند و وزیر دیگری‏ را به‏ جای‏ او برگزیند، باید این‏ عزل‏ و نصب‏ با تصویب‏ رئیس‏<br /> جمهور باشد و برای‏ وزیر جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد و در صورتی‏ که‏ پس‏ از<br /> ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏، نیمی‏ از اعضاءی‏ هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید دولت‏<br /> باید مجدداً از مجلس‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هفتم ===<br /> هر یک‏ از وزیران‏ مسوول‏ وظایف‏ خاص‏ خویش‏ در برابر<br /> رئیس‏ جمهور و مجلس‏ است‏ و در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.<br /> <br /> ‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هفتم‏: هر یک‏ از وزیران‏، مسوول‏ وظایف‏ خاص‏<br /> خویش‏ در برابر مجلس‏ است‏، ولی‏ در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هشتم ===<br /> علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا وزیری‏ مأمور<br /> تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود، هیأت‏ وزیران‏ حق‏ دارد برای‏<br /> انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏ اداری‏ به‏ وضع<br /> تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در حدود وظایف‏ خویش‏<br /> و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏ را دارد ولی‏ مفاد<br /> این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد. دولت‏ می‏ تواند تصویب‏<br /> برخی‏ از امور مربوط به‏ وظایف‏ خود را به‏ کمیسیونهای‏ مشتکل‏ از چند وزیر واگذار<br /> نماید. مصوبات‏ این‏ کمیسیونها در محدوده‏ قوانین‏ پس‏ از تأیید رئیس‏ جمهور لازم‏<br /> الاجرا است‏. تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏ های‏ دولت‏ و مصوبات‏ کمیسیونهای‏<br /> مذکور در این‏ اصل‏، ضمن‏ ابلاغ‏ برای‏ اجرا به‏ اطلاع‏ رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> اسلامی‏ می‏ رسد تا در صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏<br /> برای‏ تجدید نظر به‏ هیأت‏ وزیران‏ بفرستد.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هشتم‏: علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا<br /> وزیری‏ مأمور تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود هیأت‏ وزیران‏ حق‏<br /> دارد برای‏ انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏<br /> اداری‏ به‏ وضع تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در<br /> حدود وظایف‏ خویش‏ و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏<br /> را دارد، ولی‏ مفاد این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و نهم ===<br /> صلح‏ دعاوی‏ راجع به‏ اموال‏ عمومی‏ و دولتی‏ یا ارجاع‏ آن‏<br /> به‏ داوری‏ در هر مورد، موکول‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ است‏ و باید به‏ اطلاع‏<br /> مجلس‏ برسد. در مواردی‏ که‏ طرف‏ دعوی‏ خارجی‏ باشد و در موارد مهم‏ داخلی‏ باید<br /> به‏ تصویب‏ مجلس‏ نیز برسد. موارد مهم‏ را قانون‏ تعیین‏ می‏ کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهلم ===<br /> رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و معاونان‏ او و وزیران‏ در<br /> مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.<br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهلم‏: رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و نخست‏ وزیر و<br /> وزیران‏ در مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و یکم ===<br /> رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏ و کارمندان‏<br /> دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر نوع‏ شغل‏<br /> دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏ یا مؤسسات‏<br /> عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و مشاوره‏<br /> حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏ مختلف‏<br /> شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏ ممنوع‏ است‏.<br /> سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏، حکم‏ مستثنی‏ است‏.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و یکم:‏ رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و<br /> کارمندان‏ دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر<br /> نوع‏ شغل‏ دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏<br /> یا مؤسسات‏ عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و<br /> مشاوره‏ حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏<br /> مختلف‏ شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏<br /> ممنوع‏ است‏. سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏ حکم‏<br /> مستثنی‏ است‏. نخست‏ وزیر می‏ تواند در موارد ضرورت‏ به‏ طور موقت‏ تصدی‏ برخی‏ از<br /> وزارتخانه‏ ها را بپذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و دوم ===<br /> دارایی‏ رهبر، رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏<br /> و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از خدمت‏، توسط رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ رسیدگی‏<br /> می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏، افزایش‏ نیافته‏ باشد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و دوم‏: دارایی‏ رهبر یا اعضاءی‏ شورای‏<br /> رهبری‏، رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از<br /> خدمت‏، توسط دیوان‏ عالی‏ کشور رسیدگی‏ می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏ افزایش‏ نیافته‏<br /> باشد.''<br /> <br /> == مبحث دوم: ارتش و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ==<br /> === اصل‏ یکصد و چهل و سوم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ پاسداری‏ از استقلال‏ و<br /> تمامیت‏ ارضی‏ و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏ کشور را بر عهده‏ دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل وچهارم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ باید ارتشی‏ اسلامی‏<br /> باشد که‏ ارتشی‏ مکتبی‏ و مردمی‏ است‏ و باید افرادی‏ شایسته‏ را به‏ خدمت‏ بپذیرد<br /> که‏ به‏ اهداف‏ انقلاب‏ اسلامی‏ مؤمن‏ و در راه‏ تحقق‏ آن‏ فداکار باشند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و پنجم ===<br /> هیچ‏ فرد خارجی‏ به‏ عضویت‏ در ارتش‏ و نیروهای‏ انتظامی‏<br /> کشور پذیرفته‏ نمی‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و ششم ===<br /> استقرار هر گونه‏ پایگاه‏ نظامی‏ خارجی‏ در کشور هر چند<br /> به‏ عنوان‏ استفاده‏ های‏ صلح‏ آمیز باشد ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هفتم ===<br /> ‎‎‎‎‎دولت‏ باید در زمان‏ صلح‏ از افراد و تجهیزات‏ فنی‏<br /> ارتش‏ در کارهای‏ امدادی‏، آموزشی‏، تولیدی‏، و جهاد سازندگی‏، با رعایت‏ کامل‏<br /> موازین‏ عدل‏ اسلامی‏ استفاده‏ کند در حدی‏ که‏ به‏ آمادگی‏ رزمی‏ آسیبی‏ وارد<br /> نیاید.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هشتم ===<br /> ‎‎‎‎‎هر نوع‏ بهره‏ برداری‏ شخصی‏ از وسایل‏ و امکانات‏<br /> ارتش‏ و استفاده‏ شخصی‏ از افراد آنها به‏ صورت‏ گماشته‏، راننده‏ شخصی‏ و نظایر<br /> اینها ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و نهم ===<br /> ترفیع درجه‏ نظامیان‏ و سلب‏ آن‏ به‏ موجب‏ قانون‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاهم ===<br /> سپاه‏ پاسداران‏ انقلاب‏ اسلامی‏ که‏ در نخستین‏ روزهای‏<br /> پیروزی‏ این‏ انقلاب‏ تشکیل‏ شد، برای‏ ادامه‏ نقش‏ خود در نگهبانی‏ از انقلاب‏ و<br /> دستاوردهای‏ آن‏ پابرجا می‏ ماند. حدود وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ این‏ سپاه‏ در<br /> رابطه‏ با وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ نیروهای‏ مسلح‏ دیگر با تاکید بر همکاری‏ و<br /> هماهنگی‏ برادرانه‏ میان‏ آنها به‏ وسیله‏ قانون‏ تعیین‏ می‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاه و یکم ===<br /> به‏ حکم‏ آیه‏ کریمه‏ &quot;و اعدوا لهم‏ مااستطعتم‏ من‏ قوه‏<br /> و من‏ رباط الخیل‏ ترهبون‏ به‏ عدوالله‏ و عدوکم‏ و آخرین‏ من‏ دونهم‏ لا<br /> تعلمونهم‏ الله‏ یعلمهم‏&quot; دولت‏ موظف‏ است‏ برای‏ همه‏ افراد کشور برنامه‏ و<br /> امکانات‏ آموزش‏ نظامی‏ را بر طبق‏ موازین‏ اسلامی‏ فراهم‏ نماید، به‏ طوری‏ که‏<br /> همه‏ افراد همواره‏ توانایی‏ دفاع‏ مسلحانه‏ از کشور و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏<br /> ایران‏ را داشته‏ باشند، ولی‏ داشتن‏ اسلحه‏ باید با اجازه‏ مقامات‏ رسمی‏ باشد.<br /> <br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D9%86%D9%87%D9%85:_%D9%82%D9%88%D9%87_%D9%85%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=621 2026-05-05T11:44:07Z

<p>Mardom: /* اصل‏ یکصد و بیست و نهم */ نامگذاری شد و املای کلمات تصحیح شد.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> == مبحث اول - ریاست دولت و وزیران ==<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سیزدهم: جایگاه ریاست دولت ===<br /> رییس جمهور بالاترین مقام اجرایی کشور است و مسوولیت اجرای قانون اساسی و اداره قوه مجریه را جز در حوزه هایی که به نهادهای مستقل حاکمیتی سپرده شده است بر عهده دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهاردهم: شیوه‌ی انتخاب رییس دولت ===<br /> رییس جمهور توسط رای مجلس قانون‌گذاری انتخاب شده و پس از انتخاب، لازم است به تایید شاه برسد. برای مدت شش (۶) سال انتخاب می‌شود و تنها یک بار می تواند به صورت پیوسته دوباره انتخاب شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پانزدهم: شرایط لازم برای ریاست جمهوری ===<br /> ریاست جمهوری باید دارای تابعیت ایران، سابقه‌ی روشن مدیریتی، توان تصمیم‌گیری، امانت داری، حسن سابقه‌ی عمومی و پایبندی به قانون اساسی و اصول حکمرانی دموکراتیک باشد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و شانزدهم: معرفی نامزد و روند انتخاب ===<br /> نامزدهای ریاست جمهوری باید پیش از آغاز فرایند انتخاب، نامزدی خود را به صورت رسمی به مجلس قانون‌گذاری اعلام کنند. بررسی صلاحیت و معرفی نهایی نامزدها طبق قانون انجام می شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هفدهم: رای اعتماد مجلس و تایید شاه ===<br /> رییس جمهور با رای موافق دست کم هفتاد درصد (۷۰٪) اعضای مجلس قانونگذاری انتخاب می شود. پس از رای اعتماد مجلس، شاه با امضای خود حکم انتصاب رییس جمهور را صادر می کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هجدهم: نظارت بر فرایند انتخاب ===<br /> نظارت بر فرایند انتخاب رییس جمهور بر عهده نهاد قانونی ناظر بر انتخابات و تصمیم های مجلس است که استقلال و بی‌طرفی ان باید تضمین شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و نوزدهم: زمان‌بندی انتخاب رییس‌جمهور ===<br /> رای گیری مجلس برای انتخاب رییس جمهور جدید باید دست کم یک ماه پیش از پایان دوره رییس جمهور پیشین انجام شود و تا اغاز دوره‌ی جدید، رییس جمهور پیشین وظایف خود را ادامه می‌دهد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیستم: شرایط اضطراری در فرایند انتخاب ===<br /> در صورت فوت یا ناتوانی یکی از نامزدهای معرفی شده پیش از رای‌گیری مجلس، فرایند انتخاب طبق قانون به تعویق می‌افتد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و یکم: تعهد قانونی رییس‌جمهور ===<br /> رییس‌جمهور در برابر نمایندگان مردم تعهد می‌دهد که قانون اساسی را پاس بدارد از حقوق شهروندان حمایت کند از تمرکز قدرت پرهیز نماید و همه‌ی توان خود را در راه رفاه عمومی، آزادی‌های فردی، عدالت اجتماعی و استقلال کشور به کار گیرد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و دوم: پاسخگویی رییس دولت ===<br /> <br /> رییس دولت در برابر مردم و نهاد قانون‌گذاری نسبت به اختیارات و وظایف خود پاسخگو است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و سوم: ابلاغ و اجرای قانون‌ها ===<br /> رییس دولت موظف است مصوبات قانونی را پس از طی مراحل مقرر امضا و برای اجرا ابلاغ کند.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و چهارم: معاونان رییس جمهور ===<br /> رییس جمهور می تواند برای انجام وظایف اجرایی خود معاونانی تعیین کند. معاون اول مسوول هماهنگی امور دولت است.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و پنجم: قراردادها و توافق های بین المللی ===<br /> امضای قراردادها و توافق های بین المللی پس از تصویب نهاد قانون‌گذاری با رییس‌جمهور یا نماینده‌ی قانونی او است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و ششم: برنامه‌ریزی و بودجه ===<br /> مسوولیت برنامه‌ریزی بودجه و امور اداری کشور با رییس‌جمهور است و می‌تواند اجرای ان را به نهادهای اجرایی واگذار کند.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و هفتم: نمایندگان ویژه‌ی رییس‌جمهور ===<br /> رییس‌جمهور می‌تواند در موارد خاص نمایندگان ویژه با اختیارات مشخص تعیین کند. تصمیم‌های انان در چارچوب قانون معتبر است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و هشتم: سفیران خارجی ===<br /> سفیران با پیشنهاد وزارت امور خارجه و تایید رییس جمهور منصوب می شوند. تایید نهایی سفیران خارجی با امضای پادشاه است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و نهم: اعطای نشان‌های دولتی ===<br /> اعطای‏ نشان‌های‏ دولتی‏ با رییس‏ جمهور است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ام ===<br /> رئیس‏ جمهور استعفای‏ خود را به‏ رهبر تقدیم‏ می‏ کند و تا<br /> زمانی‏ که‏ استعفای‏ او پذیرفته‏ نشده‏ است‏ به‏ انجام‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏<br /> دهد.<br /> ''<br /> اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ ام‏: در هنگام‏ غیبت‏ یا بیماری‏ رئیس‏ جمهور شورایی‏<br /> به‏ نام‏ شورای‏ موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ مرکب‏ از نخست‏ وزیر، رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> ملی‏ و رئیس‏ دیوان‏ عالی‏ کشور وظایف‏ او را انجام‏ می‏ دهد، مشروط بر این‏ که‏<br /> عذر رئیس‏ جمهور بیش‏ از دو ماه‏ ادامه‏ نیابد و نیز در مورد عزل‏ رئیس‏ جمهور یا<br /> در مواردی‏ که‏ مدت‏ ریاست‏ جمهوری‏ سابق‏ پایان‏ یافته‏ و رئیس‏ جمهور جدید بر<br /> اثر موانعی‏ هنوز انتخاب‏ نشده‏، وظایف‏ ریاست‏ جمهوری‏ بر عهده‏ این‏ شوری‏ است‏.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ‎ و یکم ===<br /> در صورت‏ فوت‏، عزل‏، استعفاء، غیبت‏ یا بیماری‏ بیش‏ از<br /> دو ماه‏ رئیس‏ جمهور و یا در موردی‏ که‏ مدت‏ ریاست‏ جمهوری‏ پایان‏ یافته‏ و<br /> رئیس‏ جمهور جدید بر اثر موانعی‏ هنوز انتخاب‏ نشده‏ و یا امور دیگری‏ از این‏<br /> قبیل‏، معاون‏ اول‏ رئیس‏ جمهور یا موافقت‏ رهبری‏ اختیارات‏ و مسوولیتهای‏ وی‏ را<br /> بر عهده‏ می‏ گیرد و شورایی‏ متشکل‏ از رئیس‏ مجلس‏ و رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ و معاون‏<br /> اول‏ رئیس‏ جمهور موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکثر ظرف‏ مدت‏ پنجاه‏ روز رئیس‏<br /> جمهور جدید انتخاب‏ شود. در صورت‏ فوت‏ معاون‏ اول‏ و یا امور دیگری‏ که‏ مانع<br /> انجام‏ وظایف‏ وی‏ گردد و نیز در صورتی‏ که‏ رئیس‏ جمهور معاون‏ اول‏ نداشته‏ باشد<br /> مقام‏ رهبری‏ فرد دیگری‏ را به‏ جای‏ او منصوب‏ می‏ کند.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم:‏ در صورت‏ فوت‏، کنارگیری‏ یا بیماری‏<br /> بیش‏ از دو ماه‏ و عزل‏ رئیس‏ جمهور، یا موجبات‏ دیگری‏ از این‏ گونه‏، شورای‏<br /> موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکر ظرف‏ پنجاه‏ روز رئیس‏<br /> جمهور جدید انتخاب‏ شود و در این‏ مدت‏ وظایف‏ و اختیارات‏ ریاست‏ جمهوری‏ را جز<br /> در امر همه‏ پرسی‏ بر عهده‏ دارد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و دوم ===<br /> در مدتی‏ که‏ اختیارات‏ و مسوولیتهای‏ رئیس‏ جمهور بر عهده‏<br /> معاون‏ اول‏ یا فرد دیگری‏ است‏ که‏ به‏ موجب‏ اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم‏ منصوب‏ می‏<br /> گردد، وزراءء را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏ آنان‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز<br /> نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏ و یا امر همه‏ پرسی‏ اقدام‏ نمود.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و دوم‏: در مدتی‏ که‏ وظایف‏ رئیس‏ جمهور بر<br /> عهده‏ شورای‏ موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ است‏ دولت‏ را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏<br /> آن‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏<br /> اقدام‏ نمود.'' ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و سوم ===<br /> وزراء توسط رئیس‏ جمهور تعیین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد<br /> به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند. با تغییر مجلس‏، گرفتن‏ رای‏ اعتماد جدید برای‏ وزراءء<br /> لازم‏ نیست‏. تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏<br /> کند.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و سوم:‏ وزراءء به‏ پیشنهاد نخست‏ وزیر و<br /> تصویب‏ رئیس‏ جمهور معین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند.<br /> تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏ کند.''<br /> ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و چهارم ===<br /> ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با رئیس‏ جمهور است‏ که‏ بر کار<br /> وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏ تصمیم‏ های‏<br /> وزیران‏ و هیأت‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏<br /> را تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. در موارد اختلاف‏ نظر و یا تداخل‏ در وظایف‏<br /> قانونی‏ دستگا ه‏ های‏ دولتی‏ در صورتی‏ که‏ نیاز به‏ تفسیر یا تغییر قانون‏<br /> نداشته‏ باشد، تصمیم‏ هیأت‏ وزیران‏ که‏ به‏ پیشنهاد رئیس‏ جمهور اتخاذ می‏ شود<br /> لازم‏ الاجرا است‏. رئیس‏ جمهور در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏ هیأت‏ وزیران‏<br /> است‏.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و چهارم:‏ ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با نخست‏ وزیر<br /> است‏ که‏ بر کار وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏<br /> تصمیم‏ های‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏ را<br /> تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. نخست‏ وزیر در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏<br /> هیأت‏ وزیران‏ است‏.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و پنجم ===<br /> وزراء تا زمانی‏ که‏ عزل‏ نشده‏ اند و یا بر اثر استیضاح‏<br /> یا درخواست‏ رای‏ اعتماد، مجلس‏ به‏ آنها رای‏ عدم‏ اعتماد نداده‏ است‏ در سمت‏<br /> خود باقی‏ می‏ مانند. استعفای‏ هیأت‏ وزیران‏ یا هر یک‏ از آنان‏ به‏ رئیس‏ جمهور<br /> تسلیم‏ می شود و هیأت‏ وزیران‏ تا تعیین‏ دولت‏ جدید به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ خواهند<br /> داد. رئیس‏ جمهور می‏ تواند برای‏ وزارتخانه‏ هایی‏ که‏ وزیر ندارند حداکثر برای‏<br /> مدت‏ سه‏ ماه‏ سرپرست‏ تعیین‏ نماید.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و پنج‏: نخست‏ وزیر تا زمانی‏ که‏ مورد اعتماد مجلس‏<br /> است‏ در سمت‏ خود باقی‏ می‏ ماند. استعفای‏ دولت‏ به‏ رئیس‏ جمهور تسلیم‏ می‏ شود<br /> و تا تعیین‏ دولت‏ جدید نخست‏ وزیر به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏ دهد. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل یکصد و سی ششم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند وزراءء را عزل‏ کند و در این‏ صورت‏<br /> باید برای‏ وزیر یا وزیران‏ جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد، و در صورتی‏ که‏ پس‏<br /> از ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏ نیمی‏ از هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید باید مجدداً<br /> از مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ برای‏ هیأت‏ وزیران‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و ششم:‏ هر گاه‏ نخست‏ وزیر بخواهد وزیری‏ را عزل‏<br /> کند و وزیر دیگری‏ را به‏ جای‏ او برگزیند، باید این‏ عزل‏ و نصب‏ با تصویب‏ رئیس‏<br /> جمهور باشد و برای‏ وزیر جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد و در صورتی‏ که‏ پس‏ از<br /> ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏، نیمی‏ از اعضاءی‏ هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید دولت‏<br /> باید مجدداً از مجلس‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هفتم ===<br /> هر یک‏ از وزیران‏ مسوول‏ وظایف‏ خاص‏ خویش‏ در برابر<br /> رئیس‏ جمهور و مجلس‏ است‏ و در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.<br /> <br /> ‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هفتم‏: هر یک‏ از وزیران‏، مسوول‏ وظایف‏ خاص‏<br /> خویش‏ در برابر مجلس‏ است‏، ولی‏ در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هشتم ===<br /> علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا وزیری‏ مأمور<br /> تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود، هیأت‏ وزیران‏ حق‏ دارد برای‏<br /> انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏ اداری‏ به‏ وضع<br /> تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در حدود وظایف‏ خویش‏<br /> و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏ را دارد ولی‏ مفاد<br /> این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد. دولت‏ می‏ تواند تصویب‏<br /> برخی‏ از امور مربوط به‏ وظایف‏ خود را به‏ کمیسیونهای‏ مشتکل‏ از چند وزیر واگذار<br /> نماید. مصوبات‏ این‏ کمیسیونها در محدوده‏ قوانین‏ پس‏ از تأیید رئیس‏ جمهور لازم‏<br /> الاجرا است‏. تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏ های‏ دولت‏ و مصوبات‏ کمیسیونهای‏<br /> مذکور در این‏ اصل‏، ضمن‏ ابلاغ‏ برای‏ اجرا به‏ اطلاع‏ رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> اسلامی‏ می‏ رسد تا در صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏<br /> برای‏ تجدید نظر به‏ هیأت‏ وزیران‏ بفرستد.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هشتم‏: علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا<br /> وزیری‏ مأمور تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود هیأت‏ وزیران‏ حق‏<br /> دارد برای‏ انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏<br /> اداری‏ به‏ وضع تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در<br /> حدود وظایف‏ خویش‏ و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏<br /> را دارد، ولی‏ مفاد این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و نهم ===<br /> صلح‏ دعاوی‏ راجع به‏ اموال‏ عمومی‏ و دولتی‏ یا ارجاع‏ آن‏<br /> به‏ داوری‏ در هر مورد، موکول‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ است‏ و باید به‏ اطلاع‏<br /> مجلس‏ برسد. در مواردی‏ که‏ طرف‏ دعوی‏ خارجی‏ باشد و در موارد مهم‏ داخلی‏ باید<br /> به‏ تصویب‏ مجلس‏ نیز برسد. موارد مهم‏ را قانون‏ تعیین‏ می‏ کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهلم ===<br /> رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و معاونان‏ او و وزیران‏ در<br /> مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.<br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهلم‏: رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و نخست‏ وزیر و<br /> وزیران‏ در مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و یکم ===<br /> رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏ و کارمندان‏<br /> دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر نوع‏ شغل‏<br /> دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏ یا مؤسسات‏<br /> عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و مشاوره‏<br /> حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏ مختلف‏<br /> شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏ ممنوع‏ است‏.<br /> سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏، حکم‏ مستثنی‏ است‏.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و یکم:‏ رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و<br /> کارمندان‏ دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر<br /> نوع‏ شغل‏ دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏<br /> یا مؤسسات‏ عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و<br /> مشاوره‏ حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏<br /> مختلف‏ شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏<br /> ممنوع‏ است‏. سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏ حکم‏<br /> مستثنی‏ است‏. نخست‏ وزیر می‏ تواند در موارد ضرورت‏ به‏ طور موقت‏ تصدی‏ برخی‏ از<br /> وزارتخانه‏ ها را بپذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و دوم ===<br /> دارایی‏ رهبر، رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏<br /> و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از خدمت‏، توسط رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ رسیدگی‏<br /> می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏، افزایش‏ نیافته‏ باشد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و دوم‏: دارایی‏ رهبر یا اعضاءی‏ شورای‏<br /> رهبری‏، رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از<br /> خدمت‏، توسط دیوان‏ عالی‏ کشور رسیدگی‏ می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏ افزایش‏ نیافته‏<br /> باشد.''<br /> <br /> == مبحث دوم: ارتش و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ==<br /> === اصل‏ یکصد و چهل و سوم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ پاسداری‏ از استقلال‏ و<br /> تمامیت‏ ارضی‏ و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏ کشور را بر عهده‏ دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل وچهارم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ باید ارتشی‏ اسلامی‏<br /> باشد که‏ ارتشی‏ مکتبی‏ و مردمی‏ است‏ و باید افرادی‏ شایسته‏ را به‏ خدمت‏ بپذیرد<br /> که‏ به‏ اهداف‏ انقلاب‏ اسلامی‏ مؤمن‏ و در راه‏ تحقق‏ آن‏ فداکار باشند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و پنجم ===<br /> هیچ‏ فرد خارجی‏ به‏ عضویت‏ در ارتش‏ و نیروهای‏ انتظامی‏<br /> کشور پذیرفته‏ نمی‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و ششم ===<br /> استقرار هر گونه‏ پایگاه‏ نظامی‏ خارجی‏ در کشور هر چند<br /> به‏ عنوان‏ استفاده‏ های‏ صلح‏ آمیز باشد ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هفتم ===<br /> ‎‎‎‎‎دولت‏ باید در زمان‏ صلح‏ از افراد و تجهیزات‏ فنی‏<br /> ارتش‏ در کارهای‏ امدادی‏، آموزشی‏، تولیدی‏، و جهاد سازندگی‏، با رعایت‏ کامل‏<br /> موازین‏ عدل‏ اسلامی‏ استفاده‏ کند در حدی‏ که‏ به‏ آمادگی‏ رزمی‏ آسیبی‏ وارد<br /> نیاید.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هشتم ===<br /> ‎‎‎‎‎هر نوع‏ بهره‏ برداری‏ شخصی‏ از وسایل‏ و امکانات‏<br /> ارتش‏ و استفاده‏ شخصی‏ از افراد آنها به‏ صورت‏ گماشته‏، راننده‏ شخصی‏ و نظایر<br /> اینها ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و نهم ===<br /> ترفیع درجه‏ نظامیان‏ و سلب‏ آن‏ به‏ موجب‏ قانون‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاهم ===<br /> سپاه‏ پاسداران‏ انقلاب‏ اسلامی‏ که‏ در نخستین‏ روزهای‏<br /> پیروزی‏ این‏ انقلاب‏ تشکیل‏ شد، برای‏ ادامه‏ نقش‏ خود در نگهبانی‏ از انقلاب‏ و<br /> دستاوردهای‏ آن‏ پابرجا می‏ ماند. حدود وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ این‏ سپاه‏ در<br /> رابطه‏ با وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ نیروهای‏ مسلح‏ دیگر با تاکید بر همکاری‏ و<br /> هماهنگی‏ برادرانه‏ میان‏ آنها به‏ وسیله‏ قانون‏ تعیین‏ می‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاه و یکم ===<br /> به‏ حکم‏ آیه‏ کریمه‏ &quot;و اعدوا لهم‏ مااستطعتم‏ من‏ قوه‏<br /> و من‏ رباط الخیل‏ ترهبون‏ به‏ عدوالله‏ و عدوکم‏ و آخرین‏ من‏ دونهم‏ لا<br /> تعلمونهم‏ الله‏ یعلمهم‏&quot; دولت‏ موظف‏ است‏ برای‏ همه‏ افراد کشور برنامه‏ و<br /> امکانات‏ آموزش‏ نظامی‏ را بر طبق‏ موازین‏ اسلامی‏ فراهم‏ نماید، به‏ طوری‏ که‏<br /> همه‏ افراد همواره‏ توانایی‏ دفاع‏ مسلحانه‏ از کشور و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏<br /> ایران‏ را داشته‏ باشند، ولی‏ داشتن‏ اسلحه‏ باید با اجازه‏ مقامات‏ رسمی‏ باشد.<br /> <br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D9%86%D9%87%D9%85:_%D9%82%D9%88%D9%87_%D9%85%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=620 2026-05-05T11:43:10Z

<p>Mardom: /* اصل‏ یکصد و بیست و هشتم */ نامگذاری شد و هماهنگی آن با فصل‌های قبلی شفاف شد.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> == مبحث اول - ریاست دولت و وزیران ==<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سیزدهم: جایگاه ریاست دولت ===<br /> رییس جمهور بالاترین مقام اجرایی کشور است و مسوولیت اجرای قانون اساسی و اداره قوه مجریه را جز در حوزه هایی که به نهادهای مستقل حاکمیتی سپرده شده است بر عهده دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهاردهم: شیوه‌ی انتخاب رییس دولت ===<br /> رییس جمهور توسط رای مجلس قانون‌گذاری انتخاب شده و پس از انتخاب، لازم است به تایید شاه برسد. برای مدت شش (۶) سال انتخاب می‌شود و تنها یک بار می تواند به صورت پیوسته دوباره انتخاب شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پانزدهم: شرایط لازم برای ریاست جمهوری ===<br /> ریاست جمهوری باید دارای تابعیت ایران، سابقه‌ی روشن مدیریتی، توان تصمیم‌گیری، امانت داری، حسن سابقه‌ی عمومی و پایبندی به قانون اساسی و اصول حکمرانی دموکراتیک باشد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و شانزدهم: معرفی نامزد و روند انتخاب ===<br /> نامزدهای ریاست جمهوری باید پیش از آغاز فرایند انتخاب، نامزدی خود را به صورت رسمی به مجلس قانون‌گذاری اعلام کنند. بررسی صلاحیت و معرفی نهایی نامزدها طبق قانون انجام می شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هفدهم: رای اعتماد مجلس و تایید شاه ===<br /> رییس جمهور با رای موافق دست کم هفتاد درصد (۷۰٪) اعضای مجلس قانونگذاری انتخاب می شود. پس از رای اعتماد مجلس، شاه با امضای خود حکم انتصاب رییس جمهور را صادر می کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هجدهم: نظارت بر فرایند انتخاب ===<br /> نظارت بر فرایند انتخاب رییس جمهور بر عهده نهاد قانونی ناظر بر انتخابات و تصمیم های مجلس است که استقلال و بی‌طرفی ان باید تضمین شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و نوزدهم: زمان‌بندی انتخاب رییس‌جمهور ===<br /> رای گیری مجلس برای انتخاب رییس جمهور جدید باید دست کم یک ماه پیش از پایان دوره رییس جمهور پیشین انجام شود و تا اغاز دوره‌ی جدید، رییس جمهور پیشین وظایف خود را ادامه می‌دهد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیستم: شرایط اضطراری در فرایند انتخاب ===<br /> در صورت فوت یا ناتوانی یکی از نامزدهای معرفی شده پیش از رای‌گیری مجلس، فرایند انتخاب طبق قانون به تعویق می‌افتد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و یکم: تعهد قانونی رییس‌جمهور ===<br /> رییس‌جمهور در برابر نمایندگان مردم تعهد می‌دهد که قانون اساسی را پاس بدارد از حقوق شهروندان حمایت کند از تمرکز قدرت پرهیز نماید و همه‌ی توان خود را در راه رفاه عمومی، آزادی‌های فردی، عدالت اجتماعی و استقلال کشور به کار گیرد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و دوم: پاسخگویی رییس دولت ===<br /> <br /> رییس دولت در برابر مردم و نهاد قانون‌گذاری نسبت به اختیارات و وظایف خود پاسخگو است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و سوم: ابلاغ و اجرای قانون‌ها ===<br /> رییس دولت موظف است مصوبات قانونی را پس از طی مراحل مقرر امضا و برای اجرا ابلاغ کند.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و چهارم: معاونان رییس جمهور ===<br /> رییس جمهور می تواند برای انجام وظایف اجرایی خود معاونانی تعیین کند. معاون اول مسوول هماهنگی امور دولت است.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و پنجم: قراردادها و توافق های بین المللی ===<br /> امضای قراردادها و توافق های بین المللی پس از تصویب نهاد قانون‌گذاری با رییس‌جمهور یا نماینده‌ی قانونی او است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و ششم: برنامه‌ریزی و بودجه ===<br /> مسوولیت برنامه‌ریزی بودجه و امور اداری کشور با رییس‌جمهور است و می‌تواند اجرای ان را به نهادهای اجرایی واگذار کند.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و هفتم: نمایندگان ویژه‌ی رییس‌جمهور ===<br /> رییس‌جمهور می‌تواند در موارد خاص نمایندگان ویژه با اختیارات مشخص تعیین کند. تصمیم‌های انان در چارچوب قانون معتبر است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و هشتم: سفیران خارجی ===<br /> سفیران با پیشنهاد وزارت امور خارجه و تایید رییس جمهور منصوب می شوند. تایید نهایی سفیران خارجی با امضای پادشاه است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و نهم ===<br /> اعطای‏ نشانهای‏ دولتی‏ با رئیس‏ جمهور است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ام ===<br /> رئیس‏ جمهور استعفای‏ خود را به‏ رهبر تقدیم‏ می‏ کند و تا<br /> زمانی‏ که‏ استعفای‏ او پذیرفته‏ نشده‏ است‏ به‏ انجام‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏<br /> دهد.<br /> ''<br /> اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ ام‏: در هنگام‏ غیبت‏ یا بیماری‏ رئیس‏ جمهور شورایی‏<br /> به‏ نام‏ شورای‏ موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ مرکب‏ از نخست‏ وزیر، رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> ملی‏ و رئیس‏ دیوان‏ عالی‏ کشور وظایف‏ او را انجام‏ می‏ دهد، مشروط بر این‏ که‏<br /> عذر رئیس‏ جمهور بیش‏ از دو ماه‏ ادامه‏ نیابد و نیز در مورد عزل‏ رئیس‏ جمهور یا<br /> در مواردی‏ که‏ مدت‏ ریاست‏ جمهوری‏ سابق‏ پایان‏ یافته‏ و رئیس‏ جمهور جدید بر<br /> اثر موانعی‏ هنوز انتخاب‏ نشده‏، وظایف‏ ریاست‏ جمهوری‏ بر عهده‏ این‏ شوری‏ است‏.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ‎ و یکم ===<br /> در صورت‏ فوت‏، عزل‏، استعفاء، غیبت‏ یا بیماری‏ بیش‏ از<br /> دو ماه‏ رئیس‏ جمهور و یا در موردی‏ که‏ مدت‏ ریاست‏ جمهوری‏ پایان‏ یافته‏ و<br /> رئیس‏ جمهور جدید بر اثر موانعی‏ هنوز انتخاب‏ نشده‏ و یا امور دیگری‏ از این‏<br /> قبیل‏، معاون‏ اول‏ رئیس‏ جمهور یا موافقت‏ رهبری‏ اختیارات‏ و مسوولیتهای‏ وی‏ را<br /> بر عهده‏ می‏ گیرد و شورایی‏ متشکل‏ از رئیس‏ مجلس‏ و رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ و معاون‏<br /> اول‏ رئیس‏ جمهور موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکثر ظرف‏ مدت‏ پنجاه‏ روز رئیس‏<br /> جمهور جدید انتخاب‏ شود. در صورت‏ فوت‏ معاون‏ اول‏ و یا امور دیگری‏ که‏ مانع<br /> انجام‏ وظایف‏ وی‏ گردد و نیز در صورتی‏ که‏ رئیس‏ جمهور معاون‏ اول‏ نداشته‏ باشد<br /> مقام‏ رهبری‏ فرد دیگری‏ را به‏ جای‏ او منصوب‏ می‏ کند.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم:‏ در صورت‏ فوت‏، کنارگیری‏ یا بیماری‏<br /> بیش‏ از دو ماه‏ و عزل‏ رئیس‏ جمهور، یا موجبات‏ دیگری‏ از این‏ گونه‏، شورای‏<br /> موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکر ظرف‏ پنجاه‏ روز رئیس‏<br /> جمهور جدید انتخاب‏ شود و در این‏ مدت‏ وظایف‏ و اختیارات‏ ریاست‏ جمهوری‏ را جز<br /> در امر همه‏ پرسی‏ بر عهده‏ دارد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و دوم ===<br /> در مدتی‏ که‏ اختیارات‏ و مسوولیتهای‏ رئیس‏ جمهور بر عهده‏<br /> معاون‏ اول‏ یا فرد دیگری‏ است‏ که‏ به‏ موجب‏ اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم‏ منصوب‏ می‏<br /> گردد، وزراءء را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏ آنان‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز<br /> نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏ و یا امر همه‏ پرسی‏ اقدام‏ نمود.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و دوم‏: در مدتی‏ که‏ وظایف‏ رئیس‏ جمهور بر<br /> عهده‏ شورای‏ موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ است‏ دولت‏ را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏<br /> آن‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏<br /> اقدام‏ نمود.'' ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و سوم ===<br /> وزراء توسط رئیس‏ جمهور تعیین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد<br /> به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند. با تغییر مجلس‏، گرفتن‏ رای‏ اعتماد جدید برای‏ وزراءء<br /> لازم‏ نیست‏. تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏<br /> کند.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و سوم:‏ وزراءء به‏ پیشنهاد نخست‏ وزیر و<br /> تصویب‏ رئیس‏ جمهور معین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند.<br /> تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏ کند.''<br /> ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و چهارم ===<br /> ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با رئیس‏ جمهور است‏ که‏ بر کار<br /> وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏ تصمیم‏ های‏<br /> وزیران‏ و هیأت‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏<br /> را تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. در موارد اختلاف‏ نظر و یا تداخل‏ در وظایف‏<br /> قانونی‏ دستگا ه‏ های‏ دولتی‏ در صورتی‏ که‏ نیاز به‏ تفسیر یا تغییر قانون‏<br /> نداشته‏ باشد، تصمیم‏ هیأت‏ وزیران‏ که‏ به‏ پیشنهاد رئیس‏ جمهور اتخاذ می‏ شود<br /> لازم‏ الاجرا است‏. رئیس‏ جمهور در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏ هیأت‏ وزیران‏<br /> است‏.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و چهارم:‏ ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با نخست‏ وزیر<br /> است‏ که‏ بر کار وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏<br /> تصمیم‏ های‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏ را<br /> تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. نخست‏ وزیر در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏<br /> هیأت‏ وزیران‏ است‏.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و پنجم ===<br /> وزراء تا زمانی‏ که‏ عزل‏ نشده‏ اند و یا بر اثر استیضاح‏<br /> یا درخواست‏ رای‏ اعتماد، مجلس‏ به‏ آنها رای‏ عدم‏ اعتماد نداده‏ است‏ در سمت‏<br /> خود باقی‏ می‏ مانند. استعفای‏ هیأت‏ وزیران‏ یا هر یک‏ از آنان‏ به‏ رئیس‏ جمهور<br /> تسلیم‏ می شود و هیأت‏ وزیران‏ تا تعیین‏ دولت‏ جدید به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ خواهند<br /> داد. رئیس‏ جمهور می‏ تواند برای‏ وزارتخانه‏ هایی‏ که‏ وزیر ندارند حداکثر برای‏<br /> مدت‏ سه‏ ماه‏ سرپرست‏ تعیین‏ نماید.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و پنج‏: نخست‏ وزیر تا زمانی‏ که‏ مورد اعتماد مجلس‏<br /> است‏ در سمت‏ خود باقی‏ می‏ ماند. استعفای‏ دولت‏ به‏ رئیس‏ جمهور تسلیم‏ می‏ شود<br /> و تا تعیین‏ دولت‏ جدید نخست‏ وزیر به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏ دهد. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل یکصد و سی ششم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند وزراءء را عزل‏ کند و در این‏ صورت‏<br /> باید برای‏ وزیر یا وزیران‏ جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد، و در صورتی‏ که‏ پس‏<br /> از ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏ نیمی‏ از هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید باید مجدداً<br /> از مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ برای‏ هیأت‏ وزیران‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و ششم:‏ هر گاه‏ نخست‏ وزیر بخواهد وزیری‏ را عزل‏<br /> کند و وزیر دیگری‏ را به‏ جای‏ او برگزیند، باید این‏ عزل‏ و نصب‏ با تصویب‏ رئیس‏<br /> جمهور باشد و برای‏ وزیر جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد و در صورتی‏ که‏ پس‏ از<br /> ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏، نیمی‏ از اعضاءی‏ هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید دولت‏<br /> باید مجدداً از مجلس‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هفتم ===<br /> هر یک‏ از وزیران‏ مسوول‏ وظایف‏ خاص‏ خویش‏ در برابر<br /> رئیس‏ جمهور و مجلس‏ است‏ و در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.<br /> <br /> ‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هفتم‏: هر یک‏ از وزیران‏، مسوول‏ وظایف‏ خاص‏<br /> خویش‏ در برابر مجلس‏ است‏، ولی‏ در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هشتم ===<br /> علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا وزیری‏ مأمور<br /> تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود، هیأت‏ وزیران‏ حق‏ دارد برای‏<br /> انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏ اداری‏ به‏ وضع<br /> تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در حدود وظایف‏ خویش‏<br /> و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏ را دارد ولی‏ مفاد<br /> این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد. دولت‏ می‏ تواند تصویب‏<br /> برخی‏ از امور مربوط به‏ وظایف‏ خود را به‏ کمیسیونهای‏ مشتکل‏ از چند وزیر واگذار<br /> نماید. مصوبات‏ این‏ کمیسیونها در محدوده‏ قوانین‏ پس‏ از تأیید رئیس‏ جمهور لازم‏<br /> الاجرا است‏. تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏ های‏ دولت‏ و مصوبات‏ کمیسیونهای‏<br /> مذکور در این‏ اصل‏، ضمن‏ ابلاغ‏ برای‏ اجرا به‏ اطلاع‏ رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> اسلامی‏ می‏ رسد تا در صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏<br /> برای‏ تجدید نظر به‏ هیأت‏ وزیران‏ بفرستد.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هشتم‏: علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا<br /> وزیری‏ مأمور تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود هیأت‏ وزیران‏ حق‏<br /> دارد برای‏ انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏<br /> اداری‏ به‏ وضع تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در<br /> حدود وظایف‏ خویش‏ و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏<br /> را دارد، ولی‏ مفاد این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و نهم ===<br /> صلح‏ دعاوی‏ راجع به‏ اموال‏ عمومی‏ و دولتی‏ یا ارجاع‏ آن‏<br /> به‏ داوری‏ در هر مورد، موکول‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ است‏ و باید به‏ اطلاع‏<br /> مجلس‏ برسد. در مواردی‏ که‏ طرف‏ دعوی‏ خارجی‏ باشد و در موارد مهم‏ داخلی‏ باید<br /> به‏ تصویب‏ مجلس‏ نیز برسد. موارد مهم‏ را قانون‏ تعیین‏ می‏ کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهلم ===<br /> رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و معاونان‏ او و وزیران‏ در<br /> مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.<br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهلم‏: رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و نخست‏ وزیر و<br /> وزیران‏ در مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و یکم ===<br /> رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏ و کارمندان‏<br /> دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر نوع‏ شغل‏<br /> دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏ یا مؤسسات‏<br /> عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و مشاوره‏<br /> حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏ مختلف‏<br /> شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏ ممنوع‏ است‏.<br /> سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏، حکم‏ مستثنی‏ است‏.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و یکم:‏ رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و<br /> کارمندان‏ دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر<br /> نوع‏ شغل‏ دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏<br /> یا مؤسسات‏ عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و<br /> مشاوره‏ حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏<br /> مختلف‏ شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏<br /> ممنوع‏ است‏. سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏ حکم‏<br /> مستثنی‏ است‏. نخست‏ وزیر می‏ تواند در موارد ضرورت‏ به‏ طور موقت‏ تصدی‏ برخی‏ از<br /> وزارتخانه‏ ها را بپذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و دوم ===<br /> دارایی‏ رهبر، رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏<br /> و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از خدمت‏، توسط رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ رسیدگی‏<br /> می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏، افزایش‏ نیافته‏ باشد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و دوم‏: دارایی‏ رهبر یا اعضاءی‏ شورای‏<br /> رهبری‏، رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از<br /> خدمت‏، توسط دیوان‏ عالی‏ کشور رسیدگی‏ می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏ افزایش‏ نیافته‏<br /> باشد.''<br /> <br /> == مبحث دوم: ارتش و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ==<br /> === اصل‏ یکصد و چهل و سوم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ پاسداری‏ از استقلال‏ و<br /> تمامیت‏ ارضی‏ و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏ کشور را بر عهده‏ دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل وچهارم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ باید ارتشی‏ اسلامی‏<br /> باشد که‏ ارتشی‏ مکتبی‏ و مردمی‏ است‏ و باید افرادی‏ شایسته‏ را به‏ خدمت‏ بپذیرد<br /> که‏ به‏ اهداف‏ انقلاب‏ اسلامی‏ مؤمن‏ و در راه‏ تحقق‏ آن‏ فداکار باشند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و پنجم ===<br /> هیچ‏ فرد خارجی‏ به‏ عضویت‏ در ارتش‏ و نیروهای‏ انتظامی‏<br /> کشور پذیرفته‏ نمی‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و ششم ===<br /> استقرار هر گونه‏ پایگاه‏ نظامی‏ خارجی‏ در کشور هر چند<br /> به‏ عنوان‏ استفاده‏ های‏ صلح‏ آمیز باشد ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هفتم ===<br /> ‎‎‎‎‎دولت‏ باید در زمان‏ صلح‏ از افراد و تجهیزات‏ فنی‏<br /> ارتش‏ در کارهای‏ امدادی‏، آموزشی‏، تولیدی‏، و جهاد سازندگی‏، با رعایت‏ کامل‏<br /> موازین‏ عدل‏ اسلامی‏ استفاده‏ کند در حدی‏ که‏ به‏ آمادگی‏ رزمی‏ آسیبی‏ وارد<br /> نیاید.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هشتم ===<br /> ‎‎‎‎‎هر نوع‏ بهره‏ برداری‏ شخصی‏ از وسایل‏ و امکانات‏<br /> ارتش‏ و استفاده‏ شخصی‏ از افراد آنها به‏ صورت‏ گماشته‏، راننده‏ شخصی‏ و نظایر<br /> اینها ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و نهم ===<br /> ترفیع درجه‏ نظامیان‏ و سلب‏ آن‏ به‏ موجب‏ قانون‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاهم ===<br /> سپاه‏ پاسداران‏ انقلاب‏ اسلامی‏ که‏ در نخستین‏ روزهای‏<br /> پیروزی‏ این‏ انقلاب‏ تشکیل‏ شد، برای‏ ادامه‏ نقش‏ خود در نگهبانی‏ از انقلاب‏ و<br /> دستاوردهای‏ آن‏ پابرجا می‏ ماند. حدود وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ این‏ سپاه‏ در<br /> رابطه‏ با وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ نیروهای‏ مسلح‏ دیگر با تاکید بر همکاری‏ و<br /> هماهنگی‏ برادرانه‏ میان‏ آنها به‏ وسیله‏ قانون‏ تعیین‏ می‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاه و یکم ===<br /> به‏ حکم‏ آیه‏ کریمه‏ &quot;و اعدوا لهم‏ مااستطعتم‏ من‏ قوه‏<br /> و من‏ رباط الخیل‏ ترهبون‏ به‏ عدوالله‏ و عدوکم‏ و آخرین‏ من‏ دونهم‏ لا<br /> تعلمونهم‏ الله‏ یعلمهم‏&quot; دولت‏ موظف‏ است‏ برای‏ همه‏ افراد کشور برنامه‏ و<br /> امکانات‏ آموزش‏ نظامی‏ را بر طبق‏ موازین‏ اسلامی‏ فراهم‏ نماید، به‏ طوری‏ که‏<br /> همه‏ افراد همواره‏ توانایی‏ دفاع‏ مسلحانه‏ از کشور و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏<br /> ایران‏ را داشته‏ باشند، ولی‏ داشتن‏ اسلحه‏ باید با اجازه‏ مقامات‏ رسمی‏ باشد.<br /> <br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D9%86%D9%87%D9%85:_%D9%82%D9%88%D9%87_%D9%85%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=613 2026-01-02T08:19:31Z

<p>Mardom: /* اصل یکصد و بیست و هفتم */ شفاف و کوتاه شد.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> == مبحث اول - ریاست دولت و وزیران ==<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سیزدهم: جایگاه ریاست دولت ===<br /> رییس جمهور بالاترین مقام اجرایی کشور است و مسوولیت اجرای قانون اساسی و اداره قوه مجریه را جز در حوزه هایی که به نهادهای مستقل حاکمیتی سپرده شده است بر عهده دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهاردهم: شیوه‌ی انتخاب رییس دولت ===<br /> رییس جمهور توسط رای مجلس قانون‌گذاری انتخاب شده و پس از انتخاب، لازم است به تایید شاه برسد. برای مدت شش (۶) سال انتخاب می‌شود و تنها یک بار می تواند به صورت پیوسته دوباره انتخاب شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پانزدهم: شرایط لازم برای ریاست جمهوری ===<br /> ریاست جمهوری باید دارای تابعیت ایران، سابقه‌ی روشن مدیریتی، توان تصمیم‌گیری، امانت داری، حسن سابقه‌ی عمومی و پایبندی به قانون اساسی و اصول حکمرانی دموکراتیک باشد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و شانزدهم: معرفی نامزد و روند انتخاب ===<br /> نامزدهای ریاست جمهوری باید پیش از آغاز فرایند انتخاب، نامزدی خود را به صورت رسمی به مجلس قانون‌گذاری اعلام کنند. بررسی صلاحیت و معرفی نهایی نامزدها طبق قانون انجام می شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هفدهم: رای اعتماد مجلس و تایید شاه ===<br /> رییس جمهور با رای موافق دست کم هفتاد درصد (۷۰٪) اعضای مجلس قانونگذاری انتخاب می شود. پس از رای اعتماد مجلس، شاه با امضای خود حکم انتصاب رییس جمهور را صادر می کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هجدهم: نظارت بر فرایند انتخاب ===<br /> نظارت بر فرایند انتخاب رییس جمهور بر عهده نهاد قانونی ناظر بر انتخابات و تصمیم های مجلس است که استقلال و بی‌طرفی ان باید تضمین شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و نوزدهم: زمان‌بندی انتخاب رییس‌جمهور ===<br /> رای گیری مجلس برای انتخاب رییس جمهور جدید باید دست کم یک ماه پیش از پایان دوره رییس جمهور پیشین انجام شود و تا اغاز دوره‌ی جدید، رییس جمهور پیشین وظایف خود را ادامه می‌دهد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیستم: شرایط اضطراری در فرایند انتخاب ===<br /> در صورت فوت یا ناتوانی یکی از نامزدهای معرفی شده پیش از رای‌گیری مجلس، فرایند انتخاب طبق قانون به تعویق می‌افتد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و یکم: تعهد قانونی رییس‌جمهور ===<br /> رییس‌جمهور در برابر نمایندگان مردم تعهد می‌دهد که قانون اساسی را پاس بدارد از حقوق شهروندان حمایت کند از تمرکز قدرت پرهیز نماید و همه‌ی توان خود را در راه رفاه عمومی، آزادی‌های فردی، عدالت اجتماعی و استقلال کشور به کار گیرد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و دوم: پاسخگویی رییس دولت ===<br /> <br /> رییس دولت در برابر مردم و نهاد قانون‌گذاری نسبت به اختیارات و وظایف خود پاسخگو است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و سوم: ابلاغ و اجرای قانون‌ها ===<br /> رییس دولت موظف است مصوبات قانونی را پس از طی مراحل مقرر امضا و برای اجرا ابلاغ کند.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و چهارم: معاونان رییس جمهور ===<br /> رییس جمهور می تواند برای انجام وظایف اجرایی خود معاونانی تعیین کند. معاون اول مسوول هماهنگی امور دولت است.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و پنجم: قراردادها و توافق های بین المللی ===<br /> امضای قراردادها و توافق های بین المللی پس از تصویب نهاد قانون‌گذاری با رییس‌جمهور یا نماینده‌ی قانونی او است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و ششم: برنامه‌ریزی و بودجه ===<br /> مسوولیت برنامه‌ریزی بودجه و امور اداری کشور با رییس‌جمهور است و می‌تواند اجرای ان را به نهادهای اجرایی واگذار کند.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و هفتم: نمایندگان ویژه‌ی رییس‌جمهور ===<br /> رییس‌جمهور می‌تواند در موارد خاص نمایندگان ویژه با اختیارات مشخص تعیین کند. تصمیم‌های انان در چارچوب قانون معتبر است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و هشتم ===<br /> سفیران‏ به‏ پیشنهاد وزیر امور خارجه‏ و تصویب‏<br /> رئیس‏ جمهور تعیین‏ می‏ شوند. رئیس‏ جمهور استوارنامه‏ سفیران‏ را امضا می‏ کند و<br /> استوارنامه‏ سفیران‏ کشورهای‏ دیگر را می‏ پذیرد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و هشتم‏: رئیس‏ جمهور استوارنامه‏ سفیران‏<br /> را امضا می‏ کند و استوارنامه‏ سفیران‏ کشورهای‏ دیگر را می‏ پذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و نهم ===<br /> اعطای‏ نشانهای‏ دولتی‏ با رئیس‏ جمهور است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ام ===<br /> رئیس‏ جمهور استعفای‏ خود را به‏ رهبر تقدیم‏ می‏ کند و تا<br /> زمانی‏ که‏ استعفای‏ او پذیرفته‏ نشده‏ است‏ به‏ انجام‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏<br /> دهد.<br /> ''<br /> اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ ام‏: در هنگام‏ غیبت‏ یا بیماری‏ رئیس‏ جمهور شورایی‏<br /> به‏ نام‏ شورای‏ موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ مرکب‏ از نخست‏ وزیر، رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> ملی‏ و رئیس‏ دیوان‏ عالی‏ کشور وظایف‏ او را انجام‏ می‏ دهد، مشروط بر این‏ که‏<br /> عذر رئیس‏ جمهور بیش‏ از دو ماه‏ ادامه‏ نیابد و نیز در مورد عزل‏ رئیس‏ جمهور یا<br /> در مواردی‏ که‏ مدت‏ ریاست‏ جمهوری‏ سابق‏ پایان‏ یافته‏ و رئیس‏ جمهور جدید بر<br /> اثر موانعی‏ هنوز انتخاب‏ نشده‏، وظایف‏ ریاست‏ جمهوری‏ بر عهده‏ این‏ شوری‏ است‏.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ‎ و یکم ===<br /> در صورت‏ فوت‏، عزل‏، استعفاء، غیبت‏ یا بیماری‏ بیش‏ از<br /> دو ماه‏ رئیس‏ جمهور و یا در موردی‏ که‏ مدت‏ ریاست‏ جمهوری‏ پایان‏ یافته‏ و<br /> رئیس‏ جمهور جدید بر اثر موانعی‏ هنوز انتخاب‏ نشده‏ و یا امور دیگری‏ از این‏<br /> قبیل‏، معاون‏ اول‏ رئیس‏ جمهور یا موافقت‏ رهبری‏ اختیارات‏ و مسوولیتهای‏ وی‏ را<br /> بر عهده‏ می‏ گیرد و شورایی‏ متشکل‏ از رئیس‏ مجلس‏ و رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ و معاون‏<br /> اول‏ رئیس‏ جمهور موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکثر ظرف‏ مدت‏ پنجاه‏ روز رئیس‏<br /> جمهور جدید انتخاب‏ شود. در صورت‏ فوت‏ معاون‏ اول‏ و یا امور دیگری‏ که‏ مانع<br /> انجام‏ وظایف‏ وی‏ گردد و نیز در صورتی‏ که‏ رئیس‏ جمهور معاون‏ اول‏ نداشته‏ باشد<br /> مقام‏ رهبری‏ فرد دیگری‏ را به‏ جای‏ او منصوب‏ می‏ کند.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم:‏ در صورت‏ فوت‏، کنارگیری‏ یا بیماری‏<br /> بیش‏ از دو ماه‏ و عزل‏ رئیس‏ جمهور، یا موجبات‏ دیگری‏ از این‏ گونه‏، شورای‏<br /> موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکر ظرف‏ پنجاه‏ روز رئیس‏<br /> جمهور جدید انتخاب‏ شود و در این‏ مدت‏ وظایف‏ و اختیارات‏ ریاست‏ جمهوری‏ را جز<br /> در امر همه‏ پرسی‏ بر عهده‏ دارد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و دوم ===<br /> در مدتی‏ که‏ اختیارات‏ و مسوولیتهای‏ رئیس‏ جمهور بر عهده‏<br /> معاون‏ اول‏ یا فرد دیگری‏ است‏ که‏ به‏ موجب‏ اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم‏ منصوب‏ می‏<br /> گردد، وزراءء را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏ آنان‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز<br /> نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏ و یا امر همه‏ پرسی‏ اقدام‏ نمود.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و دوم‏: در مدتی‏ که‏ وظایف‏ رئیس‏ جمهور بر<br /> عهده‏ شورای‏ موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ است‏ دولت‏ را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏<br /> آن‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏<br /> اقدام‏ نمود.'' ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و سوم ===<br /> وزراء توسط رئیس‏ جمهور تعیین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد<br /> به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند. با تغییر مجلس‏، گرفتن‏ رای‏ اعتماد جدید برای‏ وزراءء<br /> لازم‏ نیست‏. تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏<br /> کند.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و سوم:‏ وزراءء به‏ پیشنهاد نخست‏ وزیر و<br /> تصویب‏ رئیس‏ جمهور معین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند.<br /> تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏ کند.''<br /> ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و چهارم ===<br /> ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با رئیس‏ جمهور است‏ که‏ بر کار<br /> وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏ تصمیم‏ های‏<br /> وزیران‏ و هیأت‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏<br /> را تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. در موارد اختلاف‏ نظر و یا تداخل‏ در وظایف‏<br /> قانونی‏ دستگا ه‏ های‏ دولتی‏ در صورتی‏ که‏ نیاز به‏ تفسیر یا تغییر قانون‏<br /> نداشته‏ باشد، تصمیم‏ هیأت‏ وزیران‏ که‏ به‏ پیشنهاد رئیس‏ جمهور اتخاذ می‏ شود<br /> لازم‏ الاجرا است‏. رئیس‏ جمهور در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏ هیأت‏ وزیران‏<br /> است‏.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و چهارم:‏ ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با نخست‏ وزیر<br /> است‏ که‏ بر کار وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏<br /> تصمیم‏ های‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏ را<br /> تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. نخست‏ وزیر در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏<br /> هیأت‏ وزیران‏ است‏.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و پنجم ===<br /> وزراء تا زمانی‏ که‏ عزل‏ نشده‏ اند و یا بر اثر استیضاح‏<br /> یا درخواست‏ رای‏ اعتماد، مجلس‏ به‏ آنها رای‏ عدم‏ اعتماد نداده‏ است‏ در سمت‏<br /> خود باقی‏ می‏ مانند. استعفای‏ هیأت‏ وزیران‏ یا هر یک‏ از آنان‏ به‏ رئیس‏ جمهور<br /> تسلیم‏ می شود و هیأت‏ وزیران‏ تا تعیین‏ دولت‏ جدید به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ خواهند<br /> داد. رئیس‏ جمهور می‏ تواند برای‏ وزارتخانه‏ هایی‏ که‏ وزیر ندارند حداکثر برای‏<br /> مدت‏ سه‏ ماه‏ سرپرست‏ تعیین‏ نماید.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و پنج‏: نخست‏ وزیر تا زمانی‏ که‏ مورد اعتماد مجلس‏<br /> است‏ در سمت‏ خود باقی‏ می‏ ماند. استعفای‏ دولت‏ به‏ رئیس‏ جمهور تسلیم‏ می‏ شود<br /> و تا تعیین‏ دولت‏ جدید نخست‏ وزیر به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏ دهد. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل یکصد و سی ششم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند وزراءء را عزل‏ کند و در این‏ صورت‏<br /> باید برای‏ وزیر یا وزیران‏ جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد، و در صورتی‏ که‏ پس‏<br /> از ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏ نیمی‏ از هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید باید مجدداً<br /> از مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ برای‏ هیأت‏ وزیران‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و ششم:‏ هر گاه‏ نخست‏ وزیر بخواهد وزیری‏ را عزل‏<br /> کند و وزیر دیگری‏ را به‏ جای‏ او برگزیند، باید این‏ عزل‏ و نصب‏ با تصویب‏ رئیس‏<br /> جمهور باشد و برای‏ وزیر جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد و در صورتی‏ که‏ پس‏ از<br /> ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏، نیمی‏ از اعضاءی‏ هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید دولت‏<br /> باید مجدداً از مجلس‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هفتم ===<br /> هر یک‏ از وزیران‏ مسوول‏ وظایف‏ خاص‏ خویش‏ در برابر<br /> رئیس‏ جمهور و مجلس‏ است‏ و در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.<br /> <br /> ‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هفتم‏: هر یک‏ از وزیران‏، مسوول‏ وظایف‏ خاص‏<br /> خویش‏ در برابر مجلس‏ است‏، ولی‏ در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هشتم ===<br /> علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا وزیری‏ مأمور<br /> تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود، هیأت‏ وزیران‏ حق‏ دارد برای‏<br /> انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏ اداری‏ به‏ وضع<br /> تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در حدود وظایف‏ خویش‏<br /> و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏ را دارد ولی‏ مفاد<br /> این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد. دولت‏ می‏ تواند تصویب‏<br /> برخی‏ از امور مربوط به‏ وظایف‏ خود را به‏ کمیسیونهای‏ مشتکل‏ از چند وزیر واگذار<br /> نماید. مصوبات‏ این‏ کمیسیونها در محدوده‏ قوانین‏ پس‏ از تأیید رئیس‏ جمهور لازم‏<br /> الاجرا است‏. تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏ های‏ دولت‏ و مصوبات‏ کمیسیونهای‏<br /> مذکور در این‏ اصل‏، ضمن‏ ابلاغ‏ برای‏ اجرا به‏ اطلاع‏ رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> اسلامی‏ می‏ رسد تا در صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏<br /> برای‏ تجدید نظر به‏ هیأت‏ وزیران‏ بفرستد.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هشتم‏: علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا<br /> وزیری‏ مأمور تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود هیأت‏ وزیران‏ حق‏<br /> دارد برای‏ انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏<br /> اداری‏ به‏ وضع تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در<br /> حدود وظایف‏ خویش‏ و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏<br /> را دارد، ولی‏ مفاد این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و نهم ===<br /> صلح‏ دعاوی‏ راجع به‏ اموال‏ عمومی‏ و دولتی‏ یا ارجاع‏ آن‏<br /> به‏ داوری‏ در هر مورد، موکول‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ است‏ و باید به‏ اطلاع‏<br /> مجلس‏ برسد. در مواردی‏ که‏ طرف‏ دعوی‏ خارجی‏ باشد و در موارد مهم‏ داخلی‏ باید<br /> به‏ تصویب‏ مجلس‏ نیز برسد. موارد مهم‏ را قانون‏ تعیین‏ می‏ کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهلم ===<br /> رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و معاونان‏ او و وزیران‏ در<br /> مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.<br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهلم‏: رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و نخست‏ وزیر و<br /> وزیران‏ در مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و یکم ===<br /> رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏ و کارمندان‏<br /> دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر نوع‏ شغل‏<br /> دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏ یا مؤسسات‏<br /> عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و مشاوره‏<br /> حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏ مختلف‏<br /> شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏ ممنوع‏ است‏.<br /> سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏، حکم‏ مستثنی‏ است‏.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و یکم:‏ رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و<br /> کارمندان‏ دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر<br /> نوع‏ شغل‏ دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏<br /> یا مؤسسات‏ عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و<br /> مشاوره‏ حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏<br /> مختلف‏ شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏<br /> ممنوع‏ است‏. سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏ حکم‏<br /> مستثنی‏ است‏. نخست‏ وزیر می‏ تواند در موارد ضرورت‏ به‏ طور موقت‏ تصدی‏ برخی‏ از<br /> وزارتخانه‏ ها را بپذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و دوم ===<br /> دارایی‏ رهبر، رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏<br /> و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از خدمت‏، توسط رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ رسیدگی‏<br /> می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏، افزایش‏ نیافته‏ باشد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و دوم‏: دارایی‏ رهبر یا اعضاءی‏ شورای‏<br /> رهبری‏، رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از<br /> خدمت‏، توسط دیوان‏ عالی‏ کشور رسیدگی‏ می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏ افزایش‏ نیافته‏<br /> باشد.''<br /> <br /> == مبحث دوم: ارتش و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ==<br /> === اصل‏ یکصد و چهل و سوم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ پاسداری‏ از استقلال‏ و<br /> تمامیت‏ ارضی‏ و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏ کشور را بر عهده‏ دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل وچهارم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ باید ارتشی‏ اسلامی‏<br /> باشد که‏ ارتشی‏ مکتبی‏ و مردمی‏ است‏ و باید افرادی‏ شایسته‏ را به‏ خدمت‏ بپذیرد<br /> که‏ به‏ اهداف‏ انقلاب‏ اسلامی‏ مؤمن‏ و در راه‏ تحقق‏ آن‏ فداکار باشند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و پنجم ===<br /> هیچ‏ فرد خارجی‏ به‏ عضویت‏ در ارتش‏ و نیروهای‏ انتظامی‏<br /> کشور پذیرفته‏ نمی‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و ششم ===<br /> استقرار هر گونه‏ پایگاه‏ نظامی‏ خارجی‏ در کشور هر چند<br /> به‏ عنوان‏ استفاده‏ های‏ صلح‏ آمیز باشد ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هفتم ===<br /> ‎‎‎‎‎دولت‏ باید در زمان‏ صلح‏ از افراد و تجهیزات‏ فنی‏<br /> ارتش‏ در کارهای‏ امدادی‏، آموزشی‏، تولیدی‏، و جهاد سازندگی‏، با رعایت‏ کامل‏<br /> موازین‏ عدل‏ اسلامی‏ استفاده‏ کند در حدی‏ که‏ به‏ آمادگی‏ رزمی‏ آسیبی‏ وارد<br /> نیاید.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هشتم ===<br /> ‎‎‎‎‎هر نوع‏ بهره‏ برداری‏ شخصی‏ از وسایل‏ و امکانات‏<br /> ارتش‏ و استفاده‏ شخصی‏ از افراد آنها به‏ صورت‏ گماشته‏، راننده‏ شخصی‏ و نظایر<br /> اینها ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و نهم ===<br /> ترفیع درجه‏ نظامیان‏ و سلب‏ آن‏ به‏ موجب‏ قانون‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاهم ===<br /> سپاه‏ پاسداران‏ انقلاب‏ اسلامی‏ که‏ در نخستین‏ روزهای‏<br /> پیروزی‏ این‏ انقلاب‏ تشکیل‏ شد، برای‏ ادامه‏ نقش‏ خود در نگهبانی‏ از انقلاب‏ و<br /> دستاوردهای‏ آن‏ پابرجا می‏ ماند. حدود وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ این‏ سپاه‏ در<br /> رابطه‏ با وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ نیروهای‏ مسلح‏ دیگر با تاکید بر همکاری‏ و<br /> هماهنگی‏ برادرانه‏ میان‏ آنها به‏ وسیله‏ قانون‏ تعیین‏ می‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاه و یکم ===<br /> به‏ حکم‏ آیه‏ کریمه‏ &quot;و اعدوا لهم‏ مااستطعتم‏ من‏ قوه‏<br /> و من‏ رباط الخیل‏ ترهبون‏ به‏ عدوالله‏ و عدوکم‏ و آخرین‏ من‏ دونهم‏ لا<br /> تعلمونهم‏ الله‏ یعلمهم‏&quot; دولت‏ موظف‏ است‏ برای‏ همه‏ افراد کشور برنامه‏ و<br /> امکانات‏ آموزش‏ نظامی‏ را بر طبق‏ موازین‏ اسلامی‏ فراهم‏ نماید، به‏ طوری‏ که‏<br /> همه‏ افراد همواره‏ توانایی‏ دفاع‏ مسلحانه‏ از کشور و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏<br /> ایران‏ را داشته‏ باشند، ولی‏ داشتن‏ اسلحه‏ باید با اجازه‏ مقامات‏ رسمی‏ باشد.<br /> <br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D9%86%D9%87%D9%85:_%D9%82%D9%88%D9%87_%D9%85%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=612 2026-01-02T08:18:01Z

<p>Mardom: /* اصل‏ یکصد و بیست و ششم */ شفاف شد.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> == مبحث اول - ریاست دولت و وزیران ==<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سیزدهم: جایگاه ریاست دولت ===<br /> رییس جمهور بالاترین مقام اجرایی کشور است و مسوولیت اجرای قانون اساسی و اداره قوه مجریه را جز در حوزه هایی که به نهادهای مستقل حاکمیتی سپرده شده است بر عهده دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهاردهم: شیوه‌ی انتخاب رییس دولت ===<br /> رییس جمهور توسط رای مجلس قانون‌گذاری انتخاب شده و پس از انتخاب، لازم است به تایید شاه برسد. برای مدت شش (۶) سال انتخاب می‌شود و تنها یک بار می تواند به صورت پیوسته دوباره انتخاب شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پانزدهم: شرایط لازم برای ریاست جمهوری ===<br /> ریاست جمهوری باید دارای تابعیت ایران، سابقه‌ی روشن مدیریتی، توان تصمیم‌گیری، امانت داری، حسن سابقه‌ی عمومی و پایبندی به قانون اساسی و اصول حکمرانی دموکراتیک باشد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و شانزدهم: معرفی نامزد و روند انتخاب ===<br /> نامزدهای ریاست جمهوری باید پیش از آغاز فرایند انتخاب، نامزدی خود را به صورت رسمی به مجلس قانون‌گذاری اعلام کنند. بررسی صلاحیت و معرفی نهایی نامزدها طبق قانون انجام می شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هفدهم: رای اعتماد مجلس و تایید شاه ===<br /> رییس جمهور با رای موافق دست کم هفتاد درصد (۷۰٪) اعضای مجلس قانونگذاری انتخاب می شود. پس از رای اعتماد مجلس، شاه با امضای خود حکم انتصاب رییس جمهور را صادر می کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هجدهم: نظارت بر فرایند انتخاب ===<br /> نظارت بر فرایند انتخاب رییس جمهور بر عهده نهاد قانونی ناظر بر انتخابات و تصمیم های مجلس است که استقلال و بی‌طرفی ان باید تضمین شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و نوزدهم: زمان‌بندی انتخاب رییس‌جمهور ===<br /> رای گیری مجلس برای انتخاب رییس جمهور جدید باید دست کم یک ماه پیش از پایان دوره رییس جمهور پیشین انجام شود و تا اغاز دوره‌ی جدید، رییس جمهور پیشین وظایف خود را ادامه می‌دهد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیستم: شرایط اضطراری در فرایند انتخاب ===<br /> در صورت فوت یا ناتوانی یکی از نامزدهای معرفی شده پیش از رای‌گیری مجلس، فرایند انتخاب طبق قانون به تعویق می‌افتد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و یکم: تعهد قانونی رییس‌جمهور ===<br /> رییس‌جمهور در برابر نمایندگان مردم تعهد می‌دهد که قانون اساسی را پاس بدارد از حقوق شهروندان حمایت کند از تمرکز قدرت پرهیز نماید و همه‌ی توان خود را در راه رفاه عمومی، آزادی‌های فردی، عدالت اجتماعی و استقلال کشور به کار گیرد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و دوم: پاسخگویی رییس دولت ===<br /> <br /> رییس دولت در برابر مردم و نهاد قانون‌گذاری نسبت به اختیارات و وظایف خود پاسخگو است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و سوم: ابلاغ و اجرای قانون‌ها ===<br /> رییس دولت موظف است مصوبات قانونی را پس از طی مراحل مقرر امضا و برای اجرا ابلاغ کند.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و چهارم: معاونان رییس جمهور ===<br /> رییس جمهور می تواند برای انجام وظایف اجرایی خود معاونانی تعیین کند. معاون اول مسوول هماهنگی امور دولت است.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و پنجم: قراردادها و توافق های بین المللی ===<br /> امضای قراردادها و توافق های بین المللی پس از تصویب نهاد قانون‌گذاری با رییس‌جمهور یا نماینده‌ی قانونی او است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و ششم: برنامه‌ریزی و بودجه ===<br /> مسوولیت برنامه‌ریزی بودجه و امور اداری کشور با رییس‌جمهور است و می‌تواند اجرای ان را به نهادهای اجرایی واگذار کند.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و هفتم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند در موارد خاص‏، بر حسب‏ ضرورت‏ با<br /> تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ نماینده‏، یا نمایندگان‏ ویژه‏ با اختیارات‏ مشخص‏ تعیین‏<br /> نماید. در این‏ موارد تصمیمات‏ نماینده‏ یا نمایندگان‏ مذکور در حکم‏ تصمیمات‏<br /> رئیس‏ جمهور و هیأت‏ وزیران‏ خواهد بود.<br /> <br /> ''‎‎‎‎‎‎اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و هفتم‏: هر گاه‏ رئیس‏ جمهور لازم‏ بداند<br /> جلسه‏ هیأت‏ وزیران‏ در حضور او به‏ ریاست‏ وی‏ تشکیل‏ می‏ شود.'' ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و هشتم ===<br /> سفیران‏ به‏ پیشنهاد وزیر امور خارجه‏ و تصویب‏<br /> رئیس‏ جمهور تعیین‏ می‏ شوند. رئیس‏ جمهور استوارنامه‏ سفیران‏ را امضا می‏ کند و<br /> استوارنامه‏ سفیران‏ کشورهای‏ دیگر را می‏ پذیرد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و هشتم‏: رئیس‏ جمهور استوارنامه‏ سفیران‏<br /> را امضا می‏ کند و استوارنامه‏ سفیران‏ کشورهای‏ دیگر را می‏ پذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و نهم ===<br /> اعطای‏ نشانهای‏ دولتی‏ با رئیس‏ جمهور است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ام ===<br /> رئیس‏ جمهور استعفای‏ خود را به‏ رهبر تقدیم‏ می‏ کند و تا<br /> زمانی‏ که‏ استعفای‏ او پذیرفته‏ نشده‏ است‏ به‏ انجام‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏<br /> دهد.<br /> ''<br /> اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ ام‏: در هنگام‏ غیبت‏ یا بیماری‏ رئیس‏ جمهور شورایی‏<br /> به‏ نام‏ شورای‏ موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ مرکب‏ از نخست‏ وزیر، رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> ملی‏ و رئیس‏ دیوان‏ عالی‏ کشور وظایف‏ او را انجام‏ می‏ دهد، مشروط بر این‏ که‏<br /> عذر رئیس‏ جمهور بیش‏ از دو ماه‏ ادامه‏ نیابد و نیز در مورد عزل‏ رئیس‏ جمهور یا<br /> در مواردی‏ که‏ مدت‏ ریاست‏ جمهوری‏ سابق‏ پایان‏ یافته‏ و رئیس‏ جمهور جدید بر<br /> اثر موانعی‏ هنوز انتخاب‏ نشده‏، وظایف‏ ریاست‏ جمهوری‏ بر عهده‏ این‏ شوری‏ است‏.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ‎ و یکم ===<br /> در صورت‏ فوت‏، عزل‏، استعفاء، غیبت‏ یا بیماری‏ بیش‏ از<br /> دو ماه‏ رئیس‏ جمهور و یا در موردی‏ که‏ مدت‏ ریاست‏ جمهوری‏ پایان‏ یافته‏ و<br /> رئیس‏ جمهور جدید بر اثر موانعی‏ هنوز انتخاب‏ نشده‏ و یا امور دیگری‏ از این‏<br /> قبیل‏، معاون‏ اول‏ رئیس‏ جمهور یا موافقت‏ رهبری‏ اختیارات‏ و مسوولیتهای‏ وی‏ را<br /> بر عهده‏ می‏ گیرد و شورایی‏ متشکل‏ از رئیس‏ مجلس‏ و رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ و معاون‏<br /> اول‏ رئیس‏ جمهور موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکثر ظرف‏ مدت‏ پنجاه‏ روز رئیس‏<br /> جمهور جدید انتخاب‏ شود. در صورت‏ فوت‏ معاون‏ اول‏ و یا امور دیگری‏ که‏ مانع<br /> انجام‏ وظایف‏ وی‏ گردد و نیز در صورتی‏ که‏ رئیس‏ جمهور معاون‏ اول‏ نداشته‏ باشد<br /> مقام‏ رهبری‏ فرد دیگری‏ را به‏ جای‏ او منصوب‏ می‏ کند.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم:‏ در صورت‏ فوت‏، کنارگیری‏ یا بیماری‏<br /> بیش‏ از دو ماه‏ و عزل‏ رئیس‏ جمهور، یا موجبات‏ دیگری‏ از این‏ گونه‏، شورای‏<br /> موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکر ظرف‏ پنجاه‏ روز رئیس‏<br /> جمهور جدید انتخاب‏ شود و در این‏ مدت‏ وظایف‏ و اختیارات‏ ریاست‏ جمهوری‏ را جز<br /> در امر همه‏ پرسی‏ بر عهده‏ دارد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و دوم ===<br /> در مدتی‏ که‏ اختیارات‏ و مسوولیتهای‏ رئیس‏ جمهور بر عهده‏<br /> معاون‏ اول‏ یا فرد دیگری‏ است‏ که‏ به‏ موجب‏ اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم‏ منصوب‏ می‏<br /> گردد، وزراءء را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏ آنان‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز<br /> نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏ و یا امر همه‏ پرسی‏ اقدام‏ نمود.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و دوم‏: در مدتی‏ که‏ وظایف‏ رئیس‏ جمهور بر<br /> عهده‏ شورای‏ موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ است‏ دولت‏ را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏<br /> آن‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏<br /> اقدام‏ نمود.'' ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و سوم ===<br /> وزراء توسط رئیس‏ جمهور تعیین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد<br /> به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند. با تغییر مجلس‏، گرفتن‏ رای‏ اعتماد جدید برای‏ وزراءء<br /> لازم‏ نیست‏. تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏<br /> کند.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و سوم:‏ وزراءء به‏ پیشنهاد نخست‏ وزیر و<br /> تصویب‏ رئیس‏ جمهور معین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند.<br /> تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏ کند.''<br /> ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و چهارم ===<br /> ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با رئیس‏ جمهور است‏ که‏ بر کار<br /> وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏ تصمیم‏ های‏<br /> وزیران‏ و هیأت‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏<br /> را تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. در موارد اختلاف‏ نظر و یا تداخل‏ در وظایف‏<br /> قانونی‏ دستگا ه‏ های‏ دولتی‏ در صورتی‏ که‏ نیاز به‏ تفسیر یا تغییر قانون‏<br /> نداشته‏ باشد، تصمیم‏ هیأت‏ وزیران‏ که‏ به‏ پیشنهاد رئیس‏ جمهور اتخاذ می‏ شود<br /> لازم‏ الاجرا است‏. رئیس‏ جمهور در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏ هیأت‏ وزیران‏<br /> است‏.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و چهارم:‏ ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با نخست‏ وزیر<br /> است‏ که‏ بر کار وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏<br /> تصمیم‏ های‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏ را<br /> تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. نخست‏ وزیر در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏<br /> هیأت‏ وزیران‏ است‏.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و پنجم ===<br /> وزراء تا زمانی‏ که‏ عزل‏ نشده‏ اند و یا بر اثر استیضاح‏<br /> یا درخواست‏ رای‏ اعتماد، مجلس‏ به‏ آنها رای‏ عدم‏ اعتماد نداده‏ است‏ در سمت‏<br /> خود باقی‏ می‏ مانند. استعفای‏ هیأت‏ وزیران‏ یا هر یک‏ از آنان‏ به‏ رئیس‏ جمهور<br /> تسلیم‏ می شود و هیأت‏ وزیران‏ تا تعیین‏ دولت‏ جدید به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ خواهند<br /> داد. رئیس‏ جمهور می‏ تواند برای‏ وزارتخانه‏ هایی‏ که‏ وزیر ندارند حداکثر برای‏<br /> مدت‏ سه‏ ماه‏ سرپرست‏ تعیین‏ نماید.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و پنج‏: نخست‏ وزیر تا زمانی‏ که‏ مورد اعتماد مجلس‏<br /> است‏ در سمت‏ خود باقی‏ می‏ ماند. استعفای‏ دولت‏ به‏ رئیس‏ جمهور تسلیم‏ می‏ شود<br /> و تا تعیین‏ دولت‏ جدید نخست‏ وزیر به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏ دهد. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل یکصد و سی ششم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند وزراءء را عزل‏ کند و در این‏ صورت‏<br /> باید برای‏ وزیر یا وزیران‏ جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد، و در صورتی‏ که‏ پس‏<br /> از ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏ نیمی‏ از هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید باید مجدداً<br /> از مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ برای‏ هیأت‏ وزیران‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و ششم:‏ هر گاه‏ نخست‏ وزیر بخواهد وزیری‏ را عزل‏<br /> کند و وزیر دیگری‏ را به‏ جای‏ او برگزیند، باید این‏ عزل‏ و نصب‏ با تصویب‏ رئیس‏<br /> جمهور باشد و برای‏ وزیر جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد و در صورتی‏ که‏ پس‏ از<br /> ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏، نیمی‏ از اعضاءی‏ هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید دولت‏<br /> باید مجدداً از مجلس‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هفتم ===<br /> هر یک‏ از وزیران‏ مسوول‏ وظایف‏ خاص‏ خویش‏ در برابر<br /> رئیس‏ جمهور و مجلس‏ است‏ و در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.<br /> <br /> ‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هفتم‏: هر یک‏ از وزیران‏، مسوول‏ وظایف‏ خاص‏<br /> خویش‏ در برابر مجلس‏ است‏، ولی‏ در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هشتم ===<br /> علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا وزیری‏ مأمور<br /> تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود، هیأت‏ وزیران‏ حق‏ دارد برای‏<br /> انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏ اداری‏ به‏ وضع<br /> تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در حدود وظایف‏ خویش‏<br /> و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏ را دارد ولی‏ مفاد<br /> این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد. دولت‏ می‏ تواند تصویب‏<br /> برخی‏ از امور مربوط به‏ وظایف‏ خود را به‏ کمیسیونهای‏ مشتکل‏ از چند وزیر واگذار<br /> نماید. مصوبات‏ این‏ کمیسیونها در محدوده‏ قوانین‏ پس‏ از تأیید رئیس‏ جمهور لازم‏<br /> الاجرا است‏. تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏ های‏ دولت‏ و مصوبات‏ کمیسیونهای‏<br /> مذکور در این‏ اصل‏، ضمن‏ ابلاغ‏ برای‏ اجرا به‏ اطلاع‏ رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> اسلامی‏ می‏ رسد تا در صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏<br /> برای‏ تجدید نظر به‏ هیأت‏ وزیران‏ بفرستد.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هشتم‏: علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا<br /> وزیری‏ مأمور تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود هیأت‏ وزیران‏ حق‏<br /> دارد برای‏ انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏<br /> اداری‏ به‏ وضع تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در<br /> حدود وظایف‏ خویش‏ و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏<br /> را دارد، ولی‏ مفاد این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و نهم ===<br /> صلح‏ دعاوی‏ راجع به‏ اموال‏ عمومی‏ و دولتی‏ یا ارجاع‏ آن‏<br /> به‏ داوری‏ در هر مورد، موکول‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ است‏ و باید به‏ اطلاع‏<br /> مجلس‏ برسد. در مواردی‏ که‏ طرف‏ دعوی‏ خارجی‏ باشد و در موارد مهم‏ داخلی‏ باید<br /> به‏ تصویب‏ مجلس‏ نیز برسد. موارد مهم‏ را قانون‏ تعیین‏ می‏ کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهلم ===<br /> رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و معاونان‏ او و وزیران‏ در<br /> مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.<br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهلم‏: رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و نخست‏ وزیر و<br /> وزیران‏ در مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و یکم ===<br /> رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏ و کارمندان‏<br /> دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر نوع‏ شغل‏<br /> دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏ یا مؤسسات‏<br /> عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و مشاوره‏<br /> حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏ مختلف‏<br /> شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏ ممنوع‏ است‏.<br /> سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏، حکم‏ مستثنی‏ است‏.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و یکم:‏ رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و<br /> کارمندان‏ دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر<br /> نوع‏ شغل‏ دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏<br /> یا مؤسسات‏ عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و<br /> مشاوره‏ حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏<br /> مختلف‏ شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏<br /> ممنوع‏ است‏. سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏ حکم‏<br /> مستثنی‏ است‏. نخست‏ وزیر می‏ تواند در موارد ضرورت‏ به‏ طور موقت‏ تصدی‏ برخی‏ از<br /> وزارتخانه‏ ها را بپذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و دوم ===<br /> دارایی‏ رهبر، رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏<br /> و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از خدمت‏، توسط رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ رسیدگی‏<br /> می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏، افزایش‏ نیافته‏ باشد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و دوم‏: دارایی‏ رهبر یا اعضاءی‏ شورای‏<br /> رهبری‏، رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از<br /> خدمت‏، توسط دیوان‏ عالی‏ کشور رسیدگی‏ می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏ افزایش‏ نیافته‏<br /> باشد.''<br /> <br /> == مبحث دوم: ارتش و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ==<br /> === اصل‏ یکصد و چهل و سوم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ پاسداری‏ از استقلال‏ و<br /> تمامیت‏ ارضی‏ و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏ کشور را بر عهده‏ دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل وچهارم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ باید ارتشی‏ اسلامی‏<br /> باشد که‏ ارتشی‏ مکتبی‏ و مردمی‏ است‏ و باید افرادی‏ شایسته‏ را به‏ خدمت‏ بپذیرد<br /> که‏ به‏ اهداف‏ انقلاب‏ اسلامی‏ مؤمن‏ و در راه‏ تحقق‏ آن‏ فداکار باشند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و پنجم ===<br /> هیچ‏ فرد خارجی‏ به‏ عضویت‏ در ارتش‏ و نیروهای‏ انتظامی‏<br /> کشور پذیرفته‏ نمی‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و ششم ===<br /> استقرار هر گونه‏ پایگاه‏ نظامی‏ خارجی‏ در کشور هر چند<br /> به‏ عنوان‏ استفاده‏ های‏ صلح‏ آمیز باشد ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هفتم ===<br /> ‎‎‎‎‎دولت‏ باید در زمان‏ صلح‏ از افراد و تجهیزات‏ فنی‏<br /> ارتش‏ در کارهای‏ امدادی‏، آموزشی‏، تولیدی‏، و جهاد سازندگی‏، با رعایت‏ کامل‏<br /> موازین‏ عدل‏ اسلامی‏ استفاده‏ کند در حدی‏ که‏ به‏ آمادگی‏ رزمی‏ آسیبی‏ وارد<br /> نیاید.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هشتم ===<br /> ‎‎‎‎‎هر نوع‏ بهره‏ برداری‏ شخصی‏ از وسایل‏ و امکانات‏<br /> ارتش‏ و استفاده‏ شخصی‏ از افراد آنها به‏ صورت‏ گماشته‏، راننده‏ شخصی‏ و نظایر<br /> اینها ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و نهم ===<br /> ترفیع درجه‏ نظامیان‏ و سلب‏ آن‏ به‏ موجب‏ قانون‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاهم ===<br /> سپاه‏ پاسداران‏ انقلاب‏ اسلامی‏ که‏ در نخستین‏ روزهای‏<br /> پیروزی‏ این‏ انقلاب‏ تشکیل‏ شد، برای‏ ادامه‏ نقش‏ خود در نگهبانی‏ از انقلاب‏ و<br /> دستاوردهای‏ آن‏ پابرجا می‏ ماند. حدود وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ این‏ سپاه‏ در<br /> رابطه‏ با وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ نیروهای‏ مسلح‏ دیگر با تاکید بر همکاری‏ و<br /> هماهنگی‏ برادرانه‏ میان‏ آنها به‏ وسیله‏ قانون‏ تعیین‏ می‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاه و یکم ===<br /> به‏ حکم‏ آیه‏ کریمه‏ &quot;و اعدوا لهم‏ مااستطعتم‏ من‏ قوه‏<br /> و من‏ رباط الخیل‏ ترهبون‏ به‏ عدوالله‏ و عدوکم‏ و آخرین‏ من‏ دونهم‏ لا<br /> تعلمونهم‏ الله‏ یعلمهم‏&quot; دولت‏ موظف‏ است‏ برای‏ همه‏ افراد کشور برنامه‏ و<br /> امکانات‏ آموزش‏ نظامی‏ را بر طبق‏ موازین‏ اسلامی‏ فراهم‏ نماید، به‏ طوری‏ که‏<br /> همه‏ افراد همواره‏ توانایی‏ دفاع‏ مسلحانه‏ از کشور و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏<br /> ایران‏ را داشته‏ باشند، ولی‏ داشتن‏ اسلحه‏ باید با اجازه‏ مقامات‏ رسمی‏ باشد.<br /> <br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D9%86%D9%87%D9%85:_%D9%82%D9%88%D9%87_%D9%85%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=611 2026-01-02T08:16:28Z

<p>Mardom: /* اصل یکصد و بیست و پنجم */ شفاف و کوتاه شد.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> == مبحث اول - ریاست دولت و وزیران ==<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سیزدهم: جایگاه ریاست دولت ===<br /> رییس جمهور بالاترین مقام اجرایی کشور است و مسوولیت اجرای قانون اساسی و اداره قوه مجریه را جز در حوزه هایی که به نهادهای مستقل حاکمیتی سپرده شده است بر عهده دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهاردهم: شیوه‌ی انتخاب رییس دولت ===<br /> رییس جمهور توسط رای مجلس قانون‌گذاری انتخاب شده و پس از انتخاب، لازم است به تایید شاه برسد. برای مدت شش (۶) سال انتخاب می‌شود و تنها یک بار می تواند به صورت پیوسته دوباره انتخاب شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پانزدهم: شرایط لازم برای ریاست جمهوری ===<br /> ریاست جمهوری باید دارای تابعیت ایران، سابقه‌ی روشن مدیریتی، توان تصمیم‌گیری، امانت داری، حسن سابقه‌ی عمومی و پایبندی به قانون اساسی و اصول حکمرانی دموکراتیک باشد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و شانزدهم: معرفی نامزد و روند انتخاب ===<br /> نامزدهای ریاست جمهوری باید پیش از آغاز فرایند انتخاب، نامزدی خود را به صورت رسمی به مجلس قانون‌گذاری اعلام کنند. بررسی صلاحیت و معرفی نهایی نامزدها طبق قانون انجام می شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هفدهم: رای اعتماد مجلس و تایید شاه ===<br /> رییس جمهور با رای موافق دست کم هفتاد درصد (۷۰٪) اعضای مجلس قانونگذاری انتخاب می شود. پس از رای اعتماد مجلس، شاه با امضای خود حکم انتصاب رییس جمهور را صادر می کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هجدهم: نظارت بر فرایند انتخاب ===<br /> نظارت بر فرایند انتخاب رییس جمهور بر عهده نهاد قانونی ناظر بر انتخابات و تصمیم های مجلس است که استقلال و بی‌طرفی ان باید تضمین شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و نوزدهم: زمان‌بندی انتخاب رییس‌جمهور ===<br /> رای گیری مجلس برای انتخاب رییس جمهور جدید باید دست کم یک ماه پیش از پایان دوره رییس جمهور پیشین انجام شود و تا اغاز دوره‌ی جدید، رییس جمهور پیشین وظایف خود را ادامه می‌دهد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیستم: شرایط اضطراری در فرایند انتخاب ===<br /> در صورت فوت یا ناتوانی یکی از نامزدهای معرفی شده پیش از رای‌گیری مجلس، فرایند انتخاب طبق قانون به تعویق می‌افتد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و یکم: تعهد قانونی رییس‌جمهور ===<br /> رییس‌جمهور در برابر نمایندگان مردم تعهد می‌دهد که قانون اساسی را پاس بدارد از حقوق شهروندان حمایت کند از تمرکز قدرت پرهیز نماید و همه‌ی توان خود را در راه رفاه عمومی، آزادی‌های فردی، عدالت اجتماعی و استقلال کشور به کار گیرد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و دوم: پاسخگویی رییس دولت ===<br /> <br /> رییس دولت در برابر مردم و نهاد قانون‌گذاری نسبت به اختیارات و وظایف خود پاسخگو است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و سوم: ابلاغ و اجرای قانون‌ها ===<br /> رییس دولت موظف است مصوبات قانونی را پس از طی مراحل مقرر امضا و برای اجرا ابلاغ کند.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و چهارم: معاونان رییس جمهور ===<br /> رییس جمهور می تواند برای انجام وظایف اجرایی خود معاونانی تعیین کند. معاون اول مسوول هماهنگی امور دولت است.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و پنجم: قراردادها و توافق های بین المللی ===<br /> امضای قراردادها و توافق های بین المللی پس از تصویب نهاد قانون‌گذاری با رییس‌جمهور یا نماینده‌ی قانونی او است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و ششم ===<br /> رئیس‏ جمهور مسوولیت‏ امور برنامه‏ و بودجه‏ و امور<br /> اداری‏ و استخدامی‏ کشور را مستقیماً بر عهده‏ دارد و می‏ تواند اداره‏ آنها را به‏<br /> عهده‏ دیگری‏ بگذارد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و ششم‏: تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏<br /> های‏ دولت‏ پس‏ از تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ به‏ اطلاع‏ رئیس‏ جمهور می‏ رسد و در<br /> صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏ برای‏ تجدید نظر به‏<br /> هیأت‏ وزیران‏ می‏ فرستد.''<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و هفتم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند در موارد خاص‏، بر حسب‏ ضرورت‏ با<br /> تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ نماینده‏، یا نمایندگان‏ ویژه‏ با اختیارات‏ مشخص‏ تعیین‏<br /> نماید. در این‏ موارد تصمیمات‏ نماینده‏ یا نمایندگان‏ مذکور در حکم‏ تصمیمات‏<br /> رئیس‏ جمهور و هیأت‏ وزیران‏ خواهد بود.<br /> <br /> ''‎‎‎‎‎‎اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و هفتم‏: هر گاه‏ رئیس‏ جمهور لازم‏ بداند<br /> جلسه‏ هیأت‏ وزیران‏ در حضور او به‏ ریاست‏ وی‏ تشکیل‏ می‏ شود.'' ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و هشتم ===<br /> سفیران‏ به‏ پیشنهاد وزیر امور خارجه‏ و تصویب‏<br /> رئیس‏ جمهور تعیین‏ می‏ شوند. رئیس‏ جمهور استوارنامه‏ سفیران‏ را امضا می‏ کند و<br /> استوارنامه‏ سفیران‏ کشورهای‏ دیگر را می‏ پذیرد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و هشتم‏: رئیس‏ جمهور استوارنامه‏ سفیران‏<br /> را امضا می‏ کند و استوارنامه‏ سفیران‏ کشورهای‏ دیگر را می‏ پذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و نهم ===<br /> اعطای‏ نشانهای‏ دولتی‏ با رئیس‏ جمهور است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ام ===<br /> رئیس‏ جمهور استعفای‏ خود را به‏ رهبر تقدیم‏ می‏ کند و تا<br /> زمانی‏ که‏ استعفای‏ او پذیرفته‏ نشده‏ است‏ به‏ انجام‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏<br /> دهد.<br /> ''<br /> اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ ام‏: در هنگام‏ غیبت‏ یا بیماری‏ رئیس‏ جمهور شورایی‏<br /> به‏ نام‏ شورای‏ موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ مرکب‏ از نخست‏ وزیر، رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> ملی‏ و رئیس‏ دیوان‏ عالی‏ کشور وظایف‏ او را انجام‏ می‏ دهد، مشروط بر این‏ که‏<br /> عذر رئیس‏ جمهور بیش‏ از دو ماه‏ ادامه‏ نیابد و نیز در مورد عزل‏ رئیس‏ جمهور یا<br /> در مواردی‏ که‏ مدت‏ ریاست‏ جمهوری‏ سابق‏ پایان‏ یافته‏ و رئیس‏ جمهور جدید بر<br /> اثر موانعی‏ هنوز انتخاب‏ نشده‏، وظایف‏ ریاست‏ جمهوری‏ بر عهده‏ این‏ شوری‏ است‏.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ‎ و یکم ===<br /> در صورت‏ فوت‏، عزل‏، استعفاء، غیبت‏ یا بیماری‏ بیش‏ از<br /> دو ماه‏ رئیس‏ جمهور و یا در موردی‏ که‏ مدت‏ ریاست‏ جمهوری‏ پایان‏ یافته‏ و<br /> رئیس‏ جمهور جدید بر اثر موانعی‏ هنوز انتخاب‏ نشده‏ و یا امور دیگری‏ از این‏<br /> قبیل‏، معاون‏ اول‏ رئیس‏ جمهور یا موافقت‏ رهبری‏ اختیارات‏ و مسوولیتهای‏ وی‏ را<br /> بر عهده‏ می‏ گیرد و شورایی‏ متشکل‏ از رئیس‏ مجلس‏ و رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ و معاون‏<br /> اول‏ رئیس‏ جمهور موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکثر ظرف‏ مدت‏ پنجاه‏ روز رئیس‏<br /> جمهور جدید انتخاب‏ شود. در صورت‏ فوت‏ معاون‏ اول‏ و یا امور دیگری‏ که‏ مانع<br /> انجام‏ وظایف‏ وی‏ گردد و نیز در صورتی‏ که‏ رئیس‏ جمهور معاون‏ اول‏ نداشته‏ باشد<br /> مقام‏ رهبری‏ فرد دیگری‏ را به‏ جای‏ او منصوب‏ می‏ کند.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم:‏ در صورت‏ فوت‏، کنارگیری‏ یا بیماری‏<br /> بیش‏ از دو ماه‏ و عزل‏ رئیس‏ جمهور، یا موجبات‏ دیگری‏ از این‏ گونه‏، شورای‏<br /> موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکر ظرف‏ پنجاه‏ روز رئیس‏<br /> جمهور جدید انتخاب‏ شود و در این‏ مدت‏ وظایف‏ و اختیارات‏ ریاست‏ جمهوری‏ را جز<br /> در امر همه‏ پرسی‏ بر عهده‏ دارد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و دوم ===<br /> در مدتی‏ که‏ اختیارات‏ و مسوولیتهای‏ رئیس‏ جمهور بر عهده‏<br /> معاون‏ اول‏ یا فرد دیگری‏ است‏ که‏ به‏ موجب‏ اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم‏ منصوب‏ می‏<br /> گردد، وزراءء را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏ آنان‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز<br /> نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏ و یا امر همه‏ پرسی‏ اقدام‏ نمود.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و دوم‏: در مدتی‏ که‏ وظایف‏ رئیس‏ جمهور بر<br /> عهده‏ شورای‏ موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ است‏ دولت‏ را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏<br /> آن‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏<br /> اقدام‏ نمود.'' ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و سوم ===<br /> وزراء توسط رئیس‏ جمهور تعیین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد<br /> به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند. با تغییر مجلس‏، گرفتن‏ رای‏ اعتماد جدید برای‏ وزراءء<br /> لازم‏ نیست‏. تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏<br /> کند.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و سوم:‏ وزراءء به‏ پیشنهاد نخست‏ وزیر و<br /> تصویب‏ رئیس‏ جمهور معین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند.<br /> تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏ کند.''<br /> ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و چهارم ===<br /> ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با رئیس‏ جمهور است‏ که‏ بر کار<br /> وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏ تصمیم‏ های‏<br /> وزیران‏ و هیأت‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏<br /> را تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. در موارد اختلاف‏ نظر و یا تداخل‏ در وظایف‏<br /> قانونی‏ دستگا ه‏ های‏ دولتی‏ در صورتی‏ که‏ نیاز به‏ تفسیر یا تغییر قانون‏<br /> نداشته‏ باشد، تصمیم‏ هیأت‏ وزیران‏ که‏ به‏ پیشنهاد رئیس‏ جمهور اتخاذ می‏ شود<br /> لازم‏ الاجرا است‏. رئیس‏ جمهور در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏ هیأت‏ وزیران‏<br /> است‏.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و چهارم:‏ ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با نخست‏ وزیر<br /> است‏ که‏ بر کار وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏<br /> تصمیم‏ های‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏ را<br /> تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. نخست‏ وزیر در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏<br /> هیأت‏ وزیران‏ است‏.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و پنجم ===<br /> وزراء تا زمانی‏ که‏ عزل‏ نشده‏ اند و یا بر اثر استیضاح‏<br /> یا درخواست‏ رای‏ اعتماد، مجلس‏ به‏ آنها رای‏ عدم‏ اعتماد نداده‏ است‏ در سمت‏<br /> خود باقی‏ می‏ مانند. استعفای‏ هیأت‏ وزیران‏ یا هر یک‏ از آنان‏ به‏ رئیس‏ جمهور<br /> تسلیم‏ می شود و هیأت‏ وزیران‏ تا تعیین‏ دولت‏ جدید به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ خواهند<br /> داد. رئیس‏ جمهور می‏ تواند برای‏ وزارتخانه‏ هایی‏ که‏ وزیر ندارند حداکثر برای‏<br /> مدت‏ سه‏ ماه‏ سرپرست‏ تعیین‏ نماید.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و پنج‏: نخست‏ وزیر تا زمانی‏ که‏ مورد اعتماد مجلس‏<br /> است‏ در سمت‏ خود باقی‏ می‏ ماند. استعفای‏ دولت‏ به‏ رئیس‏ جمهور تسلیم‏ می‏ شود<br /> و تا تعیین‏ دولت‏ جدید نخست‏ وزیر به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏ دهد. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل یکصد و سی ششم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند وزراءء را عزل‏ کند و در این‏ صورت‏<br /> باید برای‏ وزیر یا وزیران‏ جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد، و در صورتی‏ که‏ پس‏<br /> از ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏ نیمی‏ از هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید باید مجدداً<br /> از مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ برای‏ هیأت‏ وزیران‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و ششم:‏ هر گاه‏ نخست‏ وزیر بخواهد وزیری‏ را عزل‏<br /> کند و وزیر دیگری‏ را به‏ جای‏ او برگزیند، باید این‏ عزل‏ و نصب‏ با تصویب‏ رئیس‏<br /> جمهور باشد و برای‏ وزیر جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد و در صورتی‏ که‏ پس‏ از<br /> ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏، نیمی‏ از اعضاءی‏ هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید دولت‏<br /> باید مجدداً از مجلس‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هفتم ===<br /> هر یک‏ از وزیران‏ مسوول‏ وظایف‏ خاص‏ خویش‏ در برابر<br /> رئیس‏ جمهور و مجلس‏ است‏ و در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.<br /> <br /> ‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هفتم‏: هر یک‏ از وزیران‏، مسوول‏ وظایف‏ خاص‏<br /> خویش‏ در برابر مجلس‏ است‏، ولی‏ در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هشتم ===<br /> علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا وزیری‏ مأمور<br /> تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود، هیأت‏ وزیران‏ حق‏ دارد برای‏<br /> انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏ اداری‏ به‏ وضع<br /> تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در حدود وظایف‏ خویش‏<br /> و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏ را دارد ولی‏ مفاد<br /> این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد. دولت‏ می‏ تواند تصویب‏<br /> برخی‏ از امور مربوط به‏ وظایف‏ خود را به‏ کمیسیونهای‏ مشتکل‏ از چند وزیر واگذار<br /> نماید. مصوبات‏ این‏ کمیسیونها در محدوده‏ قوانین‏ پس‏ از تأیید رئیس‏ جمهور لازم‏<br /> الاجرا است‏. تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏ های‏ دولت‏ و مصوبات‏ کمیسیونهای‏<br /> مذکور در این‏ اصل‏، ضمن‏ ابلاغ‏ برای‏ اجرا به‏ اطلاع‏ رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> اسلامی‏ می‏ رسد تا در صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏<br /> برای‏ تجدید نظر به‏ هیأت‏ وزیران‏ بفرستد.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هشتم‏: علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا<br /> وزیری‏ مأمور تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود هیأت‏ وزیران‏ حق‏<br /> دارد برای‏ انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏<br /> اداری‏ به‏ وضع تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در<br /> حدود وظایف‏ خویش‏ و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏<br /> را دارد، ولی‏ مفاد این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و نهم ===<br /> صلح‏ دعاوی‏ راجع به‏ اموال‏ عمومی‏ و دولتی‏ یا ارجاع‏ آن‏<br /> به‏ داوری‏ در هر مورد، موکول‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ است‏ و باید به‏ اطلاع‏<br /> مجلس‏ برسد. در مواردی‏ که‏ طرف‏ دعوی‏ خارجی‏ باشد و در موارد مهم‏ داخلی‏ باید<br /> به‏ تصویب‏ مجلس‏ نیز برسد. موارد مهم‏ را قانون‏ تعیین‏ می‏ کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهلم ===<br /> رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و معاونان‏ او و وزیران‏ در<br /> مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.<br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهلم‏: رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و نخست‏ وزیر و<br /> وزیران‏ در مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و یکم ===<br /> رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏ و کارمندان‏<br /> دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر نوع‏ شغل‏<br /> دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏ یا مؤسسات‏<br /> عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و مشاوره‏<br /> حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏ مختلف‏<br /> شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏ ممنوع‏ است‏.<br /> سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏، حکم‏ مستثنی‏ است‏.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و یکم:‏ رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و<br /> کارمندان‏ دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر<br /> نوع‏ شغل‏ دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏<br /> یا مؤسسات‏ عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و<br /> مشاوره‏ حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏<br /> مختلف‏ شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏<br /> ممنوع‏ است‏. سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏ حکم‏<br /> مستثنی‏ است‏. نخست‏ وزیر می‏ تواند در موارد ضرورت‏ به‏ طور موقت‏ تصدی‏ برخی‏ از<br /> وزارتخانه‏ ها را بپذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و دوم ===<br /> دارایی‏ رهبر، رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏<br /> و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از خدمت‏، توسط رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ رسیدگی‏<br /> می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏، افزایش‏ نیافته‏ باشد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و دوم‏: دارایی‏ رهبر یا اعضاءی‏ شورای‏<br /> رهبری‏، رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از<br /> خدمت‏، توسط دیوان‏ عالی‏ کشور رسیدگی‏ می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏ افزایش‏ نیافته‏<br /> باشد.''<br /> <br /> == مبحث دوم: ارتش و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ==<br /> === اصل‏ یکصد و چهل و سوم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ پاسداری‏ از استقلال‏ و<br /> تمامیت‏ ارضی‏ و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏ کشور را بر عهده‏ دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل وچهارم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ باید ارتشی‏ اسلامی‏<br /> باشد که‏ ارتشی‏ مکتبی‏ و مردمی‏ است‏ و باید افرادی‏ شایسته‏ را به‏ خدمت‏ بپذیرد<br /> که‏ به‏ اهداف‏ انقلاب‏ اسلامی‏ مؤمن‏ و در راه‏ تحقق‏ آن‏ فداکار باشند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و پنجم ===<br /> هیچ‏ فرد خارجی‏ به‏ عضویت‏ در ارتش‏ و نیروهای‏ انتظامی‏<br /> کشور پذیرفته‏ نمی‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و ششم ===<br /> استقرار هر گونه‏ پایگاه‏ نظامی‏ خارجی‏ در کشور هر چند<br /> به‏ عنوان‏ استفاده‏ های‏ صلح‏ آمیز باشد ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هفتم ===<br /> ‎‎‎‎‎دولت‏ باید در زمان‏ صلح‏ از افراد و تجهیزات‏ فنی‏<br /> ارتش‏ در کارهای‏ امدادی‏، آموزشی‏، تولیدی‏، و جهاد سازندگی‏، با رعایت‏ کامل‏<br /> موازین‏ عدل‏ اسلامی‏ استفاده‏ کند در حدی‏ که‏ به‏ آمادگی‏ رزمی‏ آسیبی‏ وارد<br /> نیاید.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هشتم ===<br /> ‎‎‎‎‎هر نوع‏ بهره‏ برداری‏ شخصی‏ از وسایل‏ و امکانات‏<br /> ارتش‏ و استفاده‏ شخصی‏ از افراد آنها به‏ صورت‏ گماشته‏، راننده‏ شخصی‏ و نظایر<br /> اینها ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و نهم ===<br /> ترفیع درجه‏ نظامیان‏ و سلب‏ آن‏ به‏ موجب‏ قانون‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاهم ===<br /> سپاه‏ پاسداران‏ انقلاب‏ اسلامی‏ که‏ در نخستین‏ روزهای‏<br /> پیروزی‏ این‏ انقلاب‏ تشکیل‏ شد، برای‏ ادامه‏ نقش‏ خود در نگهبانی‏ از انقلاب‏ و<br /> دستاوردهای‏ آن‏ پابرجا می‏ ماند. حدود وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ این‏ سپاه‏ در<br /> رابطه‏ با وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ نیروهای‏ مسلح‏ دیگر با تاکید بر همکاری‏ و<br /> هماهنگی‏ برادرانه‏ میان‏ آنها به‏ وسیله‏ قانون‏ تعیین‏ می‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاه و یکم ===<br /> به‏ حکم‏ آیه‏ کریمه‏ &quot;و اعدوا لهم‏ مااستطعتم‏ من‏ قوه‏<br /> و من‏ رباط الخیل‏ ترهبون‏ به‏ عدوالله‏ و عدوکم‏ و آخرین‏ من‏ دونهم‏ لا<br /> تعلمونهم‏ الله‏ یعلمهم‏&quot; دولت‏ موظف‏ است‏ برای‏ همه‏ افراد کشور برنامه‏ و<br /> امکانات‏ آموزش‏ نظامی‏ را بر طبق‏ موازین‏ اسلامی‏ فراهم‏ نماید، به‏ طوری‏ که‏<br /> همه‏ افراد همواره‏ توانایی‏ دفاع‏ مسلحانه‏ از کشور و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏<br /> ایران‏ را داشته‏ باشند، ولی‏ داشتن‏ اسلحه‏ باید با اجازه‏ مقامات‏ رسمی‏ باشد.<br /> <br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D9%86%D9%87%D9%85:_%D9%82%D9%88%D9%87_%D9%85%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=610 2026-01-02T08:14:38Z

<p>Mardom: /* اصل یکصد و بیست و چهارم */ خلاصه و شفاف شد.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> == مبحث اول - ریاست دولت و وزیران ==<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سیزدهم: جایگاه ریاست دولت ===<br /> رییس جمهور بالاترین مقام اجرایی کشور است و مسوولیت اجرای قانون اساسی و اداره قوه مجریه را جز در حوزه هایی که به نهادهای مستقل حاکمیتی سپرده شده است بر عهده دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهاردهم: شیوه‌ی انتخاب رییس دولت ===<br /> رییس جمهور توسط رای مجلس قانون‌گذاری انتخاب شده و پس از انتخاب، لازم است به تایید شاه برسد. برای مدت شش (۶) سال انتخاب می‌شود و تنها یک بار می تواند به صورت پیوسته دوباره انتخاب شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پانزدهم: شرایط لازم برای ریاست جمهوری ===<br /> ریاست جمهوری باید دارای تابعیت ایران، سابقه‌ی روشن مدیریتی، توان تصمیم‌گیری، امانت داری، حسن سابقه‌ی عمومی و پایبندی به قانون اساسی و اصول حکمرانی دموکراتیک باشد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و شانزدهم: معرفی نامزد و روند انتخاب ===<br /> نامزدهای ریاست جمهوری باید پیش از آغاز فرایند انتخاب، نامزدی خود را به صورت رسمی به مجلس قانون‌گذاری اعلام کنند. بررسی صلاحیت و معرفی نهایی نامزدها طبق قانون انجام می شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هفدهم: رای اعتماد مجلس و تایید شاه ===<br /> رییس جمهور با رای موافق دست کم هفتاد درصد (۷۰٪) اعضای مجلس قانونگذاری انتخاب می شود. پس از رای اعتماد مجلس، شاه با امضای خود حکم انتصاب رییس جمهور را صادر می کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هجدهم: نظارت بر فرایند انتخاب ===<br /> نظارت بر فرایند انتخاب رییس جمهور بر عهده نهاد قانونی ناظر بر انتخابات و تصمیم های مجلس است که استقلال و بی‌طرفی ان باید تضمین شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و نوزدهم: زمان‌بندی انتخاب رییس‌جمهور ===<br /> رای گیری مجلس برای انتخاب رییس جمهور جدید باید دست کم یک ماه پیش از پایان دوره رییس جمهور پیشین انجام شود و تا اغاز دوره‌ی جدید، رییس جمهور پیشین وظایف خود را ادامه می‌دهد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیستم: شرایط اضطراری در فرایند انتخاب ===<br /> در صورت فوت یا ناتوانی یکی از نامزدهای معرفی شده پیش از رای‌گیری مجلس، فرایند انتخاب طبق قانون به تعویق می‌افتد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و یکم: تعهد قانونی رییس‌جمهور ===<br /> رییس‌جمهور در برابر نمایندگان مردم تعهد می‌دهد که قانون اساسی را پاس بدارد از حقوق شهروندان حمایت کند از تمرکز قدرت پرهیز نماید و همه‌ی توان خود را در راه رفاه عمومی، آزادی‌های فردی، عدالت اجتماعی و استقلال کشور به کار گیرد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و دوم: پاسخگویی رییس دولت ===<br /> <br /> رییس دولت در برابر مردم و نهاد قانون‌گذاری نسبت به اختیارات و وظایف خود پاسخگو است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و سوم: ابلاغ و اجرای قانون‌ها ===<br /> رییس دولت موظف است مصوبات قانونی را پس از طی مراحل مقرر امضا و برای اجرا ابلاغ کند.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و چهارم: معاونان رییس جمهور ===<br /> رییس جمهور می تواند برای انجام وظایف اجرایی خود معاونانی تعیین کند. معاون اول مسوول هماهنگی امور دولت است.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و پنجم ===<br /> امضای‏ عهدنامه‏ ها، مقاوله‏ نامه‏ ها، موافقت‏ نامه‏ ها<br /> و قراردادهای‏ دولت‏ ایران‏ با سایر دولتها و همچنین‏ امضای‏ پیمان‏ های‏ مربوط<br /> به‏ اتحادیه‏ های‏ بین‏ المللی‏ پس‏ از تصویب‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ با رئیس‏<br /> جمهور یا نماینده‏ قانونی‏ او است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و ششم ===<br /> رئیس‏ جمهور مسوولیت‏ امور برنامه‏ و بودجه‏ و امور<br /> اداری‏ و استخدامی‏ کشور را مستقیماً بر عهده‏ دارد و می‏ تواند اداره‏ آنها را به‏<br /> عهده‏ دیگری‏ بگذارد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و ششم‏: تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏<br /> های‏ دولت‏ پس‏ از تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ به‏ اطلاع‏ رئیس‏ جمهور می‏ رسد و در<br /> صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏ برای‏ تجدید نظر به‏<br /> هیأت‏ وزیران‏ می‏ فرستد.''<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و هفتم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند در موارد خاص‏، بر حسب‏ ضرورت‏ با<br /> تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ نماینده‏، یا نمایندگان‏ ویژه‏ با اختیارات‏ مشخص‏ تعیین‏<br /> نماید. در این‏ موارد تصمیمات‏ نماینده‏ یا نمایندگان‏ مذکور در حکم‏ تصمیمات‏<br /> رئیس‏ جمهور و هیأت‏ وزیران‏ خواهد بود.<br /> <br /> ''‎‎‎‎‎‎اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و هفتم‏: هر گاه‏ رئیس‏ جمهور لازم‏ بداند<br /> جلسه‏ هیأت‏ وزیران‏ در حضور او به‏ ریاست‏ وی‏ تشکیل‏ می‏ شود.'' ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و هشتم ===<br /> سفیران‏ به‏ پیشنهاد وزیر امور خارجه‏ و تصویب‏<br /> رئیس‏ جمهور تعیین‏ می‏ شوند. رئیس‏ جمهور استوارنامه‏ سفیران‏ را امضا می‏ کند و<br /> استوارنامه‏ سفیران‏ کشورهای‏ دیگر را می‏ پذیرد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و هشتم‏: رئیس‏ جمهور استوارنامه‏ سفیران‏<br /> را امضا می‏ کند و استوارنامه‏ سفیران‏ کشورهای‏ دیگر را می‏ پذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و نهم ===<br /> اعطای‏ نشانهای‏ دولتی‏ با رئیس‏ جمهور است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ام ===<br /> رئیس‏ جمهور استعفای‏ خود را به‏ رهبر تقدیم‏ می‏ کند و تا<br /> زمانی‏ که‏ استعفای‏ او پذیرفته‏ نشده‏ است‏ به‏ انجام‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏<br /> دهد.<br /> ''<br /> اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ ام‏: در هنگام‏ غیبت‏ یا بیماری‏ رئیس‏ جمهور شورایی‏<br /> به‏ نام‏ شورای‏ موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ مرکب‏ از نخست‏ وزیر، رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> ملی‏ و رئیس‏ دیوان‏ عالی‏ کشور وظایف‏ او را انجام‏ می‏ دهد، مشروط بر این‏ که‏<br /> عذر رئیس‏ جمهور بیش‏ از دو ماه‏ ادامه‏ نیابد و نیز در مورد عزل‏ رئیس‏ جمهور یا<br /> در مواردی‏ که‏ مدت‏ ریاست‏ جمهوری‏ سابق‏ پایان‏ یافته‏ و رئیس‏ جمهور جدید بر<br /> اثر موانعی‏ هنوز انتخاب‏ نشده‏، وظایف‏ ریاست‏ جمهوری‏ بر عهده‏ این‏ شوری‏ است‏.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ‎ و یکم ===<br /> در صورت‏ فوت‏، عزل‏، استعفاء، غیبت‏ یا بیماری‏ بیش‏ از<br /> دو ماه‏ رئیس‏ جمهور و یا در موردی‏ که‏ مدت‏ ریاست‏ جمهوری‏ پایان‏ یافته‏ و<br /> رئیس‏ جمهور جدید بر اثر موانعی‏ هنوز انتخاب‏ نشده‏ و یا امور دیگری‏ از این‏<br /> قبیل‏، معاون‏ اول‏ رئیس‏ جمهور یا موافقت‏ رهبری‏ اختیارات‏ و مسوولیتهای‏ وی‏ را<br /> بر عهده‏ می‏ گیرد و شورایی‏ متشکل‏ از رئیس‏ مجلس‏ و رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ و معاون‏<br /> اول‏ رئیس‏ جمهور موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکثر ظرف‏ مدت‏ پنجاه‏ روز رئیس‏<br /> جمهور جدید انتخاب‏ شود. در صورت‏ فوت‏ معاون‏ اول‏ و یا امور دیگری‏ که‏ مانع<br /> انجام‏ وظایف‏ وی‏ گردد و نیز در صورتی‏ که‏ رئیس‏ جمهور معاون‏ اول‏ نداشته‏ باشد<br /> مقام‏ رهبری‏ فرد دیگری‏ را به‏ جای‏ او منصوب‏ می‏ کند.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم:‏ در صورت‏ فوت‏، کنارگیری‏ یا بیماری‏<br /> بیش‏ از دو ماه‏ و عزل‏ رئیس‏ جمهور، یا موجبات‏ دیگری‏ از این‏ گونه‏، شورای‏<br /> موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکر ظرف‏ پنجاه‏ روز رئیس‏<br /> جمهور جدید انتخاب‏ شود و در این‏ مدت‏ وظایف‏ و اختیارات‏ ریاست‏ جمهوری‏ را جز<br /> در امر همه‏ پرسی‏ بر عهده‏ دارد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و دوم ===<br /> در مدتی‏ که‏ اختیارات‏ و مسوولیتهای‏ رئیس‏ جمهور بر عهده‏<br /> معاون‏ اول‏ یا فرد دیگری‏ است‏ که‏ به‏ موجب‏ اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم‏ منصوب‏ می‏<br /> گردد، وزراءء را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏ آنان‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز<br /> نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏ و یا امر همه‏ پرسی‏ اقدام‏ نمود.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و دوم‏: در مدتی‏ که‏ وظایف‏ رئیس‏ جمهور بر<br /> عهده‏ شورای‏ موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ است‏ دولت‏ را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏<br /> آن‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏<br /> اقدام‏ نمود.'' ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و سوم ===<br /> وزراء توسط رئیس‏ جمهور تعیین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد<br /> به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند. با تغییر مجلس‏، گرفتن‏ رای‏ اعتماد جدید برای‏ وزراءء<br /> لازم‏ نیست‏. تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏<br /> کند.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و سوم:‏ وزراءء به‏ پیشنهاد نخست‏ وزیر و<br /> تصویب‏ رئیس‏ جمهور معین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند.<br /> تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏ کند.''<br /> ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و چهارم ===<br /> ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با رئیس‏ جمهور است‏ که‏ بر کار<br /> وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏ تصمیم‏ های‏<br /> وزیران‏ و هیأت‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏<br /> را تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. در موارد اختلاف‏ نظر و یا تداخل‏ در وظایف‏<br /> قانونی‏ دستگا ه‏ های‏ دولتی‏ در صورتی‏ که‏ نیاز به‏ تفسیر یا تغییر قانون‏<br /> نداشته‏ باشد، تصمیم‏ هیأت‏ وزیران‏ که‏ به‏ پیشنهاد رئیس‏ جمهور اتخاذ می‏ شود<br /> لازم‏ الاجرا است‏. رئیس‏ جمهور در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏ هیأت‏ وزیران‏<br /> است‏.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و چهارم:‏ ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با نخست‏ وزیر<br /> است‏ که‏ بر کار وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏<br /> تصمیم‏ های‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏ را<br /> تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. نخست‏ وزیر در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏<br /> هیأت‏ وزیران‏ است‏.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و پنجم ===<br /> وزراء تا زمانی‏ که‏ عزل‏ نشده‏ اند و یا بر اثر استیضاح‏<br /> یا درخواست‏ رای‏ اعتماد، مجلس‏ به‏ آنها رای‏ عدم‏ اعتماد نداده‏ است‏ در سمت‏<br /> خود باقی‏ می‏ مانند. استعفای‏ هیأت‏ وزیران‏ یا هر یک‏ از آنان‏ به‏ رئیس‏ جمهور<br /> تسلیم‏ می شود و هیأت‏ وزیران‏ تا تعیین‏ دولت‏ جدید به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ خواهند<br /> داد. رئیس‏ جمهور می‏ تواند برای‏ وزارتخانه‏ هایی‏ که‏ وزیر ندارند حداکثر برای‏<br /> مدت‏ سه‏ ماه‏ سرپرست‏ تعیین‏ نماید.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و پنج‏: نخست‏ وزیر تا زمانی‏ که‏ مورد اعتماد مجلس‏<br /> است‏ در سمت‏ خود باقی‏ می‏ ماند. استعفای‏ دولت‏ به‏ رئیس‏ جمهور تسلیم‏ می‏ شود<br /> و تا تعیین‏ دولت‏ جدید نخست‏ وزیر به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏ دهد. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل یکصد و سی ششم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند وزراءء را عزل‏ کند و در این‏ صورت‏<br /> باید برای‏ وزیر یا وزیران‏ جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد، و در صورتی‏ که‏ پس‏<br /> از ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏ نیمی‏ از هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید باید مجدداً<br /> از مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ برای‏ هیأت‏ وزیران‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و ششم:‏ هر گاه‏ نخست‏ وزیر بخواهد وزیری‏ را عزل‏<br /> کند و وزیر دیگری‏ را به‏ جای‏ او برگزیند، باید این‏ عزل‏ و نصب‏ با تصویب‏ رئیس‏<br /> جمهور باشد و برای‏ وزیر جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد و در صورتی‏ که‏ پس‏ از<br /> ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏، نیمی‏ از اعضاءی‏ هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید دولت‏<br /> باید مجدداً از مجلس‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هفتم ===<br /> هر یک‏ از وزیران‏ مسوول‏ وظایف‏ خاص‏ خویش‏ در برابر<br /> رئیس‏ جمهور و مجلس‏ است‏ و در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.<br /> <br /> ‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هفتم‏: هر یک‏ از وزیران‏، مسوول‏ وظایف‏ خاص‏<br /> خویش‏ در برابر مجلس‏ است‏، ولی‏ در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هشتم ===<br /> علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا وزیری‏ مأمور<br /> تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود، هیأت‏ وزیران‏ حق‏ دارد برای‏<br /> انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏ اداری‏ به‏ وضع<br /> تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در حدود وظایف‏ خویش‏<br /> و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏ را دارد ولی‏ مفاد<br /> این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد. دولت‏ می‏ تواند تصویب‏<br /> برخی‏ از امور مربوط به‏ وظایف‏ خود را به‏ کمیسیونهای‏ مشتکل‏ از چند وزیر واگذار<br /> نماید. مصوبات‏ این‏ کمیسیونها در محدوده‏ قوانین‏ پس‏ از تأیید رئیس‏ جمهور لازم‏<br /> الاجرا است‏. تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏ های‏ دولت‏ و مصوبات‏ کمیسیونهای‏<br /> مذکور در این‏ اصل‏، ضمن‏ ابلاغ‏ برای‏ اجرا به‏ اطلاع‏ رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> اسلامی‏ می‏ رسد تا در صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏<br /> برای‏ تجدید نظر به‏ هیأت‏ وزیران‏ بفرستد.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هشتم‏: علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا<br /> وزیری‏ مأمور تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود هیأت‏ وزیران‏ حق‏<br /> دارد برای‏ انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏<br /> اداری‏ به‏ وضع تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در<br /> حدود وظایف‏ خویش‏ و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏<br /> را دارد، ولی‏ مفاد این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و نهم ===<br /> صلح‏ دعاوی‏ راجع به‏ اموال‏ عمومی‏ و دولتی‏ یا ارجاع‏ آن‏<br /> به‏ داوری‏ در هر مورد، موکول‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ است‏ و باید به‏ اطلاع‏<br /> مجلس‏ برسد. در مواردی‏ که‏ طرف‏ دعوی‏ خارجی‏ باشد و در موارد مهم‏ داخلی‏ باید<br /> به‏ تصویب‏ مجلس‏ نیز برسد. موارد مهم‏ را قانون‏ تعیین‏ می‏ کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهلم ===<br /> رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و معاونان‏ او و وزیران‏ در<br /> مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.<br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهلم‏: رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و نخست‏ وزیر و<br /> وزیران‏ در مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و یکم ===<br /> رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏ و کارمندان‏<br /> دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر نوع‏ شغل‏<br /> دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏ یا مؤسسات‏<br /> عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و مشاوره‏<br /> حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏ مختلف‏<br /> شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏ ممنوع‏ است‏.<br /> سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏، حکم‏ مستثنی‏ است‏.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و یکم:‏ رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و<br /> کارمندان‏ دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر<br /> نوع‏ شغل‏ دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏<br /> یا مؤسسات‏ عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و<br /> مشاوره‏ حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏<br /> مختلف‏ شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏<br /> ممنوع‏ است‏. سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏ حکم‏<br /> مستثنی‏ است‏. نخست‏ وزیر می‏ تواند در موارد ضرورت‏ به‏ طور موقت‏ تصدی‏ برخی‏ از<br /> وزارتخانه‏ ها را بپذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و دوم ===<br /> دارایی‏ رهبر، رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏<br /> و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از خدمت‏، توسط رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ رسیدگی‏<br /> می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏، افزایش‏ نیافته‏ باشد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و دوم‏: دارایی‏ رهبر یا اعضاءی‏ شورای‏<br /> رهبری‏، رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از<br /> خدمت‏، توسط دیوان‏ عالی‏ کشور رسیدگی‏ می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏ افزایش‏ نیافته‏<br /> باشد.''<br /> <br /> == مبحث دوم: ارتش و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ==<br /> === اصل‏ یکصد و چهل و سوم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ پاسداری‏ از استقلال‏ و<br /> تمامیت‏ ارضی‏ و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏ کشور را بر عهده‏ دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل وچهارم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ باید ارتشی‏ اسلامی‏<br /> باشد که‏ ارتشی‏ مکتبی‏ و مردمی‏ است‏ و باید افرادی‏ شایسته‏ را به‏ خدمت‏ بپذیرد<br /> که‏ به‏ اهداف‏ انقلاب‏ اسلامی‏ مؤمن‏ و در راه‏ تحقق‏ آن‏ فداکار باشند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و پنجم ===<br /> هیچ‏ فرد خارجی‏ به‏ عضویت‏ در ارتش‏ و نیروهای‏ انتظامی‏<br /> کشور پذیرفته‏ نمی‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و ششم ===<br /> استقرار هر گونه‏ پایگاه‏ نظامی‏ خارجی‏ در کشور هر چند<br /> به‏ عنوان‏ استفاده‏ های‏ صلح‏ آمیز باشد ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هفتم ===<br /> ‎‎‎‎‎دولت‏ باید در زمان‏ صلح‏ از افراد و تجهیزات‏ فنی‏<br /> ارتش‏ در کارهای‏ امدادی‏، آموزشی‏، تولیدی‏، و جهاد سازندگی‏، با رعایت‏ کامل‏<br /> موازین‏ عدل‏ اسلامی‏ استفاده‏ کند در حدی‏ که‏ به‏ آمادگی‏ رزمی‏ آسیبی‏ وارد<br /> نیاید.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هشتم ===<br /> ‎‎‎‎‎هر نوع‏ بهره‏ برداری‏ شخصی‏ از وسایل‏ و امکانات‏<br /> ارتش‏ و استفاده‏ شخصی‏ از افراد آنها به‏ صورت‏ گماشته‏، راننده‏ شخصی‏ و نظایر<br /> اینها ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و نهم ===<br /> ترفیع درجه‏ نظامیان‏ و سلب‏ آن‏ به‏ موجب‏ قانون‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاهم ===<br /> سپاه‏ پاسداران‏ انقلاب‏ اسلامی‏ که‏ در نخستین‏ روزهای‏<br /> پیروزی‏ این‏ انقلاب‏ تشکیل‏ شد، برای‏ ادامه‏ نقش‏ خود در نگهبانی‏ از انقلاب‏ و<br /> دستاوردهای‏ آن‏ پابرجا می‏ ماند. حدود وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ این‏ سپاه‏ در<br /> رابطه‏ با وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ نیروهای‏ مسلح‏ دیگر با تاکید بر همکاری‏ و<br /> هماهنگی‏ برادرانه‏ میان‏ آنها به‏ وسیله‏ قانون‏ تعیین‏ می‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاه و یکم ===<br /> به‏ حکم‏ آیه‏ کریمه‏ &quot;و اعدوا لهم‏ مااستطعتم‏ من‏ قوه‏<br /> و من‏ رباط الخیل‏ ترهبون‏ به‏ عدوالله‏ و عدوکم‏ و آخرین‏ من‏ دونهم‏ لا<br /> تعلمونهم‏ الله‏ یعلمهم‏&quot; دولت‏ موظف‏ است‏ برای‏ همه‏ افراد کشور برنامه‏ و<br /> امکانات‏ آموزش‏ نظامی‏ را بر طبق‏ موازین‏ اسلامی‏ فراهم‏ نماید، به‏ طوری‏ که‏<br /> همه‏ افراد همواره‏ توانایی‏ دفاع‏ مسلحانه‏ از کشور و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏<br /> ایران‏ را داشته‏ باشند، ولی‏ داشتن‏ اسلحه‏ باید با اجازه‏ مقامات‏ رسمی‏ باشد.<br /> <br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D9%86%D9%87%D9%85:_%D9%82%D9%88%D9%87_%D9%85%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=609 2025-12-12T12:32:05Z

<p>Mardom: /* اصل‏ یکصد و بیست و سوم */ نامگذاری شد و هماهنگی آن با فصل‌های قبلی شفاف شد.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> == مبحث اول - ریاست دولت و وزیران ==<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سیزدهم: جایگاه ریاست دولت ===<br /> رییس جمهور بالاترین مقام اجرایی کشور است و مسوولیت اجرای قانون اساسی و اداره قوه مجریه را جز در حوزه هایی که به نهادهای مستقل حاکمیتی سپرده شده است بر عهده دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهاردهم: شیوه‌ی انتخاب رییس دولت ===<br /> رییس جمهور توسط رای مجلس قانون‌گذاری انتخاب شده و پس از انتخاب، لازم است به تایید شاه برسد. برای مدت شش (۶) سال انتخاب می‌شود و تنها یک بار می تواند به صورت پیوسته دوباره انتخاب شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پانزدهم: شرایط لازم برای ریاست جمهوری ===<br /> ریاست جمهوری باید دارای تابعیت ایران، سابقه‌ی روشن مدیریتی، توان تصمیم‌گیری، امانت داری، حسن سابقه‌ی عمومی و پایبندی به قانون اساسی و اصول حکمرانی دموکراتیک باشد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و شانزدهم: معرفی نامزد و روند انتخاب ===<br /> نامزدهای ریاست جمهوری باید پیش از آغاز فرایند انتخاب، نامزدی خود را به صورت رسمی به مجلس قانون‌گذاری اعلام کنند. بررسی صلاحیت و معرفی نهایی نامزدها طبق قانون انجام می شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هفدهم: رای اعتماد مجلس و تایید شاه ===<br /> رییس جمهور با رای موافق دست کم هفتاد درصد (۷۰٪) اعضای مجلس قانونگذاری انتخاب می شود. پس از رای اعتماد مجلس، شاه با امضای خود حکم انتصاب رییس جمهور را صادر می کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هجدهم: نظارت بر فرایند انتخاب ===<br /> نظارت بر فرایند انتخاب رییس جمهور بر عهده نهاد قانونی ناظر بر انتخابات و تصمیم های مجلس است که استقلال و بی‌طرفی ان باید تضمین شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و نوزدهم: زمان‌بندی انتخاب رییس‌جمهور ===<br /> رای گیری مجلس برای انتخاب رییس جمهور جدید باید دست کم یک ماه پیش از پایان دوره رییس جمهور پیشین انجام شود و تا اغاز دوره‌ی جدید، رییس جمهور پیشین وظایف خود را ادامه می‌دهد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیستم: شرایط اضطراری در فرایند انتخاب ===<br /> در صورت فوت یا ناتوانی یکی از نامزدهای معرفی شده پیش از رای‌گیری مجلس، فرایند انتخاب طبق قانون به تعویق می‌افتد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و یکم: تعهد قانونی رییس‌جمهور ===<br /> رییس‌جمهور در برابر نمایندگان مردم تعهد می‌دهد که قانون اساسی را پاس بدارد از حقوق شهروندان حمایت کند از تمرکز قدرت پرهیز نماید و همه‌ی توان خود را در راه رفاه عمومی، آزادی‌های فردی، عدالت اجتماعی و استقلال کشور به کار گیرد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و دوم: پاسخگویی رییس دولت ===<br /> <br /> رییس دولت در برابر مردم و نهاد قانون‌گذاری نسبت به اختیارات و وظایف خود پاسخگو است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و سوم: ابلاغ و اجرای قانون‌ها ===<br /> رییس دولت موظف است مصوبات قانونی را پس از طی مراحل مقرر امضا و برای اجرا ابلاغ کند.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و چهارم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند برای‏ انجام‏ وظایف‏ قانونی‏ خود<br /> معاونانی‏ داشته‏ باشد. معاون‏ اول‏ رئیس‏ جمهور با موافقت‏ وی‏ اداره‏ هیأت‏<br /> وزیران‏ و مسوولیت‏ هماهنگی‏ سایر معاونتها را به‏ عهده‏ خواهد داشت‏.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و چهارم‏: رئیس‏ جمهور فردی‏ را برای‏ نخست‏<br /> وزیری‏ نامزد می‏ کند و پس‏ از کسب‏ رای‏ تمایل‏ از مجلس‏ شورای‏ ملی‏ حکم‏ نخست‏<br /> وزیری‏ برای‏ او صادر می‏ نماید.''<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و پنجم ===<br /> امضای‏ عهدنامه‏ ها، مقاوله‏ نامه‏ ها، موافقت‏ نامه‏ ها<br /> و قراردادهای‏ دولت‏ ایران‏ با سایر دولتها و همچنین‏ امضای‏ پیمان‏ های‏ مربوط<br /> به‏ اتحادیه‏ های‏ بین‏ المللی‏ پس‏ از تصویب‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ با رئیس‏<br /> جمهور یا نماینده‏ قانونی‏ او است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و ششم ===<br /> رئیس‏ جمهور مسوولیت‏ امور برنامه‏ و بودجه‏ و امور<br /> اداری‏ و استخدامی‏ کشور را مستقیماً بر عهده‏ دارد و می‏ تواند اداره‏ آنها را به‏<br /> عهده‏ دیگری‏ بگذارد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و ششم‏: تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏<br /> های‏ دولت‏ پس‏ از تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ به‏ اطلاع‏ رئیس‏ جمهور می‏ رسد و در<br /> صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏ برای‏ تجدید نظر به‏<br /> هیأت‏ وزیران‏ می‏ فرستد.''<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و هفتم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند در موارد خاص‏، بر حسب‏ ضرورت‏ با<br /> تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ نماینده‏، یا نمایندگان‏ ویژه‏ با اختیارات‏ مشخص‏ تعیین‏<br /> نماید. در این‏ موارد تصمیمات‏ نماینده‏ یا نمایندگان‏ مذکور در حکم‏ تصمیمات‏<br /> رئیس‏ جمهور و هیأت‏ وزیران‏ خواهد بود.<br /> <br /> ''‎‎‎‎‎‎اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و هفتم‏: هر گاه‏ رئیس‏ جمهور لازم‏ بداند<br /> جلسه‏ هیأت‏ وزیران‏ در حضور او به‏ ریاست‏ وی‏ تشکیل‏ می‏ شود.'' ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و هشتم ===<br /> سفیران‏ به‏ پیشنهاد وزیر امور خارجه‏ و تصویب‏<br /> رئیس‏ جمهور تعیین‏ می‏ شوند. رئیس‏ جمهور استوارنامه‏ سفیران‏ را امضا می‏ کند و<br /> استوارنامه‏ سفیران‏ کشورهای‏ دیگر را می‏ پذیرد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و هشتم‏: رئیس‏ جمهور استوارنامه‏ سفیران‏<br /> را امضا می‏ کند و استوارنامه‏ سفیران‏ کشورهای‏ دیگر را می‏ پذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و نهم ===<br /> اعطای‏ نشانهای‏ دولتی‏ با رئیس‏ جمهور است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ام ===<br /> رئیس‏ جمهور استعفای‏ خود را به‏ رهبر تقدیم‏ می‏ کند و تا<br /> زمانی‏ که‏ استعفای‏ او پذیرفته‏ نشده‏ است‏ به‏ انجام‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏<br /> دهد.<br /> ''<br /> اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ ام‏: در هنگام‏ غیبت‏ یا بیماری‏ رئیس‏ جمهور شورایی‏<br /> به‏ نام‏ شورای‏ موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ مرکب‏ از نخست‏ وزیر، رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> ملی‏ و رئیس‏ دیوان‏ عالی‏ کشور وظایف‏ او را انجام‏ می‏ دهد، مشروط بر این‏ که‏<br /> عذر رئیس‏ جمهور بیش‏ از دو ماه‏ ادامه‏ نیابد و نیز در مورد عزل‏ رئیس‏ جمهور یا<br /> در مواردی‏ که‏ مدت‏ ریاست‏ جمهوری‏ سابق‏ پایان‏ یافته‏ و رئیس‏ جمهور جدید بر<br /> اثر موانعی‏ هنوز انتخاب‏ نشده‏، وظایف‏ ریاست‏ جمهوری‏ بر عهده‏ این‏ شوری‏ است‏.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ‎ و یکم ===<br /> در صورت‏ فوت‏، عزل‏، استعفاء، غیبت‏ یا بیماری‏ بیش‏ از<br /> دو ماه‏ رئیس‏ جمهور و یا در موردی‏ که‏ مدت‏ ریاست‏ جمهوری‏ پایان‏ یافته‏ و<br /> رئیس‏ جمهور جدید بر اثر موانعی‏ هنوز انتخاب‏ نشده‏ و یا امور دیگری‏ از این‏<br /> قبیل‏، معاون‏ اول‏ رئیس‏ جمهور یا موافقت‏ رهبری‏ اختیارات‏ و مسوولیتهای‏ وی‏ را<br /> بر عهده‏ می‏ گیرد و شورایی‏ متشکل‏ از رئیس‏ مجلس‏ و رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ و معاون‏<br /> اول‏ رئیس‏ جمهور موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکثر ظرف‏ مدت‏ پنجاه‏ روز رئیس‏<br /> جمهور جدید انتخاب‏ شود. در صورت‏ فوت‏ معاون‏ اول‏ و یا امور دیگری‏ که‏ مانع<br /> انجام‏ وظایف‏ وی‏ گردد و نیز در صورتی‏ که‏ رئیس‏ جمهور معاون‏ اول‏ نداشته‏ باشد<br /> مقام‏ رهبری‏ فرد دیگری‏ را به‏ جای‏ او منصوب‏ می‏ کند.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم:‏ در صورت‏ فوت‏، کنارگیری‏ یا بیماری‏<br /> بیش‏ از دو ماه‏ و عزل‏ رئیس‏ جمهور، یا موجبات‏ دیگری‏ از این‏ گونه‏، شورای‏<br /> موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکر ظرف‏ پنجاه‏ روز رئیس‏<br /> جمهور جدید انتخاب‏ شود و در این‏ مدت‏ وظایف‏ و اختیارات‏ ریاست‏ جمهوری‏ را جز<br /> در امر همه‏ پرسی‏ بر عهده‏ دارد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و دوم ===<br /> در مدتی‏ که‏ اختیارات‏ و مسوولیتهای‏ رئیس‏ جمهور بر عهده‏<br /> معاون‏ اول‏ یا فرد دیگری‏ است‏ که‏ به‏ موجب‏ اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم‏ منصوب‏ می‏<br /> گردد، وزراءء را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏ آنان‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز<br /> نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏ و یا امر همه‏ پرسی‏ اقدام‏ نمود.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و دوم‏: در مدتی‏ که‏ وظایف‏ رئیس‏ جمهور بر<br /> عهده‏ شورای‏ موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ است‏ دولت‏ را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏<br /> آن‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏<br /> اقدام‏ نمود.'' ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و سوم ===<br /> وزراء توسط رئیس‏ جمهور تعیین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد<br /> به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند. با تغییر مجلس‏، گرفتن‏ رای‏ اعتماد جدید برای‏ وزراءء<br /> لازم‏ نیست‏. تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏<br /> کند.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و سوم:‏ وزراءء به‏ پیشنهاد نخست‏ وزیر و<br /> تصویب‏ رئیس‏ جمهور معین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند.<br /> تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏ کند.''<br /> ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و چهارم ===<br /> ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با رئیس‏ جمهور است‏ که‏ بر کار<br /> وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏ تصمیم‏ های‏<br /> وزیران‏ و هیأت‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏<br /> را تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. در موارد اختلاف‏ نظر و یا تداخل‏ در وظایف‏<br /> قانونی‏ دستگا ه‏ های‏ دولتی‏ در صورتی‏ که‏ نیاز به‏ تفسیر یا تغییر قانون‏<br /> نداشته‏ باشد، تصمیم‏ هیأت‏ وزیران‏ که‏ به‏ پیشنهاد رئیس‏ جمهور اتخاذ می‏ شود<br /> لازم‏ الاجرا است‏. رئیس‏ جمهور در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏ هیأت‏ وزیران‏<br /> است‏.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و چهارم:‏ ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با نخست‏ وزیر<br /> است‏ که‏ بر کار وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏<br /> تصمیم‏ های‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏ را<br /> تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. نخست‏ وزیر در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏<br /> هیأت‏ وزیران‏ است‏.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و پنجم ===<br /> وزراء تا زمانی‏ که‏ عزل‏ نشده‏ اند و یا بر اثر استیضاح‏<br /> یا درخواست‏ رای‏ اعتماد، مجلس‏ به‏ آنها رای‏ عدم‏ اعتماد نداده‏ است‏ در سمت‏<br /> خود باقی‏ می‏ مانند. استعفای‏ هیأت‏ وزیران‏ یا هر یک‏ از آنان‏ به‏ رئیس‏ جمهور<br /> تسلیم‏ می شود و هیأت‏ وزیران‏ تا تعیین‏ دولت‏ جدید به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ خواهند<br /> داد. رئیس‏ جمهور می‏ تواند برای‏ وزارتخانه‏ هایی‏ که‏ وزیر ندارند حداکثر برای‏<br /> مدت‏ سه‏ ماه‏ سرپرست‏ تعیین‏ نماید.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و پنج‏: نخست‏ وزیر تا زمانی‏ که‏ مورد اعتماد مجلس‏<br /> است‏ در سمت‏ خود باقی‏ می‏ ماند. استعفای‏ دولت‏ به‏ رئیس‏ جمهور تسلیم‏ می‏ شود<br /> و تا تعیین‏ دولت‏ جدید نخست‏ وزیر به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏ دهد. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل یکصد و سی ششم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند وزراءء را عزل‏ کند و در این‏ صورت‏<br /> باید برای‏ وزیر یا وزیران‏ جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد، و در صورتی‏ که‏ پس‏<br /> از ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏ نیمی‏ از هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید باید مجدداً<br /> از مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ برای‏ هیأت‏ وزیران‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و ششم:‏ هر گاه‏ نخست‏ وزیر بخواهد وزیری‏ را عزل‏<br /> کند و وزیر دیگری‏ را به‏ جای‏ او برگزیند، باید این‏ عزل‏ و نصب‏ با تصویب‏ رئیس‏<br /> جمهور باشد و برای‏ وزیر جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد و در صورتی‏ که‏ پس‏ از<br /> ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏، نیمی‏ از اعضاءی‏ هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید دولت‏<br /> باید مجدداً از مجلس‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هفتم ===<br /> هر یک‏ از وزیران‏ مسوول‏ وظایف‏ خاص‏ خویش‏ در برابر<br /> رئیس‏ جمهور و مجلس‏ است‏ و در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.<br /> <br /> ‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هفتم‏: هر یک‏ از وزیران‏، مسوول‏ وظایف‏ خاص‏<br /> خویش‏ در برابر مجلس‏ است‏، ولی‏ در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هشتم ===<br /> علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا وزیری‏ مأمور<br /> تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود، هیأت‏ وزیران‏ حق‏ دارد برای‏<br /> انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏ اداری‏ به‏ وضع<br /> تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در حدود وظایف‏ خویش‏<br /> و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏ را دارد ولی‏ مفاد<br /> این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد. دولت‏ می‏ تواند تصویب‏<br /> برخی‏ از امور مربوط به‏ وظایف‏ خود را به‏ کمیسیونهای‏ مشتکل‏ از چند وزیر واگذار<br /> نماید. مصوبات‏ این‏ کمیسیونها در محدوده‏ قوانین‏ پس‏ از تأیید رئیس‏ جمهور لازم‏<br /> الاجرا است‏. تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏ های‏ دولت‏ و مصوبات‏ کمیسیونهای‏<br /> مذکور در این‏ اصل‏، ضمن‏ ابلاغ‏ برای‏ اجرا به‏ اطلاع‏ رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> اسلامی‏ می‏ رسد تا در صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏<br /> برای‏ تجدید نظر به‏ هیأت‏ وزیران‏ بفرستد.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هشتم‏: علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا<br /> وزیری‏ مأمور تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود هیأت‏ وزیران‏ حق‏<br /> دارد برای‏ انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏<br /> اداری‏ به‏ وضع تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در<br /> حدود وظایف‏ خویش‏ و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏<br /> را دارد، ولی‏ مفاد این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و نهم ===<br /> صلح‏ دعاوی‏ راجع به‏ اموال‏ عمومی‏ و دولتی‏ یا ارجاع‏ آن‏<br /> به‏ داوری‏ در هر مورد، موکول‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ است‏ و باید به‏ اطلاع‏<br /> مجلس‏ برسد. در مواردی‏ که‏ طرف‏ دعوی‏ خارجی‏ باشد و در موارد مهم‏ داخلی‏ باید<br /> به‏ تصویب‏ مجلس‏ نیز برسد. موارد مهم‏ را قانون‏ تعیین‏ می‏ کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهلم ===<br /> رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و معاونان‏ او و وزیران‏ در<br /> مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.<br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهلم‏: رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و نخست‏ وزیر و<br /> وزیران‏ در مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و یکم ===<br /> رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏ و کارمندان‏<br /> دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر نوع‏ شغل‏<br /> دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏ یا مؤسسات‏<br /> عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و مشاوره‏<br /> حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏ مختلف‏<br /> شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏ ممنوع‏ است‏.<br /> سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏، حکم‏ مستثنی‏ است‏.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و یکم:‏ رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و<br /> کارمندان‏ دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر<br /> نوع‏ شغل‏ دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏<br /> یا مؤسسات‏ عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و<br /> مشاوره‏ حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏<br /> مختلف‏ شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏<br /> ممنوع‏ است‏. سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏ حکم‏<br /> مستثنی‏ است‏. نخست‏ وزیر می‏ تواند در موارد ضرورت‏ به‏ طور موقت‏ تصدی‏ برخی‏ از<br /> وزارتخانه‏ ها را بپذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و دوم ===<br /> دارایی‏ رهبر، رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏<br /> و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از خدمت‏، توسط رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ رسیدگی‏<br /> می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏، افزایش‏ نیافته‏ باشد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و دوم‏: دارایی‏ رهبر یا اعضاءی‏ شورای‏<br /> رهبری‏، رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از<br /> خدمت‏، توسط دیوان‏ عالی‏ کشور رسیدگی‏ می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏ افزایش‏ نیافته‏<br /> باشد.''<br /> <br /> == مبحث دوم: ارتش و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ==<br /> === اصل‏ یکصد و چهل و سوم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ پاسداری‏ از استقلال‏ و<br /> تمامیت‏ ارضی‏ و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏ کشور را بر عهده‏ دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل وچهارم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ باید ارتشی‏ اسلامی‏<br /> باشد که‏ ارتشی‏ مکتبی‏ و مردمی‏ است‏ و باید افرادی‏ شایسته‏ را به‏ خدمت‏ بپذیرد<br /> که‏ به‏ اهداف‏ انقلاب‏ اسلامی‏ مؤمن‏ و در راه‏ تحقق‏ آن‏ فداکار باشند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و پنجم ===<br /> هیچ‏ فرد خارجی‏ به‏ عضویت‏ در ارتش‏ و نیروهای‏ انتظامی‏<br /> کشور پذیرفته‏ نمی‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و ششم ===<br /> استقرار هر گونه‏ پایگاه‏ نظامی‏ خارجی‏ در کشور هر چند<br /> به‏ عنوان‏ استفاده‏ های‏ صلح‏ آمیز باشد ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هفتم ===<br /> ‎‎‎‎‎دولت‏ باید در زمان‏ صلح‏ از افراد و تجهیزات‏ فنی‏<br /> ارتش‏ در کارهای‏ امدادی‏، آموزشی‏، تولیدی‏، و جهاد سازندگی‏، با رعایت‏ کامل‏<br /> موازین‏ عدل‏ اسلامی‏ استفاده‏ کند در حدی‏ که‏ به‏ آمادگی‏ رزمی‏ آسیبی‏ وارد<br /> نیاید.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هشتم ===<br /> ‎‎‎‎‎هر نوع‏ بهره‏ برداری‏ شخصی‏ از وسایل‏ و امکانات‏<br /> ارتش‏ و استفاده‏ شخصی‏ از افراد آنها به‏ صورت‏ گماشته‏، راننده‏ شخصی‏ و نظایر<br /> اینها ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و نهم ===<br /> ترفیع درجه‏ نظامیان‏ و سلب‏ آن‏ به‏ موجب‏ قانون‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاهم ===<br /> سپاه‏ پاسداران‏ انقلاب‏ اسلامی‏ که‏ در نخستین‏ روزهای‏<br /> پیروزی‏ این‏ انقلاب‏ تشکیل‏ شد، برای‏ ادامه‏ نقش‏ خود در نگهبانی‏ از انقلاب‏ و<br /> دستاوردهای‏ آن‏ پابرجا می‏ ماند. حدود وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ این‏ سپاه‏ در<br /> رابطه‏ با وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ نیروهای‏ مسلح‏ دیگر با تاکید بر همکاری‏ و<br /> هماهنگی‏ برادرانه‏ میان‏ آنها به‏ وسیله‏ قانون‏ تعیین‏ می‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاه و یکم ===<br /> به‏ حکم‏ آیه‏ کریمه‏ &quot;و اعدوا لهم‏ مااستطعتم‏ من‏ قوه‏<br /> و من‏ رباط الخیل‏ ترهبون‏ به‏ عدوالله‏ و عدوکم‏ و آخرین‏ من‏ دونهم‏ لا<br /> تعلمونهم‏ الله‏ یعلمهم‏&quot; دولت‏ موظف‏ است‏ برای‏ همه‏ افراد کشور برنامه‏ و<br /> امکانات‏ آموزش‏ نظامی‏ را بر طبق‏ موازین‏ اسلامی‏ فراهم‏ نماید، به‏ طوری‏ که‏<br /> همه‏ افراد همواره‏ توانایی‏ دفاع‏ مسلحانه‏ از کشور و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏<br /> ایران‏ را داشته‏ باشند، ولی‏ داشتن‏ اسلحه‏ باید با اجازه‏ مقامات‏ رسمی‏ باشد.<br /> <br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D9%86%D9%87%D9%85:_%D9%82%D9%88%D9%87_%D9%85%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=608 2025-12-12T12:31:18Z

<p>Mardom: /* اصل‏ یکصد و بیست و دوم: */ نامگذاری شد. کوتاه شد. مفهوم و شفاف شد.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> == مبحث اول - ریاست دولت و وزیران ==<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سیزدهم: جایگاه ریاست دولت ===<br /> رییس جمهور بالاترین مقام اجرایی کشور است و مسوولیت اجرای قانون اساسی و اداره قوه مجریه را جز در حوزه هایی که به نهادهای مستقل حاکمیتی سپرده شده است بر عهده دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهاردهم: شیوه‌ی انتخاب رییس دولت ===<br /> رییس جمهور توسط رای مجلس قانون‌گذاری انتخاب شده و پس از انتخاب، لازم است به تایید شاه برسد. برای مدت شش (۶) سال انتخاب می‌شود و تنها یک بار می تواند به صورت پیوسته دوباره انتخاب شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پانزدهم: شرایط لازم برای ریاست جمهوری ===<br /> ریاست جمهوری باید دارای تابعیت ایران، سابقه‌ی روشن مدیریتی، توان تصمیم‌گیری، امانت داری، حسن سابقه‌ی عمومی و پایبندی به قانون اساسی و اصول حکمرانی دموکراتیک باشد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و شانزدهم: معرفی نامزد و روند انتخاب ===<br /> نامزدهای ریاست جمهوری باید پیش از آغاز فرایند انتخاب، نامزدی خود را به صورت رسمی به مجلس قانون‌گذاری اعلام کنند. بررسی صلاحیت و معرفی نهایی نامزدها طبق قانون انجام می شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هفدهم: رای اعتماد مجلس و تایید شاه ===<br /> رییس جمهور با رای موافق دست کم هفتاد درصد (۷۰٪) اعضای مجلس قانونگذاری انتخاب می شود. پس از رای اعتماد مجلس، شاه با امضای خود حکم انتصاب رییس جمهور را صادر می کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هجدهم: نظارت بر فرایند انتخاب ===<br /> نظارت بر فرایند انتخاب رییس جمهور بر عهده نهاد قانونی ناظر بر انتخابات و تصمیم های مجلس است که استقلال و بی‌طرفی ان باید تضمین شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و نوزدهم: زمان‌بندی انتخاب رییس‌جمهور ===<br /> رای گیری مجلس برای انتخاب رییس جمهور جدید باید دست کم یک ماه پیش از پایان دوره رییس جمهور پیشین انجام شود و تا اغاز دوره‌ی جدید، رییس جمهور پیشین وظایف خود را ادامه می‌دهد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیستم: شرایط اضطراری در فرایند انتخاب ===<br /> در صورت فوت یا ناتوانی یکی از نامزدهای معرفی شده پیش از رای‌گیری مجلس، فرایند انتخاب طبق قانون به تعویق می‌افتد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و یکم: تعهد قانونی رییس‌جمهور ===<br /> رییس‌جمهور در برابر نمایندگان مردم تعهد می‌دهد که قانون اساسی را پاس بدارد از حقوق شهروندان حمایت کند از تمرکز قدرت پرهیز نماید و همه‌ی توان خود را در راه رفاه عمومی، آزادی‌های فردی، عدالت اجتماعی و استقلال کشور به کار گیرد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و دوم: پاسخگویی رییس دولت ===<br /> <br /> رییس دولت در برابر مردم و نهاد قانون‌گذاری نسبت به اختیارات و وظایف خود پاسخگو است.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و سوم ===<br /> رئیس‏ جمهور موظف‏ است‏ مصوبات‏ مجلس‏ یا نتیجه‏ همه‏<br /> پرسی‏ را پس‏ از طی‏ مراحل‏ قانونی‏ و ابلاغ‏ به‏ وی‏ امضاء کند و برای‏ اجرا در<br /> اختیار مسوولان‏ بگذارد.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و چهارم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند برای‏ انجام‏ وظایف‏ قانونی‏ خود<br /> معاونانی‏ داشته‏ باشد. معاون‏ اول‏ رئیس‏ جمهور با موافقت‏ وی‏ اداره‏ هیأت‏<br /> وزیران‏ و مسوولیت‏ هماهنگی‏ سایر معاونتها را به‏ عهده‏ خواهد داشت‏.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و چهارم‏: رئیس‏ جمهور فردی‏ را برای‏ نخست‏<br /> وزیری‏ نامزد می‏ کند و پس‏ از کسب‏ رای‏ تمایل‏ از مجلس‏ شورای‏ ملی‏ حکم‏ نخست‏<br /> وزیری‏ برای‏ او صادر می‏ نماید.''<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و پنجم ===<br /> امضای‏ عهدنامه‏ ها، مقاوله‏ نامه‏ ها، موافقت‏ نامه‏ ها<br /> و قراردادهای‏ دولت‏ ایران‏ با سایر دولتها و همچنین‏ امضای‏ پیمان‏ های‏ مربوط<br /> به‏ اتحادیه‏ های‏ بین‏ المللی‏ پس‏ از تصویب‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ با رئیس‏<br /> جمهور یا نماینده‏ قانونی‏ او است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و ششم ===<br /> رئیس‏ جمهور مسوولیت‏ امور برنامه‏ و بودجه‏ و امور<br /> اداری‏ و استخدامی‏ کشور را مستقیماً بر عهده‏ دارد و می‏ تواند اداره‏ آنها را به‏<br /> عهده‏ دیگری‏ بگذارد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و ششم‏: تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏<br /> های‏ دولت‏ پس‏ از تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ به‏ اطلاع‏ رئیس‏ جمهور می‏ رسد و در<br /> صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏ برای‏ تجدید نظر به‏<br /> هیأت‏ وزیران‏ می‏ فرستد.''<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و هفتم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند در موارد خاص‏، بر حسب‏ ضرورت‏ با<br /> تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ نماینده‏، یا نمایندگان‏ ویژه‏ با اختیارات‏ مشخص‏ تعیین‏<br /> نماید. در این‏ موارد تصمیمات‏ نماینده‏ یا نمایندگان‏ مذکور در حکم‏ تصمیمات‏<br /> رئیس‏ جمهور و هیأت‏ وزیران‏ خواهد بود.<br /> <br /> ''‎‎‎‎‎‎اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و هفتم‏: هر گاه‏ رئیس‏ جمهور لازم‏ بداند<br /> جلسه‏ هیأت‏ وزیران‏ در حضور او به‏ ریاست‏ وی‏ تشکیل‏ می‏ شود.'' ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و هشتم ===<br /> سفیران‏ به‏ پیشنهاد وزیر امور خارجه‏ و تصویب‏<br /> رئیس‏ جمهور تعیین‏ می‏ شوند. رئیس‏ جمهور استوارنامه‏ سفیران‏ را امضا می‏ کند و<br /> استوارنامه‏ سفیران‏ کشورهای‏ دیگر را می‏ پذیرد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و هشتم‏: رئیس‏ جمهور استوارنامه‏ سفیران‏<br /> را امضا می‏ کند و استوارنامه‏ سفیران‏ کشورهای‏ دیگر را می‏ پذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و نهم ===<br /> اعطای‏ نشانهای‏ دولتی‏ با رئیس‏ جمهور است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ام ===<br /> رئیس‏ جمهور استعفای‏ خود را به‏ رهبر تقدیم‏ می‏ کند و تا<br /> زمانی‏ که‏ استعفای‏ او پذیرفته‏ نشده‏ است‏ به‏ انجام‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏<br /> دهد.<br /> ''<br /> اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ ام‏: در هنگام‏ غیبت‏ یا بیماری‏ رئیس‏ جمهور شورایی‏<br /> به‏ نام‏ شورای‏ موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ مرکب‏ از نخست‏ وزیر، رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> ملی‏ و رئیس‏ دیوان‏ عالی‏ کشور وظایف‏ او را انجام‏ می‏ دهد، مشروط بر این‏ که‏<br /> عذر رئیس‏ جمهور بیش‏ از دو ماه‏ ادامه‏ نیابد و نیز در مورد عزل‏ رئیس‏ جمهور یا<br /> در مواردی‏ که‏ مدت‏ ریاست‏ جمهوری‏ سابق‏ پایان‏ یافته‏ و رئیس‏ جمهور جدید بر<br /> اثر موانعی‏ هنوز انتخاب‏ نشده‏، وظایف‏ ریاست‏ جمهوری‏ بر عهده‏ این‏ شوری‏ است‏.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ‎ و یکم ===<br /> در صورت‏ فوت‏، عزل‏، استعفاء، غیبت‏ یا بیماری‏ بیش‏ از<br /> دو ماه‏ رئیس‏ جمهور و یا در موردی‏ که‏ مدت‏ ریاست‏ جمهوری‏ پایان‏ یافته‏ و<br /> رئیس‏ جمهور جدید بر اثر موانعی‏ هنوز انتخاب‏ نشده‏ و یا امور دیگری‏ از این‏<br /> قبیل‏، معاون‏ اول‏ رئیس‏ جمهور یا موافقت‏ رهبری‏ اختیارات‏ و مسوولیتهای‏ وی‏ را<br /> بر عهده‏ می‏ گیرد و شورایی‏ متشکل‏ از رئیس‏ مجلس‏ و رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ و معاون‏<br /> اول‏ رئیس‏ جمهور موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکثر ظرف‏ مدت‏ پنجاه‏ روز رئیس‏<br /> جمهور جدید انتخاب‏ شود. در صورت‏ فوت‏ معاون‏ اول‏ و یا امور دیگری‏ که‏ مانع<br /> انجام‏ وظایف‏ وی‏ گردد و نیز در صورتی‏ که‏ رئیس‏ جمهور معاون‏ اول‏ نداشته‏ باشد<br /> مقام‏ رهبری‏ فرد دیگری‏ را به‏ جای‏ او منصوب‏ می‏ کند.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم:‏ در صورت‏ فوت‏، کنارگیری‏ یا بیماری‏<br /> بیش‏ از دو ماه‏ و عزل‏ رئیس‏ جمهور، یا موجبات‏ دیگری‏ از این‏ گونه‏، شورای‏<br /> موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکر ظرف‏ پنجاه‏ روز رئیس‏<br /> جمهور جدید انتخاب‏ شود و در این‏ مدت‏ وظایف‏ و اختیارات‏ ریاست‏ جمهوری‏ را جز<br /> در امر همه‏ پرسی‏ بر عهده‏ دارد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و دوم ===<br /> در مدتی‏ که‏ اختیارات‏ و مسوولیتهای‏ رئیس‏ جمهور بر عهده‏<br /> معاون‏ اول‏ یا فرد دیگری‏ است‏ که‏ به‏ موجب‏ اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم‏ منصوب‏ می‏<br /> گردد، وزراءء را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏ آنان‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز<br /> نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏ و یا امر همه‏ پرسی‏ اقدام‏ نمود.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و دوم‏: در مدتی‏ که‏ وظایف‏ رئیس‏ جمهور بر<br /> عهده‏ شورای‏ موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ است‏ دولت‏ را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏<br /> آن‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏<br /> اقدام‏ نمود.'' ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و سوم ===<br /> وزراء توسط رئیس‏ جمهور تعیین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد<br /> به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند. با تغییر مجلس‏، گرفتن‏ رای‏ اعتماد جدید برای‏ وزراءء<br /> لازم‏ نیست‏. تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏<br /> کند.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و سوم:‏ وزراءء به‏ پیشنهاد نخست‏ وزیر و<br /> تصویب‏ رئیس‏ جمهور معین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند.<br /> تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏ کند.''<br /> ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و چهارم ===<br /> ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با رئیس‏ جمهور است‏ که‏ بر کار<br /> وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏ تصمیم‏ های‏<br /> وزیران‏ و هیأت‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏<br /> را تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. در موارد اختلاف‏ نظر و یا تداخل‏ در وظایف‏<br /> قانونی‏ دستگا ه‏ های‏ دولتی‏ در صورتی‏ که‏ نیاز به‏ تفسیر یا تغییر قانون‏<br /> نداشته‏ باشد، تصمیم‏ هیأت‏ وزیران‏ که‏ به‏ پیشنهاد رئیس‏ جمهور اتخاذ می‏ شود<br /> لازم‏ الاجرا است‏. رئیس‏ جمهور در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏ هیأت‏ وزیران‏<br /> است‏.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و چهارم:‏ ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با نخست‏ وزیر<br /> است‏ که‏ بر کار وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏<br /> تصمیم‏ های‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏ را<br /> تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. نخست‏ وزیر در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏<br /> هیأت‏ وزیران‏ است‏.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و پنجم ===<br /> وزراء تا زمانی‏ که‏ عزل‏ نشده‏ اند و یا بر اثر استیضاح‏<br /> یا درخواست‏ رای‏ اعتماد، مجلس‏ به‏ آنها رای‏ عدم‏ اعتماد نداده‏ است‏ در سمت‏<br /> خود باقی‏ می‏ مانند. استعفای‏ هیأت‏ وزیران‏ یا هر یک‏ از آنان‏ به‏ رئیس‏ جمهور<br /> تسلیم‏ می شود و هیأت‏ وزیران‏ تا تعیین‏ دولت‏ جدید به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ خواهند<br /> داد. رئیس‏ جمهور می‏ تواند برای‏ وزارتخانه‏ هایی‏ که‏ وزیر ندارند حداکثر برای‏<br /> مدت‏ سه‏ ماه‏ سرپرست‏ تعیین‏ نماید.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و پنج‏: نخست‏ وزیر تا زمانی‏ که‏ مورد اعتماد مجلس‏<br /> است‏ در سمت‏ خود باقی‏ می‏ ماند. استعفای‏ دولت‏ به‏ رئیس‏ جمهور تسلیم‏ می‏ شود<br /> و تا تعیین‏ دولت‏ جدید نخست‏ وزیر به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏ دهد. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل یکصد و سی ششم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند وزراءء را عزل‏ کند و در این‏ صورت‏<br /> باید برای‏ وزیر یا وزیران‏ جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد، و در صورتی‏ که‏ پس‏<br /> از ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏ نیمی‏ از هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید باید مجدداً<br /> از مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ برای‏ هیأت‏ وزیران‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و ششم:‏ هر گاه‏ نخست‏ وزیر بخواهد وزیری‏ را عزل‏<br /> کند و وزیر دیگری‏ را به‏ جای‏ او برگزیند، باید این‏ عزل‏ و نصب‏ با تصویب‏ رئیس‏<br /> جمهور باشد و برای‏ وزیر جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد و در صورتی‏ که‏ پس‏ از<br /> ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏، نیمی‏ از اعضاءی‏ هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید دولت‏<br /> باید مجدداً از مجلس‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هفتم ===<br /> هر یک‏ از وزیران‏ مسوول‏ وظایف‏ خاص‏ خویش‏ در برابر<br /> رئیس‏ جمهور و مجلس‏ است‏ و در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.<br /> <br /> ‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هفتم‏: هر یک‏ از وزیران‏، مسوول‏ وظایف‏ خاص‏<br /> خویش‏ در برابر مجلس‏ است‏، ولی‏ در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هشتم ===<br /> علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا وزیری‏ مأمور<br /> تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود، هیأت‏ وزیران‏ حق‏ دارد برای‏<br /> انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏ اداری‏ به‏ وضع<br /> تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در حدود وظایف‏ خویش‏<br /> و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏ را دارد ولی‏ مفاد<br /> این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد. دولت‏ می‏ تواند تصویب‏<br /> برخی‏ از امور مربوط به‏ وظایف‏ خود را به‏ کمیسیونهای‏ مشتکل‏ از چند وزیر واگذار<br /> نماید. مصوبات‏ این‏ کمیسیونها در محدوده‏ قوانین‏ پس‏ از تأیید رئیس‏ جمهور لازم‏<br /> الاجرا است‏. تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏ های‏ دولت‏ و مصوبات‏ کمیسیونهای‏<br /> مذکور در این‏ اصل‏، ضمن‏ ابلاغ‏ برای‏ اجرا به‏ اطلاع‏ رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> اسلامی‏ می‏ رسد تا در صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏<br /> برای‏ تجدید نظر به‏ هیأت‏ وزیران‏ بفرستد.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هشتم‏: علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا<br /> وزیری‏ مأمور تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود هیأت‏ وزیران‏ حق‏<br /> دارد برای‏ انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏<br /> اداری‏ به‏ وضع تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در<br /> حدود وظایف‏ خویش‏ و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏<br /> را دارد، ولی‏ مفاد این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و نهم ===<br /> صلح‏ دعاوی‏ راجع به‏ اموال‏ عمومی‏ و دولتی‏ یا ارجاع‏ آن‏<br /> به‏ داوری‏ در هر مورد، موکول‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ است‏ و باید به‏ اطلاع‏<br /> مجلس‏ برسد. در مواردی‏ که‏ طرف‏ دعوی‏ خارجی‏ باشد و در موارد مهم‏ داخلی‏ باید<br /> به‏ تصویب‏ مجلس‏ نیز برسد. موارد مهم‏ را قانون‏ تعیین‏ می‏ کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهلم ===<br /> رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و معاونان‏ او و وزیران‏ در<br /> مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.<br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهلم‏: رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و نخست‏ وزیر و<br /> وزیران‏ در مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و یکم ===<br /> رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏ و کارمندان‏<br /> دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر نوع‏ شغل‏<br /> دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏ یا مؤسسات‏<br /> عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و مشاوره‏<br /> حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏ مختلف‏<br /> شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏ ممنوع‏ است‏.<br /> سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏، حکم‏ مستثنی‏ است‏.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و یکم:‏ رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و<br /> کارمندان‏ دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر<br /> نوع‏ شغل‏ دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏<br /> یا مؤسسات‏ عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و<br /> مشاوره‏ حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏<br /> مختلف‏ شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏<br /> ممنوع‏ است‏. سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏ حکم‏<br /> مستثنی‏ است‏. نخست‏ وزیر می‏ تواند در موارد ضرورت‏ به‏ طور موقت‏ تصدی‏ برخی‏ از<br /> وزارتخانه‏ ها را بپذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و دوم ===<br /> دارایی‏ رهبر، رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏<br /> و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از خدمت‏، توسط رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ رسیدگی‏<br /> می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏، افزایش‏ نیافته‏ باشد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و دوم‏: دارایی‏ رهبر یا اعضاءی‏ شورای‏<br /> رهبری‏، رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از<br /> خدمت‏، توسط دیوان‏ عالی‏ کشور رسیدگی‏ می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏ افزایش‏ نیافته‏<br /> باشد.''<br /> <br /> == مبحث دوم: ارتش و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ==<br /> === اصل‏ یکصد و چهل و سوم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ پاسداری‏ از استقلال‏ و<br /> تمامیت‏ ارضی‏ و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏ کشور را بر عهده‏ دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل وچهارم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ باید ارتشی‏ اسلامی‏<br /> باشد که‏ ارتشی‏ مکتبی‏ و مردمی‏ است‏ و باید افرادی‏ شایسته‏ را به‏ خدمت‏ بپذیرد<br /> که‏ به‏ اهداف‏ انقلاب‏ اسلامی‏ مؤمن‏ و در راه‏ تحقق‏ آن‏ فداکار باشند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و پنجم ===<br /> هیچ‏ فرد خارجی‏ به‏ عضویت‏ در ارتش‏ و نیروهای‏ انتظامی‏<br /> کشور پذیرفته‏ نمی‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و ششم ===<br /> استقرار هر گونه‏ پایگاه‏ نظامی‏ خارجی‏ در کشور هر چند<br /> به‏ عنوان‏ استفاده‏ های‏ صلح‏ آمیز باشد ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هفتم ===<br /> ‎‎‎‎‎دولت‏ باید در زمان‏ صلح‏ از افراد و تجهیزات‏ فنی‏<br /> ارتش‏ در کارهای‏ امدادی‏، آموزشی‏، تولیدی‏، و جهاد سازندگی‏، با رعایت‏ کامل‏<br /> موازین‏ عدل‏ اسلامی‏ استفاده‏ کند در حدی‏ که‏ به‏ آمادگی‏ رزمی‏ آسیبی‏ وارد<br /> نیاید.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هشتم ===<br /> ‎‎‎‎‎هر نوع‏ بهره‏ برداری‏ شخصی‏ از وسایل‏ و امکانات‏<br /> ارتش‏ و استفاده‏ شخصی‏ از افراد آنها به‏ صورت‏ گماشته‏، راننده‏ شخصی‏ و نظایر<br /> اینها ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و نهم ===<br /> ترفیع درجه‏ نظامیان‏ و سلب‏ آن‏ به‏ موجب‏ قانون‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاهم ===<br /> سپاه‏ پاسداران‏ انقلاب‏ اسلامی‏ که‏ در نخستین‏ روزهای‏<br /> پیروزی‏ این‏ انقلاب‏ تشکیل‏ شد، برای‏ ادامه‏ نقش‏ خود در نگهبانی‏ از انقلاب‏ و<br /> دستاوردهای‏ آن‏ پابرجا می‏ ماند. حدود وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ این‏ سپاه‏ در<br /> رابطه‏ با وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ نیروهای‏ مسلح‏ دیگر با تاکید بر همکاری‏ و<br /> هماهنگی‏ برادرانه‏ میان‏ آنها به‏ وسیله‏ قانون‏ تعیین‏ می‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاه و یکم ===<br /> به‏ حکم‏ آیه‏ کریمه‏ &quot;و اعدوا لهم‏ مااستطعتم‏ من‏ قوه‏<br /> و من‏ رباط الخیل‏ ترهبون‏ به‏ عدوالله‏ و عدوکم‏ و آخرین‏ من‏ دونهم‏ لا<br /> تعلمونهم‏ الله‏ یعلمهم‏&quot; دولت‏ موظف‏ است‏ برای‏ همه‏ افراد کشور برنامه‏ و<br /> امکانات‏ آموزش‏ نظامی‏ را بر طبق‏ موازین‏ اسلامی‏ فراهم‏ نماید، به‏ طوری‏ که‏<br /> همه‏ افراد همواره‏ توانایی‏ دفاع‏ مسلحانه‏ از کشور و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏<br /> ایران‏ را داشته‏ باشند، ولی‏ داشتن‏ اسلحه‏ باید با اجازه‏ مقامات‏ رسمی‏ باشد.<br /> <br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D9%86%D9%87%D9%85:_%D9%82%D9%88%D9%87_%D9%85%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=607 2025-12-12T12:30:22Z

<p>Mardom: جابه‌جا کردن اصل‌ها به علت جاافتادن فصل ۱۱۸</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> == مبحث اول - ریاست دولت و وزیران ==<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سیزدهم: جایگاه ریاست دولت ===<br /> رییس جمهور بالاترین مقام اجرایی کشور است و مسوولیت اجرای قانون اساسی و اداره قوه مجریه را جز در حوزه هایی که به نهادهای مستقل حاکمیتی سپرده شده است بر عهده دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهاردهم: شیوه‌ی انتخاب رییس دولت ===<br /> رییس جمهور توسط رای مجلس قانون‌گذاری انتخاب شده و پس از انتخاب، لازم است به تایید شاه برسد. برای مدت شش (۶) سال انتخاب می‌شود و تنها یک بار می تواند به صورت پیوسته دوباره انتخاب شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پانزدهم: شرایط لازم برای ریاست جمهوری ===<br /> ریاست جمهوری باید دارای تابعیت ایران، سابقه‌ی روشن مدیریتی، توان تصمیم‌گیری، امانت داری، حسن سابقه‌ی عمومی و پایبندی به قانون اساسی و اصول حکمرانی دموکراتیک باشد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و شانزدهم: معرفی نامزد و روند انتخاب ===<br /> نامزدهای ریاست جمهوری باید پیش از آغاز فرایند انتخاب، نامزدی خود را به صورت رسمی به مجلس قانون‌گذاری اعلام کنند. بررسی صلاحیت و معرفی نهایی نامزدها طبق قانون انجام می شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هفدهم: رای اعتماد مجلس و تایید شاه ===<br /> رییس جمهور با رای موافق دست کم هفتاد درصد (۷۰٪) اعضای مجلس قانونگذاری انتخاب می شود. پس از رای اعتماد مجلس، شاه با امضای خود حکم انتصاب رییس جمهور را صادر می کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هجدهم: نظارت بر فرایند انتخاب ===<br /> نظارت بر فرایند انتخاب رییس جمهور بر عهده نهاد قانونی ناظر بر انتخابات و تصمیم های مجلس است که استقلال و بی‌طرفی ان باید تضمین شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و نوزدهم: زمان‌بندی انتخاب رییس‌جمهور ===<br /> رای گیری مجلس برای انتخاب رییس جمهور جدید باید دست کم یک ماه پیش از پایان دوره رییس جمهور پیشین انجام شود و تا اغاز دوره‌ی جدید، رییس جمهور پیشین وظایف خود را ادامه می‌دهد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیستم: شرایط اضطراری در فرایند انتخاب ===<br /> در صورت فوت یا ناتوانی یکی از نامزدهای معرفی شده پیش از رای‌گیری مجلس، فرایند انتخاب طبق قانون به تعویق می‌افتد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و یکم: تعهد قانونی رییس‌جمهور ===<br /> رییس‌جمهور در برابر نمایندگان مردم تعهد می‌دهد که قانون اساسی را پاس بدارد از حقوق شهروندان حمایت کند از تمرکز قدرت پرهیز نماید و همه‌ی توان خود را در راه رفاه عمومی، آزادی‌های فردی، عدالت اجتماعی و استقلال کشور به کار گیرد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و دوم: ===<br /> <br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و سوم ===<br /> رئیس‏ جمهور موظف‏ است‏ مصوبات‏ مجلس‏ یا نتیجه‏ همه‏<br /> پرسی‏ را پس‏ از طی‏ مراحل‏ قانونی‏ و ابلاغ‏ به‏ وی‏ امضاء کند و برای‏ اجرا در<br /> اختیار مسوولان‏ بگذارد.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و چهارم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند برای‏ انجام‏ وظایف‏ قانونی‏ خود<br /> معاونانی‏ داشته‏ باشد. معاون‏ اول‏ رئیس‏ جمهور با موافقت‏ وی‏ اداره‏ هیأت‏<br /> وزیران‏ و مسوولیت‏ هماهنگی‏ سایر معاونتها را به‏ عهده‏ خواهد داشت‏.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و چهارم‏: رئیس‏ جمهور فردی‏ را برای‏ نخست‏<br /> وزیری‏ نامزد می‏ کند و پس‏ از کسب‏ رای‏ تمایل‏ از مجلس‏ شورای‏ ملی‏ حکم‏ نخست‏<br /> وزیری‏ برای‏ او صادر می‏ نماید.''<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و پنجم ===<br /> امضای‏ عهدنامه‏ ها، مقاوله‏ نامه‏ ها، موافقت‏ نامه‏ ها<br /> و قراردادهای‏ دولت‏ ایران‏ با سایر دولتها و همچنین‏ امضای‏ پیمان‏ های‏ مربوط<br /> به‏ اتحادیه‏ های‏ بین‏ المللی‏ پس‏ از تصویب‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ با رئیس‏<br /> جمهور یا نماینده‏ قانونی‏ او است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و ششم ===<br /> رئیس‏ جمهور مسوولیت‏ امور برنامه‏ و بودجه‏ و امور<br /> اداری‏ و استخدامی‏ کشور را مستقیماً بر عهده‏ دارد و می‏ تواند اداره‏ آنها را به‏<br /> عهده‏ دیگری‏ بگذارد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و ششم‏: تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏<br /> های‏ دولت‏ پس‏ از تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ به‏ اطلاع‏ رئیس‏ جمهور می‏ رسد و در<br /> صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏ برای‏ تجدید نظر به‏<br /> هیأت‏ وزیران‏ می‏ فرستد.''<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و هفتم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند در موارد خاص‏، بر حسب‏ ضرورت‏ با<br /> تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ نماینده‏، یا نمایندگان‏ ویژه‏ با اختیارات‏ مشخص‏ تعیین‏<br /> نماید. در این‏ موارد تصمیمات‏ نماینده‏ یا نمایندگان‏ مذکور در حکم‏ تصمیمات‏<br /> رئیس‏ جمهور و هیأت‏ وزیران‏ خواهد بود.<br /> <br /> ''‎‎‎‎‎‎اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و هفتم‏: هر گاه‏ رئیس‏ جمهور لازم‏ بداند<br /> جلسه‏ هیأت‏ وزیران‏ در حضور او به‏ ریاست‏ وی‏ تشکیل‏ می‏ شود.'' ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و هشتم ===<br /> سفیران‏ به‏ پیشنهاد وزیر امور خارجه‏ و تصویب‏<br /> رئیس‏ جمهور تعیین‏ می‏ شوند. رئیس‏ جمهور استوارنامه‏ سفیران‏ را امضا می‏ کند و<br /> استوارنامه‏ سفیران‏ کشورهای‏ دیگر را می‏ پذیرد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و هشتم‏: رئیس‏ جمهور استوارنامه‏ سفیران‏<br /> را امضا می‏ کند و استوارنامه‏ سفیران‏ کشورهای‏ دیگر را می‏ پذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و نهم ===<br /> اعطای‏ نشانهای‏ دولتی‏ با رئیس‏ جمهور است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ام ===<br /> رئیس‏ جمهور استعفای‏ خود را به‏ رهبر تقدیم‏ می‏ کند و تا<br /> زمانی‏ که‏ استعفای‏ او پذیرفته‏ نشده‏ است‏ به‏ انجام‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏<br /> دهد.<br /> ''<br /> اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ ام‏: در هنگام‏ غیبت‏ یا بیماری‏ رئیس‏ جمهور شورایی‏<br /> به‏ نام‏ شورای‏ موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ مرکب‏ از نخست‏ وزیر، رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> ملی‏ و رئیس‏ دیوان‏ عالی‏ کشور وظایف‏ او را انجام‏ می‏ دهد، مشروط بر این‏ که‏<br /> عذر رئیس‏ جمهور بیش‏ از دو ماه‏ ادامه‏ نیابد و نیز در مورد عزل‏ رئیس‏ جمهور یا<br /> در مواردی‏ که‏ مدت‏ ریاست‏ جمهوری‏ سابق‏ پایان‏ یافته‏ و رئیس‏ جمهور جدید بر<br /> اثر موانعی‏ هنوز انتخاب‏ نشده‏، وظایف‏ ریاست‏ جمهوری‏ بر عهده‏ این‏ شوری‏ است‏.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ‎ و یکم ===<br /> در صورت‏ فوت‏، عزل‏، استعفاء، غیبت‏ یا بیماری‏ بیش‏ از<br /> دو ماه‏ رئیس‏ جمهور و یا در موردی‏ که‏ مدت‏ ریاست‏ جمهوری‏ پایان‏ یافته‏ و<br /> رئیس‏ جمهور جدید بر اثر موانعی‏ هنوز انتخاب‏ نشده‏ و یا امور دیگری‏ از این‏<br /> قبیل‏، معاون‏ اول‏ رئیس‏ جمهور یا موافقت‏ رهبری‏ اختیارات‏ و مسوولیتهای‏ وی‏ را<br /> بر عهده‏ می‏ گیرد و شورایی‏ متشکل‏ از رئیس‏ مجلس‏ و رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ و معاون‏<br /> اول‏ رئیس‏ جمهور موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکثر ظرف‏ مدت‏ پنجاه‏ روز رئیس‏<br /> جمهور جدید انتخاب‏ شود. در صورت‏ فوت‏ معاون‏ اول‏ و یا امور دیگری‏ که‏ مانع<br /> انجام‏ وظایف‏ وی‏ گردد و نیز در صورتی‏ که‏ رئیس‏ جمهور معاون‏ اول‏ نداشته‏ باشد<br /> مقام‏ رهبری‏ فرد دیگری‏ را به‏ جای‏ او منصوب‏ می‏ کند.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم:‏ در صورت‏ فوت‏، کنارگیری‏ یا بیماری‏<br /> بیش‏ از دو ماه‏ و عزل‏ رئیس‏ جمهور، یا موجبات‏ دیگری‏ از این‏ گونه‏، شورای‏<br /> موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکر ظرف‏ پنجاه‏ روز رئیس‏<br /> جمهور جدید انتخاب‏ شود و در این‏ مدت‏ وظایف‏ و اختیارات‏ ریاست‏ جمهوری‏ را جز<br /> در امر همه‏ پرسی‏ بر عهده‏ دارد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و دوم ===<br /> در مدتی‏ که‏ اختیارات‏ و مسوولیتهای‏ رئیس‏ جمهور بر عهده‏<br /> معاون‏ اول‏ یا فرد دیگری‏ است‏ که‏ به‏ موجب‏ اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم‏ منصوب‏ می‏<br /> گردد، وزراءء را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏ آنان‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز<br /> نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏ و یا امر همه‏ پرسی‏ اقدام‏ نمود.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و دوم‏: در مدتی‏ که‏ وظایف‏ رئیس‏ جمهور بر<br /> عهده‏ شورای‏ موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ است‏ دولت‏ را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏<br /> آن‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏<br /> اقدام‏ نمود.'' ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و سوم ===<br /> وزراء توسط رئیس‏ جمهور تعیین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد<br /> به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند. با تغییر مجلس‏، گرفتن‏ رای‏ اعتماد جدید برای‏ وزراءء<br /> لازم‏ نیست‏. تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏<br /> کند.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و سوم:‏ وزراءء به‏ پیشنهاد نخست‏ وزیر و<br /> تصویب‏ رئیس‏ جمهور معین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند.<br /> تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏ کند.''<br /> ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و چهارم ===<br /> ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با رئیس‏ جمهور است‏ که‏ بر کار<br /> وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏ تصمیم‏ های‏<br /> وزیران‏ و هیأت‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏<br /> را تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. در موارد اختلاف‏ نظر و یا تداخل‏ در وظایف‏<br /> قانونی‏ دستگا ه‏ های‏ دولتی‏ در صورتی‏ که‏ نیاز به‏ تفسیر یا تغییر قانون‏<br /> نداشته‏ باشد، تصمیم‏ هیأت‏ وزیران‏ که‏ به‏ پیشنهاد رئیس‏ جمهور اتخاذ می‏ شود<br /> لازم‏ الاجرا است‏. رئیس‏ جمهور در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏ هیأت‏ وزیران‏<br /> است‏.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و چهارم:‏ ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با نخست‏ وزیر<br /> است‏ که‏ بر کار وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏<br /> تصمیم‏ های‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏ را<br /> تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. نخست‏ وزیر در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏<br /> هیأت‏ وزیران‏ است‏.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و پنجم ===<br /> وزراء تا زمانی‏ که‏ عزل‏ نشده‏ اند و یا بر اثر استیضاح‏<br /> یا درخواست‏ رای‏ اعتماد، مجلس‏ به‏ آنها رای‏ عدم‏ اعتماد نداده‏ است‏ در سمت‏<br /> خود باقی‏ می‏ مانند. استعفای‏ هیأت‏ وزیران‏ یا هر یک‏ از آنان‏ به‏ رئیس‏ جمهور<br /> تسلیم‏ می شود و هیأت‏ وزیران‏ تا تعیین‏ دولت‏ جدید به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ خواهند<br /> داد. رئیس‏ جمهور می‏ تواند برای‏ وزارتخانه‏ هایی‏ که‏ وزیر ندارند حداکثر برای‏<br /> مدت‏ سه‏ ماه‏ سرپرست‏ تعیین‏ نماید.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و پنج‏: نخست‏ وزیر تا زمانی‏ که‏ مورد اعتماد مجلس‏<br /> است‏ در سمت‏ خود باقی‏ می‏ ماند. استعفای‏ دولت‏ به‏ رئیس‏ جمهور تسلیم‏ می‏ شود<br /> و تا تعیین‏ دولت‏ جدید نخست‏ وزیر به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏ دهد. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل یکصد و سی ششم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند وزراءء را عزل‏ کند و در این‏ صورت‏<br /> باید برای‏ وزیر یا وزیران‏ جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد، و در صورتی‏ که‏ پس‏<br /> از ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏ نیمی‏ از هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید باید مجدداً<br /> از مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ برای‏ هیأت‏ وزیران‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و ششم:‏ هر گاه‏ نخست‏ وزیر بخواهد وزیری‏ را عزل‏<br /> کند و وزیر دیگری‏ را به‏ جای‏ او برگزیند، باید این‏ عزل‏ و نصب‏ با تصویب‏ رئیس‏<br /> جمهور باشد و برای‏ وزیر جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد و در صورتی‏ که‏ پس‏ از<br /> ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏، نیمی‏ از اعضاءی‏ هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید دولت‏<br /> باید مجدداً از مجلس‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هفتم ===<br /> هر یک‏ از وزیران‏ مسوول‏ وظایف‏ خاص‏ خویش‏ در برابر<br /> رئیس‏ جمهور و مجلس‏ است‏ و در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.<br /> <br /> ‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هفتم‏: هر یک‏ از وزیران‏، مسوول‏ وظایف‏ خاص‏<br /> خویش‏ در برابر مجلس‏ است‏، ولی‏ در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هشتم ===<br /> علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا وزیری‏ مأمور<br /> تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود، هیأت‏ وزیران‏ حق‏ دارد برای‏<br /> انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏ اداری‏ به‏ وضع<br /> تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در حدود وظایف‏ خویش‏<br /> و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏ را دارد ولی‏ مفاد<br /> این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد. دولت‏ می‏ تواند تصویب‏<br /> برخی‏ از امور مربوط به‏ وظایف‏ خود را به‏ کمیسیونهای‏ مشتکل‏ از چند وزیر واگذار<br /> نماید. مصوبات‏ این‏ کمیسیونها در محدوده‏ قوانین‏ پس‏ از تأیید رئیس‏ جمهور لازم‏<br /> الاجرا است‏. تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏ های‏ دولت‏ و مصوبات‏ کمیسیونهای‏<br /> مذکور در این‏ اصل‏، ضمن‏ ابلاغ‏ برای‏ اجرا به‏ اطلاع‏ رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> اسلامی‏ می‏ رسد تا در صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏<br /> برای‏ تجدید نظر به‏ هیأت‏ وزیران‏ بفرستد.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هشتم‏: علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا<br /> وزیری‏ مأمور تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود هیأت‏ وزیران‏ حق‏<br /> دارد برای‏ انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏<br /> اداری‏ به‏ وضع تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در<br /> حدود وظایف‏ خویش‏ و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏<br /> را دارد، ولی‏ مفاد این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و نهم ===<br /> صلح‏ دعاوی‏ راجع به‏ اموال‏ عمومی‏ و دولتی‏ یا ارجاع‏ آن‏<br /> به‏ داوری‏ در هر مورد، موکول‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ است‏ و باید به‏ اطلاع‏<br /> مجلس‏ برسد. در مواردی‏ که‏ طرف‏ دعوی‏ خارجی‏ باشد و در موارد مهم‏ داخلی‏ باید<br /> به‏ تصویب‏ مجلس‏ نیز برسد. موارد مهم‏ را قانون‏ تعیین‏ می‏ کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهلم ===<br /> رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و معاونان‏ او و وزیران‏ در<br /> مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.<br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهلم‏: رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و نخست‏ وزیر و<br /> وزیران‏ در مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و یکم ===<br /> رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏ و کارمندان‏<br /> دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر نوع‏ شغل‏<br /> دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏ یا مؤسسات‏<br /> عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و مشاوره‏<br /> حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏ مختلف‏<br /> شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏ ممنوع‏ است‏.<br /> سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏، حکم‏ مستثنی‏ است‏.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و یکم:‏ رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و<br /> کارمندان‏ دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر<br /> نوع‏ شغل‏ دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏<br /> یا مؤسسات‏ عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و<br /> مشاوره‏ حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏<br /> مختلف‏ شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏<br /> ممنوع‏ است‏. سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏ حکم‏<br /> مستثنی‏ است‏. نخست‏ وزیر می‏ تواند در موارد ضرورت‏ به‏ طور موقت‏ تصدی‏ برخی‏ از<br /> وزارتخانه‏ ها را بپذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و دوم ===<br /> دارایی‏ رهبر، رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏<br /> و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از خدمت‏، توسط رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ رسیدگی‏<br /> می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏، افزایش‏ نیافته‏ باشد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و دوم‏: دارایی‏ رهبر یا اعضاءی‏ شورای‏<br /> رهبری‏، رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از<br /> خدمت‏، توسط دیوان‏ عالی‏ کشور رسیدگی‏ می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏ افزایش‏ نیافته‏<br /> باشد.''<br /> <br /> == مبحث دوم: ارتش و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ==<br /> === اصل‏ یکصد و چهل و سوم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ پاسداری‏ از استقلال‏ و<br /> تمامیت‏ ارضی‏ و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏ کشور را بر عهده‏ دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل وچهارم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ باید ارتشی‏ اسلامی‏<br /> باشد که‏ ارتشی‏ مکتبی‏ و مردمی‏ است‏ و باید افرادی‏ شایسته‏ را به‏ خدمت‏ بپذیرد<br /> که‏ به‏ اهداف‏ انقلاب‏ اسلامی‏ مؤمن‏ و در راه‏ تحقق‏ آن‏ فداکار باشند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و پنجم ===<br /> هیچ‏ فرد خارجی‏ به‏ عضویت‏ در ارتش‏ و نیروهای‏ انتظامی‏<br /> کشور پذیرفته‏ نمی‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و ششم ===<br /> استقرار هر گونه‏ پایگاه‏ نظامی‏ خارجی‏ در کشور هر چند<br /> به‏ عنوان‏ استفاده‏ های‏ صلح‏ آمیز باشد ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هفتم ===<br /> ‎‎‎‎‎دولت‏ باید در زمان‏ صلح‏ از افراد و تجهیزات‏ فنی‏<br /> ارتش‏ در کارهای‏ امدادی‏، آموزشی‏، تولیدی‏، و جهاد سازندگی‏، با رعایت‏ کامل‏<br /> موازین‏ عدل‏ اسلامی‏ استفاده‏ کند در حدی‏ که‏ به‏ آمادگی‏ رزمی‏ آسیبی‏ وارد<br /> نیاید.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هشتم ===<br /> ‎‎‎‎‎هر نوع‏ بهره‏ برداری‏ شخصی‏ از وسایل‏ و امکانات‏<br /> ارتش‏ و استفاده‏ شخصی‏ از افراد آنها به‏ صورت‏ گماشته‏، راننده‏ شخصی‏ و نظایر<br /> اینها ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و نهم ===<br /> ترفیع درجه‏ نظامیان‏ و سلب‏ آن‏ به‏ موجب‏ قانون‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاهم ===<br /> سپاه‏ پاسداران‏ انقلاب‏ اسلامی‏ که‏ در نخستین‏ روزهای‏<br /> پیروزی‏ این‏ انقلاب‏ تشکیل‏ شد، برای‏ ادامه‏ نقش‏ خود در نگهبانی‏ از انقلاب‏ و<br /> دستاوردهای‏ آن‏ پابرجا می‏ ماند. حدود وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ این‏ سپاه‏ در<br /> رابطه‏ با وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ نیروهای‏ مسلح‏ دیگر با تاکید بر همکاری‏ و<br /> هماهنگی‏ برادرانه‏ میان‏ آنها به‏ وسیله‏ قانون‏ تعیین‏ می‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاه و یکم ===<br /> به‏ حکم‏ آیه‏ کریمه‏ &quot;و اعدوا لهم‏ مااستطعتم‏ من‏ قوه‏<br /> و من‏ رباط الخیل‏ ترهبون‏ به‏ عدوالله‏ و عدوکم‏ و آخرین‏ من‏ دونهم‏ لا<br /> تعلمونهم‏ الله‏ یعلمهم‏&quot; دولت‏ موظف‏ است‏ برای‏ همه‏ افراد کشور برنامه‏ و<br /> امکانات‏ آموزش‏ نظامی‏ را بر طبق‏ موازین‏ اسلامی‏ فراهم‏ نماید، به‏ طوری‏ که‏<br /> همه‏ افراد همواره‏ توانایی‏ دفاع‏ مسلحانه‏ از کشور و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏<br /> ایران‏ را داشته‏ باشند، ولی‏ داشتن‏ اسلحه‏ باید با اجازه‏ مقامات‏ رسمی‏ باشد.<br /> <br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D9%86%D9%87%D9%85:_%D9%82%D9%88%D9%87_%D9%85%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=606 2025-12-12T12:25:19Z

<p>Mardom: /* اصل‏ یکصد و بیست و دوم */ نامگذاری شد و هماهنگی آن با فصل‌های قبلی شفاف شد.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> == مبحث اول - ریاست دولت و وزیران ==<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سیزدهم: جایگاه ریاست دولت ===<br /> رییس جمهور بالاترین مقام اجرایی کشور است و مسوولیت اجرای قانون اساسی و اداره قوه مجریه را جز در حوزه هایی که به نهادهای مستقل حاکمیتی سپرده شده است بر عهده دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهاردهم: شیوه‌ی انتخاب رییس دولت ===<br /> رییس جمهور توسط رای مجلس قانون‌گذاری انتخاب شده و پس از انتخاب، لازم است به تایید شاه برسد. برای مدت شش (۶) سال انتخاب می‌شود و تنها یک بار می تواند به صورت پیوسته دوباره انتخاب شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پانزدهم: شرایط لازم برای ریاست جمهوری ===<br /> ریاست جمهوری باید دارای تابعیت ایران، سابقه‌ی روشن مدیریتی، توان تصمیم‌گیری، امانت داری، حسن سابقه‌ی عمومی و پایبندی به قانون اساسی و اصول حکمرانی دموکراتیک باشد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و شانزدهم: معرفی نامزد و روند انتخاب ===<br /> نامزدهای ریاست جمهوری باید پیش از آغاز فرایند انتخاب، نامزدی خود را به صورت رسمی به مجلس قانون‌گذاری اعلام کنند. بررسی صلاحیت و معرفی نهایی نامزدها طبق قانون انجام می شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هفدهم: رای اعتماد مجلس و تایید شاه ===<br /> رییس جمهور با رای موافق دست کم هفتاد درصد (۷۰٪) اعضای مجلس قانونگذاری انتخاب می شود. پس از رای اعتماد مجلس، شاه با امضای خود حکم انتصاب رییس جمهور را صادر می کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هجدهم ===<br /> مسوولیت‏ نظارت‏ بر انتخابات‏ ریاست‏ جمهوری‏ طبق‏ اصل‏ نود و<br /> نهم‏ بر عهده‏ شورای‏ نگهبان‏ است‏ ولی‏ قبل‏ از تشکیل‏ نخستین‏ شورای‏ نگهبان‏ بر<br /> عهده‏ انجمن‏ نظارتی‏ است‏ که‏ قانون‏ تعیین‏ می‏ کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و نوزدهم: نظارت بر فرایند انتخاب ===<br /> نظارت بر فرایند انتخاب رییس جمهور بر عهده نهاد قانونی ناظر بر انتخابات و تصمیم های مجلس است که استقلال و بی‌طرفی ان باید تضمین شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیستم: زمان‌بندی انتخاب رییس‌جمهور ===<br /> رای گیری مجلس برای انتخاب رییس جمهور جدید باید دست کم یک ماه پیش از پایان دوره رییس جمهور پیشین انجام شود و تا اغاز دوره‌ی جدید، رییس جمهور پیشین وظایف خود را ادامه می‌دهد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و یکم: شرایط اضطراری در فرایند انتخاب ===<br /> در صورت فوت یا ناتوانی یکی از نامزدهای معرفی شده پیش از رای‌گیری مجلس، فرایند انتخاب طبق قانون به تعویق می‌افتد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و دوم: تعهد قانونی رییس‌جمهور ===<br /> رییس‌جمهور در برابر نمایندگان مردم تعهد می‌دهد که قانون اساسی را پاس بدارد از حقوق شهروندان حمایت کند از تمرکز قدرت پرهیز نماید و همه‌ی توان خود را در راه رفاه عمومی، آزادی‌های فردی، عدالت اجتماعی و استقلال کشور به کار گیرد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و سوم ===<br /> رئیس‏ جمهور موظف‏ است‏ مصوبات‏ مجلس‏ یا نتیجه‏ همه‏<br /> پرسی‏ را پس‏ از طی‏ مراحل‏ قانونی‏ و ابلاغ‏ به‏ وی‏ امضاء کند و برای‏ اجرا در<br /> اختیار مسوولان‏ بگذارد.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و چهارم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند برای‏ انجام‏ وظایف‏ قانونی‏ خود<br /> معاونانی‏ داشته‏ باشد. معاون‏ اول‏ رئیس‏ جمهور با موافقت‏ وی‏ اداره‏ هیأت‏<br /> وزیران‏ و مسوولیت‏ هماهنگی‏ سایر معاونتها را به‏ عهده‏ خواهد داشت‏.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و چهارم‏: رئیس‏ جمهور فردی‏ را برای‏ نخست‏<br /> وزیری‏ نامزد می‏ کند و پس‏ از کسب‏ رای‏ تمایل‏ از مجلس‏ شورای‏ ملی‏ حکم‏ نخست‏<br /> وزیری‏ برای‏ او صادر می‏ نماید.''<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و پنجم ===<br /> امضای‏ عهدنامه‏ ها، مقاوله‏ نامه‏ ها، موافقت‏ نامه‏ ها<br /> و قراردادهای‏ دولت‏ ایران‏ با سایر دولتها و همچنین‏ امضای‏ پیمان‏ های‏ مربوط<br /> به‏ اتحادیه‏ های‏ بین‏ المللی‏ پس‏ از تصویب‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ با رئیس‏<br /> جمهور یا نماینده‏ قانونی‏ او است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و ششم ===<br /> رئیس‏ جمهور مسوولیت‏ امور برنامه‏ و بودجه‏ و امور<br /> اداری‏ و استخدامی‏ کشور را مستقیماً بر عهده‏ دارد و می‏ تواند اداره‏ آنها را به‏<br /> عهده‏ دیگری‏ بگذارد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و ششم‏: تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏<br /> های‏ دولت‏ پس‏ از تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ به‏ اطلاع‏ رئیس‏ جمهور می‏ رسد و در<br /> صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏ برای‏ تجدید نظر به‏<br /> هیأت‏ وزیران‏ می‏ فرستد.''<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و هفتم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند در موارد خاص‏، بر حسب‏ ضرورت‏ با<br /> تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ نماینده‏، یا نمایندگان‏ ویژه‏ با اختیارات‏ مشخص‏ تعیین‏<br /> نماید. در این‏ موارد تصمیمات‏ نماینده‏ یا نمایندگان‏ مذکور در حکم‏ تصمیمات‏<br /> رئیس‏ جمهور و هیأت‏ وزیران‏ خواهد بود.<br /> <br /> ''‎‎‎‎‎‎اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و هفتم‏: هر گاه‏ رئیس‏ جمهور لازم‏ بداند<br /> جلسه‏ هیأت‏ وزیران‏ در حضور او به‏ ریاست‏ وی‏ تشکیل‏ می‏ شود.'' ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و هشتم ===<br /> سفیران‏ به‏ پیشنهاد وزیر امور خارجه‏ و تصویب‏<br /> رئیس‏ جمهور تعیین‏ می‏ شوند. رئیس‏ جمهور استوارنامه‏ سفیران‏ را امضا می‏ کند و<br /> استوارنامه‏ سفیران‏ کشورهای‏ دیگر را می‏ پذیرد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و هشتم‏: رئیس‏ جمهور استوارنامه‏ سفیران‏<br /> را امضا می‏ کند و استوارنامه‏ سفیران‏ کشورهای‏ دیگر را می‏ پذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و نهم ===<br /> اعطای‏ نشانهای‏ دولتی‏ با رئیس‏ جمهور است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ام ===<br /> رئیس‏ جمهور استعفای‏ خود را به‏ رهبر تقدیم‏ می‏ کند و تا<br /> زمانی‏ که‏ استعفای‏ او پذیرفته‏ نشده‏ است‏ به‏ انجام‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏<br /> دهد.<br /> ''<br /> اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ ام‏: در هنگام‏ غیبت‏ یا بیماری‏ رئیس‏ جمهور شورایی‏<br /> به‏ نام‏ شورای‏ موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ مرکب‏ از نخست‏ وزیر، رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> ملی‏ و رئیس‏ دیوان‏ عالی‏ کشور وظایف‏ او را انجام‏ می‏ دهد، مشروط بر این‏ که‏<br /> عذر رئیس‏ جمهور بیش‏ از دو ماه‏ ادامه‏ نیابد و نیز در مورد عزل‏ رئیس‏ جمهور یا<br /> در مواردی‏ که‏ مدت‏ ریاست‏ جمهوری‏ سابق‏ پایان‏ یافته‏ و رئیس‏ جمهور جدید بر<br /> اثر موانعی‏ هنوز انتخاب‏ نشده‏، وظایف‏ ریاست‏ جمهوری‏ بر عهده‏ این‏ شوری‏ است‏.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ‎ و یکم ===<br /> در صورت‏ فوت‏، عزل‏، استعفاء، غیبت‏ یا بیماری‏ بیش‏ از<br /> دو ماه‏ رئیس‏ جمهور و یا در موردی‏ که‏ مدت‏ ریاست‏ جمهوری‏ پایان‏ یافته‏ و<br /> رئیس‏ جمهور جدید بر اثر موانعی‏ هنوز انتخاب‏ نشده‏ و یا امور دیگری‏ از این‏<br /> قبیل‏، معاون‏ اول‏ رئیس‏ جمهور یا موافقت‏ رهبری‏ اختیارات‏ و مسوولیتهای‏ وی‏ را<br /> بر عهده‏ می‏ گیرد و شورایی‏ متشکل‏ از رئیس‏ مجلس‏ و رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ و معاون‏<br /> اول‏ رئیس‏ جمهور موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکثر ظرف‏ مدت‏ پنجاه‏ روز رئیس‏<br /> جمهور جدید انتخاب‏ شود. در صورت‏ فوت‏ معاون‏ اول‏ و یا امور دیگری‏ که‏ مانع<br /> انجام‏ وظایف‏ وی‏ گردد و نیز در صورتی‏ که‏ رئیس‏ جمهور معاون‏ اول‏ نداشته‏ باشد<br /> مقام‏ رهبری‏ فرد دیگری‏ را به‏ جای‏ او منصوب‏ می‏ کند.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم:‏ در صورت‏ فوت‏، کنارگیری‏ یا بیماری‏<br /> بیش‏ از دو ماه‏ و عزل‏ رئیس‏ جمهور، یا موجبات‏ دیگری‏ از این‏ گونه‏، شورای‏<br /> موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکر ظرف‏ پنجاه‏ روز رئیس‏<br /> جمهور جدید انتخاب‏ شود و در این‏ مدت‏ وظایف‏ و اختیارات‏ ریاست‏ جمهوری‏ را جز<br /> در امر همه‏ پرسی‏ بر عهده‏ دارد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و دوم ===<br /> در مدتی‏ که‏ اختیارات‏ و مسوولیتهای‏ رئیس‏ جمهور بر عهده‏<br /> معاون‏ اول‏ یا فرد دیگری‏ است‏ که‏ به‏ موجب‏ اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم‏ منصوب‏ می‏<br /> گردد، وزراءء را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏ آنان‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز<br /> نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏ و یا امر همه‏ پرسی‏ اقدام‏ نمود.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و دوم‏: در مدتی‏ که‏ وظایف‏ رئیس‏ جمهور بر<br /> عهده‏ شورای‏ موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ است‏ دولت‏ را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏<br /> آن‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏<br /> اقدام‏ نمود.'' ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و سوم ===<br /> وزراء توسط رئیس‏ جمهور تعیین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد<br /> به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند. با تغییر مجلس‏، گرفتن‏ رای‏ اعتماد جدید برای‏ وزراءء<br /> لازم‏ نیست‏. تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏<br /> کند.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و سوم:‏ وزراءء به‏ پیشنهاد نخست‏ وزیر و<br /> تصویب‏ رئیس‏ جمهور معین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند.<br /> تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏ کند.''<br /> ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و چهارم ===<br /> ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با رئیس‏ جمهور است‏ که‏ بر کار<br /> وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏ تصمیم‏ های‏<br /> وزیران‏ و هیأت‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏<br /> را تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. در موارد اختلاف‏ نظر و یا تداخل‏ در وظایف‏<br /> قانونی‏ دستگا ه‏ های‏ دولتی‏ در صورتی‏ که‏ نیاز به‏ تفسیر یا تغییر قانون‏<br /> نداشته‏ باشد، تصمیم‏ هیأت‏ وزیران‏ که‏ به‏ پیشنهاد رئیس‏ جمهور اتخاذ می‏ شود<br /> لازم‏ الاجرا است‏. رئیس‏ جمهور در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏ هیأت‏ وزیران‏<br /> است‏.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و چهارم:‏ ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با نخست‏ وزیر<br /> است‏ که‏ بر کار وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏<br /> تصمیم‏ های‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏ را<br /> تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. نخست‏ وزیر در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏<br /> هیأت‏ وزیران‏ است‏.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و پنجم ===<br /> وزراء تا زمانی‏ که‏ عزل‏ نشده‏ اند و یا بر اثر استیضاح‏<br /> یا درخواست‏ رای‏ اعتماد، مجلس‏ به‏ آنها رای‏ عدم‏ اعتماد نداده‏ است‏ در سمت‏<br /> خود باقی‏ می‏ مانند. استعفای‏ هیأت‏ وزیران‏ یا هر یک‏ از آنان‏ به‏ رئیس‏ جمهور<br /> تسلیم‏ می شود و هیأت‏ وزیران‏ تا تعیین‏ دولت‏ جدید به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ خواهند<br /> داد. رئیس‏ جمهور می‏ تواند برای‏ وزارتخانه‏ هایی‏ که‏ وزیر ندارند حداکثر برای‏<br /> مدت‏ سه‏ ماه‏ سرپرست‏ تعیین‏ نماید.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و پنج‏: نخست‏ وزیر تا زمانی‏ که‏ مورد اعتماد مجلس‏<br /> است‏ در سمت‏ خود باقی‏ می‏ ماند. استعفای‏ دولت‏ به‏ رئیس‏ جمهور تسلیم‏ می‏ شود<br /> و تا تعیین‏ دولت‏ جدید نخست‏ وزیر به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏ دهد. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل یکصد و سی ششم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند وزراءء را عزل‏ کند و در این‏ صورت‏<br /> باید برای‏ وزیر یا وزیران‏ جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد، و در صورتی‏ که‏ پس‏<br /> از ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏ نیمی‏ از هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید باید مجدداً<br /> از مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ برای‏ هیأت‏ وزیران‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و ششم:‏ هر گاه‏ نخست‏ وزیر بخواهد وزیری‏ را عزل‏<br /> کند و وزیر دیگری‏ را به‏ جای‏ او برگزیند، باید این‏ عزل‏ و نصب‏ با تصویب‏ رئیس‏<br /> جمهور باشد و برای‏ وزیر جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد و در صورتی‏ که‏ پس‏ از<br /> ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏، نیمی‏ از اعضاءی‏ هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید دولت‏<br /> باید مجدداً از مجلس‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هفتم ===<br /> هر یک‏ از وزیران‏ مسوول‏ وظایف‏ خاص‏ خویش‏ در برابر<br /> رئیس‏ جمهور و مجلس‏ است‏ و در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.<br /> <br /> ‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هفتم‏: هر یک‏ از وزیران‏، مسوول‏ وظایف‏ خاص‏<br /> خویش‏ در برابر مجلس‏ است‏، ولی‏ در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هشتم ===<br /> علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا وزیری‏ مأمور<br /> تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود، هیأت‏ وزیران‏ حق‏ دارد برای‏<br /> انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏ اداری‏ به‏ وضع<br /> تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در حدود وظایف‏ خویش‏<br /> و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏ را دارد ولی‏ مفاد<br /> این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد. دولت‏ می‏ تواند تصویب‏<br /> برخی‏ از امور مربوط به‏ وظایف‏ خود را به‏ کمیسیونهای‏ مشتکل‏ از چند وزیر واگذار<br /> نماید. مصوبات‏ این‏ کمیسیونها در محدوده‏ قوانین‏ پس‏ از تأیید رئیس‏ جمهور لازم‏<br /> الاجرا است‏. تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏ های‏ دولت‏ و مصوبات‏ کمیسیونهای‏<br /> مذکور در این‏ اصل‏، ضمن‏ ابلاغ‏ برای‏ اجرا به‏ اطلاع‏ رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> اسلامی‏ می‏ رسد تا در صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏<br /> برای‏ تجدید نظر به‏ هیأت‏ وزیران‏ بفرستد.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هشتم‏: علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا<br /> وزیری‏ مأمور تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود هیأت‏ وزیران‏ حق‏<br /> دارد برای‏ انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏<br /> اداری‏ به‏ وضع تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در<br /> حدود وظایف‏ خویش‏ و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏<br /> را دارد، ولی‏ مفاد این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و نهم ===<br /> صلح‏ دعاوی‏ راجع به‏ اموال‏ عمومی‏ و دولتی‏ یا ارجاع‏ آن‏<br /> به‏ داوری‏ در هر مورد، موکول‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ است‏ و باید به‏ اطلاع‏<br /> مجلس‏ برسد. در مواردی‏ که‏ طرف‏ دعوی‏ خارجی‏ باشد و در موارد مهم‏ داخلی‏ باید<br /> به‏ تصویب‏ مجلس‏ نیز برسد. موارد مهم‏ را قانون‏ تعیین‏ می‏ کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهلم ===<br /> رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و معاونان‏ او و وزیران‏ در<br /> مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.<br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهلم‏: رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و نخست‏ وزیر و<br /> وزیران‏ در مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و یکم ===<br /> رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏ و کارمندان‏<br /> دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر نوع‏ شغل‏<br /> دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏ یا مؤسسات‏<br /> عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و مشاوره‏<br /> حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏ مختلف‏<br /> شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏ ممنوع‏ است‏.<br /> سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏، حکم‏ مستثنی‏ است‏.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و یکم:‏ رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و<br /> کارمندان‏ دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر<br /> نوع‏ شغل‏ دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏<br /> یا مؤسسات‏ عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و<br /> مشاوره‏ حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏<br /> مختلف‏ شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏<br /> ممنوع‏ است‏. سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏ حکم‏<br /> مستثنی‏ است‏. نخست‏ وزیر می‏ تواند در موارد ضرورت‏ به‏ طور موقت‏ تصدی‏ برخی‏ از<br /> وزارتخانه‏ ها را بپذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و دوم ===<br /> دارایی‏ رهبر، رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏<br /> و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از خدمت‏، توسط رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ رسیدگی‏<br /> می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏، افزایش‏ نیافته‏ باشد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و دوم‏: دارایی‏ رهبر یا اعضاءی‏ شورای‏<br /> رهبری‏، رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از<br /> خدمت‏، توسط دیوان‏ عالی‏ کشور رسیدگی‏ می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏ افزایش‏ نیافته‏<br /> باشد.''<br /> <br /> == مبحث دوم: ارتش و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ==<br /> === اصل‏ یکصد و چهل و سوم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ پاسداری‏ از استقلال‏ و<br /> تمامیت‏ ارضی‏ و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏ کشور را بر عهده‏ دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل وچهارم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ باید ارتشی‏ اسلامی‏<br /> باشد که‏ ارتشی‏ مکتبی‏ و مردمی‏ است‏ و باید افرادی‏ شایسته‏ را به‏ خدمت‏ بپذیرد<br /> که‏ به‏ اهداف‏ انقلاب‏ اسلامی‏ مؤمن‏ و در راه‏ تحقق‏ آن‏ فداکار باشند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و پنجم ===<br /> هیچ‏ فرد خارجی‏ به‏ عضویت‏ در ارتش‏ و نیروهای‏ انتظامی‏<br /> کشور پذیرفته‏ نمی‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و ششم ===<br /> استقرار هر گونه‏ پایگاه‏ نظامی‏ خارجی‏ در کشور هر چند<br /> به‏ عنوان‏ استفاده‏ های‏ صلح‏ آمیز باشد ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هفتم ===<br /> ‎‎‎‎‎دولت‏ باید در زمان‏ صلح‏ از افراد و تجهیزات‏ فنی‏<br /> ارتش‏ در کارهای‏ امدادی‏، آموزشی‏، تولیدی‏، و جهاد سازندگی‏، با رعایت‏ کامل‏<br /> موازین‏ عدل‏ اسلامی‏ استفاده‏ کند در حدی‏ که‏ به‏ آمادگی‏ رزمی‏ آسیبی‏ وارد<br /> نیاید.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هشتم ===<br /> ‎‎‎‎‎هر نوع‏ بهره‏ برداری‏ شخصی‏ از وسایل‏ و امکانات‏<br /> ارتش‏ و استفاده‏ شخصی‏ از افراد آنها به‏ صورت‏ گماشته‏، راننده‏ شخصی‏ و نظایر<br /> اینها ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و نهم ===<br /> ترفیع درجه‏ نظامیان‏ و سلب‏ آن‏ به‏ موجب‏ قانون‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاهم ===<br /> سپاه‏ پاسداران‏ انقلاب‏ اسلامی‏ که‏ در نخستین‏ روزهای‏<br /> پیروزی‏ این‏ انقلاب‏ تشکیل‏ شد، برای‏ ادامه‏ نقش‏ خود در نگهبانی‏ از انقلاب‏ و<br /> دستاوردهای‏ آن‏ پابرجا می‏ ماند. حدود وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ این‏ سپاه‏ در<br /> رابطه‏ با وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ نیروهای‏ مسلح‏ دیگر با تاکید بر همکاری‏ و<br /> هماهنگی‏ برادرانه‏ میان‏ آنها به‏ وسیله‏ قانون‏ تعیین‏ می‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاه و یکم ===<br /> به‏ حکم‏ آیه‏ کریمه‏ &quot;و اعدوا لهم‏ مااستطعتم‏ من‏ قوه‏<br /> و من‏ رباط الخیل‏ ترهبون‏ به‏ عدوالله‏ و عدوکم‏ و آخرین‏ من‏ دونهم‏ لا<br /> تعلمونهم‏ الله‏ یعلمهم‏&quot; دولت‏ موظف‏ است‏ برای‏ همه‏ افراد کشور برنامه‏ و<br /> امکانات‏ آموزش‏ نظامی‏ را بر طبق‏ موازین‏ اسلامی‏ فراهم‏ نماید، به‏ طوری‏ که‏<br /> همه‏ افراد همواره‏ توانایی‏ دفاع‏ مسلحانه‏ از کشور و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏<br /> ایران‏ را داشته‏ باشند، ولی‏ داشتن‏ اسلحه‏ باید با اجازه‏ مقامات‏ رسمی‏ باشد.<br /> <br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D9%86%D9%87%D9%85:_%D9%82%D9%88%D9%87_%D9%85%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=605 2025-12-12T12:23:52Z

<p>Mardom: /* اصل‏ یکصد و بیست و یکم */ نامگذاری شد. کوتاه شد. مفهوم و شفاف شد.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> == مبحث اول - ریاست دولت و وزیران ==<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سیزدهم: جایگاه ریاست دولت ===<br /> رییس جمهور بالاترین مقام اجرایی کشور است و مسوولیت اجرای قانون اساسی و اداره قوه مجریه را جز در حوزه هایی که به نهادهای مستقل حاکمیتی سپرده شده است بر عهده دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهاردهم: شیوه‌ی انتخاب رییس دولت ===<br /> رییس جمهور توسط رای مجلس قانون‌گذاری انتخاب شده و پس از انتخاب، لازم است به تایید شاه برسد. برای مدت شش (۶) سال انتخاب می‌شود و تنها یک بار می تواند به صورت پیوسته دوباره انتخاب شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پانزدهم: شرایط لازم برای ریاست جمهوری ===<br /> ریاست جمهوری باید دارای تابعیت ایران، سابقه‌ی روشن مدیریتی، توان تصمیم‌گیری، امانت داری، حسن سابقه‌ی عمومی و پایبندی به قانون اساسی و اصول حکمرانی دموکراتیک باشد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و شانزدهم: معرفی نامزد و روند انتخاب ===<br /> نامزدهای ریاست جمهوری باید پیش از آغاز فرایند انتخاب، نامزدی خود را به صورت رسمی به مجلس قانون‌گذاری اعلام کنند. بررسی صلاحیت و معرفی نهایی نامزدها طبق قانون انجام می شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هفدهم: رای اعتماد مجلس و تایید شاه ===<br /> رییس جمهور با رای موافق دست کم هفتاد درصد (۷۰٪) اعضای مجلس قانونگذاری انتخاب می شود. پس از رای اعتماد مجلس، شاه با امضای خود حکم انتصاب رییس جمهور را صادر می کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هجدهم ===<br /> مسوولیت‏ نظارت‏ بر انتخابات‏ ریاست‏ جمهوری‏ طبق‏ اصل‏ نود و<br /> نهم‏ بر عهده‏ شورای‏ نگهبان‏ است‏ ولی‏ قبل‏ از تشکیل‏ نخستین‏ شورای‏ نگهبان‏ بر<br /> عهده‏ انجمن‏ نظارتی‏ است‏ که‏ قانون‏ تعیین‏ می‏ کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و نوزدهم: نظارت بر فرایند انتخاب ===<br /> نظارت بر فرایند انتخاب رییس جمهور بر عهده نهاد قانونی ناظر بر انتخابات و تصمیم های مجلس است که استقلال و بی‌طرفی ان باید تضمین شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیستم: زمان‌بندی انتخاب رییس‌جمهور ===<br /> رای گیری مجلس برای انتخاب رییس جمهور جدید باید دست کم یک ماه پیش از پایان دوره رییس جمهور پیشین انجام شود و تا اغاز دوره‌ی جدید، رییس جمهور پیشین وظایف خود را ادامه می‌دهد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و یکم: شرایط اضطراری در فرایند انتخاب ===<br /> در صورت فوت یا ناتوانی یکی از نامزدهای معرفی شده پیش از رای‌گیری مجلس، فرایند انتخاب طبق قانون به تعویق می‌افتد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و دوم ===<br /> رئیس‏ جمهور در حدود اختیارات‏ و وظایفی‏ که‏ به‏ موجب‏<br /> قانون‏ اساسی‏ و یا قوانین‏ عادی‏ به‏ عهده‏ دارد در برابر ملت‏ و رهبر و مجلس‏<br /> شورای‏ اسلامی‏ مسوول‏ است‏.<br /> ''<br /> اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و دوم‏: رئیس‏ جمهور در حدود اختیارات‏ و وظایف‏<br /> خویش‏ در برابر ملت‏ مسوول‏ است‏، نحوه‏ رسیدگی‏ به‏ تخلف‏ از این‏ مسوولیت‏ را<br /> قانون‏ معین‏ می‏ کند. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و سوم ===<br /> رئیس‏ جمهور موظف‏ است‏ مصوبات‏ مجلس‏ یا نتیجه‏ همه‏<br /> پرسی‏ را پس‏ از طی‏ مراحل‏ قانونی‏ و ابلاغ‏ به‏ وی‏ امضاء کند و برای‏ اجرا در<br /> اختیار مسوولان‏ بگذارد.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و چهارم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند برای‏ انجام‏ وظایف‏ قانونی‏ خود<br /> معاونانی‏ داشته‏ باشد. معاون‏ اول‏ رئیس‏ جمهور با موافقت‏ وی‏ اداره‏ هیأت‏<br /> وزیران‏ و مسوولیت‏ هماهنگی‏ سایر معاونتها را به‏ عهده‏ خواهد داشت‏.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و چهارم‏: رئیس‏ جمهور فردی‏ را برای‏ نخست‏<br /> وزیری‏ نامزد می‏ کند و پس‏ از کسب‏ رای‏ تمایل‏ از مجلس‏ شورای‏ ملی‏ حکم‏ نخست‏<br /> وزیری‏ برای‏ او صادر می‏ نماید.''<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و پنجم ===<br /> امضای‏ عهدنامه‏ ها، مقاوله‏ نامه‏ ها، موافقت‏ نامه‏ ها<br /> و قراردادهای‏ دولت‏ ایران‏ با سایر دولتها و همچنین‏ امضای‏ پیمان‏ های‏ مربوط<br /> به‏ اتحادیه‏ های‏ بین‏ المللی‏ پس‏ از تصویب‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ با رئیس‏<br /> جمهور یا نماینده‏ قانونی‏ او است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و ششم ===<br /> رئیس‏ جمهور مسوولیت‏ امور برنامه‏ و بودجه‏ و امور<br /> اداری‏ و استخدامی‏ کشور را مستقیماً بر عهده‏ دارد و می‏ تواند اداره‏ آنها را به‏<br /> عهده‏ دیگری‏ بگذارد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و ششم‏: تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏<br /> های‏ دولت‏ پس‏ از تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ به‏ اطلاع‏ رئیس‏ جمهور می‏ رسد و در<br /> صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏ برای‏ تجدید نظر به‏<br /> هیأت‏ وزیران‏ می‏ فرستد.''<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و هفتم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند در موارد خاص‏، بر حسب‏ ضرورت‏ با<br /> تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ نماینده‏، یا نمایندگان‏ ویژه‏ با اختیارات‏ مشخص‏ تعیین‏<br /> نماید. در این‏ موارد تصمیمات‏ نماینده‏ یا نمایندگان‏ مذکور در حکم‏ تصمیمات‏<br /> رئیس‏ جمهور و هیأت‏ وزیران‏ خواهد بود.<br /> <br /> ''‎‎‎‎‎‎اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و هفتم‏: هر گاه‏ رئیس‏ جمهور لازم‏ بداند<br /> جلسه‏ هیأت‏ وزیران‏ در حضور او به‏ ریاست‏ وی‏ تشکیل‏ می‏ شود.'' ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و هشتم ===<br /> سفیران‏ به‏ پیشنهاد وزیر امور خارجه‏ و تصویب‏<br /> رئیس‏ جمهور تعیین‏ می‏ شوند. رئیس‏ جمهور استوارنامه‏ سفیران‏ را امضا می‏ کند و<br /> استوارنامه‏ سفیران‏ کشورهای‏ دیگر را می‏ پذیرد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و هشتم‏: رئیس‏ جمهور استوارنامه‏ سفیران‏<br /> را امضا می‏ کند و استوارنامه‏ سفیران‏ کشورهای‏ دیگر را می‏ پذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و نهم ===<br /> اعطای‏ نشانهای‏ دولتی‏ با رئیس‏ جمهور است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ام ===<br /> رئیس‏ جمهور استعفای‏ خود را به‏ رهبر تقدیم‏ می‏ کند و تا<br /> زمانی‏ که‏ استعفای‏ او پذیرفته‏ نشده‏ است‏ به‏ انجام‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏<br /> دهد.<br /> ''<br /> اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ ام‏: در هنگام‏ غیبت‏ یا بیماری‏ رئیس‏ جمهور شورایی‏<br /> به‏ نام‏ شورای‏ موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ مرکب‏ از نخست‏ وزیر، رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> ملی‏ و رئیس‏ دیوان‏ عالی‏ کشور وظایف‏ او را انجام‏ می‏ دهد، مشروط بر این‏ که‏<br /> عذر رئیس‏ جمهور بیش‏ از دو ماه‏ ادامه‏ نیابد و نیز در مورد عزل‏ رئیس‏ جمهور یا<br /> در مواردی‏ که‏ مدت‏ ریاست‏ جمهوری‏ سابق‏ پایان‏ یافته‏ و رئیس‏ جمهور جدید بر<br /> اثر موانعی‏ هنوز انتخاب‏ نشده‏، وظایف‏ ریاست‏ جمهوری‏ بر عهده‏ این‏ شوری‏ است‏.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ‎ و یکم ===<br /> در صورت‏ فوت‏، عزل‏، استعفاء، غیبت‏ یا بیماری‏ بیش‏ از<br /> دو ماه‏ رئیس‏ جمهور و یا در موردی‏ که‏ مدت‏ ریاست‏ جمهوری‏ پایان‏ یافته‏ و<br /> رئیس‏ جمهور جدید بر اثر موانعی‏ هنوز انتخاب‏ نشده‏ و یا امور دیگری‏ از این‏<br /> قبیل‏، معاون‏ اول‏ رئیس‏ جمهور یا موافقت‏ رهبری‏ اختیارات‏ و مسوولیتهای‏ وی‏ را<br /> بر عهده‏ می‏ گیرد و شورایی‏ متشکل‏ از رئیس‏ مجلس‏ و رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ و معاون‏<br /> اول‏ رئیس‏ جمهور موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکثر ظرف‏ مدت‏ پنجاه‏ روز رئیس‏<br /> جمهور جدید انتخاب‏ شود. در صورت‏ فوت‏ معاون‏ اول‏ و یا امور دیگری‏ که‏ مانع<br /> انجام‏ وظایف‏ وی‏ گردد و نیز در صورتی‏ که‏ رئیس‏ جمهور معاون‏ اول‏ نداشته‏ باشد<br /> مقام‏ رهبری‏ فرد دیگری‏ را به‏ جای‏ او منصوب‏ می‏ کند.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم:‏ در صورت‏ فوت‏، کنارگیری‏ یا بیماری‏<br /> بیش‏ از دو ماه‏ و عزل‏ رئیس‏ جمهور، یا موجبات‏ دیگری‏ از این‏ گونه‏، شورای‏<br /> موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکر ظرف‏ پنجاه‏ روز رئیس‏<br /> جمهور جدید انتخاب‏ شود و در این‏ مدت‏ وظایف‏ و اختیارات‏ ریاست‏ جمهوری‏ را جز<br /> در امر همه‏ پرسی‏ بر عهده‏ دارد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و دوم ===<br /> در مدتی‏ که‏ اختیارات‏ و مسوولیتهای‏ رئیس‏ جمهور بر عهده‏<br /> معاون‏ اول‏ یا فرد دیگری‏ است‏ که‏ به‏ موجب‏ اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم‏ منصوب‏ می‏<br /> گردد، وزراءء را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏ آنان‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز<br /> نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏ و یا امر همه‏ پرسی‏ اقدام‏ نمود.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و دوم‏: در مدتی‏ که‏ وظایف‏ رئیس‏ جمهور بر<br /> عهده‏ شورای‏ موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ است‏ دولت‏ را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏<br /> آن‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏<br /> اقدام‏ نمود.'' ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و سوم ===<br /> وزراء توسط رئیس‏ جمهور تعیین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد<br /> به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند. با تغییر مجلس‏، گرفتن‏ رای‏ اعتماد جدید برای‏ وزراءء<br /> لازم‏ نیست‏. تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏<br /> کند.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و سوم:‏ وزراءء به‏ پیشنهاد نخست‏ وزیر و<br /> تصویب‏ رئیس‏ جمهور معین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند.<br /> تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏ کند.''<br /> ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و چهارم ===<br /> ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با رئیس‏ جمهور است‏ که‏ بر کار<br /> وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏ تصمیم‏ های‏<br /> وزیران‏ و هیأت‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏<br /> را تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. در موارد اختلاف‏ نظر و یا تداخل‏ در وظایف‏<br /> قانونی‏ دستگا ه‏ های‏ دولتی‏ در صورتی‏ که‏ نیاز به‏ تفسیر یا تغییر قانون‏<br /> نداشته‏ باشد، تصمیم‏ هیأت‏ وزیران‏ که‏ به‏ پیشنهاد رئیس‏ جمهور اتخاذ می‏ شود<br /> لازم‏ الاجرا است‏. رئیس‏ جمهور در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏ هیأت‏ وزیران‏<br /> است‏.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و چهارم:‏ ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با نخست‏ وزیر<br /> است‏ که‏ بر کار وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏<br /> تصمیم‏ های‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏ را<br /> تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. نخست‏ وزیر در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏<br /> هیأت‏ وزیران‏ است‏.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و پنجم ===<br /> وزراء تا زمانی‏ که‏ عزل‏ نشده‏ اند و یا بر اثر استیضاح‏<br /> یا درخواست‏ رای‏ اعتماد، مجلس‏ به‏ آنها رای‏ عدم‏ اعتماد نداده‏ است‏ در سمت‏<br /> خود باقی‏ می‏ مانند. استعفای‏ هیأت‏ وزیران‏ یا هر یک‏ از آنان‏ به‏ رئیس‏ جمهور<br /> تسلیم‏ می شود و هیأت‏ وزیران‏ تا تعیین‏ دولت‏ جدید به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ خواهند<br /> داد. رئیس‏ جمهور می‏ تواند برای‏ وزارتخانه‏ هایی‏ که‏ وزیر ندارند حداکثر برای‏<br /> مدت‏ سه‏ ماه‏ سرپرست‏ تعیین‏ نماید.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و پنج‏: نخست‏ وزیر تا زمانی‏ که‏ مورد اعتماد مجلس‏<br /> است‏ در سمت‏ خود باقی‏ می‏ ماند. استعفای‏ دولت‏ به‏ رئیس‏ جمهور تسلیم‏ می‏ شود<br /> و تا تعیین‏ دولت‏ جدید نخست‏ وزیر به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏ دهد. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل یکصد و سی ششم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند وزراءء را عزل‏ کند و در این‏ صورت‏<br /> باید برای‏ وزیر یا وزیران‏ جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد، و در صورتی‏ که‏ پس‏<br /> از ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏ نیمی‏ از هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید باید مجدداً<br /> از مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ برای‏ هیأت‏ وزیران‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و ششم:‏ هر گاه‏ نخست‏ وزیر بخواهد وزیری‏ را عزل‏<br /> کند و وزیر دیگری‏ را به‏ جای‏ او برگزیند، باید این‏ عزل‏ و نصب‏ با تصویب‏ رئیس‏<br /> جمهور باشد و برای‏ وزیر جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد و در صورتی‏ که‏ پس‏ از<br /> ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏، نیمی‏ از اعضاءی‏ هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید دولت‏<br /> باید مجدداً از مجلس‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هفتم ===<br /> هر یک‏ از وزیران‏ مسوول‏ وظایف‏ خاص‏ خویش‏ در برابر<br /> رئیس‏ جمهور و مجلس‏ است‏ و در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.<br /> <br /> ‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هفتم‏: هر یک‏ از وزیران‏، مسوول‏ وظایف‏ خاص‏<br /> خویش‏ در برابر مجلس‏ است‏، ولی‏ در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هشتم ===<br /> علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا وزیری‏ مأمور<br /> تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود، هیأت‏ وزیران‏ حق‏ دارد برای‏<br /> انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏ اداری‏ به‏ وضع<br /> تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در حدود وظایف‏ خویش‏<br /> و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏ را دارد ولی‏ مفاد<br /> این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد. دولت‏ می‏ تواند تصویب‏<br /> برخی‏ از امور مربوط به‏ وظایف‏ خود را به‏ کمیسیونهای‏ مشتکل‏ از چند وزیر واگذار<br /> نماید. مصوبات‏ این‏ کمیسیونها در محدوده‏ قوانین‏ پس‏ از تأیید رئیس‏ جمهور لازم‏<br /> الاجرا است‏. تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏ های‏ دولت‏ و مصوبات‏ کمیسیونهای‏<br /> مذکور در این‏ اصل‏، ضمن‏ ابلاغ‏ برای‏ اجرا به‏ اطلاع‏ رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> اسلامی‏ می‏ رسد تا در صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏<br /> برای‏ تجدید نظر به‏ هیأت‏ وزیران‏ بفرستد.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هشتم‏: علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا<br /> وزیری‏ مأمور تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود هیأت‏ وزیران‏ حق‏<br /> دارد برای‏ انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏<br /> اداری‏ به‏ وضع تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در<br /> حدود وظایف‏ خویش‏ و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏<br /> را دارد، ولی‏ مفاد این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و نهم ===<br /> صلح‏ دعاوی‏ راجع به‏ اموال‏ عمومی‏ و دولتی‏ یا ارجاع‏ آن‏<br /> به‏ داوری‏ در هر مورد، موکول‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ است‏ و باید به‏ اطلاع‏<br /> مجلس‏ برسد. در مواردی‏ که‏ طرف‏ دعوی‏ خارجی‏ باشد و در موارد مهم‏ داخلی‏ باید<br /> به‏ تصویب‏ مجلس‏ نیز برسد. موارد مهم‏ را قانون‏ تعیین‏ می‏ کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهلم ===<br /> رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و معاونان‏ او و وزیران‏ در<br /> مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.<br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهلم‏: رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و نخست‏ وزیر و<br /> وزیران‏ در مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و یکم ===<br /> رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏ و کارمندان‏<br /> دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر نوع‏ شغل‏<br /> دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏ یا مؤسسات‏<br /> عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و مشاوره‏<br /> حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏ مختلف‏<br /> شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏ ممنوع‏ است‏.<br /> سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏، حکم‏ مستثنی‏ است‏.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و یکم:‏ رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و<br /> کارمندان‏ دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر<br /> نوع‏ شغل‏ دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏<br /> یا مؤسسات‏ عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و<br /> مشاوره‏ حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏<br /> مختلف‏ شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏<br /> ممنوع‏ است‏. سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏ حکم‏<br /> مستثنی‏ است‏. نخست‏ وزیر می‏ تواند در موارد ضرورت‏ به‏ طور موقت‏ تصدی‏ برخی‏ از<br /> وزارتخانه‏ ها را بپذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و دوم ===<br /> دارایی‏ رهبر، رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏<br /> و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از خدمت‏، توسط رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ رسیدگی‏<br /> می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏، افزایش‏ نیافته‏ باشد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و دوم‏: دارایی‏ رهبر یا اعضاءی‏ شورای‏<br /> رهبری‏، رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از<br /> خدمت‏، توسط دیوان‏ عالی‏ کشور رسیدگی‏ می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏ افزایش‏ نیافته‏<br /> باشد.''<br /> <br /> == مبحث دوم: ارتش و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ==<br /> === اصل‏ یکصد و چهل و سوم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ پاسداری‏ از استقلال‏ و<br /> تمامیت‏ ارضی‏ و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏ کشور را بر عهده‏ دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل وچهارم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ باید ارتشی‏ اسلامی‏<br /> باشد که‏ ارتشی‏ مکتبی‏ و مردمی‏ است‏ و باید افرادی‏ شایسته‏ را به‏ خدمت‏ بپذیرد<br /> که‏ به‏ اهداف‏ انقلاب‏ اسلامی‏ مؤمن‏ و در راه‏ تحقق‏ آن‏ فداکار باشند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و پنجم ===<br /> هیچ‏ فرد خارجی‏ به‏ عضویت‏ در ارتش‏ و نیروهای‏ انتظامی‏<br /> کشور پذیرفته‏ نمی‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و ششم ===<br /> استقرار هر گونه‏ پایگاه‏ نظامی‏ خارجی‏ در کشور هر چند<br /> به‏ عنوان‏ استفاده‏ های‏ صلح‏ آمیز باشد ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هفتم ===<br /> ‎‎‎‎‎دولت‏ باید در زمان‏ صلح‏ از افراد و تجهیزات‏ فنی‏<br /> ارتش‏ در کارهای‏ امدادی‏، آموزشی‏، تولیدی‏، و جهاد سازندگی‏، با رعایت‏ کامل‏<br /> موازین‏ عدل‏ اسلامی‏ استفاده‏ کند در حدی‏ که‏ به‏ آمادگی‏ رزمی‏ آسیبی‏ وارد<br /> نیاید.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هشتم ===<br /> ‎‎‎‎‎هر نوع‏ بهره‏ برداری‏ شخصی‏ از وسایل‏ و امکانات‏<br /> ارتش‏ و استفاده‏ شخصی‏ از افراد آنها به‏ صورت‏ گماشته‏، راننده‏ شخصی‏ و نظایر<br /> اینها ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و نهم ===<br /> ترفیع درجه‏ نظامیان‏ و سلب‏ آن‏ به‏ موجب‏ قانون‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاهم ===<br /> سپاه‏ پاسداران‏ انقلاب‏ اسلامی‏ که‏ در نخستین‏ روزهای‏<br /> پیروزی‏ این‏ انقلاب‏ تشکیل‏ شد، برای‏ ادامه‏ نقش‏ خود در نگهبانی‏ از انقلاب‏ و<br /> دستاوردهای‏ آن‏ پابرجا می‏ ماند. حدود وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ این‏ سپاه‏ در<br /> رابطه‏ با وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ نیروهای‏ مسلح‏ دیگر با تاکید بر همکاری‏ و<br /> هماهنگی‏ برادرانه‏ میان‏ آنها به‏ وسیله‏ قانون‏ تعیین‏ می‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاه و یکم ===<br /> به‏ حکم‏ آیه‏ کریمه‏ &quot;و اعدوا لهم‏ مااستطعتم‏ من‏ قوه‏<br /> و من‏ رباط الخیل‏ ترهبون‏ به‏ عدوالله‏ و عدوکم‏ و آخرین‏ من‏ دونهم‏ لا<br /> تعلمونهم‏ الله‏ یعلمهم‏&quot; دولت‏ موظف‏ است‏ برای‏ همه‏ افراد کشور برنامه‏ و<br /> امکانات‏ آموزش‏ نظامی‏ را بر طبق‏ موازین‏ اسلامی‏ فراهم‏ نماید، به‏ طوری‏ که‏<br /> همه‏ افراد همواره‏ توانایی‏ دفاع‏ مسلحانه‏ از کشور و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏<br /> ایران‏ را داشته‏ باشند، ولی‏ داشتن‏ اسلحه‏ باید با اجازه‏ مقامات‏ رسمی‏ باشد.<br /> <br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D9%86%D9%87%D9%85:_%D9%82%D9%88%D9%87_%D9%85%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=604 2025-12-12T12:21:07Z

<p>Mardom: /* اصل‏ یکصد و بیستم */ نامگذاری شد. کوتاه شد. مفهوم و شفاف شد و قید مذهبی آن حذف شد.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> == مبحث اول - ریاست دولت و وزیران ==<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سیزدهم: جایگاه ریاست دولت ===<br /> رییس جمهور بالاترین مقام اجرایی کشور است و مسوولیت اجرای قانون اساسی و اداره قوه مجریه را جز در حوزه هایی که به نهادهای مستقل حاکمیتی سپرده شده است بر عهده دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهاردهم: شیوه‌ی انتخاب رییس دولت ===<br /> رییس جمهور توسط رای مجلس قانون‌گذاری انتخاب شده و پس از انتخاب، لازم است به تایید شاه برسد. برای مدت شش (۶) سال انتخاب می‌شود و تنها یک بار می تواند به صورت پیوسته دوباره انتخاب شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پانزدهم: شرایط لازم برای ریاست جمهوری ===<br /> ریاست جمهوری باید دارای تابعیت ایران، سابقه‌ی روشن مدیریتی، توان تصمیم‌گیری، امانت داری، حسن سابقه‌ی عمومی و پایبندی به قانون اساسی و اصول حکمرانی دموکراتیک باشد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و شانزدهم: معرفی نامزد و روند انتخاب ===<br /> نامزدهای ریاست جمهوری باید پیش از آغاز فرایند انتخاب، نامزدی خود را به صورت رسمی به مجلس قانون‌گذاری اعلام کنند. بررسی صلاحیت و معرفی نهایی نامزدها طبق قانون انجام می شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هفدهم: رای اعتماد مجلس و تایید شاه ===<br /> رییس جمهور با رای موافق دست کم هفتاد درصد (۷۰٪) اعضای مجلس قانونگذاری انتخاب می شود. پس از رای اعتماد مجلس، شاه با امضای خود حکم انتصاب رییس جمهور را صادر می کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هجدهم ===<br /> مسوولیت‏ نظارت‏ بر انتخابات‏ ریاست‏ جمهوری‏ طبق‏ اصل‏ نود و<br /> نهم‏ بر عهده‏ شورای‏ نگهبان‏ است‏ ولی‏ قبل‏ از تشکیل‏ نخستین‏ شورای‏ نگهبان‏ بر<br /> عهده‏ انجمن‏ نظارتی‏ است‏ که‏ قانون‏ تعیین‏ می‏ کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و نوزدهم: نظارت بر فرایند انتخاب ===<br /> نظارت بر فرایند انتخاب رییس جمهور بر عهده نهاد قانونی ناظر بر انتخابات و تصمیم های مجلس است که استقلال و بی‌طرفی ان باید تضمین شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیستم: زمان‌بندی انتخاب رییس‌جمهور ===<br /> رای گیری مجلس برای انتخاب رییس جمهور جدید باید دست کم یک ماه پیش از پایان دوره رییس جمهور پیشین انجام شود و تا اغاز دوره‌ی جدید، رییس جمهور پیشین وظایف خود را ادامه می‌دهد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و یکم ===<br /> رئیس‏ جمهور در مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ در جلسه‏ ای‏ که‏ با<br /> حضور رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ و اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ تشکیل‏ می‏ شود به‏ ترتیب‏ زیر<br /> سوگند یاد می‏ کند و سوگندنامه‏ را امضاء می‏ نماید.<br /> <br /> ''بسم‏ الله‏ الرحمن‏ الرحیم‏<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎&quot;من‏ به‏ عنوان‏ رئیس‏ جمهور در پیشگاه‏ قرآن‏ کریم‏ و در برابر ملت‏<br /> ایران‏ به‏ خداوند قادر متعال‏ سوگند یاد می‏ کنم‏ که‏ پاسدار مذهب‏ رسمی‏ و نظام‏<br /> جمهوری‏ اسلامی‏ و قانون‏ اساسی‏ کشور باشم‏ و همه‏ استعداد و صلاحیت‏ خویش‏ را در<br /> راه‏ ایفای‏ مسوولیتهایی‏ که‏ بر عهده‏ گرفته‏ ام‏ به‏ کار گیرم‏ و خود را وقف‏<br /> خدمت‏ به‏ مردم‏ و اعتلای‏ کشور، ترویج‏ دین‏ و اخلاق‏، پشتیبانی‏ از حق‏ و گسترش‏<br /> عدالت‏ سازم‏ و از هر گونه‏ خودکامگی‏ بپرهیزم‏ و از آزادی‏ و حرمت‏ اشخاص‏ و<br /> حقوقی‏ که‏ قانون‏ اساسی‏ برای‏ ملت‏ شناخته‏ است‏ حمایت‏ کنم‏. در حراست‏ از<br /> مرزها و استقلال‏ سیاسی‏ و اقتصادی‏ و فرهنگی‏ کشور از هیچ‏ اقدامی‏ دریغ نورزم‏ و<br /> با استعانت‏ از خداوند و پیروی‏ از پیامبر اسلام‏ و ائمه‏ اطهار علیهم‏ السلام‏<br /> قدرتی‏ را که‏ ملت‏ به‏ عنوان‏ امانتی‏ مقدس‏ به‏ من‏ سپرده‏ است‏ همچون‏ امینی‏<br /> پارسا و فداکار نگاهدار باشم‏ و آن‏ را به‏ منتخب‏ ملت‏ پس‏ از خود بسپارم‏.&quot;''<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و یکم‏: رئیس‏ جمهور در مجلس‏ شورای‏ ملی‏<br /> در جلسه‏ ای‏ که‏ با حضور رئیس‏ دیوان‏ عالی‏ کشور و اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏<br /> قانون‏ اساسی‏ تشکیل‏ میشود به‏ ترتیب‏ زیر سوگند یاد می‏ کند و سوگندنامه‏ را<br /> امضاء می‏ نماید.<br /> ‎‎‎‎‎‎بسم‏ الله‏ الرحمن‏ الرحیم‏<br /> ‎‎‎‎‎‎&quot;من‏ به‏ عنوان‏ رئیس‏ جمهور در پیشگاه‏ قرآن‏ کریم‏ و در برابر ملت‏<br /> ایران‏ به‏ خداوند قادر متعال‏ سوگند یاد می‏ کنم‏ که‏ پاسدار مذهب‏ رسمی‏ و نظام‏<br /> جمهوری‏ اسلامی‏ و قانون‏ اساسی‏ کشور باشم‏ و همه‏ استعداد و صلاحیت‏ خویش‏ را در<br /> راه‏ ایفای‏ مسوولیتهایی‏ که‏ بر عهده‏ گرفته‏ ام‏ به‏ کار گیرم‏ و خود را وقف‏<br /> خدمت‏ به‏ مردم‏ و اعتلای‏ کشور، ترویج‏ دین‏ و اخلاق‏، پشتیبانی‏ از حق‏ و گسترش‏<br /> عدالت‏ سازم‏ و از هر گونه‏ خودکامگی‏ بپرهیزم‏ و از آزادی‏ و حرمت‏ اشخاص‏ و<br /> حقوقی‏ که‏ قانون‏ اساسی‏ برای‏ ملت‏ شناخته‏ است‏ حمایت‏ کنم‏. در حراست‏ از<br /> مرزها و استقلال‏ سیاسی‏ و اقتصادی‏ و فرهنگی‏ کشور از هیچ‏ اقدامی‏ دریغ نورزم‏ و<br /> با استعانت‏ از خداوند و پیروی‏ از پیامبر اسلام‏ و ائمه‏ اطهار علیهم‏ السلام‏<br /> قدرتی‏ را که‏ ملت‏ به‏ عنوان‏ امانتی‏ مقدس‏ به‏ من‏ سپرده‏ است‏ همچون‏ امینی‏<br /> پارسا و فداکار نگاهدار باشم‏ و آن‏ را به‏ منتخب‏ ملت‏ پس‏ از خود بسپارم‏&quot;.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و دوم ===<br /> رئیس‏ جمهور در حدود اختیارات‏ و وظایفی‏ که‏ به‏ موجب‏<br /> قانون‏ اساسی‏ و یا قوانین‏ عادی‏ به‏ عهده‏ دارد در برابر ملت‏ و رهبر و مجلس‏<br /> شورای‏ اسلامی‏ مسوول‏ است‏.<br /> ''<br /> اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و دوم‏: رئیس‏ جمهور در حدود اختیارات‏ و وظایف‏<br /> خویش‏ در برابر ملت‏ مسوول‏ است‏، نحوه‏ رسیدگی‏ به‏ تخلف‏ از این‏ مسوولیت‏ را<br /> قانون‏ معین‏ می‏ کند. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و سوم ===<br /> رئیس‏ جمهور موظف‏ است‏ مصوبات‏ مجلس‏ یا نتیجه‏ همه‏<br /> پرسی‏ را پس‏ از طی‏ مراحل‏ قانونی‏ و ابلاغ‏ به‏ وی‏ امضاء کند و برای‏ اجرا در<br /> اختیار مسوولان‏ بگذارد.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و چهارم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند برای‏ انجام‏ وظایف‏ قانونی‏ خود<br /> معاونانی‏ داشته‏ باشد. معاون‏ اول‏ رئیس‏ جمهور با موافقت‏ وی‏ اداره‏ هیأت‏<br /> وزیران‏ و مسوولیت‏ هماهنگی‏ سایر معاونتها را به‏ عهده‏ خواهد داشت‏.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و چهارم‏: رئیس‏ جمهور فردی‏ را برای‏ نخست‏<br /> وزیری‏ نامزد می‏ کند و پس‏ از کسب‏ رای‏ تمایل‏ از مجلس‏ شورای‏ ملی‏ حکم‏ نخست‏<br /> وزیری‏ برای‏ او صادر می‏ نماید.''<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و پنجم ===<br /> امضای‏ عهدنامه‏ ها، مقاوله‏ نامه‏ ها، موافقت‏ نامه‏ ها<br /> و قراردادهای‏ دولت‏ ایران‏ با سایر دولتها و همچنین‏ امضای‏ پیمان‏ های‏ مربوط<br /> به‏ اتحادیه‏ های‏ بین‏ المللی‏ پس‏ از تصویب‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ با رئیس‏<br /> جمهور یا نماینده‏ قانونی‏ او است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و ششم ===<br /> رئیس‏ جمهور مسوولیت‏ امور برنامه‏ و بودجه‏ و امور<br /> اداری‏ و استخدامی‏ کشور را مستقیماً بر عهده‏ دارد و می‏ تواند اداره‏ آنها را به‏<br /> عهده‏ دیگری‏ بگذارد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و ششم‏: تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏<br /> های‏ دولت‏ پس‏ از تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ به‏ اطلاع‏ رئیس‏ جمهور می‏ رسد و در<br /> صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏ برای‏ تجدید نظر به‏<br /> هیأت‏ وزیران‏ می‏ فرستد.''<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و هفتم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند در موارد خاص‏، بر حسب‏ ضرورت‏ با<br /> تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ نماینده‏، یا نمایندگان‏ ویژه‏ با اختیارات‏ مشخص‏ تعیین‏<br /> نماید. در این‏ موارد تصمیمات‏ نماینده‏ یا نمایندگان‏ مذکور در حکم‏ تصمیمات‏<br /> رئیس‏ جمهور و هیأت‏ وزیران‏ خواهد بود.<br /> <br /> ''‎‎‎‎‎‎اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و هفتم‏: هر گاه‏ رئیس‏ جمهور لازم‏ بداند<br /> جلسه‏ هیأت‏ وزیران‏ در حضور او به‏ ریاست‏ وی‏ تشکیل‏ می‏ شود.'' ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و هشتم ===<br /> سفیران‏ به‏ پیشنهاد وزیر امور خارجه‏ و تصویب‏<br /> رئیس‏ جمهور تعیین‏ می‏ شوند. رئیس‏ جمهور استوارنامه‏ سفیران‏ را امضا می‏ کند و<br /> استوارنامه‏ سفیران‏ کشورهای‏ دیگر را می‏ پذیرد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و هشتم‏: رئیس‏ جمهور استوارنامه‏ سفیران‏<br /> را امضا می‏ کند و استوارنامه‏ سفیران‏ کشورهای‏ دیگر را می‏ پذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و نهم ===<br /> اعطای‏ نشانهای‏ دولتی‏ با رئیس‏ جمهور است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ام ===<br /> رئیس‏ جمهور استعفای‏ خود را به‏ رهبر تقدیم‏ می‏ کند و تا<br /> زمانی‏ که‏ استعفای‏ او پذیرفته‏ نشده‏ است‏ به‏ انجام‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏<br /> دهد.<br /> ''<br /> اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ ام‏: در هنگام‏ غیبت‏ یا بیماری‏ رئیس‏ جمهور شورایی‏<br /> به‏ نام‏ شورای‏ موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ مرکب‏ از نخست‏ وزیر، رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> ملی‏ و رئیس‏ دیوان‏ عالی‏ کشور وظایف‏ او را انجام‏ می‏ دهد، مشروط بر این‏ که‏<br /> عذر رئیس‏ جمهور بیش‏ از دو ماه‏ ادامه‏ نیابد و نیز در مورد عزل‏ رئیس‏ جمهور یا<br /> در مواردی‏ که‏ مدت‏ ریاست‏ جمهوری‏ سابق‏ پایان‏ یافته‏ و رئیس‏ جمهور جدید بر<br /> اثر موانعی‏ هنوز انتخاب‏ نشده‏، وظایف‏ ریاست‏ جمهوری‏ بر عهده‏ این‏ شوری‏ است‏.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ‎ و یکم ===<br /> در صورت‏ فوت‏، عزل‏، استعفاء، غیبت‏ یا بیماری‏ بیش‏ از<br /> دو ماه‏ رئیس‏ جمهور و یا در موردی‏ که‏ مدت‏ ریاست‏ جمهوری‏ پایان‏ یافته‏ و<br /> رئیس‏ جمهور جدید بر اثر موانعی‏ هنوز انتخاب‏ نشده‏ و یا امور دیگری‏ از این‏<br /> قبیل‏، معاون‏ اول‏ رئیس‏ جمهور یا موافقت‏ رهبری‏ اختیارات‏ و مسوولیتهای‏ وی‏ را<br /> بر عهده‏ می‏ گیرد و شورایی‏ متشکل‏ از رئیس‏ مجلس‏ و رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ و معاون‏<br /> اول‏ رئیس‏ جمهور موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکثر ظرف‏ مدت‏ پنجاه‏ روز رئیس‏<br /> جمهور جدید انتخاب‏ شود. در صورت‏ فوت‏ معاون‏ اول‏ و یا امور دیگری‏ که‏ مانع<br /> انجام‏ وظایف‏ وی‏ گردد و نیز در صورتی‏ که‏ رئیس‏ جمهور معاون‏ اول‏ نداشته‏ باشد<br /> مقام‏ رهبری‏ فرد دیگری‏ را به‏ جای‏ او منصوب‏ می‏ کند.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم:‏ در صورت‏ فوت‏، کنارگیری‏ یا بیماری‏<br /> بیش‏ از دو ماه‏ و عزل‏ رئیس‏ جمهور، یا موجبات‏ دیگری‏ از این‏ گونه‏، شورای‏<br /> موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکر ظرف‏ پنجاه‏ روز رئیس‏<br /> جمهور جدید انتخاب‏ شود و در این‏ مدت‏ وظایف‏ و اختیارات‏ ریاست‏ جمهوری‏ را جز<br /> در امر همه‏ پرسی‏ بر عهده‏ دارد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و دوم ===<br /> در مدتی‏ که‏ اختیارات‏ و مسوولیتهای‏ رئیس‏ جمهور بر عهده‏<br /> معاون‏ اول‏ یا فرد دیگری‏ است‏ که‏ به‏ موجب‏ اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم‏ منصوب‏ می‏<br /> گردد، وزراءء را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏ آنان‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز<br /> نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏ و یا امر همه‏ پرسی‏ اقدام‏ نمود.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و دوم‏: در مدتی‏ که‏ وظایف‏ رئیس‏ جمهور بر<br /> عهده‏ شورای‏ موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ است‏ دولت‏ را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏<br /> آن‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏<br /> اقدام‏ نمود.'' ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و سوم ===<br /> وزراء توسط رئیس‏ جمهور تعیین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد<br /> به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند. با تغییر مجلس‏، گرفتن‏ رای‏ اعتماد جدید برای‏ وزراءء<br /> لازم‏ نیست‏. تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏<br /> کند.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و سوم:‏ وزراءء به‏ پیشنهاد نخست‏ وزیر و<br /> تصویب‏ رئیس‏ جمهور معین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند.<br /> تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏ کند.''<br /> ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و چهارم ===<br /> ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با رئیس‏ جمهور است‏ که‏ بر کار<br /> وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏ تصمیم‏ های‏<br /> وزیران‏ و هیأت‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏<br /> را تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. در موارد اختلاف‏ نظر و یا تداخل‏ در وظایف‏<br /> قانونی‏ دستگا ه‏ های‏ دولتی‏ در صورتی‏ که‏ نیاز به‏ تفسیر یا تغییر قانون‏<br /> نداشته‏ باشد، تصمیم‏ هیأت‏ وزیران‏ که‏ به‏ پیشنهاد رئیس‏ جمهور اتخاذ می‏ شود<br /> لازم‏ الاجرا است‏. رئیس‏ جمهور در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏ هیأت‏ وزیران‏<br /> است‏.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و چهارم:‏ ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با نخست‏ وزیر<br /> است‏ که‏ بر کار وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏<br /> تصمیم‏ های‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏ را<br /> تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. نخست‏ وزیر در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏<br /> هیأت‏ وزیران‏ است‏.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و پنجم ===<br /> وزراء تا زمانی‏ که‏ عزل‏ نشده‏ اند و یا بر اثر استیضاح‏<br /> یا درخواست‏ رای‏ اعتماد، مجلس‏ به‏ آنها رای‏ عدم‏ اعتماد نداده‏ است‏ در سمت‏<br /> خود باقی‏ می‏ مانند. استعفای‏ هیأت‏ وزیران‏ یا هر یک‏ از آنان‏ به‏ رئیس‏ جمهور<br /> تسلیم‏ می شود و هیأت‏ وزیران‏ تا تعیین‏ دولت‏ جدید به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ خواهند<br /> داد. رئیس‏ جمهور می‏ تواند برای‏ وزارتخانه‏ هایی‏ که‏ وزیر ندارند حداکثر برای‏<br /> مدت‏ سه‏ ماه‏ سرپرست‏ تعیین‏ نماید.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و پنج‏: نخست‏ وزیر تا زمانی‏ که‏ مورد اعتماد مجلس‏<br /> است‏ در سمت‏ خود باقی‏ می‏ ماند. استعفای‏ دولت‏ به‏ رئیس‏ جمهور تسلیم‏ می‏ شود<br /> و تا تعیین‏ دولت‏ جدید نخست‏ وزیر به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏ دهد. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل یکصد و سی ششم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند وزراءء را عزل‏ کند و در این‏ صورت‏<br /> باید برای‏ وزیر یا وزیران‏ جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد، و در صورتی‏ که‏ پس‏<br /> از ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏ نیمی‏ از هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید باید مجدداً<br /> از مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ برای‏ هیأت‏ وزیران‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و ششم:‏ هر گاه‏ نخست‏ وزیر بخواهد وزیری‏ را عزل‏<br /> کند و وزیر دیگری‏ را به‏ جای‏ او برگزیند، باید این‏ عزل‏ و نصب‏ با تصویب‏ رئیس‏<br /> جمهور باشد و برای‏ وزیر جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد و در صورتی‏ که‏ پس‏ از<br /> ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏، نیمی‏ از اعضاءی‏ هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید دولت‏<br /> باید مجدداً از مجلس‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هفتم ===<br /> هر یک‏ از وزیران‏ مسوول‏ وظایف‏ خاص‏ خویش‏ در برابر<br /> رئیس‏ جمهور و مجلس‏ است‏ و در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.<br /> <br /> ‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هفتم‏: هر یک‏ از وزیران‏، مسوول‏ وظایف‏ خاص‏<br /> خویش‏ در برابر مجلس‏ است‏، ولی‏ در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هشتم ===<br /> علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا وزیری‏ مأمور<br /> تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود، هیأت‏ وزیران‏ حق‏ دارد برای‏<br /> انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏ اداری‏ به‏ وضع<br /> تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در حدود وظایف‏ خویش‏<br /> و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏ را دارد ولی‏ مفاد<br /> این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد. دولت‏ می‏ تواند تصویب‏<br /> برخی‏ از امور مربوط به‏ وظایف‏ خود را به‏ کمیسیونهای‏ مشتکل‏ از چند وزیر واگذار<br /> نماید. مصوبات‏ این‏ کمیسیونها در محدوده‏ قوانین‏ پس‏ از تأیید رئیس‏ جمهور لازم‏<br /> الاجرا است‏. تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏ های‏ دولت‏ و مصوبات‏ کمیسیونهای‏<br /> مذکور در این‏ اصل‏، ضمن‏ ابلاغ‏ برای‏ اجرا به‏ اطلاع‏ رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> اسلامی‏ می‏ رسد تا در صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏<br /> برای‏ تجدید نظر به‏ هیأت‏ وزیران‏ بفرستد.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هشتم‏: علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا<br /> وزیری‏ مأمور تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود هیأت‏ وزیران‏ حق‏<br /> دارد برای‏ انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏<br /> اداری‏ به‏ وضع تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در<br /> حدود وظایف‏ خویش‏ و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏<br /> را دارد، ولی‏ مفاد این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و نهم ===<br /> صلح‏ دعاوی‏ راجع به‏ اموال‏ عمومی‏ و دولتی‏ یا ارجاع‏ آن‏<br /> به‏ داوری‏ در هر مورد، موکول‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ است‏ و باید به‏ اطلاع‏<br /> مجلس‏ برسد. در مواردی‏ که‏ طرف‏ دعوی‏ خارجی‏ باشد و در موارد مهم‏ داخلی‏ باید<br /> به‏ تصویب‏ مجلس‏ نیز برسد. موارد مهم‏ را قانون‏ تعیین‏ می‏ کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهلم ===<br /> رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و معاونان‏ او و وزیران‏ در<br /> مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.<br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهلم‏: رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و نخست‏ وزیر و<br /> وزیران‏ در مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و یکم ===<br /> رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏ و کارمندان‏<br /> دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر نوع‏ شغل‏<br /> دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏ یا مؤسسات‏<br /> عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و مشاوره‏<br /> حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏ مختلف‏<br /> شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏ ممنوع‏ است‏.<br /> سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏، حکم‏ مستثنی‏ است‏.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و یکم:‏ رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و<br /> کارمندان‏ دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر<br /> نوع‏ شغل‏ دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏<br /> یا مؤسسات‏ عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و<br /> مشاوره‏ حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏<br /> مختلف‏ شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏<br /> ممنوع‏ است‏. سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏ حکم‏<br /> مستثنی‏ است‏. نخست‏ وزیر می‏ تواند در موارد ضرورت‏ به‏ طور موقت‏ تصدی‏ برخی‏ از<br /> وزارتخانه‏ ها را بپذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و دوم ===<br /> دارایی‏ رهبر، رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏<br /> و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از خدمت‏، توسط رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ رسیدگی‏<br /> می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏، افزایش‏ نیافته‏ باشد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و دوم‏: دارایی‏ رهبر یا اعضاءی‏ شورای‏<br /> رهبری‏، رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از<br /> خدمت‏، توسط دیوان‏ عالی‏ کشور رسیدگی‏ می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏ افزایش‏ نیافته‏<br /> باشد.''<br /> <br /> == مبحث دوم: ارتش و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ==<br /> === اصل‏ یکصد و چهل و سوم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ پاسداری‏ از استقلال‏ و<br /> تمامیت‏ ارضی‏ و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏ کشور را بر عهده‏ دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل وچهارم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ باید ارتشی‏ اسلامی‏<br /> باشد که‏ ارتشی‏ مکتبی‏ و مردمی‏ است‏ و باید افرادی‏ شایسته‏ را به‏ خدمت‏ بپذیرد<br /> که‏ به‏ اهداف‏ انقلاب‏ اسلامی‏ مؤمن‏ و در راه‏ تحقق‏ آن‏ فداکار باشند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و پنجم ===<br /> هیچ‏ فرد خارجی‏ به‏ عضویت‏ در ارتش‏ و نیروهای‏ انتظامی‏<br /> کشور پذیرفته‏ نمی‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و ششم ===<br /> استقرار هر گونه‏ پایگاه‏ نظامی‏ خارجی‏ در کشور هر چند<br /> به‏ عنوان‏ استفاده‏ های‏ صلح‏ آمیز باشد ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هفتم ===<br /> ‎‎‎‎‎دولت‏ باید در زمان‏ صلح‏ از افراد و تجهیزات‏ فنی‏<br /> ارتش‏ در کارهای‏ امدادی‏، آموزشی‏، تولیدی‏، و جهاد سازندگی‏، با رعایت‏ کامل‏<br /> موازین‏ عدل‏ اسلامی‏ استفاده‏ کند در حدی‏ که‏ به‏ آمادگی‏ رزمی‏ آسیبی‏ وارد<br /> نیاید.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هشتم ===<br /> ‎‎‎‎‎هر نوع‏ بهره‏ برداری‏ شخصی‏ از وسایل‏ و امکانات‏<br /> ارتش‏ و استفاده‏ شخصی‏ از افراد آنها به‏ صورت‏ گماشته‏، راننده‏ شخصی‏ و نظایر<br /> اینها ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و نهم ===<br /> ترفیع درجه‏ نظامیان‏ و سلب‏ آن‏ به‏ موجب‏ قانون‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاهم ===<br /> سپاه‏ پاسداران‏ انقلاب‏ اسلامی‏ که‏ در نخستین‏ روزهای‏<br /> پیروزی‏ این‏ انقلاب‏ تشکیل‏ شد، برای‏ ادامه‏ نقش‏ خود در نگهبانی‏ از انقلاب‏ و<br /> دستاوردهای‏ آن‏ پابرجا می‏ ماند. حدود وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ این‏ سپاه‏ در<br /> رابطه‏ با وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ نیروهای‏ مسلح‏ دیگر با تاکید بر همکاری‏ و<br /> هماهنگی‏ برادرانه‏ میان‏ آنها به‏ وسیله‏ قانون‏ تعیین‏ می‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاه و یکم ===<br /> به‏ حکم‏ آیه‏ کریمه‏ &quot;و اعدوا لهم‏ مااستطعتم‏ من‏ قوه‏<br /> و من‏ رباط الخیل‏ ترهبون‏ به‏ عدوالله‏ و عدوکم‏ و آخرین‏ من‏ دونهم‏ لا<br /> تعلمونهم‏ الله‏ یعلمهم‏&quot; دولت‏ موظف‏ است‏ برای‏ همه‏ افراد کشور برنامه‏ و<br /> امکانات‏ آموزش‏ نظامی‏ را بر طبق‏ موازین‏ اسلامی‏ فراهم‏ نماید، به‏ طوری‏ که‏<br /> همه‏ افراد همواره‏ توانایی‏ دفاع‏ مسلحانه‏ از کشور و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏<br /> ایران‏ را داشته‏ باشند، ولی‏ داشتن‏ اسلحه‏ باید با اجازه‏ مقامات‏ رسمی‏ باشد.<br /> <br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D9%86%D9%87%D9%85:_%D9%82%D9%88%D9%87_%D9%85%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=603 2025-12-12T12:20:08Z

<p>Mardom: /* اصل‏ یکصد و هجدهم */ نامگذاری شد و هماهنگی آن با فصل‌های قبلی شفاف شد.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> == مبحث اول - ریاست دولت و وزیران ==<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سیزدهم: جایگاه ریاست دولت ===<br /> رییس جمهور بالاترین مقام اجرایی کشور است و مسوولیت اجرای قانون اساسی و اداره قوه مجریه را جز در حوزه هایی که به نهادهای مستقل حاکمیتی سپرده شده است بر عهده دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهاردهم: شیوه‌ی انتخاب رییس دولت ===<br /> رییس جمهور توسط رای مجلس قانون‌گذاری انتخاب شده و پس از انتخاب، لازم است به تایید شاه برسد. برای مدت شش (۶) سال انتخاب می‌شود و تنها یک بار می تواند به صورت پیوسته دوباره انتخاب شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پانزدهم: شرایط لازم برای ریاست جمهوری ===<br /> ریاست جمهوری باید دارای تابعیت ایران، سابقه‌ی روشن مدیریتی، توان تصمیم‌گیری، امانت داری، حسن سابقه‌ی عمومی و پایبندی به قانون اساسی و اصول حکمرانی دموکراتیک باشد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و شانزدهم: معرفی نامزد و روند انتخاب ===<br /> نامزدهای ریاست جمهوری باید پیش از آغاز فرایند انتخاب، نامزدی خود را به صورت رسمی به مجلس قانون‌گذاری اعلام کنند. بررسی صلاحیت و معرفی نهایی نامزدها طبق قانون انجام می شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هفدهم: رای اعتماد مجلس و تایید شاه ===<br /> رییس جمهور با رای موافق دست کم هفتاد درصد (۷۰٪) اعضای مجلس قانونگذاری انتخاب می شود. پس از رای اعتماد مجلس، شاه با امضای خود حکم انتصاب رییس جمهور را صادر می کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هجدهم ===<br /> مسوولیت‏ نظارت‏ بر انتخابات‏ ریاست‏ جمهوری‏ طبق‏ اصل‏ نود و<br /> نهم‏ بر عهده‏ شورای‏ نگهبان‏ است‏ ولی‏ قبل‏ از تشکیل‏ نخستین‏ شورای‏ نگهبان‏ بر<br /> عهده‏ انجمن‏ نظارتی‏ است‏ که‏ قانون‏ تعیین‏ می‏ کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و نوزدهم: نظارت بر فرایند انتخاب ===<br /> نظارت بر فرایند انتخاب رییس جمهور بر عهده نهاد قانونی ناظر بر انتخابات و تصمیم های مجلس است که استقلال و بی‌طرفی ان باید تضمین شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیستم ===<br /> هر گاه‏ در فاصله‏ ده‏ روز پیش‏ از رای‏ گیری‏ یکی‏ از<br /> نامزدهایی‏ که‏ صلاحیت‏ او طبق‏ این‏ قانون‏ احراز شده‏ فوت‏ کند، انتخابات‏ به‏<br /> مدت‏ دو هفته‏ به‏ تاخیر می‏ افتد. اگر در فاصله‏ دور نخست‏ و دور دوم‏ نیز یکی‏<br /> از دو نفر حایز اکثریت‏ دور نخست‏ فوت‏ کند، مهلت‏ انتخابات‏ برای‏ دو هفته‏ تمدید<br /> می‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و یکم ===<br /> رئیس‏ جمهور در مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ در جلسه‏ ای‏ که‏ با<br /> حضور رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ و اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ تشکیل‏ می‏ شود به‏ ترتیب‏ زیر<br /> سوگند یاد می‏ کند و سوگندنامه‏ را امضاء می‏ نماید.<br /> <br /> ''بسم‏ الله‏ الرحمن‏ الرحیم‏<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎&quot;من‏ به‏ عنوان‏ رئیس‏ جمهور در پیشگاه‏ قرآن‏ کریم‏ و در برابر ملت‏<br /> ایران‏ به‏ خداوند قادر متعال‏ سوگند یاد می‏ کنم‏ که‏ پاسدار مذهب‏ رسمی‏ و نظام‏<br /> جمهوری‏ اسلامی‏ و قانون‏ اساسی‏ کشور باشم‏ و همه‏ استعداد و صلاحیت‏ خویش‏ را در<br /> راه‏ ایفای‏ مسوولیتهایی‏ که‏ بر عهده‏ گرفته‏ ام‏ به‏ کار گیرم‏ و خود را وقف‏<br /> خدمت‏ به‏ مردم‏ و اعتلای‏ کشور، ترویج‏ دین‏ و اخلاق‏، پشتیبانی‏ از حق‏ و گسترش‏<br /> عدالت‏ سازم‏ و از هر گونه‏ خودکامگی‏ بپرهیزم‏ و از آزادی‏ و حرمت‏ اشخاص‏ و<br /> حقوقی‏ که‏ قانون‏ اساسی‏ برای‏ ملت‏ شناخته‏ است‏ حمایت‏ کنم‏. در حراست‏ از<br /> مرزها و استقلال‏ سیاسی‏ و اقتصادی‏ و فرهنگی‏ کشور از هیچ‏ اقدامی‏ دریغ نورزم‏ و<br /> با استعانت‏ از خداوند و پیروی‏ از پیامبر اسلام‏ و ائمه‏ اطهار علیهم‏ السلام‏<br /> قدرتی‏ را که‏ ملت‏ به‏ عنوان‏ امانتی‏ مقدس‏ به‏ من‏ سپرده‏ است‏ همچون‏ امینی‏<br /> پارسا و فداکار نگاهدار باشم‏ و آن‏ را به‏ منتخب‏ ملت‏ پس‏ از خود بسپارم‏.&quot;''<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و یکم‏: رئیس‏ جمهور در مجلس‏ شورای‏ ملی‏<br /> در جلسه‏ ای‏ که‏ با حضور رئیس‏ دیوان‏ عالی‏ کشور و اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏<br /> قانون‏ اساسی‏ تشکیل‏ میشود به‏ ترتیب‏ زیر سوگند یاد می‏ کند و سوگندنامه‏ را<br /> امضاء می‏ نماید.<br /> ‎‎‎‎‎‎بسم‏ الله‏ الرحمن‏ الرحیم‏<br /> ‎‎‎‎‎‎&quot;من‏ به‏ عنوان‏ رئیس‏ جمهور در پیشگاه‏ قرآن‏ کریم‏ و در برابر ملت‏<br /> ایران‏ به‏ خداوند قادر متعال‏ سوگند یاد می‏ کنم‏ که‏ پاسدار مذهب‏ رسمی‏ و نظام‏<br /> جمهوری‏ اسلامی‏ و قانون‏ اساسی‏ کشور باشم‏ و همه‏ استعداد و صلاحیت‏ خویش‏ را در<br /> راه‏ ایفای‏ مسوولیتهایی‏ که‏ بر عهده‏ گرفته‏ ام‏ به‏ کار گیرم‏ و خود را وقف‏<br /> خدمت‏ به‏ مردم‏ و اعتلای‏ کشور، ترویج‏ دین‏ و اخلاق‏، پشتیبانی‏ از حق‏ و گسترش‏<br /> عدالت‏ سازم‏ و از هر گونه‏ خودکامگی‏ بپرهیزم‏ و از آزادی‏ و حرمت‏ اشخاص‏ و<br /> حقوقی‏ که‏ قانون‏ اساسی‏ برای‏ ملت‏ شناخته‏ است‏ حمایت‏ کنم‏. در حراست‏ از<br /> مرزها و استقلال‏ سیاسی‏ و اقتصادی‏ و فرهنگی‏ کشور از هیچ‏ اقدامی‏ دریغ نورزم‏ و<br /> با استعانت‏ از خداوند و پیروی‏ از پیامبر اسلام‏ و ائمه‏ اطهار علیهم‏ السلام‏<br /> قدرتی‏ را که‏ ملت‏ به‏ عنوان‏ امانتی‏ مقدس‏ به‏ من‏ سپرده‏ است‏ همچون‏ امینی‏<br /> پارسا و فداکار نگاهدار باشم‏ و آن‏ را به‏ منتخب‏ ملت‏ پس‏ از خود بسپارم‏&quot;.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و دوم ===<br /> رئیس‏ جمهور در حدود اختیارات‏ و وظایفی‏ که‏ به‏ موجب‏<br /> قانون‏ اساسی‏ و یا قوانین‏ عادی‏ به‏ عهده‏ دارد در برابر ملت‏ و رهبر و مجلس‏<br /> شورای‏ اسلامی‏ مسوول‏ است‏.<br /> ''<br /> اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و دوم‏: رئیس‏ جمهور در حدود اختیارات‏ و وظایف‏<br /> خویش‏ در برابر ملت‏ مسوول‏ است‏، نحوه‏ رسیدگی‏ به‏ تخلف‏ از این‏ مسوولیت‏ را<br /> قانون‏ معین‏ می‏ کند. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و سوم ===<br /> رئیس‏ جمهور موظف‏ است‏ مصوبات‏ مجلس‏ یا نتیجه‏ همه‏<br /> پرسی‏ را پس‏ از طی‏ مراحل‏ قانونی‏ و ابلاغ‏ به‏ وی‏ امضاء کند و برای‏ اجرا در<br /> اختیار مسوولان‏ بگذارد.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و چهارم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند برای‏ انجام‏ وظایف‏ قانونی‏ خود<br /> معاونانی‏ داشته‏ باشد. معاون‏ اول‏ رئیس‏ جمهور با موافقت‏ وی‏ اداره‏ هیأت‏<br /> وزیران‏ و مسوولیت‏ هماهنگی‏ سایر معاونتها را به‏ عهده‏ خواهد داشت‏.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و چهارم‏: رئیس‏ جمهور فردی‏ را برای‏ نخست‏<br /> وزیری‏ نامزد می‏ کند و پس‏ از کسب‏ رای‏ تمایل‏ از مجلس‏ شورای‏ ملی‏ حکم‏ نخست‏<br /> وزیری‏ برای‏ او صادر می‏ نماید.''<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و پنجم ===<br /> امضای‏ عهدنامه‏ ها، مقاوله‏ نامه‏ ها، موافقت‏ نامه‏ ها<br /> و قراردادهای‏ دولت‏ ایران‏ با سایر دولتها و همچنین‏ امضای‏ پیمان‏ های‏ مربوط<br /> به‏ اتحادیه‏ های‏ بین‏ المللی‏ پس‏ از تصویب‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ با رئیس‏<br /> جمهور یا نماینده‏ قانونی‏ او است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و ششم ===<br /> رئیس‏ جمهور مسوولیت‏ امور برنامه‏ و بودجه‏ و امور<br /> اداری‏ و استخدامی‏ کشور را مستقیماً بر عهده‏ دارد و می‏ تواند اداره‏ آنها را به‏<br /> عهده‏ دیگری‏ بگذارد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و ششم‏: تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏<br /> های‏ دولت‏ پس‏ از تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ به‏ اطلاع‏ رئیس‏ جمهور می‏ رسد و در<br /> صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏ برای‏ تجدید نظر به‏<br /> هیأت‏ وزیران‏ می‏ فرستد.''<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و هفتم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند در موارد خاص‏، بر حسب‏ ضرورت‏ با<br /> تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ نماینده‏، یا نمایندگان‏ ویژه‏ با اختیارات‏ مشخص‏ تعیین‏<br /> نماید. در این‏ موارد تصمیمات‏ نماینده‏ یا نمایندگان‏ مذکور در حکم‏ تصمیمات‏<br /> رئیس‏ جمهور و هیأت‏ وزیران‏ خواهد بود.<br /> <br /> ''‎‎‎‎‎‎اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و هفتم‏: هر گاه‏ رئیس‏ جمهور لازم‏ بداند<br /> جلسه‏ هیأت‏ وزیران‏ در حضور او به‏ ریاست‏ وی‏ تشکیل‏ می‏ شود.'' ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و هشتم ===<br /> سفیران‏ به‏ پیشنهاد وزیر امور خارجه‏ و تصویب‏<br /> رئیس‏ جمهور تعیین‏ می‏ شوند. رئیس‏ جمهور استوارنامه‏ سفیران‏ را امضا می‏ کند و<br /> استوارنامه‏ سفیران‏ کشورهای‏ دیگر را می‏ پذیرد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و هشتم‏: رئیس‏ جمهور استوارنامه‏ سفیران‏<br /> را امضا می‏ کند و استوارنامه‏ سفیران‏ کشورهای‏ دیگر را می‏ پذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و نهم ===<br /> اعطای‏ نشانهای‏ دولتی‏ با رئیس‏ جمهور است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ام ===<br /> رئیس‏ جمهور استعفای‏ خود را به‏ رهبر تقدیم‏ می‏ کند و تا<br /> زمانی‏ که‏ استعفای‏ او پذیرفته‏ نشده‏ است‏ به‏ انجام‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏<br /> دهد.<br /> ''<br /> اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ ام‏: در هنگام‏ غیبت‏ یا بیماری‏ رئیس‏ جمهور شورایی‏<br /> به‏ نام‏ شورای‏ موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ مرکب‏ از نخست‏ وزیر، رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> ملی‏ و رئیس‏ دیوان‏ عالی‏ کشور وظایف‏ او را انجام‏ می‏ دهد، مشروط بر این‏ که‏<br /> عذر رئیس‏ جمهور بیش‏ از دو ماه‏ ادامه‏ نیابد و نیز در مورد عزل‏ رئیس‏ جمهور یا<br /> در مواردی‏ که‏ مدت‏ ریاست‏ جمهوری‏ سابق‏ پایان‏ یافته‏ و رئیس‏ جمهور جدید بر<br /> اثر موانعی‏ هنوز انتخاب‏ نشده‏، وظایف‏ ریاست‏ جمهوری‏ بر عهده‏ این‏ شوری‏ است‏.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ‎ و یکم ===<br /> در صورت‏ فوت‏، عزل‏، استعفاء، غیبت‏ یا بیماری‏ بیش‏ از<br /> دو ماه‏ رئیس‏ جمهور و یا در موردی‏ که‏ مدت‏ ریاست‏ جمهوری‏ پایان‏ یافته‏ و<br /> رئیس‏ جمهور جدید بر اثر موانعی‏ هنوز انتخاب‏ نشده‏ و یا امور دیگری‏ از این‏<br /> قبیل‏، معاون‏ اول‏ رئیس‏ جمهور یا موافقت‏ رهبری‏ اختیارات‏ و مسوولیتهای‏ وی‏ را<br /> بر عهده‏ می‏ گیرد و شورایی‏ متشکل‏ از رئیس‏ مجلس‏ و رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ و معاون‏<br /> اول‏ رئیس‏ جمهور موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکثر ظرف‏ مدت‏ پنجاه‏ روز رئیس‏<br /> جمهور جدید انتخاب‏ شود. در صورت‏ فوت‏ معاون‏ اول‏ و یا امور دیگری‏ که‏ مانع<br /> انجام‏ وظایف‏ وی‏ گردد و نیز در صورتی‏ که‏ رئیس‏ جمهور معاون‏ اول‏ نداشته‏ باشد<br /> مقام‏ رهبری‏ فرد دیگری‏ را به‏ جای‏ او منصوب‏ می‏ کند.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم:‏ در صورت‏ فوت‏، کنارگیری‏ یا بیماری‏<br /> بیش‏ از دو ماه‏ و عزل‏ رئیس‏ جمهور، یا موجبات‏ دیگری‏ از این‏ گونه‏، شورای‏<br /> موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکر ظرف‏ پنجاه‏ روز رئیس‏<br /> جمهور جدید انتخاب‏ شود و در این‏ مدت‏ وظایف‏ و اختیارات‏ ریاست‏ جمهوری‏ را جز<br /> در امر همه‏ پرسی‏ بر عهده‏ دارد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و دوم ===<br /> در مدتی‏ که‏ اختیارات‏ و مسوولیتهای‏ رئیس‏ جمهور بر عهده‏<br /> معاون‏ اول‏ یا فرد دیگری‏ است‏ که‏ به‏ موجب‏ اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم‏ منصوب‏ می‏<br /> گردد، وزراءء را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏ آنان‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز<br /> نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏ و یا امر همه‏ پرسی‏ اقدام‏ نمود.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و دوم‏: در مدتی‏ که‏ وظایف‏ رئیس‏ جمهور بر<br /> عهده‏ شورای‏ موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ است‏ دولت‏ را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏<br /> آن‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏<br /> اقدام‏ نمود.'' ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و سوم ===<br /> وزراء توسط رئیس‏ جمهور تعیین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد<br /> به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند. با تغییر مجلس‏، گرفتن‏ رای‏ اعتماد جدید برای‏ وزراءء<br /> لازم‏ نیست‏. تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏<br /> کند.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و سوم:‏ وزراءء به‏ پیشنهاد نخست‏ وزیر و<br /> تصویب‏ رئیس‏ جمهور معین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند.<br /> تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏ کند.''<br /> ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و چهارم ===<br /> ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با رئیس‏ جمهور است‏ که‏ بر کار<br /> وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏ تصمیم‏ های‏<br /> وزیران‏ و هیأت‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏<br /> را تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. در موارد اختلاف‏ نظر و یا تداخل‏ در وظایف‏<br /> قانونی‏ دستگا ه‏ های‏ دولتی‏ در صورتی‏ که‏ نیاز به‏ تفسیر یا تغییر قانون‏<br /> نداشته‏ باشد، تصمیم‏ هیأت‏ وزیران‏ که‏ به‏ پیشنهاد رئیس‏ جمهور اتخاذ می‏ شود<br /> لازم‏ الاجرا است‏. رئیس‏ جمهور در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏ هیأت‏ وزیران‏<br /> است‏.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و چهارم:‏ ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با نخست‏ وزیر<br /> است‏ که‏ بر کار وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏<br /> تصمیم‏ های‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏ را<br /> تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. نخست‏ وزیر در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏<br /> هیأت‏ وزیران‏ است‏.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و پنجم ===<br /> وزراء تا زمانی‏ که‏ عزل‏ نشده‏ اند و یا بر اثر استیضاح‏<br /> یا درخواست‏ رای‏ اعتماد، مجلس‏ به‏ آنها رای‏ عدم‏ اعتماد نداده‏ است‏ در سمت‏<br /> خود باقی‏ می‏ مانند. استعفای‏ هیأت‏ وزیران‏ یا هر یک‏ از آنان‏ به‏ رئیس‏ جمهور<br /> تسلیم‏ می شود و هیأت‏ وزیران‏ تا تعیین‏ دولت‏ جدید به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ خواهند<br /> داد. رئیس‏ جمهور می‏ تواند برای‏ وزارتخانه‏ هایی‏ که‏ وزیر ندارند حداکثر برای‏<br /> مدت‏ سه‏ ماه‏ سرپرست‏ تعیین‏ نماید.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و پنج‏: نخست‏ وزیر تا زمانی‏ که‏ مورد اعتماد مجلس‏<br /> است‏ در سمت‏ خود باقی‏ می‏ ماند. استعفای‏ دولت‏ به‏ رئیس‏ جمهور تسلیم‏ می‏ شود<br /> و تا تعیین‏ دولت‏ جدید نخست‏ وزیر به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏ دهد. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل یکصد و سی ششم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند وزراءء را عزل‏ کند و در این‏ صورت‏<br /> باید برای‏ وزیر یا وزیران‏ جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد، و در صورتی‏ که‏ پس‏<br /> از ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏ نیمی‏ از هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید باید مجدداً<br /> از مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ برای‏ هیأت‏ وزیران‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و ششم:‏ هر گاه‏ نخست‏ وزیر بخواهد وزیری‏ را عزل‏<br /> کند و وزیر دیگری‏ را به‏ جای‏ او برگزیند، باید این‏ عزل‏ و نصب‏ با تصویب‏ رئیس‏<br /> جمهور باشد و برای‏ وزیر جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد و در صورتی‏ که‏ پس‏ از<br /> ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏، نیمی‏ از اعضاءی‏ هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید دولت‏<br /> باید مجدداً از مجلس‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هفتم ===<br /> هر یک‏ از وزیران‏ مسوول‏ وظایف‏ خاص‏ خویش‏ در برابر<br /> رئیس‏ جمهور و مجلس‏ است‏ و در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.<br /> <br /> ‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هفتم‏: هر یک‏ از وزیران‏، مسوول‏ وظایف‏ خاص‏<br /> خویش‏ در برابر مجلس‏ است‏، ولی‏ در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هشتم ===<br /> علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا وزیری‏ مأمور<br /> تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود، هیأت‏ وزیران‏ حق‏ دارد برای‏<br /> انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏ اداری‏ به‏ وضع<br /> تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در حدود وظایف‏ خویش‏<br /> و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏ را دارد ولی‏ مفاد<br /> این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد. دولت‏ می‏ تواند تصویب‏<br /> برخی‏ از امور مربوط به‏ وظایف‏ خود را به‏ کمیسیونهای‏ مشتکل‏ از چند وزیر واگذار<br /> نماید. مصوبات‏ این‏ کمیسیونها در محدوده‏ قوانین‏ پس‏ از تأیید رئیس‏ جمهور لازم‏<br /> الاجرا است‏. تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏ های‏ دولت‏ و مصوبات‏ کمیسیونهای‏<br /> مذکور در این‏ اصل‏، ضمن‏ ابلاغ‏ برای‏ اجرا به‏ اطلاع‏ رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> اسلامی‏ می‏ رسد تا در صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏<br /> برای‏ تجدید نظر به‏ هیأت‏ وزیران‏ بفرستد.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هشتم‏: علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا<br /> وزیری‏ مأمور تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود هیأت‏ وزیران‏ حق‏<br /> دارد برای‏ انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏<br /> اداری‏ به‏ وضع تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در<br /> حدود وظایف‏ خویش‏ و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏<br /> را دارد، ولی‏ مفاد این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و نهم ===<br /> صلح‏ دعاوی‏ راجع به‏ اموال‏ عمومی‏ و دولتی‏ یا ارجاع‏ آن‏<br /> به‏ داوری‏ در هر مورد، موکول‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ است‏ و باید به‏ اطلاع‏<br /> مجلس‏ برسد. در مواردی‏ که‏ طرف‏ دعوی‏ خارجی‏ باشد و در موارد مهم‏ داخلی‏ باید<br /> به‏ تصویب‏ مجلس‏ نیز برسد. موارد مهم‏ را قانون‏ تعیین‏ می‏ کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهلم ===<br /> رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و معاونان‏ او و وزیران‏ در<br /> مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.<br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهلم‏: رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و نخست‏ وزیر و<br /> وزیران‏ در مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و یکم ===<br /> رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏ و کارمندان‏<br /> دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر نوع‏ شغل‏<br /> دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏ یا مؤسسات‏<br /> عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و مشاوره‏<br /> حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏ مختلف‏<br /> شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏ ممنوع‏ است‏.<br /> سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏، حکم‏ مستثنی‏ است‏.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و یکم:‏ رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و<br /> کارمندان‏ دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر<br /> نوع‏ شغل‏ دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏<br /> یا مؤسسات‏ عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و<br /> مشاوره‏ حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏<br /> مختلف‏ شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏<br /> ممنوع‏ است‏. سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏ حکم‏<br /> مستثنی‏ است‏. نخست‏ وزیر می‏ تواند در موارد ضرورت‏ به‏ طور موقت‏ تصدی‏ برخی‏ از<br /> وزارتخانه‏ ها را بپذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و دوم ===<br /> دارایی‏ رهبر، رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏<br /> و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از خدمت‏، توسط رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ رسیدگی‏<br /> می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏، افزایش‏ نیافته‏ باشد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و دوم‏: دارایی‏ رهبر یا اعضاءی‏ شورای‏<br /> رهبری‏، رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از<br /> خدمت‏، توسط دیوان‏ عالی‏ کشور رسیدگی‏ می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏ افزایش‏ نیافته‏<br /> باشد.''<br /> <br /> == مبحث دوم: ارتش و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ==<br /> === اصل‏ یکصد و چهل و سوم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ پاسداری‏ از استقلال‏ و<br /> تمامیت‏ ارضی‏ و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏ کشور را بر عهده‏ دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل وچهارم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ باید ارتشی‏ اسلامی‏<br /> باشد که‏ ارتشی‏ مکتبی‏ و مردمی‏ است‏ و باید افرادی‏ شایسته‏ را به‏ خدمت‏ بپذیرد<br /> که‏ به‏ اهداف‏ انقلاب‏ اسلامی‏ مؤمن‏ و در راه‏ تحقق‏ آن‏ فداکار باشند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و پنجم ===<br /> هیچ‏ فرد خارجی‏ به‏ عضویت‏ در ارتش‏ و نیروهای‏ انتظامی‏<br /> کشور پذیرفته‏ نمی‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و ششم ===<br /> استقرار هر گونه‏ پایگاه‏ نظامی‏ خارجی‏ در کشور هر چند<br /> به‏ عنوان‏ استفاده‏ های‏ صلح‏ آمیز باشد ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هفتم ===<br /> ‎‎‎‎‎دولت‏ باید در زمان‏ صلح‏ از افراد و تجهیزات‏ فنی‏<br /> ارتش‏ در کارهای‏ امدادی‏، آموزشی‏، تولیدی‏، و جهاد سازندگی‏، با رعایت‏ کامل‏<br /> موازین‏ عدل‏ اسلامی‏ استفاده‏ کند در حدی‏ که‏ به‏ آمادگی‏ رزمی‏ آسیبی‏ وارد<br /> نیاید.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هشتم ===<br /> ‎‎‎‎‎هر نوع‏ بهره‏ برداری‏ شخصی‏ از وسایل‏ و امکانات‏<br /> ارتش‏ و استفاده‏ شخصی‏ از افراد آنها به‏ صورت‏ گماشته‏، راننده‏ شخصی‏ و نظایر<br /> اینها ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و نهم ===<br /> ترفیع درجه‏ نظامیان‏ و سلب‏ آن‏ به‏ موجب‏ قانون‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاهم ===<br /> سپاه‏ پاسداران‏ انقلاب‏ اسلامی‏ که‏ در نخستین‏ روزهای‏<br /> پیروزی‏ این‏ انقلاب‏ تشکیل‏ شد، برای‏ ادامه‏ نقش‏ خود در نگهبانی‏ از انقلاب‏ و<br /> دستاوردهای‏ آن‏ پابرجا می‏ ماند. حدود وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ این‏ سپاه‏ در<br /> رابطه‏ با وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ نیروهای‏ مسلح‏ دیگر با تاکید بر همکاری‏ و<br /> هماهنگی‏ برادرانه‏ میان‏ آنها به‏ وسیله‏ قانون‏ تعیین‏ می‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاه و یکم ===<br /> به‏ حکم‏ آیه‏ کریمه‏ &quot;و اعدوا لهم‏ مااستطعتم‏ من‏ قوه‏<br /> و من‏ رباط الخیل‏ ترهبون‏ به‏ عدوالله‏ و عدوکم‏ و آخرین‏ من‏ دونهم‏ لا<br /> تعلمونهم‏ الله‏ یعلمهم‏&quot; دولت‏ موظف‏ است‏ برای‏ همه‏ افراد کشور برنامه‏ و<br /> امکانات‏ آموزش‏ نظامی‏ را بر طبق‏ موازین‏ اسلامی‏ فراهم‏ نماید، به‏ طوری‏ که‏<br /> همه‏ افراد همواره‏ توانایی‏ دفاع‏ مسلحانه‏ از کشور و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏<br /> ایران‏ را داشته‏ باشند، ولی‏ داشتن‏ اسلحه‏ باید با اجازه‏ مقامات‏ رسمی‏ باشد.<br /> <br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D9%86%D9%87%D9%85:_%D9%82%D9%88%D9%87_%D9%85%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=602 2025-12-12T12:19:23Z

<p>Mardom: /* اصل‏ یکصد و هفدهم */ نامگذاری شد و هماهنگی آن با فصل‌های قبلی شفاف شد.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> == مبحث اول - ریاست دولت و وزیران ==<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سیزدهم: جایگاه ریاست دولت ===<br /> رییس جمهور بالاترین مقام اجرایی کشور است و مسوولیت اجرای قانون اساسی و اداره قوه مجریه را جز در حوزه هایی که به نهادهای مستقل حاکمیتی سپرده شده است بر عهده دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهاردهم: شیوه‌ی انتخاب رییس دولت ===<br /> رییس جمهور توسط رای مجلس قانون‌گذاری انتخاب شده و پس از انتخاب، لازم است به تایید شاه برسد. برای مدت شش (۶) سال انتخاب می‌شود و تنها یک بار می تواند به صورت پیوسته دوباره انتخاب شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پانزدهم: شرایط لازم برای ریاست جمهوری ===<br /> ریاست جمهوری باید دارای تابعیت ایران، سابقه‌ی روشن مدیریتی، توان تصمیم‌گیری، امانت داری، حسن سابقه‌ی عمومی و پایبندی به قانون اساسی و اصول حکمرانی دموکراتیک باشد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و شانزدهم: معرفی نامزد و روند انتخاب ===<br /> نامزدهای ریاست جمهوری باید پیش از آغاز فرایند انتخاب، نامزدی خود را به صورت رسمی به مجلس قانون‌گذاری اعلام کنند. بررسی صلاحیت و معرفی نهایی نامزدها طبق قانون انجام می شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هفدهم: رای اعتماد مجلس و تایید شاه ===<br /> رییس جمهور با رای موافق دست کم هفتاد درصد (۷۰٪) اعضای مجلس قانونگذاری انتخاب می شود. پس از رای اعتماد مجلس، شاه با امضای خود حکم انتصاب رییس جمهور را صادر می کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هجدهم ===<br /> مسوولیت‏ نظارت‏ بر انتخابات‏ ریاست‏ جمهوری‏ طبق‏ اصل‏ نود و<br /> نهم‏ بر عهده‏ شورای‏ نگهبان‏ است‏ ولی‏ قبل‏ از تشکیل‏ نخستین‏ شورای‏ نگهبان‏ بر<br /> عهده‏ انجمن‏ نظارتی‏ است‏ که‏ قانون‏ تعیین‏ می‏ کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و نوزدهم ===<br /> انتخاب‏ رئیس‏ جمهور جدید باید حداقل‏ یک‏ ماه‏ پیش‏ از<br /> پایان‏ دوره‏ ریاست‏ جمهوری‏ قبلی‏ انجام‏ شده‏ باشد و در فاصله‏ انتخاب‏ رئیس‏<br /> جمهور جدید و پایان‏ دوره‏ ریاست‏ جمهوری‏ سابق‏، رئیس‏ جمهور پیشین‏ وظایف‏ رئیس‏<br /> جمهوری‏ را انجام‏ می‏ دهد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیستم ===<br /> هر گاه‏ در فاصله‏ ده‏ روز پیش‏ از رای‏ گیری‏ یکی‏ از<br /> نامزدهایی‏ که‏ صلاحیت‏ او طبق‏ این‏ قانون‏ احراز شده‏ فوت‏ کند، انتخابات‏ به‏<br /> مدت‏ دو هفته‏ به‏ تاخیر می‏ افتد. اگر در فاصله‏ دور نخست‏ و دور دوم‏ نیز یکی‏<br /> از دو نفر حایز اکثریت‏ دور نخست‏ فوت‏ کند، مهلت‏ انتخابات‏ برای‏ دو هفته‏ تمدید<br /> می‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و یکم ===<br /> رئیس‏ جمهور در مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ در جلسه‏ ای‏ که‏ با<br /> حضور رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ و اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ تشکیل‏ می‏ شود به‏ ترتیب‏ زیر<br /> سوگند یاد می‏ کند و سوگندنامه‏ را امضاء می‏ نماید.<br /> <br /> ''بسم‏ الله‏ الرحمن‏ الرحیم‏<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎&quot;من‏ به‏ عنوان‏ رئیس‏ جمهور در پیشگاه‏ قرآن‏ کریم‏ و در برابر ملت‏<br /> ایران‏ به‏ خداوند قادر متعال‏ سوگند یاد می‏ کنم‏ که‏ پاسدار مذهب‏ رسمی‏ و نظام‏<br /> جمهوری‏ اسلامی‏ و قانون‏ اساسی‏ کشور باشم‏ و همه‏ استعداد و صلاحیت‏ خویش‏ را در<br /> راه‏ ایفای‏ مسوولیتهایی‏ که‏ بر عهده‏ گرفته‏ ام‏ به‏ کار گیرم‏ و خود را وقف‏<br /> خدمت‏ به‏ مردم‏ و اعتلای‏ کشور، ترویج‏ دین‏ و اخلاق‏، پشتیبانی‏ از حق‏ و گسترش‏<br /> عدالت‏ سازم‏ و از هر گونه‏ خودکامگی‏ بپرهیزم‏ و از آزادی‏ و حرمت‏ اشخاص‏ و<br /> حقوقی‏ که‏ قانون‏ اساسی‏ برای‏ ملت‏ شناخته‏ است‏ حمایت‏ کنم‏. در حراست‏ از<br /> مرزها و استقلال‏ سیاسی‏ و اقتصادی‏ و فرهنگی‏ کشور از هیچ‏ اقدامی‏ دریغ نورزم‏ و<br /> با استعانت‏ از خداوند و پیروی‏ از پیامبر اسلام‏ و ائمه‏ اطهار علیهم‏ السلام‏<br /> قدرتی‏ را که‏ ملت‏ به‏ عنوان‏ امانتی‏ مقدس‏ به‏ من‏ سپرده‏ است‏ همچون‏ امینی‏<br /> پارسا و فداکار نگاهدار باشم‏ و آن‏ را به‏ منتخب‏ ملت‏ پس‏ از خود بسپارم‏.&quot;''<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و یکم‏: رئیس‏ جمهور در مجلس‏ شورای‏ ملی‏<br /> در جلسه‏ ای‏ که‏ با حضور رئیس‏ دیوان‏ عالی‏ کشور و اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏<br /> قانون‏ اساسی‏ تشکیل‏ میشود به‏ ترتیب‏ زیر سوگند یاد می‏ کند و سوگندنامه‏ را<br /> امضاء می‏ نماید.<br /> ‎‎‎‎‎‎بسم‏ الله‏ الرحمن‏ الرحیم‏<br /> ‎‎‎‎‎‎&quot;من‏ به‏ عنوان‏ رئیس‏ جمهور در پیشگاه‏ قرآن‏ کریم‏ و در برابر ملت‏<br /> ایران‏ به‏ خداوند قادر متعال‏ سوگند یاد می‏ کنم‏ که‏ پاسدار مذهب‏ رسمی‏ و نظام‏<br /> جمهوری‏ اسلامی‏ و قانون‏ اساسی‏ کشور باشم‏ و همه‏ استعداد و صلاحیت‏ خویش‏ را در<br /> راه‏ ایفای‏ مسوولیتهایی‏ که‏ بر عهده‏ گرفته‏ ام‏ به‏ کار گیرم‏ و خود را وقف‏<br /> خدمت‏ به‏ مردم‏ و اعتلای‏ کشور، ترویج‏ دین‏ و اخلاق‏، پشتیبانی‏ از حق‏ و گسترش‏<br /> عدالت‏ سازم‏ و از هر گونه‏ خودکامگی‏ بپرهیزم‏ و از آزادی‏ و حرمت‏ اشخاص‏ و<br /> حقوقی‏ که‏ قانون‏ اساسی‏ برای‏ ملت‏ شناخته‏ است‏ حمایت‏ کنم‏. در حراست‏ از<br /> مرزها و استقلال‏ سیاسی‏ و اقتصادی‏ و فرهنگی‏ کشور از هیچ‏ اقدامی‏ دریغ نورزم‏ و<br /> با استعانت‏ از خداوند و پیروی‏ از پیامبر اسلام‏ و ائمه‏ اطهار علیهم‏ السلام‏<br /> قدرتی‏ را که‏ ملت‏ به‏ عنوان‏ امانتی‏ مقدس‏ به‏ من‏ سپرده‏ است‏ همچون‏ امینی‏<br /> پارسا و فداکار نگاهدار باشم‏ و آن‏ را به‏ منتخب‏ ملت‏ پس‏ از خود بسپارم‏&quot;.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و دوم ===<br /> رئیس‏ جمهور در حدود اختیارات‏ و وظایفی‏ که‏ به‏ موجب‏<br /> قانون‏ اساسی‏ و یا قوانین‏ عادی‏ به‏ عهده‏ دارد در برابر ملت‏ و رهبر و مجلس‏<br /> شورای‏ اسلامی‏ مسوول‏ است‏.<br /> ''<br /> اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و دوم‏: رئیس‏ جمهور در حدود اختیارات‏ و وظایف‏<br /> خویش‏ در برابر ملت‏ مسوول‏ است‏، نحوه‏ رسیدگی‏ به‏ تخلف‏ از این‏ مسوولیت‏ را<br /> قانون‏ معین‏ می‏ کند. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و سوم ===<br /> رئیس‏ جمهور موظف‏ است‏ مصوبات‏ مجلس‏ یا نتیجه‏ همه‏<br /> پرسی‏ را پس‏ از طی‏ مراحل‏ قانونی‏ و ابلاغ‏ به‏ وی‏ امضاء کند و برای‏ اجرا در<br /> اختیار مسوولان‏ بگذارد.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و چهارم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند برای‏ انجام‏ وظایف‏ قانونی‏ خود<br /> معاونانی‏ داشته‏ باشد. معاون‏ اول‏ رئیس‏ جمهور با موافقت‏ وی‏ اداره‏ هیأت‏<br /> وزیران‏ و مسوولیت‏ هماهنگی‏ سایر معاونتها را به‏ عهده‏ خواهد داشت‏.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و چهارم‏: رئیس‏ جمهور فردی‏ را برای‏ نخست‏<br /> وزیری‏ نامزد می‏ کند و پس‏ از کسب‏ رای‏ تمایل‏ از مجلس‏ شورای‏ ملی‏ حکم‏ نخست‏<br /> وزیری‏ برای‏ او صادر می‏ نماید.''<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و پنجم ===<br /> امضای‏ عهدنامه‏ ها، مقاوله‏ نامه‏ ها، موافقت‏ نامه‏ ها<br /> و قراردادهای‏ دولت‏ ایران‏ با سایر دولتها و همچنین‏ امضای‏ پیمان‏ های‏ مربوط<br /> به‏ اتحادیه‏ های‏ بین‏ المللی‏ پس‏ از تصویب‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ با رئیس‏<br /> جمهور یا نماینده‏ قانونی‏ او است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و ششم ===<br /> رئیس‏ جمهور مسوولیت‏ امور برنامه‏ و بودجه‏ و امور<br /> اداری‏ و استخدامی‏ کشور را مستقیماً بر عهده‏ دارد و می‏ تواند اداره‏ آنها را به‏<br /> عهده‏ دیگری‏ بگذارد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و ششم‏: تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏<br /> های‏ دولت‏ پس‏ از تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ به‏ اطلاع‏ رئیس‏ جمهور می‏ رسد و در<br /> صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏ برای‏ تجدید نظر به‏<br /> هیأت‏ وزیران‏ می‏ فرستد.''<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و هفتم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند در موارد خاص‏، بر حسب‏ ضرورت‏ با<br /> تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ نماینده‏، یا نمایندگان‏ ویژه‏ با اختیارات‏ مشخص‏ تعیین‏<br /> نماید. در این‏ موارد تصمیمات‏ نماینده‏ یا نمایندگان‏ مذکور در حکم‏ تصمیمات‏<br /> رئیس‏ جمهور و هیأت‏ وزیران‏ خواهد بود.<br /> <br /> ''‎‎‎‎‎‎اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و هفتم‏: هر گاه‏ رئیس‏ جمهور لازم‏ بداند<br /> جلسه‏ هیأت‏ وزیران‏ در حضور او به‏ ریاست‏ وی‏ تشکیل‏ می‏ شود.'' ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و هشتم ===<br /> سفیران‏ به‏ پیشنهاد وزیر امور خارجه‏ و تصویب‏<br /> رئیس‏ جمهور تعیین‏ می‏ شوند. رئیس‏ جمهور استوارنامه‏ سفیران‏ را امضا می‏ کند و<br /> استوارنامه‏ سفیران‏ کشورهای‏ دیگر را می‏ پذیرد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و هشتم‏: رئیس‏ جمهور استوارنامه‏ سفیران‏<br /> را امضا می‏ کند و استوارنامه‏ سفیران‏ کشورهای‏ دیگر را می‏ پذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و نهم ===<br /> اعطای‏ نشانهای‏ دولتی‏ با رئیس‏ جمهور است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ام ===<br /> رئیس‏ جمهور استعفای‏ خود را به‏ رهبر تقدیم‏ می‏ کند و تا<br /> زمانی‏ که‏ استعفای‏ او پذیرفته‏ نشده‏ است‏ به‏ انجام‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏<br /> دهد.<br /> ''<br /> اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ ام‏: در هنگام‏ غیبت‏ یا بیماری‏ رئیس‏ جمهور شورایی‏<br /> به‏ نام‏ شورای‏ موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ مرکب‏ از نخست‏ وزیر، رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> ملی‏ و رئیس‏ دیوان‏ عالی‏ کشور وظایف‏ او را انجام‏ می‏ دهد، مشروط بر این‏ که‏<br /> عذر رئیس‏ جمهور بیش‏ از دو ماه‏ ادامه‏ نیابد و نیز در مورد عزل‏ رئیس‏ جمهور یا<br /> در مواردی‏ که‏ مدت‏ ریاست‏ جمهوری‏ سابق‏ پایان‏ یافته‏ و رئیس‏ جمهور جدید بر<br /> اثر موانعی‏ هنوز انتخاب‏ نشده‏، وظایف‏ ریاست‏ جمهوری‏ بر عهده‏ این‏ شوری‏ است‏.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ‎ و یکم ===<br /> در صورت‏ فوت‏، عزل‏، استعفاء، غیبت‏ یا بیماری‏ بیش‏ از<br /> دو ماه‏ رئیس‏ جمهور و یا در موردی‏ که‏ مدت‏ ریاست‏ جمهوری‏ پایان‏ یافته‏ و<br /> رئیس‏ جمهور جدید بر اثر موانعی‏ هنوز انتخاب‏ نشده‏ و یا امور دیگری‏ از این‏<br /> قبیل‏، معاون‏ اول‏ رئیس‏ جمهور یا موافقت‏ رهبری‏ اختیارات‏ و مسوولیتهای‏ وی‏ را<br /> بر عهده‏ می‏ گیرد و شورایی‏ متشکل‏ از رئیس‏ مجلس‏ و رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ و معاون‏<br /> اول‏ رئیس‏ جمهور موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکثر ظرف‏ مدت‏ پنجاه‏ روز رئیس‏<br /> جمهور جدید انتخاب‏ شود. در صورت‏ فوت‏ معاون‏ اول‏ و یا امور دیگری‏ که‏ مانع<br /> انجام‏ وظایف‏ وی‏ گردد و نیز در صورتی‏ که‏ رئیس‏ جمهور معاون‏ اول‏ نداشته‏ باشد<br /> مقام‏ رهبری‏ فرد دیگری‏ را به‏ جای‏ او منصوب‏ می‏ کند.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم:‏ در صورت‏ فوت‏، کنارگیری‏ یا بیماری‏<br /> بیش‏ از دو ماه‏ و عزل‏ رئیس‏ جمهور، یا موجبات‏ دیگری‏ از این‏ گونه‏، شورای‏<br /> موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکر ظرف‏ پنجاه‏ روز رئیس‏<br /> جمهور جدید انتخاب‏ شود و در این‏ مدت‏ وظایف‏ و اختیارات‏ ریاست‏ جمهوری‏ را جز<br /> در امر همه‏ پرسی‏ بر عهده‏ دارد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و دوم ===<br /> در مدتی‏ که‏ اختیارات‏ و مسوولیتهای‏ رئیس‏ جمهور بر عهده‏<br /> معاون‏ اول‏ یا فرد دیگری‏ است‏ که‏ به‏ موجب‏ اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم‏ منصوب‏ می‏<br /> گردد، وزراءء را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏ آنان‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز<br /> نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏ و یا امر همه‏ پرسی‏ اقدام‏ نمود.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و دوم‏: در مدتی‏ که‏ وظایف‏ رئیس‏ جمهور بر<br /> عهده‏ شورای‏ موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ است‏ دولت‏ را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏<br /> آن‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏<br /> اقدام‏ نمود.'' ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و سوم ===<br /> وزراء توسط رئیس‏ جمهور تعیین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد<br /> به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند. با تغییر مجلس‏، گرفتن‏ رای‏ اعتماد جدید برای‏ وزراءء<br /> لازم‏ نیست‏. تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏<br /> کند.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و سوم:‏ وزراءء به‏ پیشنهاد نخست‏ وزیر و<br /> تصویب‏ رئیس‏ جمهور معین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند.<br /> تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏ کند.''<br /> ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و چهارم ===<br /> ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با رئیس‏ جمهور است‏ که‏ بر کار<br /> وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏ تصمیم‏ های‏<br /> وزیران‏ و هیأت‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏<br /> را تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. در موارد اختلاف‏ نظر و یا تداخل‏ در وظایف‏<br /> قانونی‏ دستگا ه‏ های‏ دولتی‏ در صورتی‏ که‏ نیاز به‏ تفسیر یا تغییر قانون‏<br /> نداشته‏ باشد، تصمیم‏ هیأت‏ وزیران‏ که‏ به‏ پیشنهاد رئیس‏ جمهور اتخاذ می‏ شود<br /> لازم‏ الاجرا است‏. رئیس‏ جمهور در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏ هیأت‏ وزیران‏<br /> است‏.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و چهارم:‏ ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با نخست‏ وزیر<br /> است‏ که‏ بر کار وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏<br /> تصمیم‏ های‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏ را<br /> تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. نخست‏ وزیر در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏<br /> هیأت‏ وزیران‏ است‏.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و پنجم ===<br /> وزراء تا زمانی‏ که‏ عزل‏ نشده‏ اند و یا بر اثر استیضاح‏<br /> یا درخواست‏ رای‏ اعتماد، مجلس‏ به‏ آنها رای‏ عدم‏ اعتماد نداده‏ است‏ در سمت‏<br /> خود باقی‏ می‏ مانند. استعفای‏ هیأت‏ وزیران‏ یا هر یک‏ از آنان‏ به‏ رئیس‏ جمهور<br /> تسلیم‏ می شود و هیأت‏ وزیران‏ تا تعیین‏ دولت‏ جدید به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ خواهند<br /> داد. رئیس‏ جمهور می‏ تواند برای‏ وزارتخانه‏ هایی‏ که‏ وزیر ندارند حداکثر برای‏<br /> مدت‏ سه‏ ماه‏ سرپرست‏ تعیین‏ نماید.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و پنج‏: نخست‏ وزیر تا زمانی‏ که‏ مورد اعتماد مجلس‏<br /> است‏ در سمت‏ خود باقی‏ می‏ ماند. استعفای‏ دولت‏ به‏ رئیس‏ جمهور تسلیم‏ می‏ شود<br /> و تا تعیین‏ دولت‏ جدید نخست‏ وزیر به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏ دهد. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل یکصد و سی ششم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند وزراءء را عزل‏ کند و در این‏ صورت‏<br /> باید برای‏ وزیر یا وزیران‏ جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد، و در صورتی‏ که‏ پس‏<br /> از ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏ نیمی‏ از هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید باید مجدداً<br /> از مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ برای‏ هیأت‏ وزیران‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و ششم:‏ هر گاه‏ نخست‏ وزیر بخواهد وزیری‏ را عزل‏<br /> کند و وزیر دیگری‏ را به‏ جای‏ او برگزیند، باید این‏ عزل‏ و نصب‏ با تصویب‏ رئیس‏<br /> جمهور باشد و برای‏ وزیر جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد و در صورتی‏ که‏ پس‏ از<br /> ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏، نیمی‏ از اعضاءی‏ هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید دولت‏<br /> باید مجدداً از مجلس‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هفتم ===<br /> هر یک‏ از وزیران‏ مسوول‏ وظایف‏ خاص‏ خویش‏ در برابر<br /> رئیس‏ جمهور و مجلس‏ است‏ و در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.<br /> <br /> ‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هفتم‏: هر یک‏ از وزیران‏، مسوول‏ وظایف‏ خاص‏<br /> خویش‏ در برابر مجلس‏ است‏، ولی‏ در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هشتم ===<br /> علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا وزیری‏ مأمور<br /> تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود، هیأت‏ وزیران‏ حق‏ دارد برای‏<br /> انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏ اداری‏ به‏ وضع<br /> تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در حدود وظایف‏ خویش‏<br /> و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏ را دارد ولی‏ مفاد<br /> این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد. دولت‏ می‏ تواند تصویب‏<br /> برخی‏ از امور مربوط به‏ وظایف‏ خود را به‏ کمیسیونهای‏ مشتکل‏ از چند وزیر واگذار<br /> نماید. مصوبات‏ این‏ کمیسیونها در محدوده‏ قوانین‏ پس‏ از تأیید رئیس‏ جمهور لازم‏<br /> الاجرا است‏. تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏ های‏ دولت‏ و مصوبات‏ کمیسیونهای‏<br /> مذکور در این‏ اصل‏، ضمن‏ ابلاغ‏ برای‏ اجرا به‏ اطلاع‏ رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> اسلامی‏ می‏ رسد تا در صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏<br /> برای‏ تجدید نظر به‏ هیأت‏ وزیران‏ بفرستد.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هشتم‏: علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا<br /> وزیری‏ مأمور تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود هیأت‏ وزیران‏ حق‏<br /> دارد برای‏ انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏<br /> اداری‏ به‏ وضع تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در<br /> حدود وظایف‏ خویش‏ و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏<br /> را دارد، ولی‏ مفاد این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و نهم ===<br /> صلح‏ دعاوی‏ راجع به‏ اموال‏ عمومی‏ و دولتی‏ یا ارجاع‏ آن‏<br /> به‏ داوری‏ در هر مورد، موکول‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ است‏ و باید به‏ اطلاع‏<br /> مجلس‏ برسد. در مواردی‏ که‏ طرف‏ دعوی‏ خارجی‏ باشد و در موارد مهم‏ داخلی‏ باید<br /> به‏ تصویب‏ مجلس‏ نیز برسد. موارد مهم‏ را قانون‏ تعیین‏ می‏ کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهلم ===<br /> رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و معاونان‏ او و وزیران‏ در<br /> مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.<br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهلم‏: رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و نخست‏ وزیر و<br /> وزیران‏ در مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و یکم ===<br /> رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏ و کارمندان‏<br /> دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر نوع‏ شغل‏<br /> دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏ یا مؤسسات‏<br /> عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و مشاوره‏<br /> حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏ مختلف‏<br /> شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏ ممنوع‏ است‏.<br /> سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏، حکم‏ مستثنی‏ است‏.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و یکم:‏ رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و<br /> کارمندان‏ دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر<br /> نوع‏ شغل‏ دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏<br /> یا مؤسسات‏ عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و<br /> مشاوره‏ حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏<br /> مختلف‏ شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏<br /> ممنوع‏ است‏. سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏ حکم‏<br /> مستثنی‏ است‏. نخست‏ وزیر می‏ تواند در موارد ضرورت‏ به‏ طور موقت‏ تصدی‏ برخی‏ از<br /> وزارتخانه‏ ها را بپذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و دوم ===<br /> دارایی‏ رهبر، رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏<br /> و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از خدمت‏، توسط رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ رسیدگی‏<br /> می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏، افزایش‏ نیافته‏ باشد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و دوم‏: دارایی‏ رهبر یا اعضاءی‏ شورای‏<br /> رهبری‏، رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از<br /> خدمت‏، توسط دیوان‏ عالی‏ کشور رسیدگی‏ می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏ افزایش‏ نیافته‏<br /> باشد.''<br /> <br /> == مبحث دوم: ارتش و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ==<br /> === اصل‏ یکصد و چهل و سوم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ پاسداری‏ از استقلال‏ و<br /> تمامیت‏ ارضی‏ و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏ کشور را بر عهده‏ دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل وچهارم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ باید ارتشی‏ اسلامی‏<br /> باشد که‏ ارتشی‏ مکتبی‏ و مردمی‏ است‏ و باید افرادی‏ شایسته‏ را به‏ خدمت‏ بپذیرد<br /> که‏ به‏ اهداف‏ انقلاب‏ اسلامی‏ مؤمن‏ و در راه‏ تحقق‏ آن‏ فداکار باشند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و پنجم ===<br /> هیچ‏ فرد خارجی‏ به‏ عضویت‏ در ارتش‏ و نیروهای‏ انتظامی‏<br /> کشور پذیرفته‏ نمی‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و ششم ===<br /> استقرار هر گونه‏ پایگاه‏ نظامی‏ خارجی‏ در کشور هر چند<br /> به‏ عنوان‏ استفاده‏ های‏ صلح‏ آمیز باشد ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هفتم ===<br /> ‎‎‎‎‎دولت‏ باید در زمان‏ صلح‏ از افراد و تجهیزات‏ فنی‏<br /> ارتش‏ در کارهای‏ امدادی‏، آموزشی‏، تولیدی‏، و جهاد سازندگی‏، با رعایت‏ کامل‏<br /> موازین‏ عدل‏ اسلامی‏ استفاده‏ کند در حدی‏ که‏ به‏ آمادگی‏ رزمی‏ آسیبی‏ وارد<br /> نیاید.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هشتم ===<br /> ‎‎‎‎‎هر نوع‏ بهره‏ برداری‏ شخصی‏ از وسایل‏ و امکانات‏<br /> ارتش‏ و استفاده‏ شخصی‏ از افراد آنها به‏ صورت‏ گماشته‏، راننده‏ شخصی‏ و نظایر<br /> اینها ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و نهم ===<br /> ترفیع درجه‏ نظامیان‏ و سلب‏ آن‏ به‏ موجب‏ قانون‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاهم ===<br /> سپاه‏ پاسداران‏ انقلاب‏ اسلامی‏ که‏ در نخستین‏ روزهای‏<br /> پیروزی‏ این‏ انقلاب‏ تشکیل‏ شد، برای‏ ادامه‏ نقش‏ خود در نگهبانی‏ از انقلاب‏ و<br /> دستاوردهای‏ آن‏ پابرجا می‏ ماند. حدود وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ این‏ سپاه‏ در<br /> رابطه‏ با وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ نیروهای‏ مسلح‏ دیگر با تاکید بر همکاری‏ و<br /> هماهنگی‏ برادرانه‏ میان‏ آنها به‏ وسیله‏ قانون‏ تعیین‏ می‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاه و یکم ===<br /> به‏ حکم‏ آیه‏ کریمه‏ &quot;و اعدوا لهم‏ مااستطعتم‏ من‏ قوه‏<br /> و من‏ رباط الخیل‏ ترهبون‏ به‏ عدوالله‏ و عدوکم‏ و آخرین‏ من‏ دونهم‏ لا<br /> تعلمونهم‏ الله‏ یعلمهم‏&quot; دولت‏ موظف‏ است‏ برای‏ همه‏ افراد کشور برنامه‏ و<br /> امکانات‏ آموزش‏ نظامی‏ را بر طبق‏ موازین‏ اسلامی‏ فراهم‏ نماید، به‏ طوری‏ که‏<br /> همه‏ افراد همواره‏ توانایی‏ دفاع‏ مسلحانه‏ از کشور و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏<br /> ایران‏ را داشته‏ باشند، ولی‏ داشتن‏ اسلحه‏ باید با اجازه‏ مقامات‏ رسمی‏ باشد.<br /> <br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D9%86%D9%87%D9%85:_%D9%82%D9%88%D9%87_%D9%85%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=601 2025-12-12T12:18:39Z

<p>Mardom: /* اصل‏ یکصد و شانزدهم */ نامگذاری و مطابق با تغییر اخیر (انتخاب رییس‌جمهور با مجلس است) مطابق شد.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> == مبحث اول - ریاست دولت و وزیران ==<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سیزدهم: جایگاه ریاست دولت ===<br /> رییس جمهور بالاترین مقام اجرایی کشور است و مسوولیت اجرای قانون اساسی و اداره قوه مجریه را جز در حوزه هایی که به نهادهای مستقل حاکمیتی سپرده شده است بر عهده دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهاردهم: شیوه‌ی انتخاب رییس دولت ===<br /> رییس جمهور توسط رای مجلس قانون‌گذاری انتخاب شده و پس از انتخاب، لازم است به تایید شاه برسد. برای مدت شش (۶) سال انتخاب می‌شود و تنها یک بار می تواند به صورت پیوسته دوباره انتخاب شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پانزدهم: شرایط لازم برای ریاست جمهوری ===<br /> ریاست جمهوری باید دارای تابعیت ایران، سابقه‌ی روشن مدیریتی، توان تصمیم‌گیری، امانت داری، حسن سابقه‌ی عمومی و پایبندی به قانون اساسی و اصول حکمرانی دموکراتیک باشد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و شانزدهم: معرفی نامزد و روند انتخاب ===<br /> نامزدهای ریاست جمهوری باید پیش از آغاز فرایند انتخاب، نامزدی خود را به صورت رسمی به مجلس قانون‌گذاری اعلام کنند. بررسی صلاحیت و معرفی نهایی نامزدها طبق قانون انجام می شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هفدهم ===<br /> رئیس‏ جمهور با اکثریت‏ مطلق‏ آراء شرکت‏ کنندگان‏ انتخاب‏ می‏<br /> شود، ولی‏ هر گاه‏ در دوره‏ نخست‏ هیچیک‏ از نامزدها چنین‏ اکثریتی‏ بدست‏ نیاورد،<br /> روز جمعه‏ هفته‏ بعد برای‏ بار دوم‏ رای‏ گرفته‏ می‏ شود. در دور دوم‏ تنها دو نفر<br /> از نامزدها که‏ در دور نخست‏ آراء بیشتری‏ داشته‏ اند شرکت‏ می‏ کنند، ولی‏ اگر<br /> بعضی‏ از نامزدهای‏ دارنده‏ آراء بیشتر، از شرکت‏ در انتخابات‏ منصرف‏ شوند، از<br /> میان‏ بقیه‏، دو نفر که‏ در دور نخست‏ بیش‏ از دیگران‏ رای‏ داشته‏اند برای‏<br /> انتخاب‏ مجدد معرفی‏ می‏ شوند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هجدهم ===<br /> مسوولیت‏ نظارت‏ بر انتخابات‏ ریاست‏ جمهوری‏ طبق‏ اصل‏ نود و<br /> نهم‏ بر عهده‏ شورای‏ نگهبان‏ است‏ ولی‏ قبل‏ از تشکیل‏ نخستین‏ شورای‏ نگهبان‏ بر<br /> عهده‏ انجمن‏ نظارتی‏ است‏ که‏ قانون‏ تعیین‏ می‏ کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و نوزدهم ===<br /> انتخاب‏ رئیس‏ جمهور جدید باید حداقل‏ یک‏ ماه‏ پیش‏ از<br /> پایان‏ دوره‏ ریاست‏ جمهوری‏ قبلی‏ انجام‏ شده‏ باشد و در فاصله‏ انتخاب‏ رئیس‏<br /> جمهور جدید و پایان‏ دوره‏ ریاست‏ جمهوری‏ سابق‏، رئیس‏ جمهور پیشین‏ وظایف‏ رئیس‏<br /> جمهوری‏ را انجام‏ می‏ دهد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیستم ===<br /> هر گاه‏ در فاصله‏ ده‏ روز پیش‏ از رای‏ گیری‏ یکی‏ از<br /> نامزدهایی‏ که‏ صلاحیت‏ او طبق‏ این‏ قانون‏ احراز شده‏ فوت‏ کند، انتخابات‏ به‏<br /> مدت‏ دو هفته‏ به‏ تاخیر می‏ افتد. اگر در فاصله‏ دور نخست‏ و دور دوم‏ نیز یکی‏<br /> از دو نفر حایز اکثریت‏ دور نخست‏ فوت‏ کند، مهلت‏ انتخابات‏ برای‏ دو هفته‏ تمدید<br /> می‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و یکم ===<br /> رئیس‏ جمهور در مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ در جلسه‏ ای‏ که‏ با<br /> حضور رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ و اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ تشکیل‏ می‏ شود به‏ ترتیب‏ زیر<br /> سوگند یاد می‏ کند و سوگندنامه‏ را امضاء می‏ نماید.<br /> <br /> ''بسم‏ الله‏ الرحمن‏ الرحیم‏<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎&quot;من‏ به‏ عنوان‏ رئیس‏ جمهور در پیشگاه‏ قرآن‏ کریم‏ و در برابر ملت‏<br /> ایران‏ به‏ خداوند قادر متعال‏ سوگند یاد می‏ کنم‏ که‏ پاسدار مذهب‏ رسمی‏ و نظام‏<br /> جمهوری‏ اسلامی‏ و قانون‏ اساسی‏ کشور باشم‏ و همه‏ استعداد و صلاحیت‏ خویش‏ را در<br /> راه‏ ایفای‏ مسوولیتهایی‏ که‏ بر عهده‏ گرفته‏ ام‏ به‏ کار گیرم‏ و خود را وقف‏<br /> خدمت‏ به‏ مردم‏ و اعتلای‏ کشور، ترویج‏ دین‏ و اخلاق‏، پشتیبانی‏ از حق‏ و گسترش‏<br /> عدالت‏ سازم‏ و از هر گونه‏ خودکامگی‏ بپرهیزم‏ و از آزادی‏ و حرمت‏ اشخاص‏ و<br /> حقوقی‏ که‏ قانون‏ اساسی‏ برای‏ ملت‏ شناخته‏ است‏ حمایت‏ کنم‏. در حراست‏ از<br /> مرزها و استقلال‏ سیاسی‏ و اقتصادی‏ و فرهنگی‏ کشور از هیچ‏ اقدامی‏ دریغ نورزم‏ و<br /> با استعانت‏ از خداوند و پیروی‏ از پیامبر اسلام‏ و ائمه‏ اطهار علیهم‏ السلام‏<br /> قدرتی‏ را که‏ ملت‏ به‏ عنوان‏ امانتی‏ مقدس‏ به‏ من‏ سپرده‏ است‏ همچون‏ امینی‏<br /> پارسا و فداکار نگاهدار باشم‏ و آن‏ را به‏ منتخب‏ ملت‏ پس‏ از خود بسپارم‏.&quot;''<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و یکم‏: رئیس‏ جمهور در مجلس‏ شورای‏ ملی‏<br /> در جلسه‏ ای‏ که‏ با حضور رئیس‏ دیوان‏ عالی‏ کشور و اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏<br /> قانون‏ اساسی‏ تشکیل‏ میشود به‏ ترتیب‏ زیر سوگند یاد می‏ کند و سوگندنامه‏ را<br /> امضاء می‏ نماید.<br /> ‎‎‎‎‎‎بسم‏ الله‏ الرحمن‏ الرحیم‏<br /> ‎‎‎‎‎‎&quot;من‏ به‏ عنوان‏ رئیس‏ جمهور در پیشگاه‏ قرآن‏ کریم‏ و در برابر ملت‏<br /> ایران‏ به‏ خداوند قادر متعال‏ سوگند یاد می‏ کنم‏ که‏ پاسدار مذهب‏ رسمی‏ و نظام‏<br /> جمهوری‏ اسلامی‏ و قانون‏ اساسی‏ کشور باشم‏ و همه‏ استعداد و صلاحیت‏ خویش‏ را در<br /> راه‏ ایفای‏ مسوولیتهایی‏ که‏ بر عهده‏ گرفته‏ ام‏ به‏ کار گیرم‏ و خود را وقف‏<br /> خدمت‏ به‏ مردم‏ و اعتلای‏ کشور، ترویج‏ دین‏ و اخلاق‏، پشتیبانی‏ از حق‏ و گسترش‏<br /> عدالت‏ سازم‏ و از هر گونه‏ خودکامگی‏ بپرهیزم‏ و از آزادی‏ و حرمت‏ اشخاص‏ و<br /> حقوقی‏ که‏ قانون‏ اساسی‏ برای‏ ملت‏ شناخته‏ است‏ حمایت‏ کنم‏. در حراست‏ از<br /> مرزها و استقلال‏ سیاسی‏ و اقتصادی‏ و فرهنگی‏ کشور از هیچ‏ اقدامی‏ دریغ نورزم‏ و<br /> با استعانت‏ از خداوند و پیروی‏ از پیامبر اسلام‏ و ائمه‏ اطهار علیهم‏ السلام‏<br /> قدرتی‏ را که‏ ملت‏ به‏ عنوان‏ امانتی‏ مقدس‏ به‏ من‏ سپرده‏ است‏ همچون‏ امینی‏<br /> پارسا و فداکار نگاهدار باشم‏ و آن‏ را به‏ منتخب‏ ملت‏ پس‏ از خود بسپارم‏&quot;.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و دوم ===<br /> رئیس‏ جمهور در حدود اختیارات‏ و وظایفی‏ که‏ به‏ موجب‏<br /> قانون‏ اساسی‏ و یا قوانین‏ عادی‏ به‏ عهده‏ دارد در برابر ملت‏ و رهبر و مجلس‏<br /> شورای‏ اسلامی‏ مسوول‏ است‏.<br /> ''<br /> اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و دوم‏: رئیس‏ جمهور در حدود اختیارات‏ و وظایف‏<br /> خویش‏ در برابر ملت‏ مسوول‏ است‏، نحوه‏ رسیدگی‏ به‏ تخلف‏ از این‏ مسوولیت‏ را<br /> قانون‏ معین‏ می‏ کند. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و سوم ===<br /> رئیس‏ جمهور موظف‏ است‏ مصوبات‏ مجلس‏ یا نتیجه‏ همه‏<br /> پرسی‏ را پس‏ از طی‏ مراحل‏ قانونی‏ و ابلاغ‏ به‏ وی‏ امضاء کند و برای‏ اجرا در<br /> اختیار مسوولان‏ بگذارد.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و چهارم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند برای‏ انجام‏ وظایف‏ قانونی‏ خود<br /> معاونانی‏ داشته‏ باشد. معاون‏ اول‏ رئیس‏ جمهور با موافقت‏ وی‏ اداره‏ هیأت‏<br /> وزیران‏ و مسوولیت‏ هماهنگی‏ سایر معاونتها را به‏ عهده‏ خواهد داشت‏.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و چهارم‏: رئیس‏ جمهور فردی‏ را برای‏ نخست‏<br /> وزیری‏ نامزد می‏ کند و پس‏ از کسب‏ رای‏ تمایل‏ از مجلس‏ شورای‏ ملی‏ حکم‏ نخست‏<br /> وزیری‏ برای‏ او صادر می‏ نماید.''<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و پنجم ===<br /> امضای‏ عهدنامه‏ ها، مقاوله‏ نامه‏ ها، موافقت‏ نامه‏ ها<br /> و قراردادهای‏ دولت‏ ایران‏ با سایر دولتها و همچنین‏ امضای‏ پیمان‏ های‏ مربوط<br /> به‏ اتحادیه‏ های‏ بین‏ المللی‏ پس‏ از تصویب‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ با رئیس‏<br /> جمهور یا نماینده‏ قانونی‏ او است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و ششم ===<br /> رئیس‏ جمهور مسوولیت‏ امور برنامه‏ و بودجه‏ و امور<br /> اداری‏ و استخدامی‏ کشور را مستقیماً بر عهده‏ دارد و می‏ تواند اداره‏ آنها را به‏<br /> عهده‏ دیگری‏ بگذارد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و ششم‏: تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏<br /> های‏ دولت‏ پس‏ از تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ به‏ اطلاع‏ رئیس‏ جمهور می‏ رسد و در<br /> صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏ برای‏ تجدید نظر به‏<br /> هیأت‏ وزیران‏ می‏ فرستد.''<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و هفتم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند در موارد خاص‏، بر حسب‏ ضرورت‏ با<br /> تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ نماینده‏، یا نمایندگان‏ ویژه‏ با اختیارات‏ مشخص‏ تعیین‏<br /> نماید. در این‏ موارد تصمیمات‏ نماینده‏ یا نمایندگان‏ مذکور در حکم‏ تصمیمات‏<br /> رئیس‏ جمهور و هیأت‏ وزیران‏ خواهد بود.<br /> <br /> ''‎‎‎‎‎‎اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و هفتم‏: هر گاه‏ رئیس‏ جمهور لازم‏ بداند<br /> جلسه‏ هیأت‏ وزیران‏ در حضور او به‏ ریاست‏ وی‏ تشکیل‏ می‏ شود.'' ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و هشتم ===<br /> سفیران‏ به‏ پیشنهاد وزیر امور خارجه‏ و تصویب‏<br /> رئیس‏ جمهور تعیین‏ می‏ شوند. رئیس‏ جمهور استوارنامه‏ سفیران‏ را امضا می‏ کند و<br /> استوارنامه‏ سفیران‏ کشورهای‏ دیگر را می‏ پذیرد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و هشتم‏: رئیس‏ جمهور استوارنامه‏ سفیران‏<br /> را امضا می‏ کند و استوارنامه‏ سفیران‏ کشورهای‏ دیگر را می‏ پذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و نهم ===<br /> اعطای‏ نشانهای‏ دولتی‏ با رئیس‏ جمهور است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ام ===<br /> رئیس‏ جمهور استعفای‏ خود را به‏ رهبر تقدیم‏ می‏ کند و تا<br /> زمانی‏ که‏ استعفای‏ او پذیرفته‏ نشده‏ است‏ به‏ انجام‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏<br /> دهد.<br /> ''<br /> اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ ام‏: در هنگام‏ غیبت‏ یا بیماری‏ رئیس‏ جمهور شورایی‏<br /> به‏ نام‏ شورای‏ موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ مرکب‏ از نخست‏ وزیر، رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> ملی‏ و رئیس‏ دیوان‏ عالی‏ کشور وظایف‏ او را انجام‏ می‏ دهد، مشروط بر این‏ که‏<br /> عذر رئیس‏ جمهور بیش‏ از دو ماه‏ ادامه‏ نیابد و نیز در مورد عزل‏ رئیس‏ جمهور یا<br /> در مواردی‏ که‏ مدت‏ ریاست‏ جمهوری‏ سابق‏ پایان‏ یافته‏ و رئیس‏ جمهور جدید بر<br /> اثر موانعی‏ هنوز انتخاب‏ نشده‏، وظایف‏ ریاست‏ جمهوری‏ بر عهده‏ این‏ شوری‏ است‏.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ‎ و یکم ===<br /> در صورت‏ فوت‏، عزل‏، استعفاء، غیبت‏ یا بیماری‏ بیش‏ از<br /> دو ماه‏ رئیس‏ جمهور و یا در موردی‏ که‏ مدت‏ ریاست‏ جمهوری‏ پایان‏ یافته‏ و<br /> رئیس‏ جمهور جدید بر اثر موانعی‏ هنوز انتخاب‏ نشده‏ و یا امور دیگری‏ از این‏<br /> قبیل‏، معاون‏ اول‏ رئیس‏ جمهور یا موافقت‏ رهبری‏ اختیارات‏ و مسوولیتهای‏ وی‏ را<br /> بر عهده‏ می‏ گیرد و شورایی‏ متشکل‏ از رئیس‏ مجلس‏ و رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ و معاون‏<br /> اول‏ رئیس‏ جمهور موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکثر ظرف‏ مدت‏ پنجاه‏ روز رئیس‏<br /> جمهور جدید انتخاب‏ شود. در صورت‏ فوت‏ معاون‏ اول‏ و یا امور دیگری‏ که‏ مانع<br /> انجام‏ وظایف‏ وی‏ گردد و نیز در صورتی‏ که‏ رئیس‏ جمهور معاون‏ اول‏ نداشته‏ باشد<br /> مقام‏ رهبری‏ فرد دیگری‏ را به‏ جای‏ او منصوب‏ می‏ کند.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم:‏ در صورت‏ فوت‏، کنارگیری‏ یا بیماری‏<br /> بیش‏ از دو ماه‏ و عزل‏ رئیس‏ جمهور، یا موجبات‏ دیگری‏ از این‏ گونه‏، شورای‏<br /> موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکر ظرف‏ پنجاه‏ روز رئیس‏<br /> جمهور جدید انتخاب‏ شود و در این‏ مدت‏ وظایف‏ و اختیارات‏ ریاست‏ جمهوری‏ را جز<br /> در امر همه‏ پرسی‏ بر عهده‏ دارد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و دوم ===<br /> در مدتی‏ که‏ اختیارات‏ و مسوولیتهای‏ رئیس‏ جمهور بر عهده‏<br /> معاون‏ اول‏ یا فرد دیگری‏ است‏ که‏ به‏ موجب‏ اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم‏ منصوب‏ می‏<br /> گردد، وزراءء را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏ آنان‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز<br /> نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏ و یا امر همه‏ پرسی‏ اقدام‏ نمود.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و دوم‏: در مدتی‏ که‏ وظایف‏ رئیس‏ جمهور بر<br /> عهده‏ شورای‏ موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ است‏ دولت‏ را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏<br /> آن‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏<br /> اقدام‏ نمود.'' ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و سوم ===<br /> وزراء توسط رئیس‏ جمهور تعیین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد<br /> به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند. با تغییر مجلس‏، گرفتن‏ رای‏ اعتماد جدید برای‏ وزراءء<br /> لازم‏ نیست‏. تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏<br /> کند.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و سوم:‏ وزراءء به‏ پیشنهاد نخست‏ وزیر و<br /> تصویب‏ رئیس‏ جمهور معین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند.<br /> تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏ کند.''<br /> ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و چهارم ===<br /> ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با رئیس‏ جمهور است‏ که‏ بر کار<br /> وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏ تصمیم‏ های‏<br /> وزیران‏ و هیأت‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏<br /> را تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. در موارد اختلاف‏ نظر و یا تداخل‏ در وظایف‏<br /> قانونی‏ دستگا ه‏ های‏ دولتی‏ در صورتی‏ که‏ نیاز به‏ تفسیر یا تغییر قانون‏<br /> نداشته‏ باشد، تصمیم‏ هیأت‏ وزیران‏ که‏ به‏ پیشنهاد رئیس‏ جمهور اتخاذ می‏ شود<br /> لازم‏ الاجرا است‏. رئیس‏ جمهور در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏ هیأت‏ وزیران‏<br /> است‏.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و چهارم:‏ ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با نخست‏ وزیر<br /> است‏ که‏ بر کار وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏<br /> تصمیم‏ های‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏ را<br /> تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. نخست‏ وزیر در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏<br /> هیأت‏ وزیران‏ است‏.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و پنجم ===<br /> وزراء تا زمانی‏ که‏ عزل‏ نشده‏ اند و یا بر اثر استیضاح‏<br /> یا درخواست‏ رای‏ اعتماد، مجلس‏ به‏ آنها رای‏ عدم‏ اعتماد نداده‏ است‏ در سمت‏<br /> خود باقی‏ می‏ مانند. استعفای‏ هیأت‏ وزیران‏ یا هر یک‏ از آنان‏ به‏ رئیس‏ جمهور<br /> تسلیم‏ می شود و هیأت‏ وزیران‏ تا تعیین‏ دولت‏ جدید به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ خواهند<br /> داد. رئیس‏ جمهور می‏ تواند برای‏ وزارتخانه‏ هایی‏ که‏ وزیر ندارند حداکثر برای‏<br /> مدت‏ سه‏ ماه‏ سرپرست‏ تعیین‏ نماید.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و پنج‏: نخست‏ وزیر تا زمانی‏ که‏ مورد اعتماد مجلس‏<br /> است‏ در سمت‏ خود باقی‏ می‏ ماند. استعفای‏ دولت‏ به‏ رئیس‏ جمهور تسلیم‏ می‏ شود<br /> و تا تعیین‏ دولت‏ جدید نخست‏ وزیر به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏ دهد. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل یکصد و سی ششم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند وزراءء را عزل‏ کند و در این‏ صورت‏<br /> باید برای‏ وزیر یا وزیران‏ جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد، و در صورتی‏ که‏ پس‏<br /> از ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏ نیمی‏ از هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید باید مجدداً<br /> از مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ برای‏ هیأت‏ وزیران‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و ششم:‏ هر گاه‏ نخست‏ وزیر بخواهد وزیری‏ را عزل‏<br /> کند و وزیر دیگری‏ را به‏ جای‏ او برگزیند، باید این‏ عزل‏ و نصب‏ با تصویب‏ رئیس‏<br /> جمهور باشد و برای‏ وزیر جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد و در صورتی‏ که‏ پس‏ از<br /> ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏، نیمی‏ از اعضاءی‏ هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید دولت‏<br /> باید مجدداً از مجلس‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هفتم ===<br /> هر یک‏ از وزیران‏ مسوول‏ وظایف‏ خاص‏ خویش‏ در برابر<br /> رئیس‏ جمهور و مجلس‏ است‏ و در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.<br /> <br /> ‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هفتم‏: هر یک‏ از وزیران‏، مسوول‏ وظایف‏ خاص‏<br /> خویش‏ در برابر مجلس‏ است‏، ولی‏ در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هشتم ===<br /> علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا وزیری‏ مأمور<br /> تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود، هیأت‏ وزیران‏ حق‏ دارد برای‏<br /> انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏ اداری‏ به‏ وضع<br /> تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در حدود وظایف‏ خویش‏<br /> و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏ را دارد ولی‏ مفاد<br /> این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد. دولت‏ می‏ تواند تصویب‏<br /> برخی‏ از امور مربوط به‏ وظایف‏ خود را به‏ کمیسیونهای‏ مشتکل‏ از چند وزیر واگذار<br /> نماید. مصوبات‏ این‏ کمیسیونها در محدوده‏ قوانین‏ پس‏ از تأیید رئیس‏ جمهور لازم‏<br /> الاجرا است‏. تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏ های‏ دولت‏ و مصوبات‏ کمیسیونهای‏<br /> مذکور در این‏ اصل‏، ضمن‏ ابلاغ‏ برای‏ اجرا به‏ اطلاع‏ رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> اسلامی‏ می‏ رسد تا در صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏<br /> برای‏ تجدید نظر به‏ هیأت‏ وزیران‏ بفرستد.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هشتم‏: علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا<br /> وزیری‏ مأمور تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود هیأت‏ وزیران‏ حق‏<br /> دارد برای‏ انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏<br /> اداری‏ به‏ وضع تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در<br /> حدود وظایف‏ خویش‏ و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏<br /> را دارد، ولی‏ مفاد این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و نهم ===<br /> صلح‏ دعاوی‏ راجع به‏ اموال‏ عمومی‏ و دولتی‏ یا ارجاع‏ آن‏<br /> به‏ داوری‏ در هر مورد، موکول‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ است‏ و باید به‏ اطلاع‏<br /> مجلس‏ برسد. در مواردی‏ که‏ طرف‏ دعوی‏ خارجی‏ باشد و در موارد مهم‏ داخلی‏ باید<br /> به‏ تصویب‏ مجلس‏ نیز برسد. موارد مهم‏ را قانون‏ تعیین‏ می‏ کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهلم ===<br /> رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و معاونان‏ او و وزیران‏ در<br /> مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.<br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهلم‏: رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و نخست‏ وزیر و<br /> وزیران‏ در مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و یکم ===<br /> رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏ و کارمندان‏<br /> دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر نوع‏ شغل‏<br /> دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏ یا مؤسسات‏<br /> عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و مشاوره‏<br /> حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏ مختلف‏<br /> شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏ ممنوع‏ است‏.<br /> سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏، حکم‏ مستثنی‏ است‏.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و یکم:‏ رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و<br /> کارمندان‏ دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر<br /> نوع‏ شغل‏ دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏<br /> یا مؤسسات‏ عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و<br /> مشاوره‏ حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏<br /> مختلف‏ شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏<br /> ممنوع‏ است‏. سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏ حکم‏<br /> مستثنی‏ است‏. نخست‏ وزیر می‏ تواند در موارد ضرورت‏ به‏ طور موقت‏ تصدی‏ برخی‏ از<br /> وزارتخانه‏ ها را بپذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و دوم ===<br /> دارایی‏ رهبر، رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏<br /> و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از خدمت‏، توسط رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ رسیدگی‏<br /> می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏، افزایش‏ نیافته‏ باشد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و دوم‏: دارایی‏ رهبر یا اعضاءی‏ شورای‏<br /> رهبری‏، رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از<br /> خدمت‏، توسط دیوان‏ عالی‏ کشور رسیدگی‏ می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏ افزایش‏ نیافته‏<br /> باشد.''<br /> <br /> == مبحث دوم: ارتش و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ==<br /> === اصل‏ یکصد و چهل و سوم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ پاسداری‏ از استقلال‏ و<br /> تمامیت‏ ارضی‏ و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏ کشور را بر عهده‏ دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل وچهارم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ باید ارتشی‏ اسلامی‏<br /> باشد که‏ ارتشی‏ مکتبی‏ و مردمی‏ است‏ و باید افرادی‏ شایسته‏ را به‏ خدمت‏ بپذیرد<br /> که‏ به‏ اهداف‏ انقلاب‏ اسلامی‏ مؤمن‏ و در راه‏ تحقق‏ آن‏ فداکار باشند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و پنجم ===<br /> هیچ‏ فرد خارجی‏ به‏ عضویت‏ در ارتش‏ و نیروهای‏ انتظامی‏<br /> کشور پذیرفته‏ نمی‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و ششم ===<br /> استقرار هر گونه‏ پایگاه‏ نظامی‏ خارجی‏ در کشور هر چند<br /> به‏ عنوان‏ استفاده‏ های‏ صلح‏ آمیز باشد ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هفتم ===<br /> ‎‎‎‎‎دولت‏ باید در زمان‏ صلح‏ از افراد و تجهیزات‏ فنی‏<br /> ارتش‏ در کارهای‏ امدادی‏، آموزشی‏، تولیدی‏، و جهاد سازندگی‏، با رعایت‏ کامل‏<br /> موازین‏ عدل‏ اسلامی‏ استفاده‏ کند در حدی‏ که‏ به‏ آمادگی‏ رزمی‏ آسیبی‏ وارد<br /> نیاید.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هشتم ===<br /> ‎‎‎‎‎هر نوع‏ بهره‏ برداری‏ شخصی‏ از وسایل‏ و امکانات‏<br /> ارتش‏ و استفاده‏ شخصی‏ از افراد آنها به‏ صورت‏ گماشته‏، راننده‏ شخصی‏ و نظایر<br /> اینها ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و نهم ===<br /> ترفیع درجه‏ نظامیان‏ و سلب‏ آن‏ به‏ موجب‏ قانون‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاهم ===<br /> سپاه‏ پاسداران‏ انقلاب‏ اسلامی‏ که‏ در نخستین‏ روزهای‏<br /> پیروزی‏ این‏ انقلاب‏ تشکیل‏ شد، برای‏ ادامه‏ نقش‏ خود در نگهبانی‏ از انقلاب‏ و<br /> دستاوردهای‏ آن‏ پابرجا می‏ ماند. حدود وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ این‏ سپاه‏ در<br /> رابطه‏ با وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ نیروهای‏ مسلح‏ دیگر با تاکید بر همکاری‏ و<br /> هماهنگی‏ برادرانه‏ میان‏ آنها به‏ وسیله‏ قانون‏ تعیین‏ می‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاه و یکم ===<br /> به‏ حکم‏ آیه‏ کریمه‏ &quot;و اعدوا لهم‏ مااستطعتم‏ من‏ قوه‏<br /> و من‏ رباط الخیل‏ ترهبون‏ به‏ عدوالله‏ و عدوکم‏ و آخرین‏ من‏ دونهم‏ لا<br /> تعلمونهم‏ الله‏ یعلمهم‏&quot; دولت‏ موظف‏ است‏ برای‏ همه‏ افراد کشور برنامه‏ و<br /> امکانات‏ آموزش‏ نظامی‏ را بر طبق‏ موازین‏ اسلامی‏ فراهم‏ نماید، به‏ طوری‏ که‏<br /> همه‏ افراد همواره‏ توانایی‏ دفاع‏ مسلحانه‏ از کشور و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏<br /> ایران‏ را داشته‏ باشند، ولی‏ داشتن‏ اسلحه‏ باید با اجازه‏ مقامات‏ رسمی‏ باشد.<br /> <br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D9%86%D9%87%D9%85:_%D9%82%D9%88%D9%87_%D9%85%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=600 2025-12-12T12:13:04Z

<p>Mardom: /* اصل‏ یکصد و پانزدهم */ شفاف‌تر شد و قید مذهبی آن حذف شد.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> == مبحث اول - ریاست دولت و وزیران ==<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سیزدهم: جایگاه ریاست دولت ===<br /> رییس جمهور بالاترین مقام اجرایی کشور است و مسوولیت اجرای قانون اساسی و اداره قوه مجریه را جز در حوزه هایی که به نهادهای مستقل حاکمیتی سپرده شده است بر عهده دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهاردهم: شیوه‌ی انتخاب رییس دولت ===<br /> رییس جمهور توسط رای مجلس قانون‌گذاری انتخاب شده و پس از انتخاب، لازم است به تایید شاه برسد. برای مدت شش (۶) سال انتخاب می‌شود و تنها یک بار می تواند به صورت پیوسته دوباره انتخاب شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پانزدهم: شرایط لازم برای ریاست جمهوری ===<br /> ریاست جمهوری باید دارای تابعیت ایران، سابقه‌ی روشن مدیریتی، توان تصمیم‌گیری، امانت داری، حسن سابقه‌ی عمومی و پایبندی به قانون اساسی و اصول حکمرانی دموکراتیک باشد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و شانزدهم ===<br /> نامزدهای‏ ریاست‏ جمهوری‏ باید قبل‏ از شروع‏ انتخابات‏<br /> آمادگی‏ خود را رسماً اعلام‏ کنند. نحوه‏ برگزاری‏ انتخاب‏ رئیس‏ جمهوری‏ را قانون‏<br /> معین‏ می‏ کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هفدهم ===<br /> رئیس‏ جمهور با اکثریت‏ مطلق‏ آراء شرکت‏ کنندگان‏ انتخاب‏ می‏<br /> شود، ولی‏ هر گاه‏ در دوره‏ نخست‏ هیچیک‏ از نامزدها چنین‏ اکثریتی‏ بدست‏ نیاورد،<br /> روز جمعه‏ هفته‏ بعد برای‏ بار دوم‏ رای‏ گرفته‏ می‏ شود. در دور دوم‏ تنها دو نفر<br /> از نامزدها که‏ در دور نخست‏ آراء بیشتری‏ داشته‏ اند شرکت‏ می‏ کنند، ولی‏ اگر<br /> بعضی‏ از نامزدهای‏ دارنده‏ آراء بیشتر، از شرکت‏ در انتخابات‏ منصرف‏ شوند، از<br /> میان‏ بقیه‏، دو نفر که‏ در دور نخست‏ بیش‏ از دیگران‏ رای‏ داشته‏اند برای‏<br /> انتخاب‏ مجدد معرفی‏ می‏ شوند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هجدهم ===<br /> مسوولیت‏ نظارت‏ بر انتخابات‏ ریاست‏ جمهوری‏ طبق‏ اصل‏ نود و<br /> نهم‏ بر عهده‏ شورای‏ نگهبان‏ است‏ ولی‏ قبل‏ از تشکیل‏ نخستین‏ شورای‏ نگهبان‏ بر<br /> عهده‏ انجمن‏ نظارتی‏ است‏ که‏ قانون‏ تعیین‏ می‏ کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و نوزدهم ===<br /> انتخاب‏ رئیس‏ جمهور جدید باید حداقل‏ یک‏ ماه‏ پیش‏ از<br /> پایان‏ دوره‏ ریاست‏ جمهوری‏ قبلی‏ انجام‏ شده‏ باشد و در فاصله‏ انتخاب‏ رئیس‏<br /> جمهور جدید و پایان‏ دوره‏ ریاست‏ جمهوری‏ سابق‏، رئیس‏ جمهور پیشین‏ وظایف‏ رئیس‏<br /> جمهوری‏ را انجام‏ می‏ دهد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیستم ===<br /> هر گاه‏ در فاصله‏ ده‏ روز پیش‏ از رای‏ گیری‏ یکی‏ از<br /> نامزدهایی‏ که‏ صلاحیت‏ او طبق‏ این‏ قانون‏ احراز شده‏ فوت‏ کند، انتخابات‏ به‏<br /> مدت‏ دو هفته‏ به‏ تاخیر می‏ افتد. اگر در فاصله‏ دور نخست‏ و دور دوم‏ نیز یکی‏<br /> از دو نفر حایز اکثریت‏ دور نخست‏ فوت‏ کند، مهلت‏ انتخابات‏ برای‏ دو هفته‏ تمدید<br /> می‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و یکم ===<br /> رئیس‏ جمهور در مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ در جلسه‏ ای‏ که‏ با<br /> حضور رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ و اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ تشکیل‏ می‏ شود به‏ ترتیب‏ زیر<br /> سوگند یاد می‏ کند و سوگندنامه‏ را امضاء می‏ نماید.<br /> <br /> ''بسم‏ الله‏ الرحمن‏ الرحیم‏<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎&quot;من‏ به‏ عنوان‏ رئیس‏ جمهور در پیشگاه‏ قرآن‏ کریم‏ و در برابر ملت‏<br /> ایران‏ به‏ خداوند قادر متعال‏ سوگند یاد می‏ کنم‏ که‏ پاسدار مذهب‏ رسمی‏ و نظام‏<br /> جمهوری‏ اسلامی‏ و قانون‏ اساسی‏ کشور باشم‏ و همه‏ استعداد و صلاحیت‏ خویش‏ را در<br /> راه‏ ایفای‏ مسوولیتهایی‏ که‏ بر عهده‏ گرفته‏ ام‏ به‏ کار گیرم‏ و خود را وقف‏<br /> خدمت‏ به‏ مردم‏ و اعتلای‏ کشور، ترویج‏ دین‏ و اخلاق‏، پشتیبانی‏ از حق‏ و گسترش‏<br /> عدالت‏ سازم‏ و از هر گونه‏ خودکامگی‏ بپرهیزم‏ و از آزادی‏ و حرمت‏ اشخاص‏ و<br /> حقوقی‏ که‏ قانون‏ اساسی‏ برای‏ ملت‏ شناخته‏ است‏ حمایت‏ کنم‏. در حراست‏ از<br /> مرزها و استقلال‏ سیاسی‏ و اقتصادی‏ و فرهنگی‏ کشور از هیچ‏ اقدامی‏ دریغ نورزم‏ و<br /> با استعانت‏ از خداوند و پیروی‏ از پیامبر اسلام‏ و ائمه‏ اطهار علیهم‏ السلام‏<br /> قدرتی‏ را که‏ ملت‏ به‏ عنوان‏ امانتی‏ مقدس‏ به‏ من‏ سپرده‏ است‏ همچون‏ امینی‏<br /> پارسا و فداکار نگاهدار باشم‏ و آن‏ را به‏ منتخب‏ ملت‏ پس‏ از خود بسپارم‏.&quot;''<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و یکم‏: رئیس‏ جمهور در مجلس‏ شورای‏ ملی‏<br /> در جلسه‏ ای‏ که‏ با حضور رئیس‏ دیوان‏ عالی‏ کشور و اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏<br /> قانون‏ اساسی‏ تشکیل‏ میشود به‏ ترتیب‏ زیر سوگند یاد می‏ کند و سوگندنامه‏ را<br /> امضاء می‏ نماید.<br /> ‎‎‎‎‎‎بسم‏ الله‏ الرحمن‏ الرحیم‏<br /> ‎‎‎‎‎‎&quot;من‏ به‏ عنوان‏ رئیس‏ جمهور در پیشگاه‏ قرآن‏ کریم‏ و در برابر ملت‏<br /> ایران‏ به‏ خداوند قادر متعال‏ سوگند یاد می‏ کنم‏ که‏ پاسدار مذهب‏ رسمی‏ و نظام‏<br /> جمهوری‏ اسلامی‏ و قانون‏ اساسی‏ کشور باشم‏ و همه‏ استعداد و صلاحیت‏ خویش‏ را در<br /> راه‏ ایفای‏ مسوولیتهایی‏ که‏ بر عهده‏ گرفته‏ ام‏ به‏ کار گیرم‏ و خود را وقف‏<br /> خدمت‏ به‏ مردم‏ و اعتلای‏ کشور، ترویج‏ دین‏ و اخلاق‏، پشتیبانی‏ از حق‏ و گسترش‏<br /> عدالت‏ سازم‏ و از هر گونه‏ خودکامگی‏ بپرهیزم‏ و از آزادی‏ و حرمت‏ اشخاص‏ و<br /> حقوقی‏ که‏ قانون‏ اساسی‏ برای‏ ملت‏ شناخته‏ است‏ حمایت‏ کنم‏. در حراست‏ از<br /> مرزها و استقلال‏ سیاسی‏ و اقتصادی‏ و فرهنگی‏ کشور از هیچ‏ اقدامی‏ دریغ نورزم‏ و<br /> با استعانت‏ از خداوند و پیروی‏ از پیامبر اسلام‏ و ائمه‏ اطهار علیهم‏ السلام‏<br /> قدرتی‏ را که‏ ملت‏ به‏ عنوان‏ امانتی‏ مقدس‏ به‏ من‏ سپرده‏ است‏ همچون‏ امینی‏<br /> پارسا و فداکار نگاهدار باشم‏ و آن‏ را به‏ منتخب‏ ملت‏ پس‏ از خود بسپارم‏&quot;.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و دوم ===<br /> رئیس‏ جمهور در حدود اختیارات‏ و وظایفی‏ که‏ به‏ موجب‏<br /> قانون‏ اساسی‏ و یا قوانین‏ عادی‏ به‏ عهده‏ دارد در برابر ملت‏ و رهبر و مجلس‏<br /> شورای‏ اسلامی‏ مسوول‏ است‏.<br /> ''<br /> اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و دوم‏: رئیس‏ جمهور در حدود اختیارات‏ و وظایف‏<br /> خویش‏ در برابر ملت‏ مسوول‏ است‏، نحوه‏ رسیدگی‏ به‏ تخلف‏ از این‏ مسوولیت‏ را<br /> قانون‏ معین‏ می‏ کند. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و سوم ===<br /> رئیس‏ جمهور موظف‏ است‏ مصوبات‏ مجلس‏ یا نتیجه‏ همه‏<br /> پرسی‏ را پس‏ از طی‏ مراحل‏ قانونی‏ و ابلاغ‏ به‏ وی‏ امضاء کند و برای‏ اجرا در<br /> اختیار مسوولان‏ بگذارد.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و چهارم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند برای‏ انجام‏ وظایف‏ قانونی‏ خود<br /> معاونانی‏ داشته‏ باشد. معاون‏ اول‏ رئیس‏ جمهور با موافقت‏ وی‏ اداره‏ هیأت‏<br /> وزیران‏ و مسوولیت‏ هماهنگی‏ سایر معاونتها را به‏ عهده‏ خواهد داشت‏.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و چهارم‏: رئیس‏ جمهور فردی‏ را برای‏ نخست‏<br /> وزیری‏ نامزد می‏ کند و پس‏ از کسب‏ رای‏ تمایل‏ از مجلس‏ شورای‏ ملی‏ حکم‏ نخست‏<br /> وزیری‏ برای‏ او صادر می‏ نماید.''<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و پنجم ===<br /> امضای‏ عهدنامه‏ ها، مقاوله‏ نامه‏ ها، موافقت‏ نامه‏ ها<br /> و قراردادهای‏ دولت‏ ایران‏ با سایر دولتها و همچنین‏ امضای‏ پیمان‏ های‏ مربوط<br /> به‏ اتحادیه‏ های‏ بین‏ المللی‏ پس‏ از تصویب‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ با رئیس‏<br /> جمهور یا نماینده‏ قانونی‏ او است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و ششم ===<br /> رئیس‏ جمهور مسوولیت‏ امور برنامه‏ و بودجه‏ و امور<br /> اداری‏ و استخدامی‏ کشور را مستقیماً بر عهده‏ دارد و می‏ تواند اداره‏ آنها را به‏<br /> عهده‏ دیگری‏ بگذارد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و ششم‏: تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏<br /> های‏ دولت‏ پس‏ از تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ به‏ اطلاع‏ رئیس‏ جمهور می‏ رسد و در<br /> صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏ برای‏ تجدید نظر به‏<br /> هیأت‏ وزیران‏ می‏ فرستد.''<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و هفتم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند در موارد خاص‏، بر حسب‏ ضرورت‏ با<br /> تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ نماینده‏، یا نمایندگان‏ ویژه‏ با اختیارات‏ مشخص‏ تعیین‏<br /> نماید. در این‏ موارد تصمیمات‏ نماینده‏ یا نمایندگان‏ مذکور در حکم‏ تصمیمات‏<br /> رئیس‏ جمهور و هیأت‏ وزیران‏ خواهد بود.<br /> <br /> ''‎‎‎‎‎‎اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و هفتم‏: هر گاه‏ رئیس‏ جمهور لازم‏ بداند<br /> جلسه‏ هیأت‏ وزیران‏ در حضور او به‏ ریاست‏ وی‏ تشکیل‏ می‏ شود.'' ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و هشتم ===<br /> سفیران‏ به‏ پیشنهاد وزیر امور خارجه‏ و تصویب‏<br /> رئیس‏ جمهور تعیین‏ می‏ شوند. رئیس‏ جمهور استوارنامه‏ سفیران‏ را امضا می‏ کند و<br /> استوارنامه‏ سفیران‏ کشورهای‏ دیگر را می‏ پذیرد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و هشتم‏: رئیس‏ جمهور استوارنامه‏ سفیران‏<br /> را امضا می‏ کند و استوارنامه‏ سفیران‏ کشورهای‏ دیگر را می‏ پذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و نهم ===<br /> اعطای‏ نشانهای‏ دولتی‏ با رئیس‏ جمهور است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ام ===<br /> رئیس‏ جمهور استعفای‏ خود را به‏ رهبر تقدیم‏ می‏ کند و تا<br /> زمانی‏ که‏ استعفای‏ او پذیرفته‏ نشده‏ است‏ به‏ انجام‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏<br /> دهد.<br /> ''<br /> اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ ام‏: در هنگام‏ غیبت‏ یا بیماری‏ رئیس‏ جمهور شورایی‏<br /> به‏ نام‏ شورای‏ موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ مرکب‏ از نخست‏ وزیر، رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> ملی‏ و رئیس‏ دیوان‏ عالی‏ کشور وظایف‏ او را انجام‏ می‏ دهد، مشروط بر این‏ که‏<br /> عذر رئیس‏ جمهور بیش‏ از دو ماه‏ ادامه‏ نیابد و نیز در مورد عزل‏ رئیس‏ جمهور یا<br /> در مواردی‏ که‏ مدت‏ ریاست‏ جمهوری‏ سابق‏ پایان‏ یافته‏ و رئیس‏ جمهور جدید بر<br /> اثر موانعی‏ هنوز انتخاب‏ نشده‏، وظایف‏ ریاست‏ جمهوری‏ بر عهده‏ این‏ شوری‏ است‏.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ‎ و یکم ===<br /> در صورت‏ فوت‏، عزل‏، استعفاء، غیبت‏ یا بیماری‏ بیش‏ از<br /> دو ماه‏ رئیس‏ جمهور و یا در موردی‏ که‏ مدت‏ ریاست‏ جمهوری‏ پایان‏ یافته‏ و<br /> رئیس‏ جمهور جدید بر اثر موانعی‏ هنوز انتخاب‏ نشده‏ و یا امور دیگری‏ از این‏<br /> قبیل‏، معاون‏ اول‏ رئیس‏ جمهور یا موافقت‏ رهبری‏ اختیارات‏ و مسوولیتهای‏ وی‏ را<br /> بر عهده‏ می‏ گیرد و شورایی‏ متشکل‏ از رئیس‏ مجلس‏ و رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ و معاون‏<br /> اول‏ رئیس‏ جمهور موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکثر ظرف‏ مدت‏ پنجاه‏ روز رئیس‏<br /> جمهور جدید انتخاب‏ شود. در صورت‏ فوت‏ معاون‏ اول‏ و یا امور دیگری‏ که‏ مانع<br /> انجام‏ وظایف‏ وی‏ گردد و نیز در صورتی‏ که‏ رئیس‏ جمهور معاون‏ اول‏ نداشته‏ باشد<br /> مقام‏ رهبری‏ فرد دیگری‏ را به‏ جای‏ او منصوب‏ می‏ کند.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم:‏ در صورت‏ فوت‏، کنارگیری‏ یا بیماری‏<br /> بیش‏ از دو ماه‏ و عزل‏ رئیس‏ جمهور، یا موجبات‏ دیگری‏ از این‏ گونه‏، شورای‏<br /> موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکر ظرف‏ پنجاه‏ روز رئیس‏<br /> جمهور جدید انتخاب‏ شود و در این‏ مدت‏ وظایف‏ و اختیارات‏ ریاست‏ جمهوری‏ را جز<br /> در امر همه‏ پرسی‏ بر عهده‏ دارد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و دوم ===<br /> در مدتی‏ که‏ اختیارات‏ و مسوولیتهای‏ رئیس‏ جمهور بر عهده‏<br /> معاون‏ اول‏ یا فرد دیگری‏ است‏ که‏ به‏ موجب‏ اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم‏ منصوب‏ می‏<br /> گردد، وزراءء را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏ آنان‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز<br /> نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏ و یا امر همه‏ پرسی‏ اقدام‏ نمود.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و دوم‏: در مدتی‏ که‏ وظایف‏ رئیس‏ جمهور بر<br /> عهده‏ شورای‏ موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ است‏ دولت‏ را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏<br /> آن‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏<br /> اقدام‏ نمود.'' ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و سوم ===<br /> وزراء توسط رئیس‏ جمهور تعیین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد<br /> به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند. با تغییر مجلس‏، گرفتن‏ رای‏ اعتماد جدید برای‏ وزراءء<br /> لازم‏ نیست‏. تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏<br /> کند.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و سوم:‏ وزراءء به‏ پیشنهاد نخست‏ وزیر و<br /> تصویب‏ رئیس‏ جمهور معین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند.<br /> تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏ کند.''<br /> ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و چهارم ===<br /> ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با رئیس‏ جمهور است‏ که‏ بر کار<br /> وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏ تصمیم‏ های‏<br /> وزیران‏ و هیأت‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏<br /> را تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. در موارد اختلاف‏ نظر و یا تداخل‏ در وظایف‏<br /> قانونی‏ دستگا ه‏ های‏ دولتی‏ در صورتی‏ که‏ نیاز به‏ تفسیر یا تغییر قانون‏<br /> نداشته‏ باشد، تصمیم‏ هیأت‏ وزیران‏ که‏ به‏ پیشنهاد رئیس‏ جمهور اتخاذ می‏ شود<br /> لازم‏ الاجرا است‏. رئیس‏ جمهور در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏ هیأت‏ وزیران‏<br /> است‏.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و چهارم:‏ ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با نخست‏ وزیر<br /> است‏ که‏ بر کار وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏<br /> تصمیم‏ های‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏ را<br /> تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. نخست‏ وزیر در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏<br /> هیأت‏ وزیران‏ است‏.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و پنجم ===<br /> وزراء تا زمانی‏ که‏ عزل‏ نشده‏ اند و یا بر اثر استیضاح‏<br /> یا درخواست‏ رای‏ اعتماد، مجلس‏ به‏ آنها رای‏ عدم‏ اعتماد نداده‏ است‏ در سمت‏<br /> خود باقی‏ می‏ مانند. استعفای‏ هیأت‏ وزیران‏ یا هر یک‏ از آنان‏ به‏ رئیس‏ جمهور<br /> تسلیم‏ می شود و هیأت‏ وزیران‏ تا تعیین‏ دولت‏ جدید به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ خواهند<br /> داد. رئیس‏ جمهور می‏ تواند برای‏ وزارتخانه‏ هایی‏ که‏ وزیر ندارند حداکثر برای‏<br /> مدت‏ سه‏ ماه‏ سرپرست‏ تعیین‏ نماید.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و پنج‏: نخست‏ وزیر تا زمانی‏ که‏ مورد اعتماد مجلس‏<br /> است‏ در سمت‏ خود باقی‏ می‏ ماند. استعفای‏ دولت‏ به‏ رئیس‏ جمهور تسلیم‏ می‏ شود<br /> و تا تعیین‏ دولت‏ جدید نخست‏ وزیر به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏ دهد. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل یکصد و سی ششم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند وزراءء را عزل‏ کند و در این‏ صورت‏<br /> باید برای‏ وزیر یا وزیران‏ جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد، و در صورتی‏ که‏ پس‏<br /> از ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏ نیمی‏ از هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید باید مجدداً<br /> از مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ برای‏ هیأت‏ وزیران‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و ششم:‏ هر گاه‏ نخست‏ وزیر بخواهد وزیری‏ را عزل‏<br /> کند و وزیر دیگری‏ را به‏ جای‏ او برگزیند، باید این‏ عزل‏ و نصب‏ با تصویب‏ رئیس‏<br /> جمهور باشد و برای‏ وزیر جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد و در صورتی‏ که‏ پس‏ از<br /> ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏، نیمی‏ از اعضاءی‏ هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید دولت‏<br /> باید مجدداً از مجلس‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هفتم ===<br /> هر یک‏ از وزیران‏ مسوول‏ وظایف‏ خاص‏ خویش‏ در برابر<br /> رئیس‏ جمهور و مجلس‏ است‏ و در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.<br /> <br /> ‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هفتم‏: هر یک‏ از وزیران‏، مسوول‏ وظایف‏ خاص‏<br /> خویش‏ در برابر مجلس‏ است‏، ولی‏ در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هشتم ===<br /> علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا وزیری‏ مأمور<br /> تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود، هیأت‏ وزیران‏ حق‏ دارد برای‏<br /> انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏ اداری‏ به‏ وضع<br /> تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در حدود وظایف‏ خویش‏<br /> و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏ را دارد ولی‏ مفاد<br /> این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد. دولت‏ می‏ تواند تصویب‏<br /> برخی‏ از امور مربوط به‏ وظایف‏ خود را به‏ کمیسیونهای‏ مشتکل‏ از چند وزیر واگذار<br /> نماید. مصوبات‏ این‏ کمیسیونها در محدوده‏ قوانین‏ پس‏ از تأیید رئیس‏ جمهور لازم‏<br /> الاجرا است‏. تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏ های‏ دولت‏ و مصوبات‏ کمیسیونهای‏<br /> مذکور در این‏ اصل‏، ضمن‏ ابلاغ‏ برای‏ اجرا به‏ اطلاع‏ رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> اسلامی‏ می‏ رسد تا در صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏<br /> برای‏ تجدید نظر به‏ هیأت‏ وزیران‏ بفرستد.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هشتم‏: علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا<br /> وزیری‏ مأمور تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود هیأت‏ وزیران‏ حق‏<br /> دارد برای‏ انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏<br /> اداری‏ به‏ وضع تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در<br /> حدود وظایف‏ خویش‏ و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏<br /> را دارد، ولی‏ مفاد این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و نهم ===<br /> صلح‏ دعاوی‏ راجع به‏ اموال‏ عمومی‏ و دولتی‏ یا ارجاع‏ آن‏<br /> به‏ داوری‏ در هر مورد، موکول‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ است‏ و باید به‏ اطلاع‏<br /> مجلس‏ برسد. در مواردی‏ که‏ طرف‏ دعوی‏ خارجی‏ باشد و در موارد مهم‏ داخلی‏ باید<br /> به‏ تصویب‏ مجلس‏ نیز برسد. موارد مهم‏ را قانون‏ تعیین‏ می‏ کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهلم ===<br /> رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و معاونان‏ او و وزیران‏ در<br /> مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.<br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهلم‏: رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و نخست‏ وزیر و<br /> وزیران‏ در مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و یکم ===<br /> رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏ و کارمندان‏<br /> دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر نوع‏ شغل‏<br /> دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏ یا مؤسسات‏<br /> عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و مشاوره‏<br /> حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏ مختلف‏<br /> شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏ ممنوع‏ است‏.<br /> سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏، حکم‏ مستثنی‏ است‏.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و یکم:‏ رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و<br /> کارمندان‏ دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر<br /> نوع‏ شغل‏ دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏<br /> یا مؤسسات‏ عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و<br /> مشاوره‏ حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏<br /> مختلف‏ شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏<br /> ممنوع‏ است‏. سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏ حکم‏<br /> مستثنی‏ است‏. نخست‏ وزیر می‏ تواند در موارد ضرورت‏ به‏ طور موقت‏ تصدی‏ برخی‏ از<br /> وزارتخانه‏ ها را بپذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و دوم ===<br /> دارایی‏ رهبر، رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏<br /> و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از خدمت‏، توسط رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ رسیدگی‏<br /> می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏، افزایش‏ نیافته‏ باشد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و دوم‏: دارایی‏ رهبر یا اعضاءی‏ شورای‏<br /> رهبری‏، رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از<br /> خدمت‏، توسط دیوان‏ عالی‏ کشور رسیدگی‏ می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏ افزایش‏ نیافته‏<br /> باشد.''<br /> <br /> == مبحث دوم: ارتش و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ==<br /> === اصل‏ یکصد و چهل و سوم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ پاسداری‏ از استقلال‏ و<br /> تمامیت‏ ارضی‏ و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏ کشور را بر عهده‏ دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل وچهارم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ باید ارتشی‏ اسلامی‏<br /> باشد که‏ ارتشی‏ مکتبی‏ و مردمی‏ است‏ و باید افرادی‏ شایسته‏ را به‏ خدمت‏ بپذیرد<br /> که‏ به‏ اهداف‏ انقلاب‏ اسلامی‏ مؤمن‏ و در راه‏ تحقق‏ آن‏ فداکار باشند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و پنجم ===<br /> هیچ‏ فرد خارجی‏ به‏ عضویت‏ در ارتش‏ و نیروهای‏ انتظامی‏<br /> کشور پذیرفته‏ نمی‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و ششم ===<br /> استقرار هر گونه‏ پایگاه‏ نظامی‏ خارجی‏ در کشور هر چند<br /> به‏ عنوان‏ استفاده‏ های‏ صلح‏ آمیز باشد ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هفتم ===<br /> ‎‎‎‎‎دولت‏ باید در زمان‏ صلح‏ از افراد و تجهیزات‏ فنی‏<br /> ارتش‏ در کارهای‏ امدادی‏، آموزشی‏، تولیدی‏، و جهاد سازندگی‏، با رعایت‏ کامل‏<br /> موازین‏ عدل‏ اسلامی‏ استفاده‏ کند در حدی‏ که‏ به‏ آمادگی‏ رزمی‏ آسیبی‏ وارد<br /> نیاید.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هشتم ===<br /> ‎‎‎‎‎هر نوع‏ بهره‏ برداری‏ شخصی‏ از وسایل‏ و امکانات‏<br /> ارتش‏ و استفاده‏ شخصی‏ از افراد آنها به‏ صورت‏ گماشته‏، راننده‏ شخصی‏ و نظایر<br /> اینها ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و نهم ===<br /> ترفیع درجه‏ نظامیان‏ و سلب‏ آن‏ به‏ موجب‏ قانون‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاهم ===<br /> سپاه‏ پاسداران‏ انقلاب‏ اسلامی‏ که‏ در نخستین‏ روزهای‏<br /> پیروزی‏ این‏ انقلاب‏ تشکیل‏ شد، برای‏ ادامه‏ نقش‏ خود در نگهبانی‏ از انقلاب‏ و<br /> دستاوردهای‏ آن‏ پابرجا می‏ ماند. حدود وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ این‏ سپاه‏ در<br /> رابطه‏ با وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ نیروهای‏ مسلح‏ دیگر با تاکید بر همکاری‏ و<br /> هماهنگی‏ برادرانه‏ میان‏ آنها به‏ وسیله‏ قانون‏ تعیین‏ می‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاه و یکم ===<br /> به‏ حکم‏ آیه‏ کریمه‏ &quot;و اعدوا لهم‏ مااستطعتم‏ من‏ قوه‏<br /> و من‏ رباط الخیل‏ ترهبون‏ به‏ عدوالله‏ و عدوکم‏ و آخرین‏ من‏ دونهم‏ لا<br /> تعلمونهم‏ الله‏ یعلمهم‏&quot; دولت‏ موظف‏ است‏ برای‏ همه‏ افراد کشور برنامه‏ و<br /> امکانات‏ آموزش‏ نظامی‏ را بر طبق‏ موازین‏ اسلامی‏ فراهم‏ نماید، به‏ طوری‏ که‏<br /> همه‏ افراد همواره‏ توانایی‏ دفاع‏ مسلحانه‏ از کشور و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏<br /> ایران‏ را داشته‏ باشند، ولی‏ داشتن‏ اسلحه‏ باید با اجازه‏ مقامات‏ رسمی‏ باشد.<br /> <br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D9%86%D9%87%D9%85:_%D9%82%D9%88%D9%87_%D9%85%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=599 2025-12-12T12:10:53Z

<p>Mardom: /* اصل‏ یکصد و چهاردهم */ نامگذاری شد و هماهنگی آن با فصل‌های قبلی شفاف شد.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> == مبحث اول - ریاست دولت و وزیران ==<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سیزدهم: جایگاه ریاست دولت ===<br /> رییس جمهور بالاترین مقام اجرایی کشور است و مسوولیت اجرای قانون اساسی و اداره قوه مجریه را جز در حوزه هایی که به نهادهای مستقل حاکمیتی سپرده شده است بر عهده دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهاردهم: شیوه‌ی انتخاب رییس دولت ===<br /> رییس جمهور توسط رای مجلس قانون‌گذاری انتخاب شده و پس از انتخاب، لازم است به تایید شاه برسد. برای مدت شش (۶) سال انتخاب می‌شود و تنها یک بار می تواند به صورت پیوسته دوباره انتخاب شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پانزدهم ===<br /> رئیس‏ جمهور باید از میان‏ رجال‏ مذهبی‏ و سیاسی‏ که‏ واجد<br /> شرایط زیر باشند انتخاب‏ گردد: ایرانی‏ الاصل‏، تابع ایران‏، مدیر و مدبر، دارای‏<br /> حسن‏ سابقه‏ و امانت‏ و تقوی‏، مومن‏ و معتقد به‏ مبانی‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ و<br /> مذهب‏ رسمی‏ کشور.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و شانزدهم ===<br /> نامزدهای‏ ریاست‏ جمهوری‏ باید قبل‏ از شروع‏ انتخابات‏<br /> آمادگی‏ خود را رسماً اعلام‏ کنند. نحوه‏ برگزاری‏ انتخاب‏ رئیس‏ جمهوری‏ را قانون‏<br /> معین‏ می‏ کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هفدهم ===<br /> رئیس‏ جمهور با اکثریت‏ مطلق‏ آراء شرکت‏ کنندگان‏ انتخاب‏ می‏<br /> شود، ولی‏ هر گاه‏ در دوره‏ نخست‏ هیچیک‏ از نامزدها چنین‏ اکثریتی‏ بدست‏ نیاورد،<br /> روز جمعه‏ هفته‏ بعد برای‏ بار دوم‏ رای‏ گرفته‏ می‏ شود. در دور دوم‏ تنها دو نفر<br /> از نامزدها که‏ در دور نخست‏ آراء بیشتری‏ داشته‏ اند شرکت‏ می‏ کنند، ولی‏ اگر<br /> بعضی‏ از نامزدهای‏ دارنده‏ آراء بیشتر، از شرکت‏ در انتخابات‏ منصرف‏ شوند، از<br /> میان‏ بقیه‏، دو نفر که‏ در دور نخست‏ بیش‏ از دیگران‏ رای‏ داشته‏اند برای‏<br /> انتخاب‏ مجدد معرفی‏ می‏ شوند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هجدهم ===<br /> مسوولیت‏ نظارت‏ بر انتخابات‏ ریاست‏ جمهوری‏ طبق‏ اصل‏ نود و<br /> نهم‏ بر عهده‏ شورای‏ نگهبان‏ است‏ ولی‏ قبل‏ از تشکیل‏ نخستین‏ شورای‏ نگهبان‏ بر<br /> عهده‏ انجمن‏ نظارتی‏ است‏ که‏ قانون‏ تعیین‏ می‏ کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و نوزدهم ===<br /> انتخاب‏ رئیس‏ جمهور جدید باید حداقل‏ یک‏ ماه‏ پیش‏ از<br /> پایان‏ دوره‏ ریاست‏ جمهوری‏ قبلی‏ انجام‏ شده‏ باشد و در فاصله‏ انتخاب‏ رئیس‏<br /> جمهور جدید و پایان‏ دوره‏ ریاست‏ جمهوری‏ سابق‏، رئیس‏ جمهور پیشین‏ وظایف‏ رئیس‏<br /> جمهوری‏ را انجام‏ می‏ دهد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیستم ===<br /> هر گاه‏ در فاصله‏ ده‏ روز پیش‏ از رای‏ گیری‏ یکی‏ از<br /> نامزدهایی‏ که‏ صلاحیت‏ او طبق‏ این‏ قانون‏ احراز شده‏ فوت‏ کند، انتخابات‏ به‏<br /> مدت‏ دو هفته‏ به‏ تاخیر می‏ افتد. اگر در فاصله‏ دور نخست‏ و دور دوم‏ نیز یکی‏<br /> از دو نفر حایز اکثریت‏ دور نخست‏ فوت‏ کند، مهلت‏ انتخابات‏ برای‏ دو هفته‏ تمدید<br /> می‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و یکم ===<br /> رئیس‏ جمهور در مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ در جلسه‏ ای‏ که‏ با<br /> حضور رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ و اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ تشکیل‏ می‏ شود به‏ ترتیب‏ زیر<br /> سوگند یاد می‏ کند و سوگندنامه‏ را امضاء می‏ نماید.<br /> <br /> ''بسم‏ الله‏ الرحمن‏ الرحیم‏<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎&quot;من‏ به‏ عنوان‏ رئیس‏ جمهور در پیشگاه‏ قرآن‏ کریم‏ و در برابر ملت‏<br /> ایران‏ به‏ خداوند قادر متعال‏ سوگند یاد می‏ کنم‏ که‏ پاسدار مذهب‏ رسمی‏ و نظام‏<br /> جمهوری‏ اسلامی‏ و قانون‏ اساسی‏ کشور باشم‏ و همه‏ استعداد و صلاحیت‏ خویش‏ را در<br /> راه‏ ایفای‏ مسوولیتهایی‏ که‏ بر عهده‏ گرفته‏ ام‏ به‏ کار گیرم‏ و خود را وقف‏<br /> خدمت‏ به‏ مردم‏ و اعتلای‏ کشور، ترویج‏ دین‏ و اخلاق‏، پشتیبانی‏ از حق‏ و گسترش‏<br /> عدالت‏ سازم‏ و از هر گونه‏ خودکامگی‏ بپرهیزم‏ و از آزادی‏ و حرمت‏ اشخاص‏ و<br /> حقوقی‏ که‏ قانون‏ اساسی‏ برای‏ ملت‏ شناخته‏ است‏ حمایت‏ کنم‏. در حراست‏ از<br /> مرزها و استقلال‏ سیاسی‏ و اقتصادی‏ و فرهنگی‏ کشور از هیچ‏ اقدامی‏ دریغ نورزم‏ و<br /> با استعانت‏ از خداوند و پیروی‏ از پیامبر اسلام‏ و ائمه‏ اطهار علیهم‏ السلام‏<br /> قدرتی‏ را که‏ ملت‏ به‏ عنوان‏ امانتی‏ مقدس‏ به‏ من‏ سپرده‏ است‏ همچون‏ امینی‏<br /> پارسا و فداکار نگاهدار باشم‏ و آن‏ را به‏ منتخب‏ ملت‏ پس‏ از خود بسپارم‏.&quot;''<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و یکم‏: رئیس‏ جمهور در مجلس‏ شورای‏ ملی‏<br /> در جلسه‏ ای‏ که‏ با حضور رئیس‏ دیوان‏ عالی‏ کشور و اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏<br /> قانون‏ اساسی‏ تشکیل‏ میشود به‏ ترتیب‏ زیر سوگند یاد می‏ کند و سوگندنامه‏ را<br /> امضاء می‏ نماید.<br /> ‎‎‎‎‎‎بسم‏ الله‏ الرحمن‏ الرحیم‏<br /> ‎‎‎‎‎‎&quot;من‏ به‏ عنوان‏ رئیس‏ جمهور در پیشگاه‏ قرآن‏ کریم‏ و در برابر ملت‏<br /> ایران‏ به‏ خداوند قادر متعال‏ سوگند یاد می‏ کنم‏ که‏ پاسدار مذهب‏ رسمی‏ و نظام‏<br /> جمهوری‏ اسلامی‏ و قانون‏ اساسی‏ کشور باشم‏ و همه‏ استعداد و صلاحیت‏ خویش‏ را در<br /> راه‏ ایفای‏ مسوولیتهایی‏ که‏ بر عهده‏ گرفته‏ ام‏ به‏ کار گیرم‏ و خود را وقف‏<br /> خدمت‏ به‏ مردم‏ و اعتلای‏ کشور، ترویج‏ دین‏ و اخلاق‏، پشتیبانی‏ از حق‏ و گسترش‏<br /> عدالت‏ سازم‏ و از هر گونه‏ خودکامگی‏ بپرهیزم‏ و از آزادی‏ و حرمت‏ اشخاص‏ و<br /> حقوقی‏ که‏ قانون‏ اساسی‏ برای‏ ملت‏ شناخته‏ است‏ حمایت‏ کنم‏. در حراست‏ از<br /> مرزها و استقلال‏ سیاسی‏ و اقتصادی‏ و فرهنگی‏ کشور از هیچ‏ اقدامی‏ دریغ نورزم‏ و<br /> با استعانت‏ از خداوند و پیروی‏ از پیامبر اسلام‏ و ائمه‏ اطهار علیهم‏ السلام‏<br /> قدرتی‏ را که‏ ملت‏ به‏ عنوان‏ امانتی‏ مقدس‏ به‏ من‏ سپرده‏ است‏ همچون‏ امینی‏<br /> پارسا و فداکار نگاهدار باشم‏ و آن‏ را به‏ منتخب‏ ملت‏ پس‏ از خود بسپارم‏&quot;.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و دوم ===<br /> رئیس‏ جمهور در حدود اختیارات‏ و وظایفی‏ که‏ به‏ موجب‏<br /> قانون‏ اساسی‏ و یا قوانین‏ عادی‏ به‏ عهده‏ دارد در برابر ملت‏ و رهبر و مجلس‏<br /> شورای‏ اسلامی‏ مسوول‏ است‏.<br /> ''<br /> اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و دوم‏: رئیس‏ جمهور در حدود اختیارات‏ و وظایف‏<br /> خویش‏ در برابر ملت‏ مسوول‏ است‏، نحوه‏ رسیدگی‏ به‏ تخلف‏ از این‏ مسوولیت‏ را<br /> قانون‏ معین‏ می‏ کند. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و سوم ===<br /> رئیس‏ جمهور موظف‏ است‏ مصوبات‏ مجلس‏ یا نتیجه‏ همه‏<br /> پرسی‏ را پس‏ از طی‏ مراحل‏ قانونی‏ و ابلاغ‏ به‏ وی‏ امضاء کند و برای‏ اجرا در<br /> اختیار مسوولان‏ بگذارد.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و چهارم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند برای‏ انجام‏ وظایف‏ قانونی‏ خود<br /> معاونانی‏ داشته‏ باشد. معاون‏ اول‏ رئیس‏ جمهور با موافقت‏ وی‏ اداره‏ هیأت‏<br /> وزیران‏ و مسوولیت‏ هماهنگی‏ سایر معاونتها را به‏ عهده‏ خواهد داشت‏.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و چهارم‏: رئیس‏ جمهور فردی‏ را برای‏ نخست‏<br /> وزیری‏ نامزد می‏ کند و پس‏ از کسب‏ رای‏ تمایل‏ از مجلس‏ شورای‏ ملی‏ حکم‏ نخست‏<br /> وزیری‏ برای‏ او صادر می‏ نماید.''<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و پنجم ===<br /> امضای‏ عهدنامه‏ ها، مقاوله‏ نامه‏ ها، موافقت‏ نامه‏ ها<br /> و قراردادهای‏ دولت‏ ایران‏ با سایر دولتها و همچنین‏ امضای‏ پیمان‏ های‏ مربوط<br /> به‏ اتحادیه‏ های‏ بین‏ المللی‏ پس‏ از تصویب‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ با رئیس‏<br /> جمهور یا نماینده‏ قانونی‏ او است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و ششم ===<br /> رئیس‏ جمهور مسوولیت‏ امور برنامه‏ و بودجه‏ و امور<br /> اداری‏ و استخدامی‏ کشور را مستقیماً بر عهده‏ دارد و می‏ تواند اداره‏ آنها را به‏<br /> عهده‏ دیگری‏ بگذارد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و ششم‏: تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏<br /> های‏ دولت‏ پس‏ از تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ به‏ اطلاع‏ رئیس‏ جمهور می‏ رسد و در<br /> صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏ برای‏ تجدید نظر به‏<br /> هیأت‏ وزیران‏ می‏ فرستد.''<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و هفتم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند در موارد خاص‏، بر حسب‏ ضرورت‏ با<br /> تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ نماینده‏، یا نمایندگان‏ ویژه‏ با اختیارات‏ مشخص‏ تعیین‏<br /> نماید. در این‏ موارد تصمیمات‏ نماینده‏ یا نمایندگان‏ مذکور در حکم‏ تصمیمات‏<br /> رئیس‏ جمهور و هیأت‏ وزیران‏ خواهد بود.<br /> <br /> ''‎‎‎‎‎‎اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و هفتم‏: هر گاه‏ رئیس‏ جمهور لازم‏ بداند<br /> جلسه‏ هیأت‏ وزیران‏ در حضور او به‏ ریاست‏ وی‏ تشکیل‏ می‏ شود.'' ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و هشتم ===<br /> سفیران‏ به‏ پیشنهاد وزیر امور خارجه‏ و تصویب‏<br /> رئیس‏ جمهور تعیین‏ می‏ شوند. رئیس‏ جمهور استوارنامه‏ سفیران‏ را امضا می‏ کند و<br /> استوارنامه‏ سفیران‏ کشورهای‏ دیگر را می‏ پذیرد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و هشتم‏: رئیس‏ جمهور استوارنامه‏ سفیران‏<br /> را امضا می‏ کند و استوارنامه‏ سفیران‏ کشورهای‏ دیگر را می‏ پذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و نهم ===<br /> اعطای‏ نشانهای‏ دولتی‏ با رئیس‏ جمهور است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ام ===<br /> رئیس‏ جمهور استعفای‏ خود را به‏ رهبر تقدیم‏ می‏ کند و تا<br /> زمانی‏ که‏ استعفای‏ او پذیرفته‏ نشده‏ است‏ به‏ انجام‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏<br /> دهد.<br /> ''<br /> اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ ام‏: در هنگام‏ غیبت‏ یا بیماری‏ رئیس‏ جمهور شورایی‏<br /> به‏ نام‏ شورای‏ موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ مرکب‏ از نخست‏ وزیر، رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> ملی‏ و رئیس‏ دیوان‏ عالی‏ کشور وظایف‏ او را انجام‏ می‏ دهد، مشروط بر این‏ که‏<br /> عذر رئیس‏ جمهور بیش‏ از دو ماه‏ ادامه‏ نیابد و نیز در مورد عزل‏ رئیس‏ جمهور یا<br /> در مواردی‏ که‏ مدت‏ ریاست‏ جمهوری‏ سابق‏ پایان‏ یافته‏ و رئیس‏ جمهور جدید بر<br /> اثر موانعی‏ هنوز انتخاب‏ نشده‏، وظایف‏ ریاست‏ جمهوری‏ بر عهده‏ این‏ شوری‏ است‏.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ‎ و یکم ===<br /> در صورت‏ فوت‏، عزل‏، استعفاء، غیبت‏ یا بیماری‏ بیش‏ از<br /> دو ماه‏ رئیس‏ جمهور و یا در موردی‏ که‏ مدت‏ ریاست‏ جمهوری‏ پایان‏ یافته‏ و<br /> رئیس‏ جمهور جدید بر اثر موانعی‏ هنوز انتخاب‏ نشده‏ و یا امور دیگری‏ از این‏<br /> قبیل‏، معاون‏ اول‏ رئیس‏ جمهور یا موافقت‏ رهبری‏ اختیارات‏ و مسوولیتهای‏ وی‏ را<br /> بر عهده‏ می‏ گیرد و شورایی‏ متشکل‏ از رئیس‏ مجلس‏ و رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ و معاون‏<br /> اول‏ رئیس‏ جمهور موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکثر ظرف‏ مدت‏ پنجاه‏ روز رئیس‏<br /> جمهور جدید انتخاب‏ شود. در صورت‏ فوت‏ معاون‏ اول‏ و یا امور دیگری‏ که‏ مانع<br /> انجام‏ وظایف‏ وی‏ گردد و نیز در صورتی‏ که‏ رئیس‏ جمهور معاون‏ اول‏ نداشته‏ باشد<br /> مقام‏ رهبری‏ فرد دیگری‏ را به‏ جای‏ او منصوب‏ می‏ کند.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم:‏ در صورت‏ فوت‏، کنارگیری‏ یا بیماری‏<br /> بیش‏ از دو ماه‏ و عزل‏ رئیس‏ جمهور، یا موجبات‏ دیگری‏ از این‏ گونه‏، شورای‏<br /> موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکر ظرف‏ پنجاه‏ روز رئیس‏<br /> جمهور جدید انتخاب‏ شود و در این‏ مدت‏ وظایف‏ و اختیارات‏ ریاست‏ جمهوری‏ را جز<br /> در امر همه‏ پرسی‏ بر عهده‏ دارد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و دوم ===<br /> در مدتی‏ که‏ اختیارات‏ و مسوولیتهای‏ رئیس‏ جمهور بر عهده‏<br /> معاون‏ اول‏ یا فرد دیگری‏ است‏ که‏ به‏ موجب‏ اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم‏ منصوب‏ می‏<br /> گردد، وزراءء را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏ آنان‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز<br /> نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏ و یا امر همه‏ پرسی‏ اقدام‏ نمود.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و دوم‏: در مدتی‏ که‏ وظایف‏ رئیس‏ جمهور بر<br /> عهده‏ شورای‏ موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ است‏ دولت‏ را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏<br /> آن‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏<br /> اقدام‏ نمود.'' ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و سوم ===<br /> وزراء توسط رئیس‏ جمهور تعیین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد<br /> به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند. با تغییر مجلس‏، گرفتن‏ رای‏ اعتماد جدید برای‏ وزراءء<br /> لازم‏ نیست‏. تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏<br /> کند.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و سوم:‏ وزراءء به‏ پیشنهاد نخست‏ وزیر و<br /> تصویب‏ رئیس‏ جمهور معین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند.<br /> تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏ کند.''<br /> ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و چهارم ===<br /> ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با رئیس‏ جمهور است‏ که‏ بر کار<br /> وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏ تصمیم‏ های‏<br /> وزیران‏ و هیأت‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏<br /> را تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. در موارد اختلاف‏ نظر و یا تداخل‏ در وظایف‏<br /> قانونی‏ دستگا ه‏ های‏ دولتی‏ در صورتی‏ که‏ نیاز به‏ تفسیر یا تغییر قانون‏<br /> نداشته‏ باشد، تصمیم‏ هیأت‏ وزیران‏ که‏ به‏ پیشنهاد رئیس‏ جمهور اتخاذ می‏ شود<br /> لازم‏ الاجرا است‏. رئیس‏ جمهور در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏ هیأت‏ وزیران‏<br /> است‏.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و چهارم:‏ ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با نخست‏ وزیر<br /> است‏ که‏ بر کار وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏<br /> تصمیم‏ های‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏ را<br /> تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. نخست‏ وزیر در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏<br /> هیأت‏ وزیران‏ است‏.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و پنجم ===<br /> وزراء تا زمانی‏ که‏ عزل‏ نشده‏ اند و یا بر اثر استیضاح‏<br /> یا درخواست‏ رای‏ اعتماد، مجلس‏ به‏ آنها رای‏ عدم‏ اعتماد نداده‏ است‏ در سمت‏<br /> خود باقی‏ می‏ مانند. استعفای‏ هیأت‏ وزیران‏ یا هر یک‏ از آنان‏ به‏ رئیس‏ جمهور<br /> تسلیم‏ می شود و هیأت‏ وزیران‏ تا تعیین‏ دولت‏ جدید به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ خواهند<br /> داد. رئیس‏ جمهور می‏ تواند برای‏ وزارتخانه‏ هایی‏ که‏ وزیر ندارند حداکثر برای‏<br /> مدت‏ سه‏ ماه‏ سرپرست‏ تعیین‏ نماید.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و پنج‏: نخست‏ وزیر تا زمانی‏ که‏ مورد اعتماد مجلس‏<br /> است‏ در سمت‏ خود باقی‏ می‏ ماند. استعفای‏ دولت‏ به‏ رئیس‏ جمهور تسلیم‏ می‏ شود<br /> و تا تعیین‏ دولت‏ جدید نخست‏ وزیر به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏ دهد. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل یکصد و سی ششم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند وزراءء را عزل‏ کند و در این‏ صورت‏<br /> باید برای‏ وزیر یا وزیران‏ جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد، و در صورتی‏ که‏ پس‏<br /> از ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏ نیمی‏ از هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید باید مجدداً<br /> از مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ برای‏ هیأت‏ وزیران‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و ششم:‏ هر گاه‏ نخست‏ وزیر بخواهد وزیری‏ را عزل‏<br /> کند و وزیر دیگری‏ را به‏ جای‏ او برگزیند، باید این‏ عزل‏ و نصب‏ با تصویب‏ رئیس‏<br /> جمهور باشد و برای‏ وزیر جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد و در صورتی‏ که‏ پس‏ از<br /> ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏، نیمی‏ از اعضاءی‏ هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید دولت‏<br /> باید مجدداً از مجلس‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هفتم ===<br /> هر یک‏ از وزیران‏ مسوول‏ وظایف‏ خاص‏ خویش‏ در برابر<br /> رئیس‏ جمهور و مجلس‏ است‏ و در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.<br /> <br /> ‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هفتم‏: هر یک‏ از وزیران‏، مسوول‏ وظایف‏ خاص‏<br /> خویش‏ در برابر مجلس‏ است‏، ولی‏ در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هشتم ===<br /> علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا وزیری‏ مأمور<br /> تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود، هیأت‏ وزیران‏ حق‏ دارد برای‏<br /> انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏ اداری‏ به‏ وضع<br /> تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در حدود وظایف‏ خویش‏<br /> و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏ را دارد ولی‏ مفاد<br /> این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد. دولت‏ می‏ تواند تصویب‏<br /> برخی‏ از امور مربوط به‏ وظایف‏ خود را به‏ کمیسیونهای‏ مشتکل‏ از چند وزیر واگذار<br /> نماید. مصوبات‏ این‏ کمیسیونها در محدوده‏ قوانین‏ پس‏ از تأیید رئیس‏ جمهور لازم‏<br /> الاجرا است‏. تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏ های‏ دولت‏ و مصوبات‏ کمیسیونهای‏<br /> مذکور در این‏ اصل‏، ضمن‏ ابلاغ‏ برای‏ اجرا به‏ اطلاع‏ رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> اسلامی‏ می‏ رسد تا در صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏<br /> برای‏ تجدید نظر به‏ هیأت‏ وزیران‏ بفرستد.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هشتم‏: علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا<br /> وزیری‏ مأمور تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود هیأت‏ وزیران‏ حق‏<br /> دارد برای‏ انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏<br /> اداری‏ به‏ وضع تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در<br /> حدود وظایف‏ خویش‏ و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏<br /> را دارد، ولی‏ مفاد این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و نهم ===<br /> صلح‏ دعاوی‏ راجع به‏ اموال‏ عمومی‏ و دولتی‏ یا ارجاع‏ آن‏<br /> به‏ داوری‏ در هر مورد، موکول‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ است‏ و باید به‏ اطلاع‏<br /> مجلس‏ برسد. در مواردی‏ که‏ طرف‏ دعوی‏ خارجی‏ باشد و در موارد مهم‏ داخلی‏ باید<br /> به‏ تصویب‏ مجلس‏ نیز برسد. موارد مهم‏ را قانون‏ تعیین‏ می‏ کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهلم ===<br /> رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و معاونان‏ او و وزیران‏ در<br /> مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.<br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهلم‏: رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و نخست‏ وزیر و<br /> وزیران‏ در مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و یکم ===<br /> رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏ و کارمندان‏<br /> دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر نوع‏ شغل‏<br /> دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏ یا مؤسسات‏<br /> عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و مشاوره‏<br /> حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏ مختلف‏<br /> شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏ ممنوع‏ است‏.<br /> سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏، حکم‏ مستثنی‏ است‏.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و یکم:‏ رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و<br /> کارمندان‏ دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر<br /> نوع‏ شغل‏ دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏<br /> یا مؤسسات‏ عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و<br /> مشاوره‏ حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏<br /> مختلف‏ شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏<br /> ممنوع‏ است‏. سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏ حکم‏<br /> مستثنی‏ است‏. نخست‏ وزیر می‏ تواند در موارد ضرورت‏ به‏ طور موقت‏ تصدی‏ برخی‏ از<br /> وزارتخانه‏ ها را بپذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و دوم ===<br /> دارایی‏ رهبر، رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏<br /> و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از خدمت‏، توسط رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ رسیدگی‏<br /> می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏، افزایش‏ نیافته‏ باشد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و دوم‏: دارایی‏ رهبر یا اعضاءی‏ شورای‏<br /> رهبری‏، رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از<br /> خدمت‏، توسط دیوان‏ عالی‏ کشور رسیدگی‏ می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏ افزایش‏ نیافته‏<br /> باشد.''<br /> <br /> == مبحث دوم: ارتش و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ==<br /> === اصل‏ یکصد و چهل و سوم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ پاسداری‏ از استقلال‏ و<br /> تمامیت‏ ارضی‏ و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏ کشور را بر عهده‏ دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل وچهارم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ باید ارتشی‏ اسلامی‏<br /> باشد که‏ ارتشی‏ مکتبی‏ و مردمی‏ است‏ و باید افرادی‏ شایسته‏ را به‏ خدمت‏ بپذیرد<br /> که‏ به‏ اهداف‏ انقلاب‏ اسلامی‏ مؤمن‏ و در راه‏ تحقق‏ آن‏ فداکار باشند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و پنجم ===<br /> هیچ‏ فرد خارجی‏ به‏ عضویت‏ در ارتش‏ و نیروهای‏ انتظامی‏<br /> کشور پذیرفته‏ نمی‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و ششم ===<br /> استقرار هر گونه‏ پایگاه‏ نظامی‏ خارجی‏ در کشور هر چند<br /> به‏ عنوان‏ استفاده‏ های‏ صلح‏ آمیز باشد ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هفتم ===<br /> ‎‎‎‎‎دولت‏ باید در زمان‏ صلح‏ از افراد و تجهیزات‏ فنی‏<br /> ارتش‏ در کارهای‏ امدادی‏، آموزشی‏، تولیدی‏، و جهاد سازندگی‏، با رعایت‏ کامل‏<br /> موازین‏ عدل‏ اسلامی‏ استفاده‏ کند در حدی‏ که‏ به‏ آمادگی‏ رزمی‏ آسیبی‏ وارد<br /> نیاید.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هشتم ===<br /> ‎‎‎‎‎هر نوع‏ بهره‏ برداری‏ شخصی‏ از وسایل‏ و امکانات‏<br /> ارتش‏ و استفاده‏ شخصی‏ از افراد آنها به‏ صورت‏ گماشته‏، راننده‏ شخصی‏ و نظایر<br /> اینها ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و نهم ===<br /> ترفیع درجه‏ نظامیان‏ و سلب‏ آن‏ به‏ موجب‏ قانون‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاهم ===<br /> سپاه‏ پاسداران‏ انقلاب‏ اسلامی‏ که‏ در نخستین‏ روزهای‏<br /> پیروزی‏ این‏ انقلاب‏ تشکیل‏ شد، برای‏ ادامه‏ نقش‏ خود در نگهبانی‏ از انقلاب‏ و<br /> دستاوردهای‏ آن‏ پابرجا می‏ ماند. حدود وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ این‏ سپاه‏ در<br /> رابطه‏ با وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ نیروهای‏ مسلح‏ دیگر با تاکید بر همکاری‏ و<br /> هماهنگی‏ برادرانه‏ میان‏ آنها به‏ وسیله‏ قانون‏ تعیین‏ می‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاه و یکم ===<br /> به‏ حکم‏ آیه‏ کریمه‏ &quot;و اعدوا لهم‏ مااستطعتم‏ من‏ قوه‏<br /> و من‏ رباط الخیل‏ ترهبون‏ به‏ عدوالله‏ و عدوکم‏ و آخرین‏ من‏ دونهم‏ لا<br /> تعلمونهم‏ الله‏ یعلمهم‏&quot; دولت‏ موظف‏ است‏ برای‏ همه‏ افراد کشور برنامه‏ و<br /> امکانات‏ آموزش‏ نظامی‏ را بر طبق‏ موازین‏ اسلامی‏ فراهم‏ نماید، به‏ طوری‏ که‏<br /> همه‏ افراد همواره‏ توانایی‏ دفاع‏ مسلحانه‏ از کشور و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏<br /> ایران‏ را داشته‏ باشند، ولی‏ داشتن‏ اسلحه‏ باید با اجازه‏ مقامات‏ رسمی‏ باشد.<br /> <br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D9%86%D9%87%D9%85:_%D9%82%D9%88%D9%87_%D9%85%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=598 2025-12-12T12:07:48Z

<p>Mardom: /* اصل‏ یکصد و سیزدهم */ نامگذاری شد. کوتاه شد. مفهوم و شفاف شد. رهبر از آن حذف شد.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> == مبحث اول - ریاست دولت و وزیران ==<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سیزدهم: جایگاه ریاست دولت ===<br /> رییس جمهور بالاترین مقام اجرایی کشور است و مسوولیت اجرای قانون اساسی و اداره قوه مجریه را جز در حوزه هایی که به نهادهای مستقل حاکمیتی سپرده شده است بر عهده دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهاردهم ===<br /> رئیس‏ جمهور برای‏ مدت‏ چهار سال‏ با رای‏ مستقیم‏ مردم‏<br /> انتخاب‏ می‏ شود و انتخاب‏ مجدد او به‏ صورت‏ متوالی‏ تنها برای‏ یک‏ دوره‏<br /> بلامانع است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پانزدهم ===<br /> رئیس‏ جمهور باید از میان‏ رجال‏ مذهبی‏ و سیاسی‏ که‏ واجد<br /> شرایط زیر باشند انتخاب‏ گردد: ایرانی‏ الاصل‏، تابع ایران‏، مدیر و مدبر، دارای‏<br /> حسن‏ سابقه‏ و امانت‏ و تقوی‏، مومن‏ و معتقد به‏ مبانی‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ و<br /> مذهب‏ رسمی‏ کشور.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و شانزدهم ===<br /> نامزدهای‏ ریاست‏ جمهوری‏ باید قبل‏ از شروع‏ انتخابات‏<br /> آمادگی‏ خود را رسماً اعلام‏ کنند. نحوه‏ برگزاری‏ انتخاب‏ رئیس‏ جمهوری‏ را قانون‏<br /> معین‏ می‏ کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هفدهم ===<br /> رئیس‏ جمهور با اکثریت‏ مطلق‏ آراء شرکت‏ کنندگان‏ انتخاب‏ می‏<br /> شود، ولی‏ هر گاه‏ در دوره‏ نخست‏ هیچیک‏ از نامزدها چنین‏ اکثریتی‏ بدست‏ نیاورد،<br /> روز جمعه‏ هفته‏ بعد برای‏ بار دوم‏ رای‏ گرفته‏ می‏ شود. در دور دوم‏ تنها دو نفر<br /> از نامزدها که‏ در دور نخست‏ آراء بیشتری‏ داشته‏ اند شرکت‏ می‏ کنند، ولی‏ اگر<br /> بعضی‏ از نامزدهای‏ دارنده‏ آراء بیشتر، از شرکت‏ در انتخابات‏ منصرف‏ شوند، از<br /> میان‏ بقیه‏، دو نفر که‏ در دور نخست‏ بیش‏ از دیگران‏ رای‏ داشته‏اند برای‏<br /> انتخاب‏ مجدد معرفی‏ می‏ شوند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هجدهم ===<br /> مسوولیت‏ نظارت‏ بر انتخابات‏ ریاست‏ جمهوری‏ طبق‏ اصل‏ نود و<br /> نهم‏ بر عهده‏ شورای‏ نگهبان‏ است‏ ولی‏ قبل‏ از تشکیل‏ نخستین‏ شورای‏ نگهبان‏ بر<br /> عهده‏ انجمن‏ نظارتی‏ است‏ که‏ قانون‏ تعیین‏ می‏ کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و نوزدهم ===<br /> انتخاب‏ رئیس‏ جمهور جدید باید حداقل‏ یک‏ ماه‏ پیش‏ از<br /> پایان‏ دوره‏ ریاست‏ جمهوری‏ قبلی‏ انجام‏ شده‏ باشد و در فاصله‏ انتخاب‏ رئیس‏<br /> جمهور جدید و پایان‏ دوره‏ ریاست‏ جمهوری‏ سابق‏، رئیس‏ جمهور پیشین‏ وظایف‏ رئیس‏<br /> جمهوری‏ را انجام‏ می‏ دهد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیستم ===<br /> هر گاه‏ در فاصله‏ ده‏ روز پیش‏ از رای‏ گیری‏ یکی‏ از<br /> نامزدهایی‏ که‏ صلاحیت‏ او طبق‏ این‏ قانون‏ احراز شده‏ فوت‏ کند، انتخابات‏ به‏<br /> مدت‏ دو هفته‏ به‏ تاخیر می‏ افتد. اگر در فاصله‏ دور نخست‏ و دور دوم‏ نیز یکی‏<br /> از دو نفر حایز اکثریت‏ دور نخست‏ فوت‏ کند، مهلت‏ انتخابات‏ برای‏ دو هفته‏ تمدید<br /> می‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و یکم ===<br /> رئیس‏ جمهور در مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ در جلسه‏ ای‏ که‏ با<br /> حضور رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ و اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ تشکیل‏ می‏ شود به‏ ترتیب‏ زیر<br /> سوگند یاد می‏ کند و سوگندنامه‏ را امضاء می‏ نماید.<br /> <br /> ''بسم‏ الله‏ الرحمن‏ الرحیم‏<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎&quot;من‏ به‏ عنوان‏ رئیس‏ جمهور در پیشگاه‏ قرآن‏ کریم‏ و در برابر ملت‏<br /> ایران‏ به‏ خداوند قادر متعال‏ سوگند یاد می‏ کنم‏ که‏ پاسدار مذهب‏ رسمی‏ و نظام‏<br /> جمهوری‏ اسلامی‏ و قانون‏ اساسی‏ کشور باشم‏ و همه‏ استعداد و صلاحیت‏ خویش‏ را در<br /> راه‏ ایفای‏ مسوولیتهایی‏ که‏ بر عهده‏ گرفته‏ ام‏ به‏ کار گیرم‏ و خود را وقف‏<br /> خدمت‏ به‏ مردم‏ و اعتلای‏ کشور، ترویج‏ دین‏ و اخلاق‏، پشتیبانی‏ از حق‏ و گسترش‏<br /> عدالت‏ سازم‏ و از هر گونه‏ خودکامگی‏ بپرهیزم‏ و از آزادی‏ و حرمت‏ اشخاص‏ و<br /> حقوقی‏ که‏ قانون‏ اساسی‏ برای‏ ملت‏ شناخته‏ است‏ حمایت‏ کنم‏. در حراست‏ از<br /> مرزها و استقلال‏ سیاسی‏ و اقتصادی‏ و فرهنگی‏ کشور از هیچ‏ اقدامی‏ دریغ نورزم‏ و<br /> با استعانت‏ از خداوند و پیروی‏ از پیامبر اسلام‏ و ائمه‏ اطهار علیهم‏ السلام‏<br /> قدرتی‏ را که‏ ملت‏ به‏ عنوان‏ امانتی‏ مقدس‏ به‏ من‏ سپرده‏ است‏ همچون‏ امینی‏<br /> پارسا و فداکار نگاهدار باشم‏ و آن‏ را به‏ منتخب‏ ملت‏ پس‏ از خود بسپارم‏.&quot;''<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و یکم‏: رئیس‏ جمهور در مجلس‏ شورای‏ ملی‏<br /> در جلسه‏ ای‏ که‏ با حضور رئیس‏ دیوان‏ عالی‏ کشور و اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏<br /> قانون‏ اساسی‏ تشکیل‏ میشود به‏ ترتیب‏ زیر سوگند یاد می‏ کند و سوگندنامه‏ را<br /> امضاء می‏ نماید.<br /> ‎‎‎‎‎‎بسم‏ الله‏ الرحمن‏ الرحیم‏<br /> ‎‎‎‎‎‎&quot;من‏ به‏ عنوان‏ رئیس‏ جمهور در پیشگاه‏ قرآن‏ کریم‏ و در برابر ملت‏<br /> ایران‏ به‏ خداوند قادر متعال‏ سوگند یاد می‏ کنم‏ که‏ پاسدار مذهب‏ رسمی‏ و نظام‏<br /> جمهوری‏ اسلامی‏ و قانون‏ اساسی‏ کشور باشم‏ و همه‏ استعداد و صلاحیت‏ خویش‏ را در<br /> راه‏ ایفای‏ مسوولیتهایی‏ که‏ بر عهده‏ گرفته‏ ام‏ به‏ کار گیرم‏ و خود را وقف‏<br /> خدمت‏ به‏ مردم‏ و اعتلای‏ کشور، ترویج‏ دین‏ و اخلاق‏، پشتیبانی‏ از حق‏ و گسترش‏<br /> عدالت‏ سازم‏ و از هر گونه‏ خودکامگی‏ بپرهیزم‏ و از آزادی‏ و حرمت‏ اشخاص‏ و<br /> حقوقی‏ که‏ قانون‏ اساسی‏ برای‏ ملت‏ شناخته‏ است‏ حمایت‏ کنم‏. در حراست‏ از<br /> مرزها و استقلال‏ سیاسی‏ و اقتصادی‏ و فرهنگی‏ کشور از هیچ‏ اقدامی‏ دریغ نورزم‏ و<br /> با استعانت‏ از خداوند و پیروی‏ از پیامبر اسلام‏ و ائمه‏ اطهار علیهم‏ السلام‏<br /> قدرتی‏ را که‏ ملت‏ به‏ عنوان‏ امانتی‏ مقدس‏ به‏ من‏ سپرده‏ است‏ همچون‏ امینی‏<br /> پارسا و فداکار نگاهدار باشم‏ و آن‏ را به‏ منتخب‏ ملت‏ پس‏ از خود بسپارم‏&quot;.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و دوم ===<br /> رئیس‏ جمهور در حدود اختیارات‏ و وظایفی‏ که‏ به‏ موجب‏<br /> قانون‏ اساسی‏ و یا قوانین‏ عادی‏ به‏ عهده‏ دارد در برابر ملت‏ و رهبر و مجلس‏<br /> شورای‏ اسلامی‏ مسوول‏ است‏.<br /> ''<br /> اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و دوم‏: رئیس‏ جمهور در حدود اختیارات‏ و وظایف‏<br /> خویش‏ در برابر ملت‏ مسوول‏ است‏، نحوه‏ رسیدگی‏ به‏ تخلف‏ از این‏ مسوولیت‏ را<br /> قانون‏ معین‏ می‏ کند. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و سوم ===<br /> رئیس‏ جمهور موظف‏ است‏ مصوبات‏ مجلس‏ یا نتیجه‏ همه‏<br /> پرسی‏ را پس‏ از طی‏ مراحل‏ قانونی‏ و ابلاغ‏ به‏ وی‏ امضاء کند و برای‏ اجرا در<br /> اختیار مسوولان‏ بگذارد.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و چهارم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند برای‏ انجام‏ وظایف‏ قانونی‏ خود<br /> معاونانی‏ داشته‏ باشد. معاون‏ اول‏ رئیس‏ جمهور با موافقت‏ وی‏ اداره‏ هیأت‏<br /> وزیران‏ و مسوولیت‏ هماهنگی‏ سایر معاونتها را به‏ عهده‏ خواهد داشت‏.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و چهارم‏: رئیس‏ جمهور فردی‏ را برای‏ نخست‏<br /> وزیری‏ نامزد می‏ کند و پس‏ از کسب‏ رای‏ تمایل‏ از مجلس‏ شورای‏ ملی‏ حکم‏ نخست‏<br /> وزیری‏ برای‏ او صادر می‏ نماید.''<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و پنجم ===<br /> امضای‏ عهدنامه‏ ها، مقاوله‏ نامه‏ ها، موافقت‏ نامه‏ ها<br /> و قراردادهای‏ دولت‏ ایران‏ با سایر دولتها و همچنین‏ امضای‏ پیمان‏ های‏ مربوط<br /> به‏ اتحادیه‏ های‏ بین‏ المللی‏ پس‏ از تصویب‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ با رئیس‏<br /> جمهور یا نماینده‏ قانونی‏ او است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و ششم ===<br /> رئیس‏ جمهور مسوولیت‏ امور برنامه‏ و بودجه‏ و امور<br /> اداری‏ و استخدامی‏ کشور را مستقیماً بر عهده‏ دارد و می‏ تواند اداره‏ آنها را به‏<br /> عهده‏ دیگری‏ بگذارد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و ششم‏: تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏<br /> های‏ دولت‏ پس‏ از تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ به‏ اطلاع‏ رئیس‏ جمهور می‏ رسد و در<br /> صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏ برای‏ تجدید نظر به‏<br /> هیأت‏ وزیران‏ می‏ فرستد.''<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و هفتم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند در موارد خاص‏، بر حسب‏ ضرورت‏ با<br /> تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ نماینده‏، یا نمایندگان‏ ویژه‏ با اختیارات‏ مشخص‏ تعیین‏<br /> نماید. در این‏ موارد تصمیمات‏ نماینده‏ یا نمایندگان‏ مذکور در حکم‏ تصمیمات‏<br /> رئیس‏ جمهور و هیأت‏ وزیران‏ خواهد بود.<br /> <br /> ''‎‎‎‎‎‎اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و هفتم‏: هر گاه‏ رئیس‏ جمهور لازم‏ بداند<br /> جلسه‏ هیأت‏ وزیران‏ در حضور او به‏ ریاست‏ وی‏ تشکیل‏ می‏ شود.'' ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و هشتم ===<br /> سفیران‏ به‏ پیشنهاد وزیر امور خارجه‏ و تصویب‏<br /> رئیس‏ جمهور تعیین‏ می‏ شوند. رئیس‏ جمهور استوارنامه‏ سفیران‏ را امضا می‏ کند و<br /> استوارنامه‏ سفیران‏ کشورهای‏ دیگر را می‏ پذیرد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و هشتم‏: رئیس‏ جمهور استوارنامه‏ سفیران‏<br /> را امضا می‏ کند و استوارنامه‏ سفیران‏ کشورهای‏ دیگر را می‏ پذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و نهم ===<br /> اعطای‏ نشانهای‏ دولتی‏ با رئیس‏ جمهور است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ام ===<br /> رئیس‏ جمهور استعفای‏ خود را به‏ رهبر تقدیم‏ می‏ کند و تا<br /> زمانی‏ که‏ استعفای‏ او پذیرفته‏ نشده‏ است‏ به‏ انجام‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏<br /> دهد.<br /> ''<br /> اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ ام‏: در هنگام‏ غیبت‏ یا بیماری‏ رئیس‏ جمهور شورایی‏<br /> به‏ نام‏ شورای‏ موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ مرکب‏ از نخست‏ وزیر، رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> ملی‏ و رئیس‏ دیوان‏ عالی‏ کشور وظایف‏ او را انجام‏ می‏ دهد، مشروط بر این‏ که‏<br /> عذر رئیس‏ جمهور بیش‏ از دو ماه‏ ادامه‏ نیابد و نیز در مورد عزل‏ رئیس‏ جمهور یا<br /> در مواردی‏ که‏ مدت‏ ریاست‏ جمهوری‏ سابق‏ پایان‏ یافته‏ و رئیس‏ جمهور جدید بر<br /> اثر موانعی‏ هنوز انتخاب‏ نشده‏، وظایف‏ ریاست‏ جمهوری‏ بر عهده‏ این‏ شوری‏ است‏.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ‎ و یکم ===<br /> در صورت‏ فوت‏، عزل‏، استعفاء، غیبت‏ یا بیماری‏ بیش‏ از<br /> دو ماه‏ رئیس‏ جمهور و یا در موردی‏ که‏ مدت‏ ریاست‏ جمهوری‏ پایان‏ یافته‏ و<br /> رئیس‏ جمهور جدید بر اثر موانعی‏ هنوز انتخاب‏ نشده‏ و یا امور دیگری‏ از این‏<br /> قبیل‏، معاون‏ اول‏ رئیس‏ جمهور یا موافقت‏ رهبری‏ اختیارات‏ و مسوولیتهای‏ وی‏ را<br /> بر عهده‏ می‏ گیرد و شورایی‏ متشکل‏ از رئیس‏ مجلس‏ و رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ و معاون‏<br /> اول‏ رئیس‏ جمهور موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکثر ظرف‏ مدت‏ پنجاه‏ روز رئیس‏<br /> جمهور جدید انتخاب‏ شود. در صورت‏ فوت‏ معاون‏ اول‏ و یا امور دیگری‏ که‏ مانع<br /> انجام‏ وظایف‏ وی‏ گردد و نیز در صورتی‏ که‏ رئیس‏ جمهور معاون‏ اول‏ نداشته‏ باشد<br /> مقام‏ رهبری‏ فرد دیگری‏ را به‏ جای‏ او منصوب‏ می‏ کند.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم:‏ در صورت‏ فوت‏، کنارگیری‏ یا بیماری‏<br /> بیش‏ از دو ماه‏ و عزل‏ رئیس‏ جمهور، یا موجبات‏ دیگری‏ از این‏ گونه‏، شورای‏<br /> موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکر ظرف‏ پنجاه‏ روز رئیس‏<br /> جمهور جدید انتخاب‏ شود و در این‏ مدت‏ وظایف‏ و اختیارات‏ ریاست‏ جمهوری‏ را جز<br /> در امر همه‏ پرسی‏ بر عهده‏ دارد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و دوم ===<br /> در مدتی‏ که‏ اختیارات‏ و مسوولیتهای‏ رئیس‏ جمهور بر عهده‏<br /> معاون‏ اول‏ یا فرد دیگری‏ است‏ که‏ به‏ موجب‏ اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم‏ منصوب‏ می‏<br /> گردد، وزراءء را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏ آنان‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز<br /> نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏ و یا امر همه‏ پرسی‏ اقدام‏ نمود.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و دوم‏: در مدتی‏ که‏ وظایف‏ رئیس‏ جمهور بر<br /> عهده‏ شورای‏ موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ است‏ دولت‏ را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏<br /> آن‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏<br /> اقدام‏ نمود.'' ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و سوم ===<br /> وزراء توسط رئیس‏ جمهور تعیین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد<br /> به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند. با تغییر مجلس‏، گرفتن‏ رای‏ اعتماد جدید برای‏ وزراءء<br /> لازم‏ نیست‏. تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏<br /> کند.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و سوم:‏ وزراءء به‏ پیشنهاد نخست‏ وزیر و<br /> تصویب‏ رئیس‏ جمهور معین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند.<br /> تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏ کند.''<br /> ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و چهارم ===<br /> ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با رئیس‏ جمهور است‏ که‏ بر کار<br /> وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏ تصمیم‏ های‏<br /> وزیران‏ و هیأت‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏<br /> را تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. در موارد اختلاف‏ نظر و یا تداخل‏ در وظایف‏<br /> قانونی‏ دستگا ه‏ های‏ دولتی‏ در صورتی‏ که‏ نیاز به‏ تفسیر یا تغییر قانون‏<br /> نداشته‏ باشد، تصمیم‏ هیأت‏ وزیران‏ که‏ به‏ پیشنهاد رئیس‏ جمهور اتخاذ می‏ شود<br /> لازم‏ الاجرا است‏. رئیس‏ جمهور در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏ هیأت‏ وزیران‏<br /> است‏.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و چهارم:‏ ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با نخست‏ وزیر<br /> است‏ که‏ بر کار وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏<br /> تصمیم‏ های‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏ را<br /> تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. نخست‏ وزیر در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏<br /> هیأت‏ وزیران‏ است‏.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و پنجم ===<br /> وزراء تا زمانی‏ که‏ عزل‏ نشده‏ اند و یا بر اثر استیضاح‏<br /> یا درخواست‏ رای‏ اعتماد، مجلس‏ به‏ آنها رای‏ عدم‏ اعتماد نداده‏ است‏ در سمت‏<br /> خود باقی‏ می‏ مانند. استعفای‏ هیأت‏ وزیران‏ یا هر یک‏ از آنان‏ به‏ رئیس‏ جمهور<br /> تسلیم‏ می شود و هیأت‏ وزیران‏ تا تعیین‏ دولت‏ جدید به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ خواهند<br /> داد. رئیس‏ جمهور می‏ تواند برای‏ وزارتخانه‏ هایی‏ که‏ وزیر ندارند حداکثر برای‏<br /> مدت‏ سه‏ ماه‏ سرپرست‏ تعیین‏ نماید.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و پنج‏: نخست‏ وزیر تا زمانی‏ که‏ مورد اعتماد مجلس‏<br /> است‏ در سمت‏ خود باقی‏ می‏ ماند. استعفای‏ دولت‏ به‏ رئیس‏ جمهور تسلیم‏ می‏ شود<br /> و تا تعیین‏ دولت‏ جدید نخست‏ وزیر به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏ دهد. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل یکصد و سی ششم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند وزراءء را عزل‏ کند و در این‏ صورت‏<br /> باید برای‏ وزیر یا وزیران‏ جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد، و در صورتی‏ که‏ پس‏<br /> از ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏ نیمی‏ از هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید باید مجدداً<br /> از مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ برای‏ هیأت‏ وزیران‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و ششم:‏ هر گاه‏ نخست‏ وزیر بخواهد وزیری‏ را عزل‏<br /> کند و وزیر دیگری‏ را به‏ جای‏ او برگزیند، باید این‏ عزل‏ و نصب‏ با تصویب‏ رئیس‏<br /> جمهور باشد و برای‏ وزیر جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد و در صورتی‏ که‏ پس‏ از<br /> ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏، نیمی‏ از اعضاءی‏ هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید دولت‏<br /> باید مجدداً از مجلس‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هفتم ===<br /> هر یک‏ از وزیران‏ مسوول‏ وظایف‏ خاص‏ خویش‏ در برابر<br /> رئیس‏ جمهور و مجلس‏ است‏ و در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.<br /> <br /> ‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هفتم‏: هر یک‏ از وزیران‏، مسوول‏ وظایف‏ خاص‏<br /> خویش‏ در برابر مجلس‏ است‏، ولی‏ در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هشتم ===<br /> علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا وزیری‏ مأمور<br /> تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود، هیأت‏ وزیران‏ حق‏ دارد برای‏<br /> انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏ اداری‏ به‏ وضع<br /> تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در حدود وظایف‏ خویش‏<br /> و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏ را دارد ولی‏ مفاد<br /> این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد. دولت‏ می‏ تواند تصویب‏<br /> برخی‏ از امور مربوط به‏ وظایف‏ خود را به‏ کمیسیونهای‏ مشتکل‏ از چند وزیر واگذار<br /> نماید. مصوبات‏ این‏ کمیسیونها در محدوده‏ قوانین‏ پس‏ از تأیید رئیس‏ جمهور لازم‏<br /> الاجرا است‏. تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏ های‏ دولت‏ و مصوبات‏ کمیسیونهای‏<br /> مذکور در این‏ اصل‏، ضمن‏ ابلاغ‏ برای‏ اجرا به‏ اطلاع‏ رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> اسلامی‏ می‏ رسد تا در صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏<br /> برای‏ تجدید نظر به‏ هیأت‏ وزیران‏ بفرستد.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هشتم‏: علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا<br /> وزیری‏ مأمور تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود هیأت‏ وزیران‏ حق‏<br /> دارد برای‏ انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏<br /> اداری‏ به‏ وضع تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در<br /> حدود وظایف‏ خویش‏ و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏<br /> را دارد، ولی‏ مفاد این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و نهم ===<br /> صلح‏ دعاوی‏ راجع به‏ اموال‏ عمومی‏ و دولتی‏ یا ارجاع‏ آن‏<br /> به‏ داوری‏ در هر مورد، موکول‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ است‏ و باید به‏ اطلاع‏<br /> مجلس‏ برسد. در مواردی‏ که‏ طرف‏ دعوی‏ خارجی‏ باشد و در موارد مهم‏ داخلی‏ باید<br /> به‏ تصویب‏ مجلس‏ نیز برسد. موارد مهم‏ را قانون‏ تعیین‏ می‏ کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهلم ===<br /> رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و معاونان‏ او و وزیران‏ در<br /> مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.<br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهلم‏: رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و نخست‏ وزیر و<br /> وزیران‏ در مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و یکم ===<br /> رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏ و کارمندان‏<br /> دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر نوع‏ شغل‏<br /> دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏ یا مؤسسات‏<br /> عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و مشاوره‏<br /> حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏ مختلف‏<br /> شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏ ممنوع‏ است‏.<br /> سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏، حکم‏ مستثنی‏ است‏.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و یکم:‏ رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و<br /> کارمندان‏ دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر<br /> نوع‏ شغل‏ دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏<br /> یا مؤسسات‏ عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و<br /> مشاوره‏ حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏<br /> مختلف‏ شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏<br /> ممنوع‏ است‏. سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏ حکم‏<br /> مستثنی‏ است‏. نخست‏ وزیر می‏ تواند در موارد ضرورت‏ به‏ طور موقت‏ تصدی‏ برخی‏ از<br /> وزارتخانه‏ ها را بپذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و دوم ===<br /> دارایی‏ رهبر، رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏<br /> و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از خدمت‏، توسط رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ رسیدگی‏<br /> می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏، افزایش‏ نیافته‏ باشد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و دوم‏: دارایی‏ رهبر یا اعضاءی‏ شورای‏<br /> رهبری‏، رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از<br /> خدمت‏، توسط دیوان‏ عالی‏ کشور رسیدگی‏ می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏ افزایش‏ نیافته‏<br /> باشد.''<br /> <br /> == مبحث دوم: ارتش و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ==<br /> === اصل‏ یکصد و چهل و سوم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ پاسداری‏ از استقلال‏ و<br /> تمامیت‏ ارضی‏ و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏ کشور را بر عهده‏ دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل وچهارم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ باید ارتشی‏ اسلامی‏<br /> باشد که‏ ارتشی‏ مکتبی‏ و مردمی‏ است‏ و باید افرادی‏ شایسته‏ را به‏ خدمت‏ بپذیرد<br /> که‏ به‏ اهداف‏ انقلاب‏ اسلامی‏ مؤمن‏ و در راه‏ تحقق‏ آن‏ فداکار باشند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و پنجم ===<br /> هیچ‏ فرد خارجی‏ به‏ عضویت‏ در ارتش‏ و نیروهای‏ انتظامی‏<br /> کشور پذیرفته‏ نمی‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و ششم ===<br /> استقرار هر گونه‏ پایگاه‏ نظامی‏ خارجی‏ در کشور هر چند<br /> به‏ عنوان‏ استفاده‏ های‏ صلح‏ آمیز باشد ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هفتم ===<br /> ‎‎‎‎‎دولت‏ باید در زمان‏ صلح‏ از افراد و تجهیزات‏ فنی‏<br /> ارتش‏ در کارهای‏ امدادی‏، آموزشی‏، تولیدی‏، و جهاد سازندگی‏، با رعایت‏ کامل‏<br /> موازین‏ عدل‏ اسلامی‏ استفاده‏ کند در حدی‏ که‏ به‏ آمادگی‏ رزمی‏ آسیبی‏ وارد<br /> نیاید.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هشتم ===<br /> ‎‎‎‎‎هر نوع‏ بهره‏ برداری‏ شخصی‏ از وسایل‏ و امکانات‏<br /> ارتش‏ و استفاده‏ شخصی‏ از افراد آنها به‏ صورت‏ گماشته‏، راننده‏ شخصی‏ و نظایر<br /> اینها ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و نهم ===<br /> ترفیع درجه‏ نظامیان‏ و سلب‏ آن‏ به‏ موجب‏ قانون‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاهم ===<br /> سپاه‏ پاسداران‏ انقلاب‏ اسلامی‏ که‏ در نخستین‏ روزهای‏<br /> پیروزی‏ این‏ انقلاب‏ تشکیل‏ شد، برای‏ ادامه‏ نقش‏ خود در نگهبانی‏ از انقلاب‏ و<br /> دستاوردهای‏ آن‏ پابرجا می‏ ماند. حدود وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ این‏ سپاه‏ در<br /> رابطه‏ با وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ نیروهای‏ مسلح‏ دیگر با تاکید بر همکاری‏ و<br /> هماهنگی‏ برادرانه‏ میان‏ آنها به‏ وسیله‏ قانون‏ تعیین‏ می‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاه و یکم ===<br /> به‏ حکم‏ آیه‏ کریمه‏ &quot;و اعدوا لهم‏ مااستطعتم‏ من‏ قوه‏<br /> و من‏ رباط الخیل‏ ترهبون‏ به‏ عدوالله‏ و عدوکم‏ و آخرین‏ من‏ دونهم‏ لا<br /> تعلمونهم‏ الله‏ یعلمهم‏&quot; دولت‏ موظف‏ است‏ برای‏ همه‏ افراد کشور برنامه‏ و<br /> امکانات‏ آموزش‏ نظامی‏ را بر طبق‏ موازین‏ اسلامی‏ فراهم‏ نماید، به‏ طوری‏ که‏<br /> همه‏ افراد همواره‏ توانایی‏ دفاع‏ مسلحانه‏ از کشور و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏<br /> ایران‏ را داشته‏ باشند، ولی‏ داشتن‏ اسلحه‏ باید با اجازه‏ مقامات‏ رسمی‏ باشد.<br /> <br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D9%86%D9%87%D9%85:_%D9%82%D9%88%D9%87_%D9%85%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D9%87&diff=597 2025-12-12T11:54:13Z

<p>Mardom: /* مبحث اول - ریاست جمهوری و وزراء */ تصحیح تیتر</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> == مبحث اول - ریاست دولت و وزیران ==<br /> === اصل‏ یکصد و سیزدهم ===<br /> پس‏ از مقام‏ رهبری‏ رئیس‏ جمهور عالیترین‏ مقام‏ رسمی‏ کشور<br /> است‏ و مسوولیت‏ اجرای‏ قانون‏ اساسی‏ و ریاست‏ قوه‏ مجریه‏ را جز در اموری‏ که‏<br /> مستقیماً به‏ رهبری‏ مربوط می‏ شود، بر عهده‏ دارد.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سیزدهم‏: پس‏ از مقام‏ رهبری‏ رئیس‏ جمهور عالیترین‏<br /> مقام‏ رسمی‏ کشور است‏ و مسوولیت‏ اجرای‏ قانون‏ اساسی‏ و تنظیم‏ روابط قوای‏ سه‏<br /> گانه‏ و ریاست‏ قوه‏ مجریه‏ را جز در اموری‏ که‏ مستقیما به‏ رهبری‏ مربوط می‏<br /> شود، بر عهده‏ دارد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهاردهم ===<br /> رئیس‏ جمهور برای‏ مدت‏ چهار سال‏ با رای‏ مستقیم‏ مردم‏<br /> انتخاب‏ می‏ شود و انتخاب‏ مجدد او به‏ صورت‏ متوالی‏ تنها برای‏ یک‏ دوره‏<br /> بلامانع است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پانزدهم ===<br /> رئیس‏ جمهور باید از میان‏ رجال‏ مذهبی‏ و سیاسی‏ که‏ واجد<br /> شرایط زیر باشند انتخاب‏ گردد: ایرانی‏ الاصل‏، تابع ایران‏، مدیر و مدبر، دارای‏<br /> حسن‏ سابقه‏ و امانت‏ و تقوی‏، مومن‏ و معتقد به‏ مبانی‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ و<br /> مذهب‏ رسمی‏ کشور.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و شانزدهم ===<br /> نامزدهای‏ ریاست‏ جمهوری‏ باید قبل‏ از شروع‏ انتخابات‏<br /> آمادگی‏ خود را رسماً اعلام‏ کنند. نحوه‏ برگزاری‏ انتخاب‏ رئیس‏ جمهوری‏ را قانون‏<br /> معین‏ می‏ کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هفدهم ===<br /> رئیس‏ جمهور با اکثریت‏ مطلق‏ آراء شرکت‏ کنندگان‏ انتخاب‏ می‏<br /> شود، ولی‏ هر گاه‏ در دوره‏ نخست‏ هیچیک‏ از نامزدها چنین‏ اکثریتی‏ بدست‏ نیاورد،<br /> روز جمعه‏ هفته‏ بعد برای‏ بار دوم‏ رای‏ گرفته‏ می‏ شود. در دور دوم‏ تنها دو نفر<br /> از نامزدها که‏ در دور نخست‏ آراء بیشتری‏ داشته‏ اند شرکت‏ می‏ کنند، ولی‏ اگر<br /> بعضی‏ از نامزدهای‏ دارنده‏ آراء بیشتر، از شرکت‏ در انتخابات‏ منصرف‏ شوند، از<br /> میان‏ بقیه‏، دو نفر که‏ در دور نخست‏ بیش‏ از دیگران‏ رای‏ داشته‏اند برای‏<br /> انتخاب‏ مجدد معرفی‏ می‏ شوند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و هجدهم ===<br /> مسوولیت‏ نظارت‏ بر انتخابات‏ ریاست‏ جمهوری‏ طبق‏ اصل‏ نود و<br /> نهم‏ بر عهده‏ شورای‏ نگهبان‏ است‏ ولی‏ قبل‏ از تشکیل‏ نخستین‏ شورای‏ نگهبان‏ بر<br /> عهده‏ انجمن‏ نظارتی‏ است‏ که‏ قانون‏ تعیین‏ می‏ کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و نوزدهم ===<br /> انتخاب‏ رئیس‏ جمهور جدید باید حداقل‏ یک‏ ماه‏ پیش‏ از<br /> پایان‏ دوره‏ ریاست‏ جمهوری‏ قبلی‏ انجام‏ شده‏ باشد و در فاصله‏ انتخاب‏ رئیس‏<br /> جمهور جدید و پایان‏ دوره‏ ریاست‏ جمهوری‏ سابق‏، رئیس‏ جمهور پیشین‏ وظایف‏ رئیس‏<br /> جمهوری‏ را انجام‏ می‏ دهد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیستم ===<br /> هر گاه‏ در فاصله‏ ده‏ روز پیش‏ از رای‏ گیری‏ یکی‏ از<br /> نامزدهایی‏ که‏ صلاحیت‏ او طبق‏ این‏ قانون‏ احراز شده‏ فوت‏ کند، انتخابات‏ به‏<br /> مدت‏ دو هفته‏ به‏ تاخیر می‏ افتد. اگر در فاصله‏ دور نخست‏ و دور دوم‏ نیز یکی‏<br /> از دو نفر حایز اکثریت‏ دور نخست‏ فوت‏ کند، مهلت‏ انتخابات‏ برای‏ دو هفته‏ تمدید<br /> می‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و یکم ===<br /> رئیس‏ جمهور در مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ در جلسه‏ ای‏ که‏ با<br /> حضور رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ و اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ تشکیل‏ می‏ شود به‏ ترتیب‏ زیر<br /> سوگند یاد می‏ کند و سوگندنامه‏ را امضاء می‏ نماید.<br /> <br /> ''بسم‏ الله‏ الرحمن‏ الرحیم‏<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎&quot;من‏ به‏ عنوان‏ رئیس‏ جمهور در پیشگاه‏ قرآن‏ کریم‏ و در برابر ملت‏<br /> ایران‏ به‏ خداوند قادر متعال‏ سوگند یاد می‏ کنم‏ که‏ پاسدار مذهب‏ رسمی‏ و نظام‏<br /> جمهوری‏ اسلامی‏ و قانون‏ اساسی‏ کشور باشم‏ و همه‏ استعداد و صلاحیت‏ خویش‏ را در<br /> راه‏ ایفای‏ مسوولیتهایی‏ که‏ بر عهده‏ گرفته‏ ام‏ به‏ کار گیرم‏ و خود را وقف‏<br /> خدمت‏ به‏ مردم‏ و اعتلای‏ کشور، ترویج‏ دین‏ و اخلاق‏، پشتیبانی‏ از حق‏ و گسترش‏<br /> عدالت‏ سازم‏ و از هر گونه‏ خودکامگی‏ بپرهیزم‏ و از آزادی‏ و حرمت‏ اشخاص‏ و<br /> حقوقی‏ که‏ قانون‏ اساسی‏ برای‏ ملت‏ شناخته‏ است‏ حمایت‏ کنم‏. در حراست‏ از<br /> مرزها و استقلال‏ سیاسی‏ و اقتصادی‏ و فرهنگی‏ کشور از هیچ‏ اقدامی‏ دریغ نورزم‏ و<br /> با استعانت‏ از خداوند و پیروی‏ از پیامبر اسلام‏ و ائمه‏ اطهار علیهم‏ السلام‏<br /> قدرتی‏ را که‏ ملت‏ به‏ عنوان‏ امانتی‏ مقدس‏ به‏ من‏ سپرده‏ است‏ همچون‏ امینی‏<br /> پارسا و فداکار نگاهدار باشم‏ و آن‏ را به‏ منتخب‏ ملت‏ پس‏ از خود بسپارم‏.&quot;''<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و یکم‏: رئیس‏ جمهور در مجلس‏ شورای‏ ملی‏<br /> در جلسه‏ ای‏ که‏ با حضور رئیس‏ دیوان‏ عالی‏ کشور و اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏<br /> قانون‏ اساسی‏ تشکیل‏ میشود به‏ ترتیب‏ زیر سوگند یاد می‏ کند و سوگندنامه‏ را<br /> امضاء می‏ نماید.<br /> ‎‎‎‎‎‎بسم‏ الله‏ الرحمن‏ الرحیم‏<br /> ‎‎‎‎‎‎&quot;من‏ به‏ عنوان‏ رئیس‏ جمهور در پیشگاه‏ قرآن‏ کریم‏ و در برابر ملت‏<br /> ایران‏ به‏ خداوند قادر متعال‏ سوگند یاد می‏ کنم‏ که‏ پاسدار مذهب‏ رسمی‏ و نظام‏<br /> جمهوری‏ اسلامی‏ و قانون‏ اساسی‏ کشور باشم‏ و همه‏ استعداد و صلاحیت‏ خویش‏ را در<br /> راه‏ ایفای‏ مسوولیتهایی‏ که‏ بر عهده‏ گرفته‏ ام‏ به‏ کار گیرم‏ و خود را وقف‏<br /> خدمت‏ به‏ مردم‏ و اعتلای‏ کشور، ترویج‏ دین‏ و اخلاق‏، پشتیبانی‏ از حق‏ و گسترش‏<br /> عدالت‏ سازم‏ و از هر گونه‏ خودکامگی‏ بپرهیزم‏ و از آزادی‏ و حرمت‏ اشخاص‏ و<br /> حقوقی‏ که‏ قانون‏ اساسی‏ برای‏ ملت‏ شناخته‏ است‏ حمایت‏ کنم‏. در حراست‏ از<br /> مرزها و استقلال‏ سیاسی‏ و اقتصادی‏ و فرهنگی‏ کشور از هیچ‏ اقدامی‏ دریغ نورزم‏ و<br /> با استعانت‏ از خداوند و پیروی‏ از پیامبر اسلام‏ و ائمه‏ اطهار علیهم‏ السلام‏<br /> قدرتی‏ را که‏ ملت‏ به‏ عنوان‏ امانتی‏ مقدس‏ به‏ من‏ سپرده‏ است‏ همچون‏ امینی‏<br /> پارسا و فداکار نگاهدار باشم‏ و آن‏ را به‏ منتخب‏ ملت‏ پس‏ از خود بسپارم‏&quot;.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و دوم ===<br /> رئیس‏ جمهور در حدود اختیارات‏ و وظایفی‏ که‏ به‏ موجب‏<br /> قانون‏ اساسی‏ و یا قوانین‏ عادی‏ به‏ عهده‏ دارد در برابر ملت‏ و رهبر و مجلس‏<br /> شورای‏ اسلامی‏ مسوول‏ است‏.<br /> ''<br /> اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و دوم‏: رئیس‏ جمهور در حدود اختیارات‏ و وظایف‏<br /> خویش‏ در برابر ملت‏ مسوول‏ است‏، نحوه‏ رسیدگی‏ به‏ تخلف‏ از این‏ مسوولیت‏ را<br /> قانون‏ معین‏ می‏ کند. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و سوم ===<br /> رئیس‏ جمهور موظف‏ است‏ مصوبات‏ مجلس‏ یا نتیجه‏ همه‏<br /> پرسی‏ را پس‏ از طی‏ مراحل‏ قانونی‏ و ابلاغ‏ به‏ وی‏ امضاء کند و برای‏ اجرا در<br /> اختیار مسوولان‏ بگذارد.<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و چهارم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند برای‏ انجام‏ وظایف‏ قانونی‏ خود<br /> معاونانی‏ داشته‏ باشد. معاون‏ اول‏ رئیس‏ جمهور با موافقت‏ وی‏ اداره‏ هیأت‏<br /> وزیران‏ و مسوولیت‏ هماهنگی‏ سایر معاونتها را به‏ عهده‏ خواهد داشت‏.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و چهارم‏: رئیس‏ جمهور فردی‏ را برای‏ نخست‏<br /> وزیری‏ نامزد می‏ کند و پس‏ از کسب‏ رای‏ تمایل‏ از مجلس‏ شورای‏ ملی‏ حکم‏ نخست‏<br /> وزیری‏ برای‏ او صادر می‏ نماید.''<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و پنجم ===<br /> امضای‏ عهدنامه‏ ها، مقاوله‏ نامه‏ ها، موافقت‏ نامه‏ ها<br /> و قراردادهای‏ دولت‏ ایران‏ با سایر دولتها و همچنین‏ امضای‏ پیمان‏ های‏ مربوط<br /> به‏ اتحادیه‏ های‏ بین‏ المللی‏ پس‏ از تصویب‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ با رئیس‏<br /> جمهور یا نماینده‏ قانونی‏ او است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و ششم ===<br /> رئیس‏ جمهور مسوولیت‏ امور برنامه‏ و بودجه‏ و امور<br /> اداری‏ و استخدامی‏ کشور را مستقیماً بر عهده‏ دارد و می‏ تواند اداره‏ آنها را به‏<br /> عهده‏ دیگری‏ بگذارد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و ششم‏: تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏<br /> های‏ دولت‏ پس‏ از تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ به‏ اطلاع‏ رئیس‏ جمهور می‏ رسد و در<br /> صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏ برای‏ تجدید نظر به‏<br /> هیأت‏ وزیران‏ می‏ فرستد.''<br /> <br /> === اصل یکصد و بیست و هفتم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند در موارد خاص‏، بر حسب‏ ضرورت‏ با<br /> تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ نماینده‏، یا نمایندگان‏ ویژه‏ با اختیارات‏ مشخص‏ تعیین‏<br /> نماید. در این‏ موارد تصمیمات‏ نماینده‏ یا نمایندگان‏ مذکور در حکم‏ تصمیمات‏<br /> رئیس‏ جمهور و هیأت‏ وزیران‏ خواهد بود.<br /> <br /> ''‎‎‎‎‎‎اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و هفتم‏: هر گاه‏ رئیس‏ جمهور لازم‏ بداند<br /> جلسه‏ هیأت‏ وزیران‏ در حضور او به‏ ریاست‏ وی‏ تشکیل‏ می‏ شود.'' ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و هشتم ===<br /> سفیران‏ به‏ پیشنهاد وزیر امور خارجه‏ و تصویب‏<br /> رئیس‏ جمهور تعیین‏ می‏ شوند. رئیس‏ جمهور استوارنامه‏ سفیران‏ را امضا می‏ کند و<br /> استوارنامه‏ سفیران‏ کشورهای‏ دیگر را می‏ پذیرد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و بیست‏ و هشتم‏: رئیس‏ جمهور استوارنامه‏ سفیران‏<br /> را امضا می‏ کند و استوارنامه‏ سفیران‏ کشورهای‏ دیگر را می‏ پذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و بیست و نهم ===<br /> اعطای‏ نشانهای‏ دولتی‏ با رئیس‏ جمهور است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ام ===<br /> رئیس‏ جمهور استعفای‏ خود را به‏ رهبر تقدیم‏ می‏ کند و تا<br /> زمانی‏ که‏ استعفای‏ او پذیرفته‏ نشده‏ است‏ به‏ انجام‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏<br /> دهد.<br /> ''<br /> اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ ام‏: در هنگام‏ غیبت‏ یا بیماری‏ رئیس‏ جمهور شورایی‏<br /> به‏ نام‏ شورای‏ موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ مرکب‏ از نخست‏ وزیر، رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> ملی‏ و رئیس‏ دیوان‏ عالی‏ کشور وظایف‏ او را انجام‏ می‏ دهد، مشروط بر این‏ که‏<br /> عذر رئیس‏ جمهور بیش‏ از دو ماه‏ ادامه‏ نیابد و نیز در مورد عزل‏ رئیس‏ جمهور یا<br /> در مواردی‏ که‏ مدت‏ ریاست‏ جمهوری‏ سابق‏ پایان‏ یافته‏ و رئیس‏ جمهور جدید بر<br /> اثر موانعی‏ هنوز انتخاب‏ نشده‏، وظایف‏ ریاست‏ جمهوری‏ بر عهده‏ این‏ شوری‏ است‏.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی ‎ و یکم ===<br /> در صورت‏ فوت‏، عزل‏، استعفاء، غیبت‏ یا بیماری‏ بیش‏ از<br /> دو ماه‏ رئیس‏ جمهور و یا در موردی‏ که‏ مدت‏ ریاست‏ جمهوری‏ پایان‏ یافته‏ و<br /> رئیس‏ جمهور جدید بر اثر موانعی‏ هنوز انتخاب‏ نشده‏ و یا امور دیگری‏ از این‏<br /> قبیل‏، معاون‏ اول‏ رئیس‏ جمهور یا موافقت‏ رهبری‏ اختیارات‏ و مسوولیتهای‏ وی‏ را<br /> بر عهده‏ می‏ گیرد و شورایی‏ متشکل‏ از رئیس‏ مجلس‏ و رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ و معاون‏<br /> اول‏ رئیس‏ جمهور موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکثر ظرف‏ مدت‏ پنجاه‏ روز رئیس‏<br /> جمهور جدید انتخاب‏ شود. در صورت‏ فوت‏ معاون‏ اول‏ و یا امور دیگری‏ که‏ مانع<br /> انجام‏ وظایف‏ وی‏ گردد و نیز در صورتی‏ که‏ رئیس‏ جمهور معاون‏ اول‏ نداشته‏ باشد<br /> مقام‏ رهبری‏ فرد دیگری‏ را به‏ جای‏ او منصوب‏ می‏ کند.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم:‏ در صورت‏ فوت‏، کنارگیری‏ یا بیماری‏<br /> بیش‏ از دو ماه‏ و عزل‏ رئیس‏ جمهور، یا موجبات‏ دیگری‏ از این‏ گونه‏، شورای‏<br /> موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ موظف‏ است‏ ترتیبی‏ دهد که‏ حداکر ظرف‏ پنجاه‏ روز رئیس‏<br /> جمهور جدید انتخاب‏ شود و در این‏ مدت‏ وظایف‏ و اختیارات‏ ریاست‏ جمهوری‏ را جز<br /> در امر همه‏ پرسی‏ بر عهده‏ دارد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و دوم ===<br /> در مدتی‏ که‏ اختیارات‏ و مسوولیتهای‏ رئیس‏ جمهور بر عهده‏<br /> معاون‏ اول‏ یا فرد دیگری‏ است‏ که‏ به‏ موجب‏ اصل‏ یکصد و سی‏ و یکم‏ منصوب‏ می‏<br /> گردد، وزراءء را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏ آنان‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز<br /> نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏ و یا امر همه‏ پرسی‏ اقدام‏ نمود.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و دوم‏: در مدتی‏ که‏ وظایف‏ رئیس‏ جمهور بر<br /> عهده‏ شورای‏ موقت‏ ریاست‏ جمهوری‏ است‏ دولت‏ را نمی‏ توان‏ استیضاح‏ کرد یا به‏<br /> آن‏ رای‏ عدم‏ اعتماد داد و نیز نمی‏ توان‏ برای‏ تجدید نظر در قانون‏ اساسی‏<br /> اقدام‏ نمود.'' ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و سوم ===<br /> وزراء توسط رئیس‏ جمهور تعیین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد<br /> به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند. با تغییر مجلس‏، گرفتن‏ رای‏ اعتماد جدید برای‏ وزراءء<br /> لازم‏ نیست‏. تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏<br /> کند.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و سوم:‏ وزراءء به‏ پیشنهاد نخست‏ وزیر و<br /> تصویب‏ رئیس‏ جمهور معین‏ و برای‏ گرفتن‏ رای‏ اعتماد به‏ مجلس‏ معرفی‏ می‏ شوند.<br /> تعداد وزیران‏ و حدود اختیارات‏ هر یک‏ از آنان‏ را قانون‏ معین‏ می‏ کند.''<br /> ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و چهارم ===<br /> ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با رئیس‏ جمهور است‏ که‏ بر کار<br /> وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏ تصمیم‏ های‏<br /> وزیران‏ و هیأت‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏<br /> را تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. در موارد اختلاف‏ نظر و یا تداخل‏ در وظایف‏<br /> قانونی‏ دستگا ه‏ های‏ دولتی‏ در صورتی‏ که‏ نیاز به‏ تفسیر یا تغییر قانون‏<br /> نداشته‏ باشد، تصمیم‏ هیأت‏ وزیران‏ که‏ به‏ پیشنهاد رئیس‏ جمهور اتخاذ می‏ شود<br /> لازم‏ الاجرا است‏. رئیس‏ جمهور در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏ هیأت‏ وزیران‏<br /> است‏.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و چهارم:‏ ریاست‏ هیأت‏ وزیران‏ با نخست‏ وزیر<br /> است‏ که‏ بر کار وزیران‏ نظارت‏ دارد و با اتخاذ تدابیر لازم‏ به‏ هماهنگ‏ ساختن‏<br /> تصمیم‏ های‏ دولت‏ می‏ پردازد و با همکاری‏ وزیران‏، برنامه‏ و خط مشی‏ دولت‏ را<br /> تعیین‏ و قوانین‏ را اجرا می‏ کند. نخست‏ وزیر در برابر مجلس‏ مسوول‏ اقدامات‏<br /> هیأت‏ وزیران‏ است‏.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و پنجم ===<br /> وزراء تا زمانی‏ که‏ عزل‏ نشده‏ اند و یا بر اثر استیضاح‏<br /> یا درخواست‏ رای‏ اعتماد، مجلس‏ به‏ آنها رای‏ عدم‏ اعتماد نداده‏ است‏ در سمت‏<br /> خود باقی‏ می‏ مانند. استعفای‏ هیأت‏ وزیران‏ یا هر یک‏ از آنان‏ به‏ رئیس‏ جمهور<br /> تسلیم‏ می شود و هیأت‏ وزیران‏ تا تعیین‏ دولت‏ جدید به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ خواهند<br /> داد. رئیس‏ جمهور می‏ تواند برای‏ وزارتخانه‏ هایی‏ که‏ وزیر ندارند حداکثر برای‏<br /> مدت‏ سه‏ ماه‏ سرپرست‏ تعیین‏ نماید.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و پنج‏: نخست‏ وزیر تا زمانی‏ که‏ مورد اعتماد مجلس‏<br /> است‏ در سمت‏ خود باقی‏ می‏ ماند. استعفای‏ دولت‏ به‏ رئیس‏ جمهور تسلیم‏ می‏ شود<br /> و تا تعیین‏ دولت‏ جدید نخست‏ وزیر به‏ وظایف‏ خود ادامه‏ می‏ دهد. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل یکصد و سی ششم ===<br /> رئیس‏ جمهور می‏ تواند وزراءء را عزل‏ کند و در این‏ صورت‏<br /> باید برای‏ وزیر یا وزیران‏ جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد، و در صورتی‏ که‏ پس‏<br /> از ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏ نیمی‏ از هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید باید مجدداً<br /> از مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ برای‏ هیأت‏ وزیران‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و ششم:‏ هر گاه‏ نخست‏ وزیر بخواهد وزیری‏ را عزل‏<br /> کند و وزیر دیگری‏ را به‏ جای‏ او برگزیند، باید این‏ عزل‏ و نصب‏ با تصویب‏ رئیس‏<br /> جمهور باشد و برای‏ وزیر جدید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد و در صورتی‏ که‏ پس‏ از<br /> ابراز اعتماد مجلس‏ به‏ دولت‏، نیمی‏ از اعضاءی‏ هیأت‏ وزیران‏ تغییر نماید دولت‏<br /> باید مجدداً از مجلس‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد کند. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هفتم ===<br /> هر یک‏ از وزیران‏ مسوول‏ وظایف‏ خاص‏ خویش‏ در برابر<br /> رئیس‏ جمهور و مجلس‏ است‏ و در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.<br /> <br /> ‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هفتم‏: هر یک‏ از وزیران‏، مسوول‏ وظایف‏ خاص‏<br /> خویش‏ در برابر مجلس‏ است‏، ولی‏ در اموری‏ که‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ می‏ رسد<br /> مسوول‏ اعمال‏ دیگران‏ نیز هست‏.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و هشتم ===<br /> علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا وزیری‏ مأمور<br /> تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود، هیأت‏ وزیران‏ حق‏ دارد برای‏<br /> انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏ اداری‏ به‏ وضع<br /> تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در حدود وظایف‏ خویش‏<br /> و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏ را دارد ولی‏ مفاد<br /> این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد. دولت‏ می‏ تواند تصویب‏<br /> برخی‏ از امور مربوط به‏ وظایف‏ خود را به‏ کمیسیونهای‏ مشتکل‏ از چند وزیر واگذار<br /> نماید. مصوبات‏ این‏ کمیسیونها در محدوده‏ قوانین‏ پس‏ از تأیید رئیس‏ جمهور لازم‏<br /> الاجرا است‏. تصویب‏ نامه‏ ها و آیین‏ نامه‏ های‏ دولت‏ و مصوبات‏ کمیسیونهای‏<br /> مذکور در این‏ اصل‏، ضمن‏ ابلاغ‏ برای‏ اجرا به‏ اطلاع‏ رئیس‏ مجلس‏ شورای‏<br /> اسلامی‏ می‏ رسد تا در صورتی‏ که‏ آنها را بر خلاف‏ قوانین‏ بیابد با ذکر دلیل‏<br /> برای‏ تجدید نظر به‏ هیأت‏ وزیران‏ بفرستد.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و سی‏ و هشتم‏: علاوه‏ بر مواردی‏ که‏ هیأت‏ وزیران‏ یا<br /> وزیری‏ مأمور تدوین‏ آیین‏ نامه‏ های‏ اجرایی‏ قوانین‏ می‏ شود هیأت‏ وزیران‏ حق‏<br /> دارد برای‏ انجام‏ وظایف‏ اداری‏ و تأمین‏ اجرای‏ قوانین‏ و تنظیم‏ سازمانهای‏<br /> اداری‏ به‏ وضع تصویب‏ نامه‏ و آیین‏ نامه‏ بپردازد. هر یک‏ از وزیران‏ نیز در<br /> حدود وظایف‏ خویش‏ و مصوبات‏ هیأت‏ وزیران‏ حق‏ وضع آیین‏ نامه‏ و صدور بخشنامه‏<br /> را دارد، ولی‏ مفاد این‏ مقررات‏ نباید با متن‏ و روح‏ قوانین‏ مخالف‏ باشد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و سی و نهم ===<br /> صلح‏ دعاوی‏ راجع به‏ اموال‏ عمومی‏ و دولتی‏ یا ارجاع‏ آن‏<br /> به‏ داوری‏ در هر مورد، موکول‏ به‏ تصویب‏ هیأت‏ وزیران‏ است‏ و باید به‏ اطلاع‏<br /> مجلس‏ برسد. در مواردی‏ که‏ طرف‏ دعوی‏ خارجی‏ باشد و در موارد مهم‏ داخلی‏ باید<br /> به‏ تصویب‏ مجلس‏ نیز برسد. موارد مهم‏ را قانون‏ تعیین‏ می‏ کند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهلم ===<br /> رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و معاونان‏ او و وزیران‏ در<br /> مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.<br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهلم‏: رسیدگی‏ به‏ اتهام‏ رئیس‏ جمهور و نخست‏ وزیر و<br /> وزیران‏ در مورد جرایم‏ عادی‏ با اطلاع‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ در دادگاه‏ های‏ عمومی‏<br /> دادگستری‏ انجام‏ می‏ شود.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و یکم ===<br /> رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏ و کارمندان‏<br /> دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر نوع‏ شغل‏<br /> دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏ یا مؤسسات‏<br /> عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و مشاوره‏<br /> حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏ مختلف‏<br /> شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏ ممنوع‏ است‏.<br /> سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏، حکم‏ مستثنی‏ است‏.<br /> <br /> ''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و یکم:‏ رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و<br /> کارمندان‏ دولت‏ نمی‏ توانند بیش‏ از یک‏ شغل‏ دولتی‏ داشته‏ باشند و داشتن‏ هر<br /> نوع‏ شغل‏ دیگر در مؤسساتی‏ که‏ تمام‏ یا قسمتی‏ از سرمایه‏ آن‏ متعلق‏ به‏ دولت‏<br /> یا مؤسسات‏ عمومی‏ است‏ و نمایندگی‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ و وکالت‏ دادگستری‏ و<br /> مشاوره‏ حقوقی‏ و نیز ریاست‏ و مدیریت‏ عامل‏ یا عضویت‏ در هیأت‏ مدیره‏ انواع‏<br /> مختلف‏ شرکتهای‏ خصوصی‏، جز شرکتهای‏ تعاونی‏ ادارات‏ و مؤسسات‏ برای‏ آنان‏<br /> ممنوع‏ است‏. سمتهای‏ آموزشی‏ در دانشگاه‏ ها و مؤسسات‏ تحقیقاتی‏ از این‏ حکم‏<br /> مستثنی‏ است‏. نخست‏ وزیر می‏ تواند در موارد ضرورت‏ به‏ طور موقت‏ تصدی‏ برخی‏ از<br /> وزارتخانه‏ ها را بپذیرد.''<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و دوم ===<br /> دارایی‏ رهبر، رئیس‏ جمهور، معاونان‏ رئیس‏ جمهور، وزیران‏<br /> و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از خدمت‏، توسط رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ رسیدگی‏<br /> می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏، افزایش‏ نیافته‏ باشد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ یکصد و چهل‏ و دوم‏: دارایی‏ رهبر یا اعضاءی‏ شورای‏<br /> رهبری‏، رئیس‏ جمهور، نخست‏ وزیر، وزیران‏ و همسر و فرزندان‏ آنان‏ قبل‏ و بعد از<br /> خدمت‏، توسط دیوان‏ عالی‏ کشور رسیدگی‏ می‏ شود که‏ بر خلاف‏ حق‏ افزایش‏ نیافته‏<br /> باشد.''<br /> <br /> == مبحث دوم: ارتش و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ==<br /> === اصل‏ یکصد و چهل و سوم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ پاسداری‏ از استقلال‏ و<br /> تمامیت‏ ارضی‏ و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏ کشور را بر عهده‏ دارد.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل وچهارم ===<br /> ‎‎‎‎‎ارتش‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ باید ارتشی‏ اسلامی‏<br /> باشد که‏ ارتشی‏ مکتبی‏ و مردمی‏ است‏ و باید افرادی‏ شایسته‏ را به‏ خدمت‏ بپذیرد<br /> که‏ به‏ اهداف‏ انقلاب‏ اسلامی‏ مؤمن‏ و در راه‏ تحقق‏ آن‏ فداکار باشند.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و پنجم ===<br /> هیچ‏ فرد خارجی‏ به‏ عضویت‏ در ارتش‏ و نیروهای‏ انتظامی‏<br /> کشور پذیرفته‏ نمی‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و ششم ===<br /> استقرار هر گونه‏ پایگاه‏ نظامی‏ خارجی‏ در کشور هر چند<br /> به‏ عنوان‏ استفاده‏ های‏ صلح‏ آمیز باشد ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هفتم ===<br /> ‎‎‎‎‎دولت‏ باید در زمان‏ صلح‏ از افراد و تجهیزات‏ فنی‏<br /> ارتش‏ در کارهای‏ امدادی‏، آموزشی‏، تولیدی‏، و جهاد سازندگی‏، با رعایت‏ کامل‏<br /> موازین‏ عدل‏ اسلامی‏ استفاده‏ کند در حدی‏ که‏ به‏ آمادگی‏ رزمی‏ آسیبی‏ وارد<br /> نیاید.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و هشتم ===<br /> ‎‎‎‎‎هر نوع‏ بهره‏ برداری‏ شخصی‏ از وسایل‏ و امکانات‏<br /> ارتش‏ و استفاده‏ شخصی‏ از افراد آنها به‏ صورت‏ گماشته‏، راننده‏ شخصی‏ و نظایر<br /> اینها ممنوع‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و چهل و نهم ===<br /> ترفیع درجه‏ نظامیان‏ و سلب‏ آن‏ به‏ موجب‏ قانون‏ است‏.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاهم ===<br /> سپاه‏ پاسداران‏ انقلاب‏ اسلامی‏ که‏ در نخستین‏ روزهای‏<br /> پیروزی‏ این‏ انقلاب‏ تشکیل‏ شد، برای‏ ادامه‏ نقش‏ خود در نگهبانی‏ از انقلاب‏ و<br /> دستاوردهای‏ آن‏ پابرجا می‏ ماند. حدود وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ این‏ سپاه‏ در<br /> رابطه‏ با وظایف‏ و قلمرو مسوولیت‏ نیروهای‏ مسلح‏ دیگر با تاکید بر همکاری‏ و<br /> هماهنگی‏ برادرانه‏ میان‏ آنها به‏ وسیله‏ قانون‏ تعیین‏ می‏ شود.<br /> <br /> === اصل‏ یکصد و پنجاه و یکم ===<br /> به‏ حکم‏ آیه‏ کریمه‏ &quot;و اعدوا لهم‏ مااستطعتم‏ من‏ قوه‏<br /> و من‏ رباط الخیل‏ ترهبون‏ به‏ عدوالله‏ و عدوکم‏ و آخرین‏ من‏ دونهم‏ لا<br /> تعلمونهم‏ الله‏ یعلمهم‏&quot; دولت‏ موظف‏ است‏ برای‏ همه‏ افراد کشور برنامه‏ و<br /> امکانات‏ آموزش‏ نظامی‏ را بر طبق‏ موازین‏ اسلامی‏ فراهم‏ نماید، به‏ طوری‏ که‏<br /> همه‏ افراد همواره‏ توانایی‏ دفاع‏ مسلحانه‏ از کشور و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏<br /> ایران‏ را داشته‏ باشند، ولی‏ داشتن‏ اسلحه‏ باید با اجازه‏ مقامات‏ رسمی‏ باشد.<br /> <br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85:_%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%87%D8%A7&diff=596 2025-12-12T11:50:03Z

<p>Mardom: افزودن الگوی فهرست فصل‌های قانون اساسی</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> == اصل یکصدم: شوراها ==<br /> به منظور تضمین مشارکت مستقیم مردم در اداره‌ی امور عمومی و تقویت توسعه‌ی اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، آموزشی، بهداشتی و رفاهی، اداره‌ی امور هر روستا، بخش، شهر، شهرستان و استان توسط شورای محلی منتخب مردم همان محل انجام می‌شود.<br /> <br /> شرایط انتخاب‌کنندگان و انتخاب‌شوندگان، حدود وظایف و اختیارات شوراها، نحوه‌ی نظارت بر آنها و سلسله‌مراتب میان شوراها توسط قانون تعیین می‌گردد.<br /> <br /> در تمامی مراحل اداره‌ی محلی باید '''اصل برابری شهروندان، عدم تبعیض و تضمین حقوق اقلیت‌ها''' رعایت شود.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و یکم: شورای عالی استان‌ها ==<br /> به منظور هماهنگی در برنامه‌ریزی توسعه‌ی منطقه‌ای، جلوگیری از تبعیض و تقویت مشارکت واحدهای محلی، «شورای عالی استان‌ها» از میان نمایندگان شوراهای استان‌ها تشکیل می‌شود.<br /> <br /> نحوه‌ی تشکیل، وظایف و اختیارات این شورا توسط قانون تعیین می‌گردد و تصمیمات آن باید با اصول دموکراسی، اداره‌ی غیرمتمرکز و حفظ حقوق اقلیت‌ها سازگار باشد.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و دوم: حق پيشنهاد به مجلس ==<br /> شورای عالی استان‌ها حق دارد در حدود وظايف قانونی خود طرح‌ها و پيشنهادهايی را تهيه و مستقيمن يا از طريق دولت به مجلس پيشنهاد كند.<br /> <br /> مجلس موظف است طرح‌های ارایه‌شده را در چارچوب وظايف قانونگذاری مورد رسيدگی قرار دهد.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و سوم: الزام مقامات اجرایی به رعایت مصوبات شوراها ==<br /> استانداران، فرمانداران، بخشداران و سایر مقامات اجرایی کشور که توسط دولت منصوب می‌شوند، در حدود اختیارات شوراهای قانونی ملزم به رعایت و اجرای مصوبات آنها هستند.<br /> <br /> عدم تبعیض، شفافیت و رعایت حقوق همه‌ی گروه‌ها از جمله '''اقلیت‌ها''' در اجرای این مصوبات الزامی است.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و چهارم: شوراهای واحدهای کاری، آموزشی و خدماتی ==<br /> به منظور تقویت مشارکت نیروی کار، بهبود مدیریت و توسعه‌ی عادلانه‌ی محیط‌های تولیدی، صنعتی، کشاورزی، آموزشی، اداری و خدماتی، شوراهایی از نمایندگان کارگران، کارمندان، مدیران و سایر اعضای آن واحد تشکیل می‌شود.<br /> <br /> چگونگی تشکیل این شوراها، حدود وظایف و اختیارات آنها و سازوکارهای تضمین «برابری فرصت‌ها» و «عدم تبعیض علیه اقلیت‌ها» توسط قانون تعیین می‌گردد.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و پنجم: انطباق تصمیمات شوراها با قانون و حقوق اساسی ==<br /> تصمیمات شوراها باید با قانون و حقوق اساسی شهروندان سازگار باشد و نباید ناقض آزادی‌های فردی، برابری، دموکراسی، یا حقوق اقلیت‌ها باشد.<br /> <br /> هر گونه تصمیم یا مصوبه‌ی شورا که ناقض این حقوق باشد باطل است.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و ششم: انحلال شوراها و حق اعتراض ==<br /> انحلال هر شورا تنها در صورت اثبات تخلف اساسی از وظایف قانونی آن ممکن است.<br /> <br /> مرجع تشخیص تخلف، ترتیب انحلال و نحوه‌ی تشکیل مجدد شوراها توسط قانون تعیین می‌شود.<br /> <br /> شورا حق دارد نسبت به تصمیم انحلال به دادگاه صالح اعتراض کند و دادگاه موظف است '''خارج از نوبت و با رعایت اصول دادرسی عادلانه''' رسیدگی کند.<br /> <br /> <br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}<br /> <br /> == اصل صد و هفتم: تضمین مشارکت اقلیت‌ها در شوراها ==<br /> به منظور تضمین نمایندگی عادلانه، قانون باید سازوکارهایی برای مشارکت موثر اقلیت‌های قومی، زبانی، دینی و اجتماعی در شوراهای محلی، استانی و عالی پیش‌بینی کند؛ از جمله:<br /> # اختصاص کرسی‌های تضمین‌شده در صورت لزوم،<br /> # منع هرگونه تبعیض در فرآیند انتخاباتی،<br /> # تضمین دسترسی برابر به اطلاعات، منابع و فرصت‌های سیاسی،<br /> # و پیش‌بینی سازوکارهای نظارت برای جلوگیری از حذف یا به حاشیه‌راندن گروه‌های اقلیت.<br /> <br /> {{فهرست فصل‌های قانون اساسی}}</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85:_%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%87%D8%A7&diff=595 2025-12-12T11:48:36Z

<p>Mardom: /* اصل جدید */ اصل مربوط به رعایت حقوق اقلیت در شورا اضافه شد تا متضمن حضور اقلیت‌ها در شوراها باشد.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> == اصل یکصدم: شوراها ==<br /> به منظور تضمین مشارکت مستقیم مردم در اداره‌ی امور عمومی و تقویت توسعه‌ی اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، آموزشی، بهداشتی و رفاهی، اداره‌ی امور هر روستا، بخش، شهر، شهرستان و استان توسط شورای محلی منتخب مردم همان محل انجام می‌شود.<br /> <br /> شرایط انتخاب‌کنندگان و انتخاب‌شوندگان، حدود وظایف و اختیارات شوراها، نحوه‌ی نظارت بر آنها و سلسله‌مراتب میان شوراها توسط قانون تعیین می‌گردد.<br /> <br /> در تمامی مراحل اداره‌ی محلی باید '''اصل برابری شهروندان، عدم تبعیض و تضمین حقوق اقلیت‌ها''' رعایت شود.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و یکم: شورای عالی استان‌ها ==<br /> به منظور هماهنگی در برنامه‌ریزی توسعه‌ی منطقه‌ای، جلوگیری از تبعیض و تقویت مشارکت واحدهای محلی، «شورای عالی استان‌ها» از میان نمایندگان شوراهای استان‌ها تشکیل می‌شود.<br /> <br /> نحوه‌ی تشکیل، وظایف و اختیارات این شورا توسط قانون تعیین می‌گردد و تصمیمات آن باید با اصول دموکراسی، اداره‌ی غیرمتمرکز و حفظ حقوق اقلیت‌ها سازگار باشد.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و دوم: حق پيشنهاد به مجلس ==<br /> شورای عالی استان‌ها حق دارد در حدود وظايف قانونی خود طرح‌ها و پيشنهادهايی را تهيه و مستقيمن يا از طريق دولت به مجلس پيشنهاد كند.<br /> <br /> مجلس موظف است طرح‌های ارایه‌شده را در چارچوب وظايف قانونگذاری مورد رسيدگی قرار دهد.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و سوم: الزام مقامات اجرایی به رعایت مصوبات شوراها ==<br /> استانداران، فرمانداران، بخشداران و سایر مقامات اجرایی کشور که توسط دولت منصوب می‌شوند، در حدود اختیارات شوراهای قانونی ملزم به رعایت و اجرای مصوبات آنها هستند.<br /> <br /> عدم تبعیض، شفافیت و رعایت حقوق همه‌ی گروه‌ها از جمله '''اقلیت‌ها''' در اجرای این مصوبات الزامی است.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و چهارم: شوراهای واحدهای کاری، آموزشی و خدماتی ==<br /> به منظور تقویت مشارکت نیروی کار، بهبود مدیریت و توسعه‌ی عادلانه‌ی محیط‌های تولیدی، صنعتی، کشاورزی، آموزشی، اداری و خدماتی، شوراهایی از نمایندگان کارگران، کارمندان، مدیران و سایر اعضای آن واحد تشکیل می‌شود.<br /> <br /> چگونگی تشکیل این شوراها، حدود وظایف و اختیارات آنها و سازوکارهای تضمین «برابری فرصت‌ها» و «عدم تبعیض علیه اقلیت‌ها» توسط قانون تعیین می‌گردد.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و پنجم: انطباق تصمیمات شوراها با قانون و حقوق اساسی ==<br /> تصمیمات شوراها باید با قانون و حقوق اساسی شهروندان سازگار باشد و نباید ناقض آزادی‌های فردی، برابری، دموکراسی، یا حقوق اقلیت‌ها باشد.<br /> <br /> هر گونه تصمیم یا مصوبه‌ی شورا که ناقض این حقوق باشد باطل است.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و ششم: انحلال شوراها و حق اعتراض ==<br /> انحلال هر شورا تنها در صورت اثبات تخلف اساسی از وظایف قانونی آن ممکن است.<br /> <br /> مرجع تشخیص تخلف، ترتیب انحلال و نحوه‌ی تشکیل مجدد شوراها توسط قانون تعیین می‌شود.<br /> <br /> شورا حق دارد نسبت به تصمیم انحلال به دادگاه صالح اعتراض کند و دادگاه موظف است '''خارج از نوبت و با رعایت اصول دادرسی عادلانه''' رسیدگی کند.<br /> <br /> <br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}<br /> <br /> == اصل صد و هفتم: تضمین مشارکت اقلیت‌ها در شوراها ==<br /> به منظور تضمین نمایندگی عادلانه، قانون باید سازوکارهایی برای مشارکت موثر اقلیت‌های قومی، زبانی، دینی و اجتماعی در شوراهای محلی، استانی و عالی پیش‌بینی کند؛ از جمله:<br /> # اختصاص کرسی‌های تضمین‌شده در صورت لزوم،<br /> # منع هرگونه تبعیض در فرآیند انتخاباتی،<br /> # تضمین دسترسی برابر به اطلاعات، منابع و فرصت‌های سیاسی،<br /> # و پیش‌بینی سازوکارهای نظارت برای جلوگیری از حذف یا به حاشیه‌راندن گروه‌های اقلیت.</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85:_%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%87%D8%A7&diff=594 2025-12-12T11:46:05Z

<p>Mardom: /* اصل‏ یکصد و ششم */ نامگذاری شد. کوتاه شد. مفهوم و شفاف شد.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> == اصل یکصدم: شوراها ==<br /> به منظور تضمین مشارکت مستقیم مردم در اداره‌ی امور عمومی و تقویت توسعه‌ی اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، آموزشی، بهداشتی و رفاهی، اداره‌ی امور هر روستا، بخش، شهر، شهرستان و استان توسط شورای محلی منتخب مردم همان محل انجام می‌شود.<br /> <br /> شرایط انتخاب‌کنندگان و انتخاب‌شوندگان، حدود وظایف و اختیارات شوراها، نحوه‌ی نظارت بر آنها و سلسله‌مراتب میان شوراها توسط قانون تعیین می‌گردد.<br /> <br /> در تمامی مراحل اداره‌ی محلی باید '''اصل برابری شهروندان، عدم تبعیض و تضمین حقوق اقلیت‌ها''' رعایت شود.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و یکم: شورای عالی استان‌ها ==<br /> به منظور هماهنگی در برنامه‌ریزی توسعه‌ی منطقه‌ای، جلوگیری از تبعیض و تقویت مشارکت واحدهای محلی، «شورای عالی استان‌ها» از میان نمایندگان شوراهای استان‌ها تشکیل می‌شود.<br /> <br /> نحوه‌ی تشکیل، وظایف و اختیارات این شورا توسط قانون تعیین می‌گردد و تصمیمات آن باید با اصول دموکراسی، اداره‌ی غیرمتمرکز و حفظ حقوق اقلیت‌ها سازگار باشد.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و دوم: حق پيشنهاد به مجلس ==<br /> شورای عالی استان‌ها حق دارد در حدود وظايف قانونی خود طرح‌ها و پيشنهادهايی را تهيه و مستقيمن يا از طريق دولت به مجلس پيشنهاد كند.<br /> <br /> مجلس موظف است طرح‌های ارایه‌شده را در چارچوب وظايف قانونگذاری مورد رسيدگی قرار دهد.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و سوم: الزام مقامات اجرایی به رعایت مصوبات شوراها ==<br /> استانداران، فرمانداران، بخشداران و سایر مقامات اجرایی کشور که توسط دولت منصوب می‌شوند، در حدود اختیارات شوراهای قانونی ملزم به رعایت و اجرای مصوبات آنها هستند.<br /> <br /> عدم تبعیض، شفافیت و رعایت حقوق همه‌ی گروه‌ها از جمله '''اقلیت‌ها''' در اجرای این مصوبات الزامی است.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و چهارم: شوراهای واحدهای کاری، آموزشی و خدماتی ==<br /> به منظور تقویت مشارکت نیروی کار، بهبود مدیریت و توسعه‌ی عادلانه‌ی محیط‌های تولیدی، صنعتی، کشاورزی، آموزشی، اداری و خدماتی، شوراهایی از نمایندگان کارگران، کارمندان، مدیران و سایر اعضای آن واحد تشکیل می‌شود.<br /> <br /> چگونگی تشکیل این شوراها، حدود وظایف و اختیارات آنها و سازوکارهای تضمین «برابری فرصت‌ها» و «عدم تبعیض علیه اقلیت‌ها» توسط قانون تعیین می‌گردد.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و پنجم: انطباق تصمیمات شوراها با قانون و حقوق اساسی ==<br /> تصمیمات شوراها باید با قانون و حقوق اساسی شهروندان سازگار باشد و نباید ناقض آزادی‌های فردی، برابری، دموکراسی، یا حقوق اقلیت‌ها باشد.<br /> <br /> هر گونه تصمیم یا مصوبه‌ی شورا که ناقض این حقوق باشد باطل است.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و ششم: انحلال شوراها و حق اعتراض ==<br /> انحلال هر شورا تنها در صورت اثبات تخلف اساسی از وظایف قانونی آن ممکن است.<br /> <br /> مرجع تشخیص تخلف، ترتیب انحلال و نحوه‌ی تشکیل مجدد شوراها توسط قانون تعیین می‌شود.<br /> <br /> شورا حق دارد نسبت به تصمیم انحلال به دادگاه صالح اعتراض کند و دادگاه موظف است '''خارج از نوبت و با رعایت اصول دادرسی عادلانه''' رسیدگی کند.<br /> <br /> <br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85:_%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%87%D8%A7&diff=593 2025-12-12T11:45:03Z

<p>Mardom: /* اصل‏ یکصد و پنجم */ نامگذاری شد. کوتاه شد. مفهوم و شفاف شد و قید مذهبی آن حذف شد.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> == اصل یکصدم: شوراها ==<br /> به منظور تضمین مشارکت مستقیم مردم در اداره‌ی امور عمومی و تقویت توسعه‌ی اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، آموزشی، بهداشتی و رفاهی، اداره‌ی امور هر روستا، بخش، شهر، شهرستان و استان توسط شورای محلی منتخب مردم همان محل انجام می‌شود.<br /> <br /> شرایط انتخاب‌کنندگان و انتخاب‌شوندگان، حدود وظایف و اختیارات شوراها، نحوه‌ی نظارت بر آنها و سلسله‌مراتب میان شوراها توسط قانون تعیین می‌گردد.<br /> <br /> در تمامی مراحل اداره‌ی محلی باید '''اصل برابری شهروندان، عدم تبعیض و تضمین حقوق اقلیت‌ها''' رعایت شود.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و یکم: شورای عالی استان‌ها ==<br /> به منظور هماهنگی در برنامه‌ریزی توسعه‌ی منطقه‌ای، جلوگیری از تبعیض و تقویت مشارکت واحدهای محلی، «شورای عالی استان‌ها» از میان نمایندگان شوراهای استان‌ها تشکیل می‌شود.<br /> <br /> نحوه‌ی تشکیل، وظایف و اختیارات این شورا توسط قانون تعیین می‌گردد و تصمیمات آن باید با اصول دموکراسی، اداره‌ی غیرمتمرکز و حفظ حقوق اقلیت‌ها سازگار باشد.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و دوم: حق پيشنهاد به مجلس ==<br /> شورای عالی استان‌ها حق دارد در حدود وظايف قانونی خود طرح‌ها و پيشنهادهايی را تهيه و مستقيمن يا از طريق دولت به مجلس پيشنهاد كند.<br /> <br /> مجلس موظف است طرح‌های ارایه‌شده را در چارچوب وظايف قانونگذاری مورد رسيدگی قرار دهد.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و سوم: الزام مقامات اجرایی به رعایت مصوبات شوراها ==<br /> استانداران، فرمانداران، بخشداران و سایر مقامات اجرایی کشور که توسط دولت منصوب می‌شوند، در حدود اختیارات شوراهای قانونی ملزم به رعایت و اجرای مصوبات آنها هستند.<br /> <br /> عدم تبعیض، شفافیت و رعایت حقوق همه‌ی گروه‌ها از جمله '''اقلیت‌ها''' در اجرای این مصوبات الزامی است.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و چهارم: شوراهای واحدهای کاری، آموزشی و خدماتی ==<br /> به منظور تقویت مشارکت نیروی کار، بهبود مدیریت و توسعه‌ی عادلانه‌ی محیط‌های تولیدی، صنعتی، کشاورزی، آموزشی، اداری و خدماتی، شوراهایی از نمایندگان کارگران، کارمندان، مدیران و سایر اعضای آن واحد تشکیل می‌شود.<br /> <br /> چگونگی تشکیل این شوراها، حدود وظایف و اختیارات آنها و سازوکارهای تضمین «برابری فرصت‌ها» و «عدم تبعیض علیه اقلیت‌ها» توسط قانون تعیین می‌گردد.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و پنجم: انطباق تصمیمات شوراها با قانون و حقوق اساسی ==<br /> تصمیمات شوراها باید با قانون و حقوق اساسی شهروندان سازگار باشد و نباید ناقض آزادی‌های فردی، برابری، دموکراسی، یا حقوق اقلیت‌ها باشد.<br /> <br /> هر گونه تصمیم یا مصوبه‌ی شورا که ناقض این حقوق باشد باطل است.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و ششم ==<br /> انحلال‏ شوراها جز در صورت‏ انحراف‏ از وظایف‏ قانونی‏ ممکن‏<br /> نیست‏. مرجع تشخیص‏ انحراف‏ و ترتیب‏ انحلال‏ شوراها و طرز تشکیل‏ مجدد آنها را<br /> قانون‏ معین‏ می‏ کند. شورا در صورت‏ اعتراض‏ به‏ انحلال‏ حق‏ دارد به‏ دادگاه‏<br /> صالح‏ شکایت‏ کند و دادگاه‏ موظف‏ است‏ خارج‏ از نوبت‏ به‏ آن‏ رسیدگی‏ کند.<br /> <br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85:_%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%87%D8%A7&diff=592 2025-12-12T11:44:09Z

<p>Mardom: /* اصل‏ یکصد و چهارم */ نامگذاری شد. کوتاه شد. مفهوم و شفاف شد و قید مذهبی آن حذف شد.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> == اصل یکصدم: شوراها ==<br /> به منظور تضمین مشارکت مستقیم مردم در اداره‌ی امور عمومی و تقویت توسعه‌ی اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، آموزشی، بهداشتی و رفاهی، اداره‌ی امور هر روستا، بخش، شهر، شهرستان و استان توسط شورای محلی منتخب مردم همان محل انجام می‌شود.<br /> <br /> شرایط انتخاب‌کنندگان و انتخاب‌شوندگان، حدود وظایف و اختیارات شوراها، نحوه‌ی نظارت بر آنها و سلسله‌مراتب میان شوراها توسط قانون تعیین می‌گردد.<br /> <br /> در تمامی مراحل اداره‌ی محلی باید '''اصل برابری شهروندان، عدم تبعیض و تضمین حقوق اقلیت‌ها''' رعایت شود.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و یکم: شورای عالی استان‌ها ==<br /> به منظور هماهنگی در برنامه‌ریزی توسعه‌ی منطقه‌ای، جلوگیری از تبعیض و تقویت مشارکت واحدهای محلی، «شورای عالی استان‌ها» از میان نمایندگان شوراهای استان‌ها تشکیل می‌شود.<br /> <br /> نحوه‌ی تشکیل، وظایف و اختیارات این شورا توسط قانون تعیین می‌گردد و تصمیمات آن باید با اصول دموکراسی، اداره‌ی غیرمتمرکز و حفظ حقوق اقلیت‌ها سازگار باشد.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و دوم: حق پيشنهاد به مجلس ==<br /> شورای عالی استان‌ها حق دارد در حدود وظايف قانونی خود طرح‌ها و پيشنهادهايی را تهيه و مستقيمن يا از طريق دولت به مجلس پيشنهاد كند.<br /> <br /> مجلس موظف است طرح‌های ارایه‌شده را در چارچوب وظايف قانونگذاری مورد رسيدگی قرار دهد.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و سوم: الزام مقامات اجرایی به رعایت مصوبات شوراها ==<br /> استانداران، فرمانداران، بخشداران و سایر مقامات اجرایی کشور که توسط دولت منصوب می‌شوند، در حدود اختیارات شوراهای قانونی ملزم به رعایت و اجرای مصوبات آنها هستند.<br /> <br /> عدم تبعیض، شفافیت و رعایت حقوق همه‌ی گروه‌ها از جمله '''اقلیت‌ها''' در اجرای این مصوبات الزامی است.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و چهارم: شوراهای واحدهای کاری، آموزشی و خدماتی ==<br /> به منظور تقویت مشارکت نیروی کار، بهبود مدیریت و توسعه‌ی عادلانه‌ی محیط‌های تولیدی، صنعتی، کشاورزی، آموزشی، اداری و خدماتی، شوراهایی از نمایندگان کارگران، کارمندان، مدیران و سایر اعضای آن واحد تشکیل می‌شود.<br /> <br /> چگونگی تشکیل این شوراها، حدود وظایف و اختیارات آنها و سازوکارهای تضمین «برابری فرصت‌ها» و «عدم تبعیض علیه اقلیت‌ها» توسط قانون تعیین می‌گردد.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و پنجم ==<br /> تصمیمات‏ شوراها نباید مخالف‏ موازین‏ اسلام‏ و قوانین‏ کشور<br /> باشد.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و ششم ==<br /> انحلال‏ شوراها جز در صورت‏ انحراف‏ از وظایف‏ قانونی‏ ممکن‏<br /> نیست‏. مرجع تشخیص‏ انحراف‏ و ترتیب‏ انحلال‏ شوراها و طرز تشکیل‏ مجدد آنها را<br /> قانون‏ معین‏ می‏ کند. شورا در صورت‏ اعتراض‏ به‏ انحلال‏ حق‏ دارد به‏ دادگاه‏<br /> صالح‏ شکایت‏ کند و دادگاه‏ موظف‏ است‏ خارج‏ از نوبت‏ به‏ آن‏ رسیدگی‏ کند.<br /> <br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85:_%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%87%D8%A7&diff=591 2025-12-12T11:43:07Z

<p>Mardom: /* اصل‏ یکصد و سوم */ نامگذاری شد. کوتاه شد. مفهوم و شفاف شد و قید مذهبی آن حذف شد.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> == اصل یکصدم: شوراها ==<br /> به منظور تضمین مشارکت مستقیم مردم در اداره‌ی امور عمومی و تقویت توسعه‌ی اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، آموزشی، بهداشتی و رفاهی، اداره‌ی امور هر روستا، بخش، شهر، شهرستان و استان توسط شورای محلی منتخب مردم همان محل انجام می‌شود.<br /> <br /> شرایط انتخاب‌کنندگان و انتخاب‌شوندگان، حدود وظایف و اختیارات شوراها، نحوه‌ی نظارت بر آنها و سلسله‌مراتب میان شوراها توسط قانون تعیین می‌گردد.<br /> <br /> در تمامی مراحل اداره‌ی محلی باید '''اصل برابری شهروندان، عدم تبعیض و تضمین حقوق اقلیت‌ها''' رعایت شود.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و یکم: شورای عالی استان‌ها ==<br /> به منظور هماهنگی در برنامه‌ریزی توسعه‌ی منطقه‌ای، جلوگیری از تبعیض و تقویت مشارکت واحدهای محلی، «شورای عالی استان‌ها» از میان نمایندگان شوراهای استان‌ها تشکیل می‌شود.<br /> <br /> نحوه‌ی تشکیل، وظایف و اختیارات این شورا توسط قانون تعیین می‌گردد و تصمیمات آن باید با اصول دموکراسی، اداره‌ی غیرمتمرکز و حفظ حقوق اقلیت‌ها سازگار باشد.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و دوم: حق پيشنهاد به مجلس ==<br /> شورای عالی استان‌ها حق دارد در حدود وظايف قانونی خود طرح‌ها و پيشنهادهايی را تهيه و مستقيمن يا از طريق دولت به مجلس پيشنهاد كند.<br /> <br /> مجلس موظف است طرح‌های ارایه‌شده را در چارچوب وظايف قانونگذاری مورد رسيدگی قرار دهد.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و سوم: الزام مقامات اجرایی به رعایت مصوبات شوراها ==<br /> استانداران، فرمانداران، بخشداران و سایر مقامات اجرایی کشور که توسط دولت منصوب می‌شوند، در حدود اختیارات شوراهای قانونی ملزم به رعایت و اجرای مصوبات آنها هستند.<br /> <br /> عدم تبعیض، شفافیت و رعایت حقوق همه‌ی گروه‌ها از جمله '''اقلیت‌ها''' در اجرای این مصوبات الزامی است.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و چهارم ==<br /> به‏ منظور تأمین‏ قسط اسلامی‏ و همکاری‏ در تهیه‏ برنامه‏ ها و<br /> ایجاد هماهنگی‏ در پیشرفت‏ امور در واحدهای‏ تولیدی‏، صنعتی‏ و کشاورزی‏،<br /> شوراهایی‏ مرکب‏ از نمایندگان‏ کارگران‏ و دهقانان‏ و دیگر کارکنان‏ و مدیران‏، و<br /> در واحدهای‏ آموزشی‏، اداری‏، خدماتی‏ و مانند اینها شوراهایی‏ مرکب‏ از<br /> نمایندگان‏ اعضاء این‏ واحدها تشکیل‏ می‏ شود. چگونگی‏ تشکیل‏ این‏ شوراها و حدود<br /> وظایف‏ و اختیارات‏ آنها را قانون‏ معین‏ می‏ کند.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و پنجم ==<br /> تصمیمات‏ شوراها نباید مخالف‏ موازین‏ اسلام‏ و قوانین‏ کشور<br /> باشد.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و ششم ==<br /> انحلال‏ شوراها جز در صورت‏ انحراف‏ از وظایف‏ قانونی‏ ممکن‏<br /> نیست‏. مرجع تشخیص‏ انحراف‏ و ترتیب‏ انحلال‏ شوراها و طرز تشکیل‏ مجدد آنها را<br /> قانون‏ معین‏ می‏ کند. شورا در صورت‏ اعتراض‏ به‏ انحلال‏ حق‏ دارد به‏ دادگاه‏<br /> صالح‏ شکایت‏ کند و دادگاه‏ موظف‏ است‏ خارج‏ از نوبت‏ به‏ آن‏ رسیدگی‏ کند.<br /> <br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85:_%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%87%D8%A7&diff=590 2025-12-12T11:40:30Z

<p>Mardom: /* اصل‏ یکصد و دوم */ نامگذاری شد. کوتاه شد. مفهوم و شفاف شد.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> == اصل یکصدم: شوراها ==<br /> به منظور تضمین مشارکت مستقیم مردم در اداره‌ی امور عمومی و تقویت توسعه‌ی اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، آموزشی، بهداشتی و رفاهی، اداره‌ی امور هر روستا، بخش، شهر، شهرستان و استان توسط شورای محلی منتخب مردم همان محل انجام می‌شود.<br /> <br /> شرایط انتخاب‌کنندگان و انتخاب‌شوندگان، حدود وظایف و اختیارات شوراها، نحوه‌ی نظارت بر آنها و سلسله‌مراتب میان شوراها توسط قانون تعیین می‌گردد.<br /> <br /> در تمامی مراحل اداره‌ی محلی باید '''اصل برابری شهروندان، عدم تبعیض و تضمین حقوق اقلیت‌ها''' رعایت شود.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و یکم: شورای عالی استان‌ها ==<br /> به منظور هماهنگی در برنامه‌ریزی توسعه‌ی منطقه‌ای، جلوگیری از تبعیض و تقویت مشارکت واحدهای محلی، «شورای عالی استان‌ها» از میان نمایندگان شوراهای استان‌ها تشکیل می‌شود.<br /> <br /> نحوه‌ی تشکیل، وظایف و اختیارات این شورا توسط قانون تعیین می‌گردد و تصمیمات آن باید با اصول دموکراسی، اداره‌ی غیرمتمرکز و حفظ حقوق اقلیت‌ها سازگار باشد.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و دوم: حق پيشنهاد به مجلس ==<br /> شورای عالی استان‌ها حق دارد در حدود وظايف قانونی خود طرح‌ها و پيشنهادهايی را تهيه و مستقيمن يا از طريق دولت به مجلس پيشنهاد كند.<br /> <br /> مجلس موظف است طرح‌های ارایه‌شده را در چارچوب وظايف قانونگذاری مورد رسيدگی قرار دهد.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و سوم ==<br /> استانداران‏، فرمانداران‏، بخشداران‏ و سایر مقامات‏ کشوری‏ که‏<br /> از طرف‏ دولت‏ تعیین‏ می‏ شوند در حدود اختیارات‏ شوراها ملزم‏ به‏ رعایت‏<br /> تصمیمات‏ آنها هستند.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و چهارم ==<br /> به‏ منظور تأمین‏ قسط اسلامی‏ و همکاری‏ در تهیه‏ برنامه‏ ها و<br /> ایجاد هماهنگی‏ در پیشرفت‏ امور در واحدهای‏ تولیدی‏، صنعتی‏ و کشاورزی‏،<br /> شوراهایی‏ مرکب‏ از نمایندگان‏ کارگران‏ و دهقانان‏ و دیگر کارکنان‏ و مدیران‏، و<br /> در واحدهای‏ آموزشی‏، اداری‏، خدماتی‏ و مانند اینها شوراهایی‏ مرکب‏ از<br /> نمایندگان‏ اعضاء این‏ واحدها تشکیل‏ می‏ شود. چگونگی‏ تشکیل‏ این‏ شوراها و حدود<br /> وظایف‏ و اختیارات‏ آنها را قانون‏ معین‏ می‏ کند.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و پنجم ==<br /> تصمیمات‏ شوراها نباید مخالف‏ موازین‏ اسلام‏ و قوانین‏ کشور<br /> باشد.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و ششم ==<br /> انحلال‏ شوراها جز در صورت‏ انحراف‏ از وظایف‏ قانونی‏ ممکن‏<br /> نیست‏. مرجع تشخیص‏ انحراف‏ و ترتیب‏ انحلال‏ شوراها و طرز تشکیل‏ مجدد آنها را<br /> قانون‏ معین‏ می‏ کند. شورا در صورت‏ اعتراض‏ به‏ انحلال‏ حق‏ دارد به‏ دادگاه‏<br /> صالح‏ شکایت‏ کند و دادگاه‏ موظف‏ است‏ خارج‏ از نوبت‏ به‏ آن‏ رسیدگی‏ کند.<br /> <br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85:_%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%87%D8%A7&diff=589 2025-12-12T11:39:11Z

<p>Mardom: /* اصل‏ یکصد و یکم */ نامگذاری شد. کوتاه شد. مفهوم و شفاف شد و قید مذهبی آن حذف شد.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> == اصل یکصدم: شوراها ==<br /> به منظور تضمین مشارکت مستقیم مردم در اداره‌ی امور عمومی و تقویت توسعه‌ی اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، آموزشی، بهداشتی و رفاهی، اداره‌ی امور هر روستا، بخش، شهر، شهرستان و استان توسط شورای محلی منتخب مردم همان محل انجام می‌شود.<br /> <br /> شرایط انتخاب‌کنندگان و انتخاب‌شوندگان، حدود وظایف و اختیارات شوراها، نحوه‌ی نظارت بر آنها و سلسله‌مراتب میان شوراها توسط قانون تعیین می‌گردد.<br /> <br /> در تمامی مراحل اداره‌ی محلی باید '''اصل برابری شهروندان، عدم تبعیض و تضمین حقوق اقلیت‌ها''' رعایت شود.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و یکم: شورای عالی استان‌ها ==<br /> به منظور هماهنگی در برنامه‌ریزی توسعه‌ی منطقه‌ای، جلوگیری از تبعیض و تقویت مشارکت واحدهای محلی، «شورای عالی استان‌ها» از میان نمایندگان شوراهای استان‌ها تشکیل می‌شود.<br /> <br /> نحوه‌ی تشکیل، وظایف و اختیارات این شورا توسط قانون تعیین می‌گردد و تصمیمات آن باید با اصول دموکراسی، اداره‌ی غیرمتمرکز و حفظ حقوق اقلیت‌ها سازگار باشد.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و دوم ==<br /> شورای‏ عالی‏ استانها حق‏ دارد در حدود وظایف‏ خود طرحهایی‏<br /> تهیه‏ و مستقیماً یا از طریق‏ دولت‏ به‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ پیشنهاد کند. این‏<br /> طرحها باید در مجلس‏ مورد بررسی‏ قرار گیرد.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و سوم ==<br /> استانداران‏، فرمانداران‏، بخشداران‏ و سایر مقامات‏ کشوری‏ که‏<br /> از طرف‏ دولت‏ تعیین‏ می‏ شوند در حدود اختیارات‏ شوراها ملزم‏ به‏ رعایت‏<br /> تصمیمات‏ آنها هستند.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و چهارم ==<br /> به‏ منظور تأمین‏ قسط اسلامی‏ و همکاری‏ در تهیه‏ برنامه‏ ها و<br /> ایجاد هماهنگی‏ در پیشرفت‏ امور در واحدهای‏ تولیدی‏، صنعتی‏ و کشاورزی‏،<br /> شوراهایی‏ مرکب‏ از نمایندگان‏ کارگران‏ و دهقانان‏ و دیگر کارکنان‏ و مدیران‏، و<br /> در واحدهای‏ آموزشی‏، اداری‏، خدماتی‏ و مانند اینها شوراهایی‏ مرکب‏ از<br /> نمایندگان‏ اعضاء این‏ واحدها تشکیل‏ می‏ شود. چگونگی‏ تشکیل‏ این‏ شوراها و حدود<br /> وظایف‏ و اختیارات‏ آنها را قانون‏ معین‏ می‏ کند.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و پنجم ==<br /> تصمیمات‏ شوراها نباید مخالف‏ موازین‏ اسلام‏ و قوانین‏ کشور<br /> باشد.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و ششم ==<br /> انحلال‏ شوراها جز در صورت‏ انحراف‏ از وظایف‏ قانونی‏ ممکن‏<br /> نیست‏. مرجع تشخیص‏ انحراف‏ و ترتیب‏ انحلال‏ شوراها و طرز تشکیل‏ مجدد آنها را<br /> قانون‏ معین‏ می‏ کند. شورا در صورت‏ اعتراض‏ به‏ انحلال‏ حق‏ دارد به‏ دادگاه‏<br /> صالح‏ شکایت‏ کند و دادگاه‏ موظف‏ است‏ خارج‏ از نوبت‏ به‏ آن‏ رسیدگی‏ کند.<br /> <br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85:_%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%87%D8%A7&diff=588 2025-12-12T11:36:11Z

<p>Mardom: /* اصل یکصدم */ نامگذاری شد. کوتاه شد. مفهوم و شفاف شد و قید مذهبی آن حذف شد.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> == اصل یکصدم: شوراها ==<br /> به منظور تضمین مشارکت مستقیم مردم در اداره‌ی امور عمومی و تقویت توسعه‌ی اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، آموزشی، بهداشتی و رفاهی، اداره‌ی امور هر روستا، بخش، شهر، شهرستان و استان توسط شورای محلی منتخب مردم همان محل انجام می‌شود.<br /> <br /> شرایط انتخاب‌کنندگان و انتخاب‌شوندگان، حدود وظایف و اختیارات شوراها، نحوه‌ی نظارت بر آنها و سلسله‌مراتب میان شوراها توسط قانون تعیین می‌گردد.<br /> <br /> در تمامی مراحل اداره‌ی محلی باید '''اصل برابری شهروندان، عدم تبعیض و تضمین حقوق اقلیت‌ها''' رعایت شود.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و یکم ==<br /> به‏ منظور جلوگیری‏ از تبعیض‏ و جلب‏ همکاری‏ در تهیه‏ برنامه‏<br /> های‏ عمرانی‏ و رفاهی‏ استانها و نظارت‏ بر اجرای‏ هماهنگ‏ آنها، شورای‏ عالی‏<br /> استانها مرکب‏ از نمایندگان‏ شوراهای‏ استانها تشکیل‏ می‏ شود. نحوه‏ تشکیل‏ و<br /> وظایف‏ این‏ شورا را قانون‏ معین‏ می‏ کند.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و دوم ==<br /> شورای‏ عالی‏ استانها حق‏ دارد در حدود وظایف‏ خود طرحهایی‏<br /> تهیه‏ و مستقیماً یا از طریق‏ دولت‏ به‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ پیشنهاد کند. این‏<br /> طرحها باید در مجلس‏ مورد بررسی‏ قرار گیرد.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و سوم ==<br /> استانداران‏، فرمانداران‏، بخشداران‏ و سایر مقامات‏ کشوری‏ که‏<br /> از طرف‏ دولت‏ تعیین‏ می‏ شوند در حدود اختیارات‏ شوراها ملزم‏ به‏ رعایت‏<br /> تصمیمات‏ آنها هستند.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و چهارم ==<br /> به‏ منظور تأمین‏ قسط اسلامی‏ و همکاری‏ در تهیه‏ برنامه‏ ها و<br /> ایجاد هماهنگی‏ در پیشرفت‏ امور در واحدهای‏ تولیدی‏، صنعتی‏ و کشاورزی‏،<br /> شوراهایی‏ مرکب‏ از نمایندگان‏ کارگران‏ و دهقانان‏ و دیگر کارکنان‏ و مدیران‏، و<br /> در واحدهای‏ آموزشی‏، اداری‏، خدماتی‏ و مانند اینها شوراهایی‏ مرکب‏ از<br /> نمایندگان‏ اعضاء این‏ واحدها تشکیل‏ می‏ شود. چگونگی‏ تشکیل‏ این‏ شوراها و حدود<br /> وظایف‏ و اختیارات‏ آنها را قانون‏ معین‏ می‏ کند.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و پنجم ==<br /> تصمیمات‏ شوراها نباید مخالف‏ موازین‏ اسلام‏ و قوانین‏ کشور<br /> باشد.<br /> <br /> == اصل‏ یکصد و ششم ==<br /> انحلال‏ شوراها جز در صورت‏ انحراف‏ از وظایف‏ قانونی‏ ممکن‏<br /> نیست‏. مرجع تشخیص‏ انحراف‏ و ترتیب‏ انحلال‏ شوراها و طرز تشکیل‏ مجدد آنها را<br /> قانون‏ معین‏ می‏ کند. شورا در صورت‏ اعتراض‏ به‏ انحلال‏ حق‏ دارد به‏ دادگاه‏<br /> صالح‏ شکایت‏ کند و دادگاه‏ موظف‏ است‏ خارج‏ از نوبت‏ به‏ آن‏ رسیدگی‏ کند.<br /> <br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D8%B4%D8%B4%D9%85:_%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3_%D9%88_%D9%82%D9%88%D8%A7%DB%8C_%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86%E2%80%8C%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C&diff=587 2025-12-03T10:13:35Z

<p>Mardom: افزودن الگوی فهرست فصل‌های قانون اساسی</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> = مبحث اول- مجلس ملی قانون‌گذاری&lt;ref&gt;نام این ساختار به شکل کامل«مجلس شورای ملی قانون‌گذاری» است اما به شکل خلاصه «مجلس»، «مجلس ملی» و از این دست نام‌برده شده است.&lt;/ref&gt; =<br /> <br /> == اصل‏ شصت و دوم: ماهیت قوه‌ی قانون‌گذاری ==<br /> مجلس شورای ملی قانون‌گذاری تنها مرجع قانون‌گذاری کشور است.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و سوم: انتخابات ==<br /> نمایندگان مجلس ملی با '''رای مستقیم، برابر، آزاد، عمومی''' انتخاب می‌شوند. محتوای رای مردم خصوصی است.<br /> <br /> تمام افراد دارای تابعیت ایران، بدون تبعیض، حق انتخاب‌کردن و انتخاب‌شدن دارند مگر اینکه قانون اساسی خلاف آن را ذکر کرده باشد.<br /> <br /> قانون، سازوکار انتخابات، شفافیت مالی، نظارت مردمی و تضمین سلامت انتخابات را تعیین می‌کند.<br /> <br /> == اصل شصت و چهارم: دوره‌ی نمایندگی ==<br /> دوره‌ی نمایندگی شش سال است. انتخابات باید پیش از پایان دوره برگزار شود تا کشور هیچ‌گاه بدون مجلس نماند.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و پنجم: تعداد نمایندگان ==<br /> تعداد نمایندگان بر اساس جمعیت، ساختار مناطق و معیارهای عادلانه تعیین می‌شود.<br /> <br /> حضور نماینده‌ی اقلیت‌ها در مجلس تضمین می‌شود؛ شیوه‌ی تعیین و تعداد آنان را قانون انتخابان مشخص می‌کند.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و ششم: رسمیت جلسه‌های مجلس ==<br /> جلسات مجلس با حضور حداقل ۷۰٪ نمایندگان رسمیت می‌یابد و تصمیمات با رای اکثریت حاضر اتخاذ می‌شود، مگر اینکه در قانون اساسی نصاب دیگری تعیین شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و هفتم: آیین‌نامه‌ی داخلی ==<br /> مجلس، آیین‌نامه‌ی داخلی خود را مستقلن تصویب می‌کند مگر آنکه در موردهای خاصی خلاف آن در قانون اساسی ذکر شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و هشتم: سوگند نمایندگان ==<br /> نمایندگان در نخستین جلسه‌ی حضور خود سوگند یاد می‌کنند که:<br /> <br /> * از '''حقوق ملت''' دفاع کنند،<br /> * به '''قانون اساسی''' وفادار باشند،<br /> * مصالح عمومی، آزادی‌ها و عدالت را پاس بدارند،<br /> * امانت ملت را با صداقت اجرا کنند.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و نهم: علنی‌بودن جلسات ==<br /> جلسات مجلس علنی است و مشروح مذاکرات برای عموم منتشر می‌شود. <br /> <br /> تبصره: فقط در شرایط مشخص و محدود و با رای حداقل دو سوم نمایندگان می‌توان جلسه غیرعلنی تشکیل داد. مصوبات جلسه غیرعلنی فقط پس از انتشار عمومی معتبر خواهد بود.<br /> <br /> == اصل‏ هفتادم: حضور دولت در مجلس ==<br /> رییس‌دولت و وزیران حق حضور در جلسات مجلس را دارند. در صورت دعوت مجلس با رای ۵۰٪+۱ نمایندگان، حضور آنان در جلسه‌ی مذکور الزامی است.<br /> <br /> = مبحث دوم: قانون‌گذاری =<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و یکم: حدود قانون‌گذاری ==<br /> مجلس ملی در تمام امور کشور و '''در چهارچوب قانون اساسی''' حق وضع قانون دارد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و دوم: عدم تبعیض ==<br /> مجلس نمی‌تواند قانونی تصویب کند که ناقض آزادی‌ها، برابری، یا حقوق بنیادین مندرج در فصل سوم باشد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و سوم: تفسیر قانون‌ها ==<br /> تفسیر قانون‌های عادی در صلاحیت مجلس است. تفسیر قضایی توسط دادگاه‌ها در مقام رسیدگی آزاد و معتبر است.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و چهارم: لایحه‌ها و طرح‌ها ==<br /> لایحه‌های قانونی توسط دولت تقدیم مجلس می‌شود. طرح‌ها با پیشنهاد حداقل پانزده نماینده قابل ارایه است.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و پنجم: بار مالی ==<br /> طرح‌ها و اصلاحاتی که بار مالی دارند تنها در صورتی قابل بررسی‌اند که منبع تامین اعتبار آن مشخص شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و ششم: حق تحقیق و تفحص ==<br /> مجلس حق تحقیق در تمام امور کشور را دارد و دستگاه‌های اجرایی و عمومی موظف به همکاری هستند مگر آنکه خلاف آن در قانون اساسی ذکر شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و هفتم: موافقت‌نامه‌ها و پیمان‌ها ==<br /> تمام معاهده‌ها، پیمان‌های بین‌المللی و قراردادهای خارجی پس از تصویب مجلس قابل اجراست.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و هشتم: مرزها ==<br /> هرگونه تغییر مرزی تنها در صورت عدم لطمه به تمامیت ارضی، غیر یک‌جانبه بودن، تصویب ۹۰٪ نمایندگان و تایید پادشاه مجاز است.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و نهم: وضعیت‌های اضطراری ==<br /> اعمال محدودیت‌های اضطراری توسط دولت فقط با تصویب دو سوم مجلس و برای مدت محدود امکان‌پذیر است.<br /> <br /> = مبحث سوم: نظارت مجلس بر دولت =<br /> <br /> == اصل‏ هشتادم: مسوولیت سیاسی دولت ==<br /> کابینه در صورتی معتبر است که پس از تشکیل رای اعتماد دو سوم مجلس و امضای پادشاه را دریافت کند.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و یکم: حق سوال از دولت ==<br /> هر نماینده می‌تواند از وزیر یا رییس دولت سوال کند و آنان موظف‌اند در مهلت تعیین‌شده پاسخ دهند.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و دوم: استیضاح وزیران ==<br /> با درخواست حداقل ۵۰٪+۱ نماینده، وزیر استیضاح می‌شود. پس از ارایه‌ی دفاعیات در مجلس، در صورت رای عدم اعتماد، وزیر عزل می‌شود.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و سوم: استیضاح رییس دولت ==<br /> با درخواست دو سوم نمایندگان، رییس دولت استیضاح می‌شود. در صورت رای دو سوم نمایندگان به عدم کفایت، رییس دولت برکنار می‌شود.<br /> <br /> ''این فرآیند کاملن درون مجلس است و وابسته به هیچ نهاد دیگر نیست.''<br /> <br /> = مبحث چهارم: ارتباط با مردم =<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و چهارم: رسیدگی به شکایات مردم ==<br /> هر فرد می‌تواند از طرز کار دولت، دادگسترس یا نهاد قانون‌گذاری شکایت کند. مجلس موظف است به این شکایت‌ها رسیدگی کرده و پاسخ دهد.<br /> <br /> در مساله‌های عمومی، نتیجه باید شفاف و قابل دسترس برای همگان باشد.<br /> <br /> = مبحث پنجم: شورای نظارت قانون اساسی =<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و پنجم: شورای عالی نظارت قانون اساسی ==<br /> شورایی مستقل و منتخب برای '''کنترل عدم مغایرت قانون‌ها با قانون اساسی''' تشکیل می‌شود:<br /> <br /> * ۹ عضو: سه حقوقدان منتخب مجلس، سه قاضی عالی‌رتبه منتخب دادگستری، سه استاد حقوق عمومی منتخب شوراهای استانی.<br /> * هیچ‌یک از اعضا نباید وابستگی حزبی یا سمت اجرایی/سیاسی داشته باشند.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و ششم: حدود اختیارات ==<br /> این شورا فقط حق بررسی '''عدم مغایرت قانون مورد بررسی با قانون اساسی''' را دارد.<br /> <br /> هیچ اختیاری در سایر امرها مانند مساله‌های سیاسی، نظارت بر انتخابات، تفسیر مذهبی یا رد صلاحیت را ندارد.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و هفتم: مهلت بررسی ==<br /> این شورا باید ظرف حداکثر ده (۱۰) روز نظر خود را اعلام کند. <br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و هشتم: تفسیر قانون اساسی ==<br /> تفسیر قانون اساسی تنها با رای دوسوم مجلس ملی انجام می‌شود.<br /> <br /> = مبحث ششم: انتخابات و همه‌پرسی =<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و نهم: نظارت بر انتخابات ==<br /> '''نظارت بر انتخابات باید غیرسیاسی، فنی، شفاف و مردمی''' باشد. این نظارت توسط «کمیسیون مستقل انتخابات» اجرا می‌شود.<br /> <br /> هیچ نهادی حق رد صلاحیت سیاسی یا عقیدتی شهروندان را ندارد.<br /> <br /> == اصل‏ نودم: همه‌پرسی ==<br /> همه‌پرسی ملی با پیشنهاد دولت یا یک‌سوم نمایندگان و تصویب دو سوم مجلس برگزار می‌شود.<br /> <br /> == اصل‏ نود و یکم: اصل‌های جدید ==<br /> مجلس می‌تواند در راستای ارتقای شفافیت، حاکمیت قانون، حقوق ملت و تمرکززدایی، اصل‌های جدیدی برای این فصل پیشنهاد و پس از طی فرآیند اصلاح قانون در قانون مدنی لحاظ کند.<br /> <br /> <br /> = اصل جدید =<br /> {{اصل جدید}}<br /> <br /> = پانویس‌ها =<br /> &lt;references /&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> {{فهرست فصل‌های قانون اساسی}}</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D8%B4%D8%B4%D9%85:_%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3_%D9%88_%D9%82%D9%88%D8%A7%DB%8C_%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86%E2%80%8C%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C&diff=586 2025-12-03T10:11:08Z

<p>Mardom: تغییر عنوان‌ها برای خوانش بهتر</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> = مبحث اول- مجلس ملی قانون‌گذاری&lt;ref&gt;نام این ساختار به شکل کامل«مجلس شورای ملی قانون‌گذاری» است اما به شکل خلاصه «مجلس»، «مجلس ملی» و از این دست نام‌برده شده است.&lt;/ref&gt; =<br /> <br /> == اصل‏ شصت و دوم: ماهیت قوه‌ی قانون‌گذاری ==<br /> مجلس شورای ملی قانون‌گذاری تنها مرجع قانون‌گذاری کشور است.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و سوم: انتخابات ==<br /> نمایندگان مجلس ملی با '''رای مستقیم، برابر، آزاد، عمومی''' انتخاب می‌شوند. محتوای رای مردم خصوصی است.<br /> <br /> تمام افراد دارای تابعیت ایران، بدون تبعیض، حق انتخاب‌کردن و انتخاب‌شدن دارند مگر اینکه قانون اساسی خلاف آن را ذکر کرده باشد.<br /> <br /> قانون، سازوکار انتخابات، شفافیت مالی، نظارت مردمی و تضمین سلامت انتخابات را تعیین می‌کند.<br /> <br /> == اصل شصت و چهارم: دوره‌ی نمایندگی ==<br /> دوره‌ی نمایندگی شش سال است. انتخابات باید پیش از پایان دوره برگزار شود تا کشور هیچ‌گاه بدون مجلس نماند.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و پنجم: تعداد نمایندگان ==<br /> تعداد نمایندگان بر اساس جمعیت، ساختار مناطق و معیارهای عادلانه تعیین می‌شود.<br /> <br /> حضور نماینده‌ی اقلیت‌ها در مجلس تضمین می‌شود؛ شیوه‌ی تعیین و تعداد آنان را قانون انتخابان مشخص می‌کند.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و ششم: رسمیت جلسه‌های مجلس ==<br /> جلسات مجلس با حضور حداقل ۷۰٪ نمایندگان رسمیت می‌یابد و تصمیمات با رای اکثریت حاضر اتخاذ می‌شود، مگر اینکه در قانون اساسی نصاب دیگری تعیین شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و هفتم: آیین‌نامه‌ی داخلی ==<br /> مجلس، آیین‌نامه‌ی داخلی خود را مستقلن تصویب می‌کند مگر آنکه در موردهای خاصی خلاف آن در قانون اساسی ذکر شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و هشتم: سوگند نمایندگان ==<br /> نمایندگان در نخستین جلسه‌ی حضور خود سوگند یاد می‌کنند که:<br /> <br /> * از '''حقوق ملت''' دفاع کنند،<br /> * به '''قانون اساسی''' وفادار باشند،<br /> * مصالح عمومی، آزادی‌ها و عدالت را پاس بدارند،<br /> * امانت ملت را با صداقت اجرا کنند.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و نهم: علنی‌بودن جلسات ==<br /> جلسات مجلس علنی است و مشروح مذاکرات برای عموم منتشر می‌شود. <br /> <br /> تبصره: فقط در شرایط مشخص و محدود و با رای حداقل دو سوم نمایندگان می‌توان جلسه غیرعلنی تشکیل داد. مصوبات جلسه غیرعلنی فقط پس از انتشار عمومی معتبر خواهد بود.<br /> <br /> == اصل‏ هفتادم: حضور دولت در مجلس ==<br /> رییس‌دولت و وزیران حق حضور در جلسات مجلس را دارند. در صورت دعوت مجلس با رای ۵۰٪+۱ نمایندگان، حضور آنان در جلسه‌ی مذکور الزامی است.<br /> <br /> = مبحث دوم: قانون‌گذاری =<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و یکم: حدود قانون‌گذاری ==<br /> مجلس ملی در تمام امور کشور و '''در چهارچوب قانون اساسی''' حق وضع قانون دارد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و دوم: عدم تبعیض ==<br /> مجلس نمی‌تواند قانونی تصویب کند که ناقض آزادی‌ها، برابری، یا حقوق بنیادین مندرج در فصل سوم باشد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و سوم: تفسیر قانون‌ها ==<br /> تفسیر قانون‌های عادی در صلاحیت مجلس است. تفسیر قضایی توسط دادگاه‌ها در مقام رسیدگی آزاد و معتبر است.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و چهارم: لایحه‌ها و طرح‌ها ==<br /> لایحه‌های قانونی توسط دولت تقدیم مجلس می‌شود. طرح‌ها با پیشنهاد حداقل پانزده نماینده قابل ارایه است.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و پنجم: بار مالی ==<br /> طرح‌ها و اصلاحاتی که بار مالی دارند تنها در صورتی قابل بررسی‌اند که منبع تامین اعتبار آن مشخص شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و ششم: حق تحقیق و تفحص ==<br /> مجلس حق تحقیق در تمام امور کشور را دارد و دستگاه‌های اجرایی و عمومی موظف به همکاری هستند مگر آنکه خلاف آن در قانون اساسی ذکر شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و هفتم: موافقت‌نامه‌ها و پیمان‌ها ==<br /> تمام معاهده‌ها، پیمان‌های بین‌المللی و قراردادهای خارجی پس از تصویب مجلس قابل اجراست.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و هشتم: مرزها ==<br /> هرگونه تغییر مرزی تنها در صورت عدم لطمه به تمامیت ارضی، غیر یک‌جانبه بودن، تصویب ۹۰٪ نمایندگان و تایید پادشاه مجاز است.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و نهم: وضعیت‌های اضطراری ==<br /> اعمال محدودیت‌های اضطراری توسط دولت فقط با تصویب دو سوم مجلس و برای مدت محدود امکان‌پذیر است.<br /> <br /> = مبحث سوم: نظارت مجلس بر دولت =<br /> <br /> == اصل‏ هشتادم: مسوولیت سیاسی دولت ==<br /> کابینه در صورتی معتبر است که پس از تشکیل رای اعتماد دو سوم مجلس و امضای پادشاه را دریافت کند.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و یکم: حق سوال از دولت ==<br /> هر نماینده می‌تواند از وزیر یا رییس دولت سوال کند و آنان موظف‌اند در مهلت تعیین‌شده پاسخ دهند.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و دوم: استیضاح وزیران ==<br /> با درخواست حداقل ۵۰٪+۱ نماینده، وزیر استیضاح می‌شود. پس از ارایه‌ی دفاعیات در مجلس، در صورت رای عدم اعتماد، وزیر عزل می‌شود.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و سوم: استیضاح رییس دولت ==<br /> با درخواست دو سوم نمایندگان، رییس دولت استیضاح می‌شود. در صورت رای دو سوم نمایندگان به عدم کفایت، رییس دولت برکنار می‌شود.<br /> <br /> ''این فرآیند کاملن درون مجلس است و وابسته به هیچ نهاد دیگر نیست.''<br /> <br /> = مبحث چهارم: ارتباط با مردم =<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و چهارم: رسیدگی به شکایات مردم ==<br /> هر فرد می‌تواند از طرز کار دولت، دادگسترس یا نهاد قانون‌گذاری شکایت کند. مجلس موظف است به این شکایت‌ها رسیدگی کرده و پاسخ دهد.<br /> <br /> در مساله‌های عمومی، نتیجه باید شفاف و قابل دسترس برای همگان باشد.<br /> <br /> = مبحث پنجم: شورای نظارت قانون اساسی =<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و پنجم: شورای عالی نظارت قانون اساسی ==<br /> شورایی مستقل و منتخب برای '''کنترل عدم مغایرت قانون‌ها با قانون اساسی''' تشکیل می‌شود:<br /> <br /> * ۹ عضو: سه حقوقدان منتخب مجلس، سه قاضی عالی‌رتبه منتخب دادگستری، سه استاد حقوق عمومی منتخب شوراهای استانی.<br /> * هیچ‌یک از اعضا نباید وابستگی حزبی یا سمت اجرایی/سیاسی داشته باشند.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و ششم: حدود اختیارات ==<br /> این شورا فقط حق بررسی '''عدم مغایرت قانون مورد بررسی با قانون اساسی''' را دارد.<br /> <br /> هیچ اختیاری در سایر امرها مانند مساله‌های سیاسی، نظارت بر انتخابات، تفسیر مذهبی یا رد صلاحیت را ندارد.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و هفتم: مهلت بررسی ==<br /> این شورا باید ظرف حداکثر ده (۱۰) روز نظر خود را اعلام کند. <br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و هشتم: تفسیر قانون اساسی ==<br /> تفسیر قانون اساسی تنها با رای دوسوم مجلس ملی انجام می‌شود.<br /> <br /> = مبحث ششم: انتخابات و همه‌پرسی =<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و نهم: نظارت بر انتخابات ==<br /> '''نظارت بر انتخابات باید غیرسیاسی، فنی، شفاف و مردمی''' باشد. این نظارت توسط «کمیسیون مستقل انتخابات» اجرا می‌شود.<br /> <br /> هیچ نهادی حق رد صلاحیت سیاسی یا عقیدتی شهروندان را ندارد.<br /> <br /> == اصل‏ نودم: همه‌پرسی ==<br /> همه‌پرسی ملی با پیشنهاد دولت یا یک‌سوم نمایندگان و تصویب دو سوم مجلس برگزار می‌شود.<br /> <br /> == اصل‏ نود و یکم: اصل‌های جدید ==<br /> مجلس می‌تواند در راستای ارتقای شفافیت، حاکمیت قانون، حقوق ملت و تمرکززدایی، اصل‌های جدیدی برای این فصل پیشنهاد و پس از طی فرآیند اصلاح قانون در قانون مدنی لحاظ کند.<br /> <br /> <br /> = اصل جدید =<br /> {{اصل جدید}}<br /> <br /> = پانویس‌ها =<br /> &lt;references /&gt;</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D8%B4%D8%B4%D9%85:_%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3_%D9%88_%D9%82%D9%88%D8%A7%DB%8C_%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86%E2%80%8C%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C&diff=585 2025-12-03T10:09:26Z

<p>Mardom: اصل‌های اضافی/تکراری/نامعتبر حذف شدند.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> = مبحث اول- مجلس ملی قانون‌گذاری&lt;ref&gt;نام این ساختار به شکل کامل«مجلس شورای ملی قانون‌گذاری» است اما به شکل خلاصه «مجلس»، «مجلس ملی» و از این دست نام‌برده شده است.&lt;/ref&gt; =<br /> <br /> == اصل‏ شصت و دوم: ماهیت قوه‌ی قانون‌گذاری ==<br /> مجلس شورای ملی قانون‌گذاری تنها مرجع قانون‌گذاری کشور است.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و سوم: انتخابات ==<br /> نمایندگان مجلس ملی با '''رای مستقیم، برابر، آزاد، عمومی''' انتخاب می‌شوند. محتوای رای مردم خصوصی است.<br /> <br /> تمام افراد دارای تابعیت ایران، بدون تبعیض، حق انتخاب‌کردن و انتخاب‌شدن دارند مگر اینکه قانون اساسی خلاف آن را ذکر کرده باشد.<br /> <br /> قانون، سازوکار انتخابات، شفافیت مالی، نظارت مردمی و تضمین سلامت انتخابات را تعیین می‌کند.<br /> <br /> == اصل شصت و چهارم: دوره‌ی نمایندگی ==<br /> دوره‌ی نمایندگی شش سال است. انتخابات باید پیش از پایان دوره برگزار شود تا کشور هیچ‌گاه بدون مجلس نماند.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و پنجم: تعداد نمایندگان ==<br /> تعداد نمایندگان بر اساس جمعیت، ساختار مناطق و معیارهای عادلانه تعیین می‌شود.<br /> <br /> حضور نماینده‌ی اقلیت‌ها در مجلس تضمین می‌شود؛ شیوه‌ی تعیین و تعداد آنان را قانون انتخابان مشخص می‌کند.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و ششم: رسمیت جلسه‌های مجلس ==<br /> جلسات مجلس با حضور حداقل ۷۰٪ نمایندگان رسمیت می‌یابد و تصمیمات با رای اکثریت حاضر اتخاذ می‌شود، مگر اینکه در قانون اساسی نصاب دیگری تعیین شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و هفتم: آیین‌نامه‌ی داخلی ==<br /> مجلس، آیین‌نامه‌ی داخلی خود را مستقلن تصویب می‌کند مگر آنکه در موردهای خاصی خلاف آن در قانون اساسی ذکر شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و هشتم: سوگند نمایندگان ==<br /> نمایندگان در نخستین جلسه‌ی حضور خود سوگند یاد می‌کنند که:<br /> <br /> * از '''حقوق ملت''' دفاع کنند،<br /> * به '''قانون اساسی''' وفادار باشند،<br /> * مصالح عمومی، آزادی‌ها و عدالت را پاس بدارند،<br /> * امانت ملت را با صداقت اجرا کنند.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و نهم: علنی‌بودن جلسات ==<br /> جلسات مجلس علنی است و مشروح مذاکرات برای عموم منتشر می‌شود. <br /> <br /> تبصره: فقط در شرایط مشخص و محدود و با رای حداقل دو سوم نمایندگان می‌توان جلسه غیرعلنی تشکیل داد. مصوبات جلسه غیرعلنی فقط پس از انتشار عمومی معتبر خواهد بود.<br /> <br /> == اصل‏ هفتادم: حضور دولت در مجلس ==<br /> رییس‌دولت و وزیران حق حضور در جلسات مجلس را دارند. در صورت دعوت مجلس با رای ۵۰٪+۱ نمایندگان، حضور آنان در جلسه‌ی مذکور الزامی است.<br /> <br /> = مبحث دوم: قانون‌گذاری =<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و یکم: حدود قانون‌گذاری ==<br /> مجلس ملی در تمام امور کشور و '''در چهارچوب قانون اساسی''' حق وضع قانون دارد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و دوم: عدم تبعیض ==<br /> مجلس نمی‌تواند قانونی تصویب کند که ناقض آزادی‌ها، برابری، یا حقوق بنیادین مندرج در فصل سوم باشد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و سوم: تفسیر قانون‌ها ==<br /> تفسیر قانون‌های عادی در صلاحیت مجلس است. تفسیر قضایی توسط دادگاه‌ها در مقام رسیدگی آزاد و معتبر است.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و چهارم: لایحه‌ها و طرح‌ها ==<br /> لایحه‌های قانونی توسط دولت تقدیم مجلس می‌شود. طرح‌ها با پیشنهاد حداقل پانزده نماینده قابل ارایه است.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و پنجم: بار مالی ==<br /> طرح‌ها و اصلاحاتی که بار مالی دارند تنها در صورتی قابل بررسی‌اند که منبع تامین اعتبار آن مشخص شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و ششم: حق تحقیق و تفحص ==<br /> مجلس حق تحقیق در تمام امور کشور را دارد و دستگاه‌های اجرایی و عمومی موظف به همکاری هستند مگر آنکه خلاف آن در قانون اساسی ذکر شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و هفتم: موافقت‌نامه‌ها و پیمان‌ها ==<br /> تمام معاهده‌ها، پیمان‌های بین‌المللی و قراردادهای خارجی پس از تصویب مجلس قابل اجراست.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و هشتم: مرزها ==<br /> هرگونه تغییر مرزی تنها در صورت عدم لطمه به تمامیت ارضی، غیر یک‌جانبه بودن، تصویب ۹۰٪ نمایندگان و تایید پادشاه مجاز است.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و نهم: وضعیت‌های اضطراری ==<br /> اعمال محدودیت‌های اضطراری توسط دولت فقط با تصویب دو سوم مجلس و برای مدت محدود امکان‌پذیر است.<br /> <br /> = مبحث سوم: نظارت مجلس بر دولت =<br /> <br /> == اصل‏ هشتادم: مسوولیت سیاسی دولت ==<br /> کابینه در صورتی معتبر است که پس از تشکیل رای اعتماد دو سوم مجلس و امضای پادشاه را دریافت کند.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و یکم: حق سوال از دولت ==<br /> هر نماینده می‌تواند از وزیر یا رییس دولت سوال کند و آنان موظف‌اند در مهلت تعیین‌شده پاسخ دهند.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و دوم: استیضاح وزیران ==<br /> با درخواست حداقل ۵۰٪+۱ نماینده، وزیر استیضاح می‌شود. پس از ارایه‌ی دفاعیات در مجلس، در صورت رای عدم اعتماد، وزیر عزل می‌شود.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و سوم: استیضاح رییس دولت ==<br /> با درخواست دو سوم نمایندگان، رییس دولت استیضاح می‌شود. در صورت رای دو سوم نمایندگان به عدم کفایت، رییس دولت برکنار می‌شود.<br /> <br /> ''این فرآیند کاملن درون مجلس است و وابسته به هیچ نهاد دیگر نیست.''<br /> <br /> = مبحث چهارم: ارتباط با مردم =<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و چهارم: رسیدگی به شکایات مردم ==<br /> هر فرد می‌تواند از طرز کار دولت، دادگسترس یا نهاد قانون‌گذاری شکایت کند. مجلس موظف است به این شکایت‌ها رسیدگی کرده و پاسخ دهد.<br /> <br /> در مساله‌های عمومی، نتیجه باید شفاف و قابل دسترس برای همگان باشد.<br /> <br /> = مبحث پنجم: شورای نظارت قانون اساسی =<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و پنجم: شورای عالی نظارت قانون اساسی ==<br /> شورایی مستقل و منتخب برای '''کنترل عدم مغایرت قانون‌ها با قانون اساسی''' تشکیل می‌شود:<br /> <br /> * ۹ عضو: سه حقوقدان منتخب مجلس، سه قاضی عالی‌رتبه منتخب دادگستری، سه استاد حقوق عمومی منتخب شوراهای استانی.<br /> * هیچ‌یک از اعضا نباید وابستگی حزبی یا سمت اجرایی/سیاسی داشته باشند.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و ششم: حدود اختیارات ==<br /> این شورا فقط حق بررسی '''عدم مغایرت قانون مورد بررسی با قانون اساسی''' را دارد.<br /> <br /> هیچ اختیاری در سایر امرها مانند مساله‌های سیاسی، نظارت بر انتخابات، تفسیر مذهبی یا رد صلاحیت را ندارد.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و هفتم: مهلت بررسی ==<br /> این شورا باید ظرف حداکثر ده (۱۰) روز نظر خود را اعلام کند. <br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و هشتم: تفسیر قانون اساسی ==<br /> تفسیر قانون اساسی تنها با رای دوسوم مجلس ملی انجام می‌شود.<br /> <br /> = مبحث ششم: انتخابات و همه‌پرسی =<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و نهم: نظارت بر انتخابات ==<br /> '''نظارت بر انتخابات باید غیرسیاسی، فنی، شفاف و مردمی''' باشد. این نظارت توسط «کمیسیون مستقل انتخابات» اجرا می‌شود.<br /> <br /> هیچ نهادی حق رد صلاحیت سیاسی یا عقیدتی شهروندان را ندارد.<br /> <br /> == اصل‏ نودم: همه‌پرسی ==<br /> همه‌پرسی ملی با پیشنهاد دولت یا یک‌سوم نمایندگان و تصویب دو سوم مجلس برگزار می‌شود.<br /> <br /> == اصل‏ نود و یکم: اصل‌های جدید ==<br /> مجلس می‌تواند در راستای ارتقای شفافیت، حاکمیت قانون، حقوق ملت و تمرکززدایی، اصل‌های جدیدی برای این فصل پیشنهاد و پس از طی فرآیند اصلاح قانون در قانون مدنی لحاظ کند.<br /> <br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}<br /> <br /> == پانویس‌ها ==<br /> &lt;references /&gt;</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D8%B4%D8%B4%D9%85:_%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3_%D9%88_%D9%82%D9%88%D8%A7%DB%8C_%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86%E2%80%8C%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C&diff=584 2025-12-03T10:08:31Z

<p>Mardom: /* اصل‏ نود و یکم */ نامگذاری شد. کوتاه شد. مفهوم و شفاف شد.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> = مبحث اول- مجلس ملی قانون‌گذاری&lt;ref&gt;نام این ساختار به شکل کامل«مجلس شورای ملی قانون‌گذاری» است اما به شکل خلاصه «مجلس»، «مجلس ملی» و از این دست نام‌برده شده است.&lt;/ref&gt; =<br /> <br /> == اصل‏ شصت و دوم: ماهیت قوه‌ی قانون‌گذاری ==<br /> مجلس شورای ملی قانون‌گذاری تنها مرجع قانون‌گذاری کشور است.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و سوم: انتخابات ==<br /> نمایندگان مجلس ملی با '''رای مستقیم، برابر، آزاد، عمومی''' انتخاب می‌شوند. محتوای رای مردم خصوصی است.<br /> <br /> تمام افراد دارای تابعیت ایران، بدون تبعیض، حق انتخاب‌کردن و انتخاب‌شدن دارند مگر اینکه قانون اساسی خلاف آن را ذکر کرده باشد.<br /> <br /> قانون، سازوکار انتخابات، شفافیت مالی، نظارت مردمی و تضمین سلامت انتخابات را تعیین می‌کند.<br /> <br /> == اصل شصت و چهارم: دوره‌ی نمایندگی ==<br /> دوره‌ی نمایندگی شش سال است. انتخابات باید پیش از پایان دوره برگزار شود تا کشور هیچ‌گاه بدون مجلس نماند.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و پنجم: تعداد نمایندگان ==<br /> تعداد نمایندگان بر اساس جمعیت، ساختار مناطق و معیارهای عادلانه تعیین می‌شود.<br /> <br /> حضور نماینده‌ی اقلیت‌ها در مجلس تضمین می‌شود؛ شیوه‌ی تعیین و تعداد آنان را قانون انتخابان مشخص می‌کند.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و ششم: رسمیت جلسه‌های مجلس ==<br /> جلسات مجلس با حضور حداقل ۷۰٪ نمایندگان رسمیت می‌یابد و تصمیمات با رای اکثریت حاضر اتخاذ می‌شود، مگر اینکه در قانون اساسی نصاب دیگری تعیین شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و هفتم: آیین‌نامه‌ی داخلی ==<br /> مجلس، آیین‌نامه‌ی داخلی خود را مستقلن تصویب می‌کند مگر آنکه در موردهای خاصی خلاف آن در قانون اساسی ذکر شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و هشتم: سوگند نمایندگان ==<br /> نمایندگان در نخستین جلسه‌ی حضور خود سوگند یاد می‌کنند که:<br /> <br /> * از '''حقوق ملت''' دفاع کنند،<br /> * به '''قانون اساسی''' وفادار باشند،<br /> * مصالح عمومی، آزادی‌ها و عدالت را پاس بدارند،<br /> * امانت ملت را با صداقت اجرا کنند.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و نهم: علنی‌بودن جلسات ==<br /> جلسات مجلس علنی است و مشروح مذاکرات برای عموم منتشر می‌شود. <br /> <br /> تبصره: فقط در شرایط مشخص و محدود و با رای حداقل دو سوم نمایندگان می‌توان جلسه غیرعلنی تشکیل داد. مصوبات جلسه غیرعلنی فقط پس از انتشار عمومی معتبر خواهد بود.<br /> <br /> == اصل‏ هفتادم: حضور دولت در مجلس ==<br /> رییس‌دولت و وزیران حق حضور در جلسات مجلس را دارند. در صورت دعوت مجلس با رای ۵۰٪+۱ نمایندگان، حضور آنان در جلسه‌ی مذکور الزامی است.<br /> <br /> = مبحث دوم: قانون‌گذاری =<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و یکم: حدود قانون‌گذاری ==<br /> مجلس ملی در تمام امور کشور و '''در چهارچوب قانون اساسی''' حق وضع قانون دارد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و دوم: عدم تبعیض ==<br /> مجلس نمی‌تواند قانونی تصویب کند که ناقض آزادی‌ها، برابری، یا حقوق بنیادین مندرج در فصل سوم باشد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و سوم: تفسیر قانون‌ها ==<br /> تفسیر قانون‌های عادی در صلاحیت مجلس است. تفسیر قضایی توسط دادگاه‌ها در مقام رسیدگی آزاد و معتبر است.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و چهارم: لایحه‌ها و طرح‌ها ==<br /> لایحه‌های قانونی توسط دولت تقدیم مجلس می‌شود. طرح‌ها با پیشنهاد حداقل پانزده نماینده قابل ارایه است.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و پنجم: بار مالی ==<br /> طرح‌ها و اصلاحاتی که بار مالی دارند تنها در صورتی قابل بررسی‌اند که منبع تامین اعتبار آن مشخص شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و ششم: حق تحقیق و تفحص ==<br /> مجلس حق تحقیق در تمام امور کشور را دارد و دستگاه‌های اجرایی و عمومی موظف به همکاری هستند مگر آنکه خلاف آن در قانون اساسی ذکر شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و هفتم: موافقت‌نامه‌ها و پیمان‌ها ==<br /> تمام معاهده‌ها، پیمان‌های بین‌المللی و قراردادهای خارجی پس از تصویب مجلس قابل اجراست.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و هشتم: مرزها ==<br /> هرگونه تغییر مرزی تنها در صورت عدم لطمه به تمامیت ارضی، غیر یک‌جانبه بودن، تصویب ۹۰٪ نمایندگان و تایید پادشاه مجاز است.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و نهم: وضعیت‌های اضطراری ==<br /> اعمال محدودیت‌های اضطراری توسط دولت فقط با تصویب دو سوم مجلس و برای مدت محدود امکان‌پذیر است.<br /> <br /> = مبحث سوم: نظارت مجلس بر دولت =<br /> <br /> == اصل‏ هشتادم: مسوولیت سیاسی دولت ==<br /> کابینه در صورتی معتبر است که پس از تشکیل رای اعتماد دو سوم مجلس و امضای پادشاه را دریافت کند.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و یکم: حق سوال از دولت ==<br /> هر نماینده می‌تواند از وزیر یا رییس دولت سوال کند و آنان موظف‌اند در مهلت تعیین‌شده پاسخ دهند.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و دوم: استیضاح وزیران ==<br /> با درخواست حداقل ۵۰٪+۱ نماینده، وزیر استیضاح می‌شود. پس از ارایه‌ی دفاعیات در مجلس، در صورت رای عدم اعتماد، وزیر عزل می‌شود.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و سوم: استیضاح رییس دولت ==<br /> با درخواست دو سوم نمایندگان، رییس دولت استیضاح می‌شود. در صورت رای دو سوم نمایندگان به عدم کفایت، رییس دولت برکنار می‌شود.<br /> <br /> ''این فرآیند کاملن درون مجلس است و وابسته به هیچ نهاد دیگر نیست.''<br /> <br /> = مبحث چهارم: ارتباط با مردم =<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و چهارم: رسیدگی به شکایات مردم ==<br /> هر فرد می‌تواند از طرز کار دولت، دادگسترس یا نهاد قانون‌گذاری شکایت کند. مجلس موظف است به این شکایت‌ها رسیدگی کرده و پاسخ دهد.<br /> <br /> در مساله‌های عمومی، نتیجه باید شفاف و قابل دسترس برای همگان باشد.<br /> <br /> = مبحث پنجم: شورای نظارت قانون اساسی =<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و پنجم: شورای عالی نظارت قانون اساسی ==<br /> شورایی مستقل و منتخب برای '''کنترل عدم مغایرت قانون‌ها با قانون اساسی''' تشکیل می‌شود:<br /> <br /> * ۹ عضو: سه حقوقدان منتخب مجلس، سه قاضی عالی‌رتبه منتخب دادگستری، سه استاد حقوق عمومی منتخب شوراهای استانی.<br /> * هیچ‌یک از اعضا نباید وابستگی حزبی یا سمت اجرایی/سیاسی داشته باشند.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و ششم: حدود اختیارات ==<br /> این شورا فقط حق بررسی '''عدم مغایرت قانون مورد بررسی با قانون اساسی''' را دارد.<br /> <br /> هیچ اختیاری در سایر امرها مانند مساله‌های سیاسی، نظارت بر انتخابات، تفسیر مذهبی یا رد صلاحیت را ندارد.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و هفتم: مهلت بررسی ==<br /> این شورا باید ظرف حداکثر ده (۱۰) روز نظر خود را اعلام کند. <br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و هشتم: تفسیر قانون اساسی ==<br /> تفسیر قانون اساسی تنها با رای دوسوم مجلس ملی انجام می‌شود.<br /> <br /> = مبحث ششم: انتخابات و همه‌پرسی =<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و نهم: نظارت بر انتخابات ==<br /> '''نظارت بر انتخابات باید غیرسیاسی، فنی، شفاف و مردمی''' باشد. این نظارت توسط «کمیسیون مستقل انتخابات» اجرا می‌شود.<br /> <br /> هیچ نهادی حق رد صلاحیت سیاسی یا عقیدتی شهروندان را ندارد.<br /> <br /> == اصل‏ نودم: همه‌پرسی ==<br /> همه‌پرسی ملی با پیشنهاد دولت یا یک‌سوم نمایندگان و تصویب دو سوم مجلس برگزار می‌شود.<br /> <br /> == اصل‏ نود و یکم: اصل‌های جدید ==<br /> مجلس می‌تواند در راستای ارتقای شفافیت، حاکمیت قانون، حقوق ملت و تمرکززدایی، اصل‌های جدیدی برای این فصل پیشنهاد و پس از طی فرآیند اصلاح قانون در قانون مدنی لحاظ کند.<br /> <br /> == اصل‏ نود و دوم ==<br /> اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ برای‏ مدت‏ شش‏ سال‏ انتخاب‏ می‏ شوند<br /> ولی‏ در نخستین‏ دوره‏ پس‏ از گذشتن‏ سه‏ سال‏، نیمی‏ از اعضاءی‏ هر گروه‏ به‏ قید<br /> قرعه‏ تغییر می‏ یابند و اعضاءی‏ تازه‏ ای‏ به‏ جای‏ آنها انتخاب‏ می‏ شوند.<br /> <br /> == اصل نود و سوم ==<br /> مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ بدون‏ وجود شورای‏ نگهبان‏ اعتبار قانونی‏<br /> ندارد مگر در مورد تصویب‏ اعتبارنامه‏ نمایندگان‏ و انتخاب‏ شش‏ نفر حقوقدان‏<br /> اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏.<br /> <br /> == اصل‏ نود و چهارم ==<br /> کلیه‏ مصوبات‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ باید به‏ شورای‏ نگهبان‏<br /> فرستاده‏ شود. شورای‏ نگهبان‏ موظف‏ است‏ آن‏ را حداکثر ظرف‏ ده‏ روز از تاریخ‏<br /> وصول‏ از نظر انطباق‏ بر موازین‏ اسلام‏ و قانون‏ اساسی‏ مورد بررسی‏ قرار دهد و<br /> چنانچه‏ آن‏ را مغایر ببیند برای‏ تجدید نظر به‏ مجلس‏ بازگرداند. در غیر این‏<br /> صورت‏ مصوبه‏ قابل‏ اجرا است‏.<br /> <br /> == اصل‏ نود و پنجم ==<br /> در مواردی‏ که‏ شورای‏ نگبهان‏ مدت‏ ده‏ روز را برای‏ رسیدگی‏ و<br /> اظهار نظر نهایی‏ کافی‏ نداند، می‏ تواند از مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ حداکثر برای‏<br /> ده‏ روز دیگر با ذکر دلیل‏ خواستار تمدید وقت‏ شود.<br /> <br /> == اصل‏ نود و ششم ==<br /> تشخیص‏ عدم‏ مغایرت‏ مصوبات‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ با احکام‏<br /> اسلام‏ با اکثریت‏ فقهای‏ شورای‏ نگهبان‏ و تشخیص‏ عدم‏ تعارض‏ آنها با قانون‏<br /> اساسی‏ بر عهده‏ اکثریت‏ همه‏ اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ است‏.<br /> <br /> == اصل‏ نود و هفتم ==<br /> اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ به‏ منظور تسریع در کار می‏ توانند<br /> هنگام‏ مذاکره‏ درباره‏ لایحه‏ یا طرح‏ قانونی‏ در مجلس‏ حاضر شوند و مذاکرات‏ را<br /> استماع‏ کنند. اما وقتی‏ طرح‏ یا لایحه‏ ای‏ فوری‏ در دستور کار مجلس‏ قرار گیرد،<br /> اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ باید در مجلس‏ حاضر شوند و نظر خود را اظهار نمایند.<br /> <br /> == اصل‏ نود و هشتم ==<br /> فسیر قانون‏ اساسی‏ به‏ عهده‏ شورای‏ نگهبان‏ است‏ که‏ با<br /> تصویب‏ سه‏ چهارم‏ آنان‏ انجام‏ می‏ شود.<br /> <br /> == اصل‏ نود و نهم ==<br /> شورای‏ نگهبان‏ نظارت‏ بر انتخابات‏ مجلس‏ خبرگان‏ رهبری‏، ریاست‏<br /> جمهوری‏، مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ و مراجعه‏ به‏ آراء عمومی‏ و همه‏ پرسی‏ را بر<br /> عهده‏ دارد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ نود و نهم:‏ شورای‏ نگهبان‏ نظارت‏ بر انتخاب‏ رئیس‏<br /> جمهور، انتخابات‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ و مراجعه‏ به‏ آراء عمومی‏ و همه‏ پرسی‏ را بر<br /> عهده‏ دارد. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}<br /> <br /> == پانویس‌ها ==<br /> &lt;references /&gt;</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D8%B4%D8%B4%D9%85:_%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3_%D9%88_%D9%82%D9%88%D8%A7%DB%8C_%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86%E2%80%8C%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C&diff=583 2025-12-03T10:06:48Z

<p>Mardom: /* اصل‏ نودم */ نامگذاری شد. کوتاه شد. مفهوم و شفاف شد.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> = مبحث اول- مجلس ملی قانون‌گذاری&lt;ref&gt;نام این ساختار به شکل کامل«مجلس شورای ملی قانون‌گذاری» است اما به شکل خلاصه «مجلس»، «مجلس ملی» و از این دست نام‌برده شده است.&lt;/ref&gt; =<br /> <br /> == اصل‏ شصت و دوم: ماهیت قوه‌ی قانون‌گذاری ==<br /> مجلس شورای ملی قانون‌گذاری تنها مرجع قانون‌گذاری کشور است.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و سوم: انتخابات ==<br /> نمایندگان مجلس ملی با '''رای مستقیم، برابر، آزاد، عمومی''' انتخاب می‌شوند. محتوای رای مردم خصوصی است.<br /> <br /> تمام افراد دارای تابعیت ایران، بدون تبعیض، حق انتخاب‌کردن و انتخاب‌شدن دارند مگر اینکه قانون اساسی خلاف آن را ذکر کرده باشد.<br /> <br /> قانون، سازوکار انتخابات، شفافیت مالی، نظارت مردمی و تضمین سلامت انتخابات را تعیین می‌کند.<br /> <br /> == اصل شصت و چهارم: دوره‌ی نمایندگی ==<br /> دوره‌ی نمایندگی شش سال است. انتخابات باید پیش از پایان دوره برگزار شود تا کشور هیچ‌گاه بدون مجلس نماند.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و پنجم: تعداد نمایندگان ==<br /> تعداد نمایندگان بر اساس جمعیت، ساختار مناطق و معیارهای عادلانه تعیین می‌شود.<br /> <br /> حضور نماینده‌ی اقلیت‌ها در مجلس تضمین می‌شود؛ شیوه‌ی تعیین و تعداد آنان را قانون انتخابان مشخص می‌کند.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و ششم: رسمیت جلسه‌های مجلس ==<br /> جلسات مجلس با حضور حداقل ۷۰٪ نمایندگان رسمیت می‌یابد و تصمیمات با رای اکثریت حاضر اتخاذ می‌شود، مگر اینکه در قانون اساسی نصاب دیگری تعیین شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و هفتم: آیین‌نامه‌ی داخلی ==<br /> مجلس، آیین‌نامه‌ی داخلی خود را مستقلن تصویب می‌کند مگر آنکه در موردهای خاصی خلاف آن در قانون اساسی ذکر شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و هشتم: سوگند نمایندگان ==<br /> نمایندگان در نخستین جلسه‌ی حضور خود سوگند یاد می‌کنند که:<br /> <br /> * از '''حقوق ملت''' دفاع کنند،<br /> * به '''قانون اساسی''' وفادار باشند،<br /> * مصالح عمومی، آزادی‌ها و عدالت را پاس بدارند،<br /> * امانت ملت را با صداقت اجرا کنند.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و نهم: علنی‌بودن جلسات ==<br /> جلسات مجلس علنی است و مشروح مذاکرات برای عموم منتشر می‌شود. <br /> <br /> تبصره: فقط در شرایط مشخص و محدود و با رای حداقل دو سوم نمایندگان می‌توان جلسه غیرعلنی تشکیل داد. مصوبات جلسه غیرعلنی فقط پس از انتشار عمومی معتبر خواهد بود.<br /> <br /> == اصل‏ هفتادم: حضور دولت در مجلس ==<br /> رییس‌دولت و وزیران حق حضور در جلسات مجلس را دارند. در صورت دعوت مجلس با رای ۵۰٪+۱ نمایندگان، حضور آنان در جلسه‌ی مذکور الزامی است.<br /> <br /> = مبحث دوم: قانون‌گذاری =<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و یکم: حدود قانون‌گذاری ==<br /> مجلس ملی در تمام امور کشور و '''در چهارچوب قانون اساسی''' حق وضع قانون دارد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و دوم: عدم تبعیض ==<br /> مجلس نمی‌تواند قانونی تصویب کند که ناقض آزادی‌ها، برابری، یا حقوق بنیادین مندرج در فصل سوم باشد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و سوم: تفسیر قانون‌ها ==<br /> تفسیر قانون‌های عادی در صلاحیت مجلس است. تفسیر قضایی توسط دادگاه‌ها در مقام رسیدگی آزاد و معتبر است.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و چهارم: لایحه‌ها و طرح‌ها ==<br /> لایحه‌های قانونی توسط دولت تقدیم مجلس می‌شود. طرح‌ها با پیشنهاد حداقل پانزده نماینده قابل ارایه است.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و پنجم: بار مالی ==<br /> طرح‌ها و اصلاحاتی که بار مالی دارند تنها در صورتی قابل بررسی‌اند که منبع تامین اعتبار آن مشخص شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و ششم: حق تحقیق و تفحص ==<br /> مجلس حق تحقیق در تمام امور کشور را دارد و دستگاه‌های اجرایی و عمومی موظف به همکاری هستند مگر آنکه خلاف آن در قانون اساسی ذکر شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و هفتم: موافقت‌نامه‌ها و پیمان‌ها ==<br /> تمام معاهده‌ها، پیمان‌های بین‌المللی و قراردادهای خارجی پس از تصویب مجلس قابل اجراست.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و هشتم: مرزها ==<br /> هرگونه تغییر مرزی تنها در صورت عدم لطمه به تمامیت ارضی، غیر یک‌جانبه بودن، تصویب ۹۰٪ نمایندگان و تایید پادشاه مجاز است.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و نهم: وضعیت‌های اضطراری ==<br /> اعمال محدودیت‌های اضطراری توسط دولت فقط با تصویب دو سوم مجلس و برای مدت محدود امکان‌پذیر است.<br /> <br /> = مبحث سوم: نظارت مجلس بر دولت =<br /> <br /> == اصل‏ هشتادم: مسوولیت سیاسی دولت ==<br /> کابینه در صورتی معتبر است که پس از تشکیل رای اعتماد دو سوم مجلس و امضای پادشاه را دریافت کند.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و یکم: حق سوال از دولت ==<br /> هر نماینده می‌تواند از وزیر یا رییس دولت سوال کند و آنان موظف‌اند در مهلت تعیین‌شده پاسخ دهند.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و دوم: استیضاح وزیران ==<br /> با درخواست حداقل ۵۰٪+۱ نماینده، وزیر استیضاح می‌شود. پس از ارایه‌ی دفاعیات در مجلس، در صورت رای عدم اعتماد، وزیر عزل می‌شود.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و سوم: استیضاح رییس دولت ==<br /> با درخواست دو سوم نمایندگان، رییس دولت استیضاح می‌شود. در صورت رای دو سوم نمایندگان به عدم کفایت، رییس دولت برکنار می‌شود.<br /> <br /> ''این فرآیند کاملن درون مجلس است و وابسته به هیچ نهاد دیگر نیست.''<br /> <br /> = مبحث چهارم: ارتباط با مردم =<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و چهارم: رسیدگی به شکایات مردم ==<br /> هر فرد می‌تواند از طرز کار دولت، دادگسترس یا نهاد قانون‌گذاری شکایت کند. مجلس موظف است به این شکایت‌ها رسیدگی کرده و پاسخ دهد.<br /> <br /> در مساله‌های عمومی، نتیجه باید شفاف و قابل دسترس برای همگان باشد.<br /> <br /> = مبحث پنجم: شورای نظارت قانون اساسی =<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و پنجم: شورای عالی نظارت قانون اساسی ==<br /> شورایی مستقل و منتخب برای '''کنترل عدم مغایرت قانون‌ها با قانون اساسی''' تشکیل می‌شود:<br /> <br /> * ۹ عضو: سه حقوقدان منتخب مجلس، سه قاضی عالی‌رتبه منتخب دادگستری، سه استاد حقوق عمومی منتخب شوراهای استانی.<br /> * هیچ‌یک از اعضا نباید وابستگی حزبی یا سمت اجرایی/سیاسی داشته باشند.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و ششم: حدود اختیارات ==<br /> این شورا فقط حق بررسی '''عدم مغایرت قانون مورد بررسی با قانون اساسی''' را دارد.<br /> <br /> هیچ اختیاری در سایر امرها مانند مساله‌های سیاسی، نظارت بر انتخابات، تفسیر مذهبی یا رد صلاحیت را ندارد.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و هفتم: مهلت بررسی ==<br /> این شورا باید ظرف حداکثر ده (۱۰) روز نظر خود را اعلام کند. <br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و هشتم: تفسیر قانون اساسی ==<br /> تفسیر قانون اساسی تنها با رای دوسوم مجلس ملی انجام می‌شود.<br /> <br /> = مبحث ششم: انتخابات و همه‌پرسی =<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و نهم: نظارت بر انتخابات ==<br /> '''نظارت بر انتخابات باید غیرسیاسی، فنی، شفاف و مردمی''' باشد. این نظارت توسط «کمیسیون مستقل انتخابات» اجرا می‌شود.<br /> <br /> هیچ نهادی حق رد صلاحیت سیاسی یا عقیدتی شهروندان را ندارد.<br /> <br /> == اصل‏ نودم: همه‌پرسی ==<br /> همه‌پرسی ملی با پیشنهاد دولت یا یک‌سوم نمایندگان و تصویب دو سوم مجلس برگزار می‌شود.<br /> <br /> == اصل‏ نود و یکم ==<br /> به‏ منظور پاسداری‏ از احکام‏ اسلام‏ و قانون‏ اساسی‏ از نظر عدم‏<br /> مغایرت‏ مصوبات‏ مجلس‏ شورای‏ ملی با آنها، شورایی‏ به‏ نام‏ شورای‏ نگهبان‏ با<br /> ترکیب‏ زیر تشکیل‏ می‏ شود.<br /> ‎‎‎‎‎‎<br /> # شش‏ نفر از فقهای‏ عادل‏ و آگاه‏ به‏ مقتضیات‏ زمان‏ و مسائل‏ روز. انتخاب‏ این‏ عده‏ با مقام‏ رهبری‏ است‏.<br /> # شش‏ نفر حقوقدان‏، در رشته‏ های‏ مختلف‏ حقوقی‏، از میان‏ حقوقدانان‏ مسلمانی‏ که‏ به‏ وسیله‏ رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ به‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ معرفی‏ می‏شوند و با رای‏ مجلس‏ انتخاب‏ می‏ گردند.<br /> <br /> ''‎‎‎‎‎اصل‏ سابق‏: اصل‏ نود و یکم‏: به‏ منظور پاسداری‏ از احکام‏ اسلام‏ و قانون‏<br /> اساسی‏ از نظر عدم‏ مغایرت‏ مصوبات‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ با آنها، شورایی‏ به‏ نام‏<br /> شورای‏ نگهبان‏ با ترکیب‏ زیر تشکیل‏ می‏ شود:<br /> ‎‎‎‎‎‎1 - شش‏ نفر از فقهای‏ عادل‏ و آگاه‏ به‏ مقتضیات‏ زمان‏ و مسائل‏ روز. انتخاب‏ این‏ عده‏ با رهبر یا شورای‏ رهبری‏ است‏.<br /> ‎‎‎‎‎‎2 - شش‏ نفر حقوقدان‏، در رشته‏ های‏ مختلف‏ حقوقی‏، از میان‏ حقوقدانان‏ مسلمانی‏ که‏ به‏ وسیله‏ شورای‏ عالی‏ قضایی‏ به‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ معرفی‏ می‏شوند وبا رای‏ مجلس‏ انتخاب‏ می‏ گردند.<br /> ''<br /> <br /> == اصل‏ نود و دوم ==<br /> اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ برای‏ مدت‏ شش‏ سال‏ انتخاب‏ می‏ شوند<br /> ولی‏ در نخستین‏ دوره‏ پس‏ از گذشتن‏ سه‏ سال‏، نیمی‏ از اعضاءی‏ هر گروه‏ به‏ قید<br /> قرعه‏ تغییر می‏ یابند و اعضاءی‏ تازه‏ ای‏ به‏ جای‏ آنها انتخاب‏ می‏ شوند.<br /> <br /> == اصل نود و سوم ==<br /> مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ بدون‏ وجود شورای‏ نگهبان‏ اعتبار قانونی‏<br /> ندارد مگر در مورد تصویب‏ اعتبارنامه‏ نمایندگان‏ و انتخاب‏ شش‏ نفر حقوقدان‏<br /> اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏.<br /> <br /> == اصل‏ نود و چهارم ==<br /> کلیه‏ مصوبات‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ باید به‏ شورای‏ نگهبان‏<br /> فرستاده‏ شود. شورای‏ نگهبان‏ موظف‏ است‏ آن‏ را حداکثر ظرف‏ ده‏ روز از تاریخ‏<br /> وصول‏ از نظر انطباق‏ بر موازین‏ اسلام‏ و قانون‏ اساسی‏ مورد بررسی‏ قرار دهد و<br /> چنانچه‏ آن‏ را مغایر ببیند برای‏ تجدید نظر به‏ مجلس‏ بازگرداند. در غیر این‏<br /> صورت‏ مصوبه‏ قابل‏ اجرا است‏.<br /> <br /> == اصل‏ نود و پنجم ==<br /> در مواردی‏ که‏ شورای‏ نگبهان‏ مدت‏ ده‏ روز را برای‏ رسیدگی‏ و<br /> اظهار نظر نهایی‏ کافی‏ نداند، می‏ تواند از مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ حداکثر برای‏<br /> ده‏ روز دیگر با ذکر دلیل‏ خواستار تمدید وقت‏ شود.<br /> <br /> == اصل‏ نود و ششم ==<br /> تشخیص‏ عدم‏ مغایرت‏ مصوبات‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ با احکام‏<br /> اسلام‏ با اکثریت‏ فقهای‏ شورای‏ نگهبان‏ و تشخیص‏ عدم‏ تعارض‏ آنها با قانون‏<br /> اساسی‏ بر عهده‏ اکثریت‏ همه‏ اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ است‏.<br /> <br /> == اصل‏ نود و هفتم ==<br /> اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ به‏ منظور تسریع در کار می‏ توانند<br /> هنگام‏ مذاکره‏ درباره‏ لایحه‏ یا طرح‏ قانونی‏ در مجلس‏ حاضر شوند و مذاکرات‏ را<br /> استماع‏ کنند. اما وقتی‏ طرح‏ یا لایحه‏ ای‏ فوری‏ در دستور کار مجلس‏ قرار گیرد،<br /> اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ باید در مجلس‏ حاضر شوند و نظر خود را اظهار نمایند.<br /> <br /> == اصل‏ نود و هشتم ==<br /> فسیر قانون‏ اساسی‏ به‏ عهده‏ شورای‏ نگهبان‏ است‏ که‏ با<br /> تصویب‏ سه‏ چهارم‏ آنان‏ انجام‏ می‏ شود.<br /> <br /> == اصل‏ نود و نهم ==<br /> شورای‏ نگهبان‏ نظارت‏ بر انتخابات‏ مجلس‏ خبرگان‏ رهبری‏، ریاست‏<br /> جمهوری‏، مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ و مراجعه‏ به‏ آراء عمومی‏ و همه‏ پرسی‏ را بر<br /> عهده‏ دارد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ نود و نهم:‏ شورای‏ نگهبان‏ نظارت‏ بر انتخاب‏ رئیس‏<br /> جمهور، انتخابات‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ و مراجعه‏ به‏ آراء عمومی‏ و همه‏ پرسی‏ را بر<br /> عهده‏ دارد. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}<br /> <br /> == پانویس‌ها ==<br /> &lt;references /&gt;</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D8%B4%D8%B4%D9%85:_%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3_%D9%88_%D9%82%D9%88%D8%A7%DB%8C_%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86%E2%80%8C%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C&diff=582 2025-12-03T10:05:34Z

<p>Mardom: /* اصل‏ هشتاد و نهم */ نامگذاری شد. کوتاه شد. مفهوم و شفاف شد.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> = مبحث اول- مجلس ملی قانون‌گذاری&lt;ref&gt;نام این ساختار به شکل کامل«مجلس شورای ملی قانون‌گذاری» است اما به شکل خلاصه «مجلس»، «مجلس ملی» و از این دست نام‌برده شده است.&lt;/ref&gt; =<br /> <br /> == اصل‏ شصت و دوم: ماهیت قوه‌ی قانون‌گذاری ==<br /> مجلس شورای ملی قانون‌گذاری تنها مرجع قانون‌گذاری کشور است.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و سوم: انتخابات ==<br /> نمایندگان مجلس ملی با '''رای مستقیم، برابر، آزاد، عمومی''' انتخاب می‌شوند. محتوای رای مردم خصوصی است.<br /> <br /> تمام افراد دارای تابعیت ایران، بدون تبعیض، حق انتخاب‌کردن و انتخاب‌شدن دارند مگر اینکه قانون اساسی خلاف آن را ذکر کرده باشد.<br /> <br /> قانون، سازوکار انتخابات، شفافیت مالی، نظارت مردمی و تضمین سلامت انتخابات را تعیین می‌کند.<br /> <br /> == اصل شصت و چهارم: دوره‌ی نمایندگی ==<br /> دوره‌ی نمایندگی شش سال است. انتخابات باید پیش از پایان دوره برگزار شود تا کشور هیچ‌گاه بدون مجلس نماند.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و پنجم: تعداد نمایندگان ==<br /> تعداد نمایندگان بر اساس جمعیت، ساختار مناطق و معیارهای عادلانه تعیین می‌شود.<br /> <br /> حضور نماینده‌ی اقلیت‌ها در مجلس تضمین می‌شود؛ شیوه‌ی تعیین و تعداد آنان را قانون انتخابان مشخص می‌کند.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و ششم: رسمیت جلسه‌های مجلس ==<br /> جلسات مجلس با حضور حداقل ۷۰٪ نمایندگان رسمیت می‌یابد و تصمیمات با رای اکثریت حاضر اتخاذ می‌شود، مگر اینکه در قانون اساسی نصاب دیگری تعیین شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و هفتم: آیین‌نامه‌ی داخلی ==<br /> مجلس، آیین‌نامه‌ی داخلی خود را مستقلن تصویب می‌کند مگر آنکه در موردهای خاصی خلاف آن در قانون اساسی ذکر شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و هشتم: سوگند نمایندگان ==<br /> نمایندگان در نخستین جلسه‌ی حضور خود سوگند یاد می‌کنند که:<br /> <br /> * از '''حقوق ملت''' دفاع کنند،<br /> * به '''قانون اساسی''' وفادار باشند،<br /> * مصالح عمومی، آزادی‌ها و عدالت را پاس بدارند،<br /> * امانت ملت را با صداقت اجرا کنند.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و نهم: علنی‌بودن جلسات ==<br /> جلسات مجلس علنی است و مشروح مذاکرات برای عموم منتشر می‌شود. <br /> <br /> تبصره: فقط در شرایط مشخص و محدود و با رای حداقل دو سوم نمایندگان می‌توان جلسه غیرعلنی تشکیل داد. مصوبات جلسه غیرعلنی فقط پس از انتشار عمومی معتبر خواهد بود.<br /> <br /> == اصل‏ هفتادم: حضور دولت در مجلس ==<br /> رییس‌دولت و وزیران حق حضور در جلسات مجلس را دارند. در صورت دعوت مجلس با رای ۵۰٪+۱ نمایندگان، حضور آنان در جلسه‌ی مذکور الزامی است.<br /> <br /> = مبحث دوم: قانون‌گذاری =<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و یکم: حدود قانون‌گذاری ==<br /> مجلس ملی در تمام امور کشور و '''در چهارچوب قانون اساسی''' حق وضع قانون دارد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و دوم: عدم تبعیض ==<br /> مجلس نمی‌تواند قانونی تصویب کند که ناقض آزادی‌ها، برابری، یا حقوق بنیادین مندرج در فصل سوم باشد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و سوم: تفسیر قانون‌ها ==<br /> تفسیر قانون‌های عادی در صلاحیت مجلس است. تفسیر قضایی توسط دادگاه‌ها در مقام رسیدگی آزاد و معتبر است.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و چهارم: لایحه‌ها و طرح‌ها ==<br /> لایحه‌های قانونی توسط دولت تقدیم مجلس می‌شود. طرح‌ها با پیشنهاد حداقل پانزده نماینده قابل ارایه است.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و پنجم: بار مالی ==<br /> طرح‌ها و اصلاحاتی که بار مالی دارند تنها در صورتی قابل بررسی‌اند که منبع تامین اعتبار آن مشخص شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و ششم: حق تحقیق و تفحص ==<br /> مجلس حق تحقیق در تمام امور کشور را دارد و دستگاه‌های اجرایی و عمومی موظف به همکاری هستند مگر آنکه خلاف آن در قانون اساسی ذکر شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و هفتم: موافقت‌نامه‌ها و پیمان‌ها ==<br /> تمام معاهده‌ها، پیمان‌های بین‌المللی و قراردادهای خارجی پس از تصویب مجلس قابل اجراست.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و هشتم: مرزها ==<br /> هرگونه تغییر مرزی تنها در صورت عدم لطمه به تمامیت ارضی، غیر یک‌جانبه بودن، تصویب ۹۰٪ نمایندگان و تایید پادشاه مجاز است.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و نهم: وضعیت‌های اضطراری ==<br /> اعمال محدودیت‌های اضطراری توسط دولت فقط با تصویب دو سوم مجلس و برای مدت محدود امکان‌پذیر است.<br /> <br /> = مبحث سوم: نظارت مجلس بر دولت =<br /> <br /> == اصل‏ هشتادم: مسوولیت سیاسی دولت ==<br /> کابینه در صورتی معتبر است که پس از تشکیل رای اعتماد دو سوم مجلس و امضای پادشاه را دریافت کند.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و یکم: حق سوال از دولت ==<br /> هر نماینده می‌تواند از وزیر یا رییس دولت سوال کند و آنان موظف‌اند در مهلت تعیین‌شده پاسخ دهند.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و دوم: استیضاح وزیران ==<br /> با درخواست حداقل ۵۰٪+۱ نماینده، وزیر استیضاح می‌شود. پس از ارایه‌ی دفاعیات در مجلس، در صورت رای عدم اعتماد، وزیر عزل می‌شود.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و سوم: استیضاح رییس دولت ==<br /> با درخواست دو سوم نمایندگان، رییس دولت استیضاح می‌شود. در صورت رای دو سوم نمایندگان به عدم کفایت، رییس دولت برکنار می‌شود.<br /> <br /> ''این فرآیند کاملن درون مجلس است و وابسته به هیچ نهاد دیگر نیست.''<br /> <br /> = مبحث چهارم: ارتباط با مردم =<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و چهارم: رسیدگی به شکایات مردم ==<br /> هر فرد می‌تواند از طرز کار دولت، دادگسترس یا نهاد قانون‌گذاری شکایت کند. مجلس موظف است به این شکایت‌ها رسیدگی کرده و پاسخ دهد.<br /> <br /> در مساله‌های عمومی، نتیجه باید شفاف و قابل دسترس برای همگان باشد.<br /> <br /> = مبحث پنجم: شورای نظارت قانون اساسی =<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و پنجم: شورای عالی نظارت قانون اساسی ==<br /> شورایی مستقل و منتخب برای '''کنترل عدم مغایرت قانون‌ها با قانون اساسی''' تشکیل می‌شود:<br /> <br /> * ۹ عضو: سه حقوقدان منتخب مجلس، سه قاضی عالی‌رتبه منتخب دادگستری، سه استاد حقوق عمومی منتخب شوراهای استانی.<br /> * هیچ‌یک از اعضا نباید وابستگی حزبی یا سمت اجرایی/سیاسی داشته باشند.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و ششم: حدود اختیارات ==<br /> این شورا فقط حق بررسی '''عدم مغایرت قانون مورد بررسی با قانون اساسی''' را دارد.<br /> <br /> هیچ اختیاری در سایر امرها مانند مساله‌های سیاسی، نظارت بر انتخابات، تفسیر مذهبی یا رد صلاحیت را ندارد.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و هفتم: مهلت بررسی ==<br /> این شورا باید ظرف حداکثر ده (۱۰) روز نظر خود را اعلام کند. <br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و هشتم: تفسیر قانون اساسی ==<br /> تفسیر قانون اساسی تنها با رای دوسوم مجلس ملی انجام می‌شود.<br /> <br /> = مبحث ششم: انتخابات و همه‌پرسی =<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و نهم: نظارت بر انتخابات ==<br /> '''نظارت بر انتخابات باید غیرسیاسی، فنی، شفاف و مردمی''' باشد. این نظارت توسط «کمیسیون مستقل انتخابات» اجرا می‌شود.<br /> <br /> هیچ نهادی حق رد صلاحیت سیاسی یا عقیدتی شهروندان را ندارد.<br /> <br /> == اصل‏ نودم ==<br /> هر کس‏ شکایتی‏ از طرز کار مجلس‏ یا قوه‏ مجریه‏ یا قوه‏ قضائیه‏ داشته‏<br /> باشد، می‏ تواند شکایت‏ خود را کتبآ به‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ عرضه‏ کند. مجلس‏<br /> موظف‏ است‏ به‏ این‏ شکایات‏ رسیدگی‏ کند و پاسخ‏ کافی‏ دهد و در مواردی‏ که‏<br /> شکایت‏ به‏ قوه‏ مجریه‏ و یا قوه‏ قضائیه‏ مربوط است‏ رسیدگی‏ و پاسخ‏ کافی‏ از<br /> آنها بخواهد و در مدت‏ متناسب‏ نتیجه‏ را اعلام‏ نماید و در موردی‏ که‏ مربوط به‏<br /> عموم‏ باشد به‏ اطلاع‏ عامه‏ برساند.<br /> <br /> == اصل‏ نود و یکم ==<br /> به‏ منظور پاسداری‏ از احکام‏ اسلام‏ و قانون‏ اساسی‏ از نظر عدم‏<br /> مغایرت‏ مصوبات‏ مجلس‏ شورای‏ ملی با آنها، شورایی‏ به‏ نام‏ شورای‏ نگهبان‏ با<br /> ترکیب‏ زیر تشکیل‏ می‏ شود.<br /> ‎‎‎‎‎‎<br /> # شش‏ نفر از فقهای‏ عادل‏ و آگاه‏ به‏ مقتضیات‏ زمان‏ و مسائل‏ روز. انتخاب‏ این‏ عده‏ با مقام‏ رهبری‏ است‏.<br /> # شش‏ نفر حقوقدان‏، در رشته‏ های‏ مختلف‏ حقوقی‏، از میان‏ حقوقدانان‏ مسلمانی‏ که‏ به‏ وسیله‏ رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ به‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ معرفی‏ می‏شوند و با رای‏ مجلس‏ انتخاب‏ می‏ گردند.<br /> <br /> ''‎‎‎‎‎اصل‏ سابق‏: اصل‏ نود و یکم‏: به‏ منظور پاسداری‏ از احکام‏ اسلام‏ و قانون‏<br /> اساسی‏ از نظر عدم‏ مغایرت‏ مصوبات‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ با آنها، شورایی‏ به‏ نام‏<br /> شورای‏ نگهبان‏ با ترکیب‏ زیر تشکیل‏ می‏ شود:<br /> ‎‎‎‎‎‎1 - شش‏ نفر از فقهای‏ عادل‏ و آگاه‏ به‏ مقتضیات‏ زمان‏ و مسائل‏ روز. انتخاب‏ این‏ عده‏ با رهبر یا شورای‏ رهبری‏ است‏.<br /> ‎‎‎‎‎‎2 - شش‏ نفر حقوقدان‏، در رشته‏ های‏ مختلف‏ حقوقی‏، از میان‏ حقوقدانان‏ مسلمانی‏ که‏ به‏ وسیله‏ شورای‏ عالی‏ قضایی‏ به‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ معرفی‏ می‏شوند وبا رای‏ مجلس‏ انتخاب‏ می‏ گردند.<br /> ''<br /> <br /> == اصل‏ نود و دوم ==<br /> اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ برای‏ مدت‏ شش‏ سال‏ انتخاب‏ می‏ شوند<br /> ولی‏ در نخستین‏ دوره‏ پس‏ از گذشتن‏ سه‏ سال‏، نیمی‏ از اعضاءی‏ هر گروه‏ به‏ قید<br /> قرعه‏ تغییر می‏ یابند و اعضاءی‏ تازه‏ ای‏ به‏ جای‏ آنها انتخاب‏ می‏ شوند.<br /> <br /> == اصل نود و سوم ==<br /> مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ بدون‏ وجود شورای‏ نگهبان‏ اعتبار قانونی‏<br /> ندارد مگر در مورد تصویب‏ اعتبارنامه‏ نمایندگان‏ و انتخاب‏ شش‏ نفر حقوقدان‏<br /> اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏.<br /> <br /> == اصل‏ نود و چهارم ==<br /> کلیه‏ مصوبات‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ باید به‏ شورای‏ نگهبان‏<br /> فرستاده‏ شود. شورای‏ نگهبان‏ موظف‏ است‏ آن‏ را حداکثر ظرف‏ ده‏ روز از تاریخ‏<br /> وصول‏ از نظر انطباق‏ بر موازین‏ اسلام‏ و قانون‏ اساسی‏ مورد بررسی‏ قرار دهد و<br /> چنانچه‏ آن‏ را مغایر ببیند برای‏ تجدید نظر به‏ مجلس‏ بازگرداند. در غیر این‏<br /> صورت‏ مصوبه‏ قابل‏ اجرا است‏.<br /> <br /> == اصل‏ نود و پنجم ==<br /> در مواردی‏ که‏ شورای‏ نگبهان‏ مدت‏ ده‏ روز را برای‏ رسیدگی‏ و<br /> اظهار نظر نهایی‏ کافی‏ نداند، می‏ تواند از مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ حداکثر برای‏<br /> ده‏ روز دیگر با ذکر دلیل‏ خواستار تمدید وقت‏ شود.<br /> <br /> == اصل‏ نود و ششم ==<br /> تشخیص‏ عدم‏ مغایرت‏ مصوبات‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ با احکام‏<br /> اسلام‏ با اکثریت‏ فقهای‏ شورای‏ نگهبان‏ و تشخیص‏ عدم‏ تعارض‏ آنها با قانون‏<br /> اساسی‏ بر عهده‏ اکثریت‏ همه‏ اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ است‏.<br /> <br /> == اصل‏ نود و هفتم ==<br /> اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ به‏ منظور تسریع در کار می‏ توانند<br /> هنگام‏ مذاکره‏ درباره‏ لایحه‏ یا طرح‏ قانونی‏ در مجلس‏ حاضر شوند و مذاکرات‏ را<br /> استماع‏ کنند. اما وقتی‏ طرح‏ یا لایحه‏ ای‏ فوری‏ در دستور کار مجلس‏ قرار گیرد،<br /> اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ باید در مجلس‏ حاضر شوند و نظر خود را اظهار نمایند.<br /> <br /> == اصل‏ نود و هشتم ==<br /> فسیر قانون‏ اساسی‏ به‏ عهده‏ شورای‏ نگهبان‏ است‏ که‏ با<br /> تصویب‏ سه‏ چهارم‏ آنان‏ انجام‏ می‏ شود.<br /> <br /> == اصل‏ نود و نهم ==<br /> شورای‏ نگهبان‏ نظارت‏ بر انتخابات‏ مجلس‏ خبرگان‏ رهبری‏، ریاست‏<br /> جمهوری‏، مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ و مراجعه‏ به‏ آراء عمومی‏ و همه‏ پرسی‏ را بر<br /> عهده‏ دارد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ نود و نهم:‏ شورای‏ نگهبان‏ نظارت‏ بر انتخاب‏ رئیس‏<br /> جمهور، انتخابات‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ و مراجعه‏ به‏ آراء عمومی‏ و همه‏ پرسی‏ را بر<br /> عهده‏ دارد. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}<br /> <br /> == پانویس‌ها ==<br /> &lt;references /&gt;</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D8%B4%D8%B4%D9%85:_%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3_%D9%88_%D9%82%D9%88%D8%A7%DB%8C_%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86%E2%80%8C%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C&diff=581 2025-12-03T10:03:46Z

<p>Mardom: /* اصل‏ هشتاد و هشتم */ نامگذاری شد. کوتاه شد. مفهوم و شفاف شد.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> = مبحث اول- مجلس ملی قانون‌گذاری&lt;ref&gt;نام این ساختار به شکل کامل«مجلس شورای ملی قانون‌گذاری» است اما به شکل خلاصه «مجلس»، «مجلس ملی» و از این دست نام‌برده شده است.&lt;/ref&gt; =<br /> <br /> == اصل‏ شصت و دوم: ماهیت قوه‌ی قانون‌گذاری ==<br /> مجلس شورای ملی قانون‌گذاری تنها مرجع قانون‌گذاری کشور است.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و سوم: انتخابات ==<br /> نمایندگان مجلس ملی با '''رای مستقیم، برابر، آزاد، عمومی''' انتخاب می‌شوند. محتوای رای مردم خصوصی است.<br /> <br /> تمام افراد دارای تابعیت ایران، بدون تبعیض، حق انتخاب‌کردن و انتخاب‌شدن دارند مگر اینکه قانون اساسی خلاف آن را ذکر کرده باشد.<br /> <br /> قانون، سازوکار انتخابات، شفافیت مالی، نظارت مردمی و تضمین سلامت انتخابات را تعیین می‌کند.<br /> <br /> == اصل شصت و چهارم: دوره‌ی نمایندگی ==<br /> دوره‌ی نمایندگی شش سال است. انتخابات باید پیش از پایان دوره برگزار شود تا کشور هیچ‌گاه بدون مجلس نماند.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و پنجم: تعداد نمایندگان ==<br /> تعداد نمایندگان بر اساس جمعیت، ساختار مناطق و معیارهای عادلانه تعیین می‌شود.<br /> <br /> حضور نماینده‌ی اقلیت‌ها در مجلس تضمین می‌شود؛ شیوه‌ی تعیین و تعداد آنان را قانون انتخابان مشخص می‌کند.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و ششم: رسمیت جلسه‌های مجلس ==<br /> جلسات مجلس با حضور حداقل ۷۰٪ نمایندگان رسمیت می‌یابد و تصمیمات با رای اکثریت حاضر اتخاذ می‌شود، مگر اینکه در قانون اساسی نصاب دیگری تعیین شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و هفتم: آیین‌نامه‌ی داخلی ==<br /> مجلس، آیین‌نامه‌ی داخلی خود را مستقلن تصویب می‌کند مگر آنکه در موردهای خاصی خلاف آن در قانون اساسی ذکر شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و هشتم: سوگند نمایندگان ==<br /> نمایندگان در نخستین جلسه‌ی حضور خود سوگند یاد می‌کنند که:<br /> <br /> * از '''حقوق ملت''' دفاع کنند،<br /> * به '''قانون اساسی''' وفادار باشند،<br /> * مصالح عمومی، آزادی‌ها و عدالت را پاس بدارند،<br /> * امانت ملت را با صداقت اجرا کنند.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و نهم: علنی‌بودن جلسات ==<br /> جلسات مجلس علنی است و مشروح مذاکرات برای عموم منتشر می‌شود. <br /> <br /> تبصره: فقط در شرایط مشخص و محدود و با رای حداقل دو سوم نمایندگان می‌توان جلسه غیرعلنی تشکیل داد. مصوبات جلسه غیرعلنی فقط پس از انتشار عمومی معتبر خواهد بود.<br /> <br /> == اصل‏ هفتادم: حضور دولت در مجلس ==<br /> رییس‌دولت و وزیران حق حضور در جلسات مجلس را دارند. در صورت دعوت مجلس با رای ۵۰٪+۱ نمایندگان، حضور آنان در جلسه‌ی مذکور الزامی است.<br /> <br /> = مبحث دوم: قانون‌گذاری =<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و یکم: حدود قانون‌گذاری ==<br /> مجلس ملی در تمام امور کشور و '''در چهارچوب قانون اساسی''' حق وضع قانون دارد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و دوم: عدم تبعیض ==<br /> مجلس نمی‌تواند قانونی تصویب کند که ناقض آزادی‌ها، برابری، یا حقوق بنیادین مندرج در فصل سوم باشد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و سوم: تفسیر قانون‌ها ==<br /> تفسیر قانون‌های عادی در صلاحیت مجلس است. تفسیر قضایی توسط دادگاه‌ها در مقام رسیدگی آزاد و معتبر است.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و چهارم: لایحه‌ها و طرح‌ها ==<br /> لایحه‌های قانونی توسط دولت تقدیم مجلس می‌شود. طرح‌ها با پیشنهاد حداقل پانزده نماینده قابل ارایه است.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و پنجم: بار مالی ==<br /> طرح‌ها و اصلاحاتی که بار مالی دارند تنها در صورتی قابل بررسی‌اند که منبع تامین اعتبار آن مشخص شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و ششم: حق تحقیق و تفحص ==<br /> مجلس حق تحقیق در تمام امور کشور را دارد و دستگاه‌های اجرایی و عمومی موظف به همکاری هستند مگر آنکه خلاف آن در قانون اساسی ذکر شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و هفتم: موافقت‌نامه‌ها و پیمان‌ها ==<br /> تمام معاهده‌ها، پیمان‌های بین‌المللی و قراردادهای خارجی پس از تصویب مجلس قابل اجراست.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و هشتم: مرزها ==<br /> هرگونه تغییر مرزی تنها در صورت عدم لطمه به تمامیت ارضی، غیر یک‌جانبه بودن، تصویب ۹۰٪ نمایندگان و تایید پادشاه مجاز است.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و نهم: وضعیت‌های اضطراری ==<br /> اعمال محدودیت‌های اضطراری توسط دولت فقط با تصویب دو سوم مجلس و برای مدت محدود امکان‌پذیر است.<br /> <br /> = مبحث سوم: نظارت مجلس بر دولت =<br /> <br /> == اصل‏ هشتادم: مسوولیت سیاسی دولت ==<br /> کابینه در صورتی معتبر است که پس از تشکیل رای اعتماد دو سوم مجلس و امضای پادشاه را دریافت کند.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و یکم: حق سوال از دولت ==<br /> هر نماینده می‌تواند از وزیر یا رییس دولت سوال کند و آنان موظف‌اند در مهلت تعیین‌شده پاسخ دهند.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و دوم: استیضاح وزیران ==<br /> با درخواست حداقل ۵۰٪+۱ نماینده، وزیر استیضاح می‌شود. پس از ارایه‌ی دفاعیات در مجلس، در صورت رای عدم اعتماد، وزیر عزل می‌شود.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و سوم: استیضاح رییس دولت ==<br /> با درخواست دو سوم نمایندگان، رییس دولت استیضاح می‌شود. در صورت رای دو سوم نمایندگان به عدم کفایت، رییس دولت برکنار می‌شود.<br /> <br /> ''این فرآیند کاملن درون مجلس است و وابسته به هیچ نهاد دیگر نیست.''<br /> <br /> = مبحث چهارم: ارتباط با مردم =<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و چهارم: رسیدگی به شکایات مردم ==<br /> هر فرد می‌تواند از طرز کار دولت، دادگسترس یا نهاد قانون‌گذاری شکایت کند. مجلس موظف است به این شکایت‌ها رسیدگی کرده و پاسخ دهد.<br /> <br /> در مساله‌های عمومی، نتیجه باید شفاف و قابل دسترس برای همگان باشد.<br /> <br /> = مبحث پنجم: شورای نظارت قانون اساسی =<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و پنجم: شورای عالی نظارت قانون اساسی ==<br /> شورایی مستقل و منتخب برای '''کنترل عدم مغایرت قانون‌ها با قانون اساسی''' تشکیل می‌شود:<br /> <br /> * ۹ عضو: سه حقوقدان منتخب مجلس، سه قاضی عالی‌رتبه منتخب دادگستری، سه استاد حقوق عمومی منتخب شوراهای استانی.<br /> * هیچ‌یک از اعضا نباید وابستگی حزبی یا سمت اجرایی/سیاسی داشته باشند.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و ششم: حدود اختیارات ==<br /> این شورا فقط حق بررسی '''عدم مغایرت قانون مورد بررسی با قانون اساسی''' را دارد.<br /> <br /> هیچ اختیاری در سایر امرها مانند مساله‌های سیاسی، نظارت بر انتخابات، تفسیر مذهبی یا رد صلاحیت را ندارد.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و هفتم: مهلت بررسی ==<br /> این شورا باید ظرف حداکثر ده (۱۰) روز نظر خود را اعلام کند. <br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و هشتم: تفسیر قانون اساسی ==<br /> تفسیر قانون اساسی تنها با رای دوسوم مجلس ملی انجام می‌شود.<br /> <br /> = مبحث ششم: انتخابات و همه‌پرسی =<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و نهم ==<br /> # نمایندگان‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ می‏ توانند در مواردی‏ که‏ لازم‏ می‏ دانند هیأت‏ وزیران‏ یا هر یک‏ از وزراءء را استیضاح‏ کنند. استیضاح‏ وقتی‏ قابل‏ طرح‏ در مجلس‏ است‏ که‏ با امضای‏ حداقل‏ ده‏ نفر از نمایندگان‏ به‏ مجلس‏ تقدیم‏ شود. هیأت‏ وزیران‏ یا وزیر مورد استیضاح‏ باید ظرف‏ مدت‏ ده‏ روز پس‏ از طرح‏ آن‏ در مجلس‏ حاضر شود و به‏ آن‏ پاسخ‏ گوید و از مجلس‏ رأی‏ اعتماد بخواهد. در صورت‏ عدم‏ حضور هیأت‏ وزیران‏ یا وزیر برای‏ پاسخ‏، نمایندگان‏ مزبور درباره‏ استیضاح‏ خود توضیحات‏ لازم‏ را می‏ دهند و در صورتی‏ که‏ مجلس‏ مقتضی‏ بداند اعلام‏ رأی‏ عدم‏ اعتماد خواهد کرد. اگر مجلس‏ رأی‏ اعتماد نداد هیأت‏ وزیران‏ یا وزیر مورد استیضاح‏ عزل‏ می‏ شود. در هر دو صورت‏ وزراءی‏ مورد استیضاح‏ نمی‏ توانند در هیأت‏ وزیرانی‏ که‏ بلافاصله‏ بعد از آن‏ تشکیل‏ می‏ شود عضویت‏ پیدا کنند.<br /> # در صورتی‏ که حداقل‏ یک‏ سوم‏ از نمایندگان‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ رئیس‏ جمهور را در مقام‏ اجرای‏ وظایف‏ مدیریت‏ قوه‏ مجریه‏ و اداره‏ امور اجرایی‏ کشور مورد استیضاح‏ قرار دهند، رئیس‏ جمهور باید ظرف‏ مدت‏ یک‏ ماه‏ پس‏ از طرح‏ آن‏ در مجلس‏ حاضر شود و در خصوص‏ مسائل‏ مطرح‏ شده‏ توضیحات‏ کافی‏ بدهد. در صورتی‏ که‏ پس‏ از بیانات‏ نمایندگان‏ مخالف‏ و موافق‏ و پاسخ‏ رئیس‏ جمهور، اکثریت‏ دو سوم‏ کل‏ نمایندگان‏ به‏ عدم‏ کفایت‏ رئیس‏ جمهور رأی‏ دادند مراتب‏ جهت‏ اجرای‏ بند ده‏ اصل‏ یکصد و دهم‏ به‏ اطلاع‏ مقام‏ رهبری‏ می‏ رسد.<br /> <br /> ‎‎''اصل‏ سابق‏ : اصل‏ هشتاد و نهم‏: نمایندگان‏ مجلس‏ می‏ توانند در مواردی‏ که‏<br /> لازم‏ می‏ دانند هیأت‏ وزیران‏ یا هر یک‏ از وزراء را استیضاح‏ کنند. استیضاح‏<br /> وقتی‏ قابل‏ طرح‏ در مجلس‏ است‏ که‏ با امضای‏ حداقل‏ ده‏ نفر از نمایندگان‏ به‏<br /> مجلس‏ تقدیم‏ شود. هیأت‏ وزیران‏ یا وزیر مورد استیضاح‏ باید ظرف‏ مدت‏ ده‏ روز<br /> پس‏ از طرح‏ آن‏ در مجلس‏ حاضر شود و به‏ آن‏ پاسخ‏ گوید و از مجلس‏ رای‏ اعتماد<br /> بخواهد. در صورت‏ عدم‏ حضور هیأت‏ وزیران‏ یا وزیر برای‏ پاسخ‏، نمایندگان‏ مزبور<br /> درباره‏ استیضاح‏ خود توضیحات‏ لازم‏ را می‏ دهند و در صورتی‏ که‏ مجلس‏ مقتضی‏<br /> بداند اعلام‏ رای‏ عدم‏ اعتماد خواهد کرد. اگر مجلس‏ رای‏ اعتماد نداد هیأت‏<br /> وزیران‏ یا وزیر مورد استیضاح‏ عزل‏ می‏ شود. در هر دو صورت‏ نخست‏ وزیر یا<br /> وزراءی‏ مورد استیضاح‏ نمی‏ توانند در هیأت‏ وزیرانی‏ که‏ بلافاصله‏ بعد از آن‏<br /> تشکیل‏ می‏ شود عضویت‏ پیدا کنند.''<br /> <br /> == اصل‏ نودم ==<br /> هر کس‏ شکایتی‏ از طرز کار مجلس‏ یا قوه‏ مجریه‏ یا قوه‏ قضائیه‏ داشته‏<br /> باشد، می‏ تواند شکایت‏ خود را کتبآ به‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ عرضه‏ کند. مجلس‏<br /> موظف‏ است‏ به‏ این‏ شکایات‏ رسیدگی‏ کند و پاسخ‏ کافی‏ دهد و در مواردی‏ که‏<br /> شکایت‏ به‏ قوه‏ مجریه‏ و یا قوه‏ قضائیه‏ مربوط است‏ رسیدگی‏ و پاسخ‏ کافی‏ از<br /> آنها بخواهد و در مدت‏ متناسب‏ نتیجه‏ را اعلام‏ نماید و در موردی‏ که‏ مربوط به‏<br /> عموم‏ باشد به‏ اطلاع‏ عامه‏ برساند.<br /> <br /> == اصل‏ نود و یکم ==<br /> به‏ منظور پاسداری‏ از احکام‏ اسلام‏ و قانون‏ اساسی‏ از نظر عدم‏<br /> مغایرت‏ مصوبات‏ مجلس‏ شورای‏ ملی با آنها، شورایی‏ به‏ نام‏ شورای‏ نگهبان‏ با<br /> ترکیب‏ زیر تشکیل‏ می‏ شود.<br /> ‎‎‎‎‎‎<br /> # شش‏ نفر از فقهای‏ عادل‏ و آگاه‏ به‏ مقتضیات‏ زمان‏ و مسائل‏ روز. انتخاب‏ این‏ عده‏ با مقام‏ رهبری‏ است‏.<br /> # شش‏ نفر حقوقدان‏، در رشته‏ های‏ مختلف‏ حقوقی‏، از میان‏ حقوقدانان‏ مسلمانی‏ که‏ به‏ وسیله‏ رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ به‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ معرفی‏ می‏شوند و با رای‏ مجلس‏ انتخاب‏ می‏ گردند.<br /> <br /> ''‎‎‎‎‎اصل‏ سابق‏: اصل‏ نود و یکم‏: به‏ منظور پاسداری‏ از احکام‏ اسلام‏ و قانون‏<br /> اساسی‏ از نظر عدم‏ مغایرت‏ مصوبات‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ با آنها، شورایی‏ به‏ نام‏<br /> شورای‏ نگهبان‏ با ترکیب‏ زیر تشکیل‏ می‏ شود:<br /> ‎‎‎‎‎‎1 - شش‏ نفر از فقهای‏ عادل‏ و آگاه‏ به‏ مقتضیات‏ زمان‏ و مسائل‏ روز. انتخاب‏ این‏ عده‏ با رهبر یا شورای‏ رهبری‏ است‏.<br /> ‎‎‎‎‎‎2 - شش‏ نفر حقوقدان‏، در رشته‏ های‏ مختلف‏ حقوقی‏، از میان‏ حقوقدانان‏ مسلمانی‏ که‏ به‏ وسیله‏ شورای‏ عالی‏ قضایی‏ به‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ معرفی‏ می‏شوند وبا رای‏ مجلس‏ انتخاب‏ می‏ گردند.<br /> ''<br /> <br /> == اصل‏ نود و دوم ==<br /> اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ برای‏ مدت‏ شش‏ سال‏ انتخاب‏ می‏ شوند<br /> ولی‏ در نخستین‏ دوره‏ پس‏ از گذشتن‏ سه‏ سال‏، نیمی‏ از اعضاءی‏ هر گروه‏ به‏ قید<br /> قرعه‏ تغییر می‏ یابند و اعضاءی‏ تازه‏ ای‏ به‏ جای‏ آنها انتخاب‏ می‏ شوند.<br /> <br /> == اصل نود و سوم ==<br /> مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ بدون‏ وجود شورای‏ نگهبان‏ اعتبار قانونی‏<br /> ندارد مگر در مورد تصویب‏ اعتبارنامه‏ نمایندگان‏ و انتخاب‏ شش‏ نفر حقوقدان‏<br /> اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏.<br /> <br /> == اصل‏ نود و چهارم ==<br /> کلیه‏ مصوبات‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ باید به‏ شورای‏ نگهبان‏<br /> فرستاده‏ شود. شورای‏ نگهبان‏ موظف‏ است‏ آن‏ را حداکثر ظرف‏ ده‏ روز از تاریخ‏<br /> وصول‏ از نظر انطباق‏ بر موازین‏ اسلام‏ و قانون‏ اساسی‏ مورد بررسی‏ قرار دهد و<br /> چنانچه‏ آن‏ را مغایر ببیند برای‏ تجدید نظر به‏ مجلس‏ بازگرداند. در غیر این‏<br /> صورت‏ مصوبه‏ قابل‏ اجرا است‏.<br /> <br /> == اصل‏ نود و پنجم ==<br /> در مواردی‏ که‏ شورای‏ نگبهان‏ مدت‏ ده‏ روز را برای‏ رسیدگی‏ و<br /> اظهار نظر نهایی‏ کافی‏ نداند، می‏ تواند از مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ حداکثر برای‏<br /> ده‏ روز دیگر با ذکر دلیل‏ خواستار تمدید وقت‏ شود.<br /> <br /> == اصل‏ نود و ششم ==<br /> تشخیص‏ عدم‏ مغایرت‏ مصوبات‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ با احکام‏<br /> اسلام‏ با اکثریت‏ فقهای‏ شورای‏ نگهبان‏ و تشخیص‏ عدم‏ تعارض‏ آنها با قانون‏<br /> اساسی‏ بر عهده‏ اکثریت‏ همه‏ اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ است‏.<br /> <br /> == اصل‏ نود و هفتم ==<br /> اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ به‏ منظور تسریع در کار می‏ توانند<br /> هنگام‏ مذاکره‏ درباره‏ لایحه‏ یا طرح‏ قانونی‏ در مجلس‏ حاضر شوند و مذاکرات‏ را<br /> استماع‏ کنند. اما وقتی‏ طرح‏ یا لایحه‏ ای‏ فوری‏ در دستور کار مجلس‏ قرار گیرد،<br /> اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ باید در مجلس‏ حاضر شوند و نظر خود را اظهار نمایند.<br /> <br /> == اصل‏ نود و هشتم ==<br /> فسیر قانون‏ اساسی‏ به‏ عهده‏ شورای‏ نگهبان‏ است‏ که‏ با<br /> تصویب‏ سه‏ چهارم‏ آنان‏ انجام‏ می‏ شود.<br /> <br /> == اصل‏ نود و نهم ==<br /> شورای‏ نگهبان‏ نظارت‏ بر انتخابات‏ مجلس‏ خبرگان‏ رهبری‏، ریاست‏<br /> جمهوری‏، مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ و مراجعه‏ به‏ آراء عمومی‏ و همه‏ پرسی‏ را بر<br /> عهده‏ دارد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ نود و نهم:‏ شورای‏ نگهبان‏ نظارت‏ بر انتخاب‏ رئیس‏<br /> جمهور، انتخابات‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ و مراجعه‏ به‏ آراء عمومی‏ و همه‏ پرسی‏ را بر<br /> عهده‏ دارد. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}<br /> <br /> == پانویس‌ها ==<br /> &lt;references /&gt;</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D8%B4%D8%B4%D9%85:_%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3_%D9%88_%D9%82%D9%88%D8%A7%DB%8C_%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86%E2%80%8C%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C&diff=580 2025-12-03T10:02:56Z

<p>Mardom: /* اصل‏ هشتاد و هفتم */ نامگذاری شد. کوتاه شد. مفهوم و شفاف شد.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> = مبحث اول- مجلس ملی قانون‌گذاری&lt;ref&gt;نام این ساختار به شکل کامل«مجلس شورای ملی قانون‌گذاری» است اما به شکل خلاصه «مجلس»، «مجلس ملی» و از این دست نام‌برده شده است.&lt;/ref&gt; =<br /> <br /> == اصل‏ شصت و دوم: ماهیت قوه‌ی قانون‌گذاری ==<br /> مجلس شورای ملی قانون‌گذاری تنها مرجع قانون‌گذاری کشور است.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و سوم: انتخابات ==<br /> نمایندگان مجلس ملی با '''رای مستقیم، برابر، آزاد، عمومی''' انتخاب می‌شوند. محتوای رای مردم خصوصی است.<br /> <br /> تمام افراد دارای تابعیت ایران، بدون تبعیض، حق انتخاب‌کردن و انتخاب‌شدن دارند مگر اینکه قانون اساسی خلاف آن را ذکر کرده باشد.<br /> <br /> قانون، سازوکار انتخابات، شفافیت مالی، نظارت مردمی و تضمین سلامت انتخابات را تعیین می‌کند.<br /> <br /> == اصل شصت و چهارم: دوره‌ی نمایندگی ==<br /> دوره‌ی نمایندگی شش سال است. انتخابات باید پیش از پایان دوره برگزار شود تا کشور هیچ‌گاه بدون مجلس نماند.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و پنجم: تعداد نمایندگان ==<br /> تعداد نمایندگان بر اساس جمعیت، ساختار مناطق و معیارهای عادلانه تعیین می‌شود.<br /> <br /> حضور نماینده‌ی اقلیت‌ها در مجلس تضمین می‌شود؛ شیوه‌ی تعیین و تعداد آنان را قانون انتخابان مشخص می‌کند.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و ششم: رسمیت جلسه‌های مجلس ==<br /> جلسات مجلس با حضور حداقل ۷۰٪ نمایندگان رسمیت می‌یابد و تصمیمات با رای اکثریت حاضر اتخاذ می‌شود، مگر اینکه در قانون اساسی نصاب دیگری تعیین شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و هفتم: آیین‌نامه‌ی داخلی ==<br /> مجلس، آیین‌نامه‌ی داخلی خود را مستقلن تصویب می‌کند مگر آنکه در موردهای خاصی خلاف آن در قانون اساسی ذکر شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و هشتم: سوگند نمایندگان ==<br /> نمایندگان در نخستین جلسه‌ی حضور خود سوگند یاد می‌کنند که:<br /> <br /> * از '''حقوق ملت''' دفاع کنند،<br /> * به '''قانون اساسی''' وفادار باشند،<br /> * مصالح عمومی، آزادی‌ها و عدالت را پاس بدارند،<br /> * امانت ملت را با صداقت اجرا کنند.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و نهم: علنی‌بودن جلسات ==<br /> جلسات مجلس علنی است و مشروح مذاکرات برای عموم منتشر می‌شود. <br /> <br /> تبصره: فقط در شرایط مشخص و محدود و با رای حداقل دو سوم نمایندگان می‌توان جلسه غیرعلنی تشکیل داد. مصوبات جلسه غیرعلنی فقط پس از انتشار عمومی معتبر خواهد بود.<br /> <br /> == اصل‏ هفتادم: حضور دولت در مجلس ==<br /> رییس‌دولت و وزیران حق حضور در جلسات مجلس را دارند. در صورت دعوت مجلس با رای ۵۰٪+۱ نمایندگان، حضور آنان در جلسه‌ی مذکور الزامی است.<br /> <br /> = مبحث دوم: قانون‌گذاری =<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و یکم: حدود قانون‌گذاری ==<br /> مجلس ملی در تمام امور کشور و '''در چهارچوب قانون اساسی''' حق وضع قانون دارد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و دوم: عدم تبعیض ==<br /> مجلس نمی‌تواند قانونی تصویب کند که ناقض آزادی‌ها، برابری، یا حقوق بنیادین مندرج در فصل سوم باشد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و سوم: تفسیر قانون‌ها ==<br /> تفسیر قانون‌های عادی در صلاحیت مجلس است. تفسیر قضایی توسط دادگاه‌ها در مقام رسیدگی آزاد و معتبر است.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و چهارم: لایحه‌ها و طرح‌ها ==<br /> لایحه‌های قانونی توسط دولت تقدیم مجلس می‌شود. طرح‌ها با پیشنهاد حداقل پانزده نماینده قابل ارایه است.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و پنجم: بار مالی ==<br /> طرح‌ها و اصلاحاتی که بار مالی دارند تنها در صورتی قابل بررسی‌اند که منبع تامین اعتبار آن مشخص شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و ششم: حق تحقیق و تفحص ==<br /> مجلس حق تحقیق در تمام امور کشور را دارد و دستگاه‌های اجرایی و عمومی موظف به همکاری هستند مگر آنکه خلاف آن در قانون اساسی ذکر شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و هفتم: موافقت‌نامه‌ها و پیمان‌ها ==<br /> تمام معاهده‌ها، پیمان‌های بین‌المللی و قراردادهای خارجی پس از تصویب مجلس قابل اجراست.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و هشتم: مرزها ==<br /> هرگونه تغییر مرزی تنها در صورت عدم لطمه به تمامیت ارضی، غیر یک‌جانبه بودن، تصویب ۹۰٪ نمایندگان و تایید پادشاه مجاز است.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و نهم: وضعیت‌های اضطراری ==<br /> اعمال محدودیت‌های اضطراری توسط دولت فقط با تصویب دو سوم مجلس و برای مدت محدود امکان‌پذیر است.<br /> <br /> = مبحث سوم: نظارت مجلس بر دولت =<br /> <br /> == اصل‏ هشتادم: مسوولیت سیاسی دولت ==<br /> کابینه در صورتی معتبر است که پس از تشکیل رای اعتماد دو سوم مجلس و امضای پادشاه را دریافت کند.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و یکم: حق سوال از دولت ==<br /> هر نماینده می‌تواند از وزیر یا رییس دولت سوال کند و آنان موظف‌اند در مهلت تعیین‌شده پاسخ دهند.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و دوم: استیضاح وزیران ==<br /> با درخواست حداقل ۵۰٪+۱ نماینده، وزیر استیضاح می‌شود. پس از ارایه‌ی دفاعیات در مجلس، در صورت رای عدم اعتماد، وزیر عزل می‌شود.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و سوم: استیضاح رییس دولت ==<br /> با درخواست دو سوم نمایندگان، رییس دولت استیضاح می‌شود. در صورت رای دو سوم نمایندگان به عدم کفایت، رییس دولت برکنار می‌شود.<br /> <br /> ''این فرآیند کاملن درون مجلس است و وابسته به هیچ نهاد دیگر نیست.''<br /> <br /> = مبحث چهارم: ارتباط با مردم =<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و چهارم: رسیدگی به شکایات مردم ==<br /> هر فرد می‌تواند از طرز کار دولت، دادگسترس یا نهاد قانون‌گذاری شکایت کند. مجلس موظف است به این شکایت‌ها رسیدگی کرده و پاسخ دهد.<br /> <br /> در مساله‌های عمومی، نتیجه باید شفاف و قابل دسترس برای همگان باشد.<br /> <br /> = مبحث پنجم: شورای نظارت قانون اساسی =<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و پنجم: شورای عالی نظارت قانون اساسی ==<br /> شورایی مستقل و منتخب برای '''کنترل عدم مغایرت قانون‌ها با قانون اساسی''' تشکیل می‌شود:<br /> <br /> * ۹ عضو: سه حقوقدان منتخب مجلس، سه قاضی عالی‌رتبه منتخب دادگستری، سه استاد حقوق عمومی منتخب شوراهای استانی.<br /> * هیچ‌یک از اعضا نباید وابستگی حزبی یا سمت اجرایی/سیاسی داشته باشند.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و ششم: حدود اختیارات ==<br /> این شورا فقط حق بررسی '''عدم مغایرت قانون مورد بررسی با قانون اساسی''' را دارد.<br /> <br /> هیچ اختیاری در سایر امرها مانند مساله‌های سیاسی، نظارت بر انتخابات، تفسیر مذهبی یا رد صلاحیت را ندارد.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و هفتم: مهلت بررسی ==<br /> این شورا باید ظرف حداکثر ده (۱۰) روز نظر خود را اعلام کند. <br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و هشتم ==<br /> ‎‎در هر مورد که‏ حداقل‏ یک‏ چهارم‏ کل‏ نمایندگان‏ مجلس‏<br /> شورای‏ اسلامی‏ از رئیس‏ جمهور و یا هر یک‏ از نمایندگان‏ از وزیر مسوول‏، درباره‏<br /> یکی‏ از وظایف‏ آنان‏ سوال‏ کنند، رئیس‏ جمهور یا وزیر موظف‏ است‏ در مجلس‏ حاضر<br /> شود و به‏ سوال‏ جواب‏ دهد و این‏ جواب‏ نباید در مورد رئیس‏ جمهور بیش‏ از یک‏<br /> ماه‏ و در مورد وزیر بیش‏ از ده‏ روز به‏ تأخیر افتاد مگر با عذر موجه‏ به‏ تشخیص‏<br /> مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏.<br /> ''<br /> ‎‎اصل‏ سابق‏: اصل‏ هشتاد و هشتم‏ در هر مورد که‏ نماینده‏ ای‏ از وزیر مسوول‏<br /> درباره‏ یکی‏ از وظایف‏ او سوال‏ کند آن‏ وزیر موظف‏ است‏ در مجلس‏ حاضر شود و به‏<br /> سوال‏ جواب‏ دهد و این‏ جواب‏ نباید بیش‏ از ده‏ روز به‏ تاخیر افتد مگر با عذر<br /> موجه‏ به‏ تشخیص‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> = مبحث ششم: انتخابات و همه‌پرسی =<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و نهم ==<br /> # نمایندگان‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ می‏ توانند در مواردی‏ که‏ لازم‏ می‏ دانند هیأت‏ وزیران‏ یا هر یک‏ از وزراءء را استیضاح‏ کنند. استیضاح‏ وقتی‏ قابل‏ طرح‏ در مجلس‏ است‏ که‏ با امضای‏ حداقل‏ ده‏ نفر از نمایندگان‏ به‏ مجلس‏ تقدیم‏ شود. هیأت‏ وزیران‏ یا وزیر مورد استیضاح‏ باید ظرف‏ مدت‏ ده‏ روز پس‏ از طرح‏ آن‏ در مجلس‏ حاضر شود و به‏ آن‏ پاسخ‏ گوید و از مجلس‏ رأی‏ اعتماد بخواهد. در صورت‏ عدم‏ حضور هیأت‏ وزیران‏ یا وزیر برای‏ پاسخ‏، نمایندگان‏ مزبور درباره‏ استیضاح‏ خود توضیحات‏ لازم‏ را می‏ دهند و در صورتی‏ که‏ مجلس‏ مقتضی‏ بداند اعلام‏ رأی‏ عدم‏ اعتماد خواهد کرد. اگر مجلس‏ رأی‏ اعتماد نداد هیأت‏ وزیران‏ یا وزیر مورد استیضاح‏ عزل‏ می‏ شود. در هر دو صورت‏ وزراءی‏ مورد استیضاح‏ نمی‏ توانند در هیأت‏ وزیرانی‏ که‏ بلافاصله‏ بعد از آن‏ تشکیل‏ می‏ شود عضویت‏ پیدا کنند.<br /> # در صورتی‏ که حداقل‏ یک‏ سوم‏ از نمایندگان‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ رئیس‏ جمهور را در مقام‏ اجرای‏ وظایف‏ مدیریت‏ قوه‏ مجریه‏ و اداره‏ امور اجرایی‏ کشور مورد استیضاح‏ قرار دهند، رئیس‏ جمهور باید ظرف‏ مدت‏ یک‏ ماه‏ پس‏ از طرح‏ آن‏ در مجلس‏ حاضر شود و در خصوص‏ مسائل‏ مطرح‏ شده‏ توضیحات‏ کافی‏ بدهد. در صورتی‏ که‏ پس‏ از بیانات‏ نمایندگان‏ مخالف‏ و موافق‏ و پاسخ‏ رئیس‏ جمهور، اکثریت‏ دو سوم‏ کل‏ نمایندگان‏ به‏ عدم‏ کفایت‏ رئیس‏ جمهور رأی‏ دادند مراتب‏ جهت‏ اجرای‏ بند ده‏ اصل‏ یکصد و دهم‏ به‏ اطلاع‏ مقام‏ رهبری‏ می‏ رسد.<br /> <br /> ‎‎''اصل‏ سابق‏ : اصل‏ هشتاد و نهم‏: نمایندگان‏ مجلس‏ می‏ توانند در مواردی‏ که‏<br /> لازم‏ می‏ دانند هیأت‏ وزیران‏ یا هر یک‏ از وزراء را استیضاح‏ کنند. استیضاح‏<br /> وقتی‏ قابل‏ طرح‏ در مجلس‏ است‏ که‏ با امضای‏ حداقل‏ ده‏ نفر از نمایندگان‏ به‏<br /> مجلس‏ تقدیم‏ شود. هیأت‏ وزیران‏ یا وزیر مورد استیضاح‏ باید ظرف‏ مدت‏ ده‏ روز<br /> پس‏ از طرح‏ آن‏ در مجلس‏ حاضر شود و به‏ آن‏ پاسخ‏ گوید و از مجلس‏ رای‏ اعتماد<br /> بخواهد. در صورت‏ عدم‏ حضور هیأت‏ وزیران‏ یا وزیر برای‏ پاسخ‏، نمایندگان‏ مزبور<br /> درباره‏ استیضاح‏ خود توضیحات‏ لازم‏ را می‏ دهند و در صورتی‏ که‏ مجلس‏ مقتضی‏<br /> بداند اعلام‏ رای‏ عدم‏ اعتماد خواهد کرد. اگر مجلس‏ رای‏ اعتماد نداد هیأت‏<br /> وزیران‏ یا وزیر مورد استیضاح‏ عزل‏ می‏ شود. در هر دو صورت‏ نخست‏ وزیر یا<br /> وزراءی‏ مورد استیضاح‏ نمی‏ توانند در هیأت‏ وزیرانی‏ که‏ بلافاصله‏ بعد از آن‏<br /> تشکیل‏ می‏ شود عضویت‏ پیدا کنند.''<br /> <br /> == اصل‏ نودم ==<br /> هر کس‏ شکایتی‏ از طرز کار مجلس‏ یا قوه‏ مجریه‏ یا قوه‏ قضائیه‏ داشته‏<br /> باشد، می‏ تواند شکایت‏ خود را کتبآ به‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ عرضه‏ کند. مجلس‏<br /> موظف‏ است‏ به‏ این‏ شکایات‏ رسیدگی‏ کند و پاسخ‏ کافی‏ دهد و در مواردی‏ که‏<br /> شکایت‏ به‏ قوه‏ مجریه‏ و یا قوه‏ قضائیه‏ مربوط است‏ رسیدگی‏ و پاسخ‏ کافی‏ از<br /> آنها بخواهد و در مدت‏ متناسب‏ نتیجه‏ را اعلام‏ نماید و در موردی‏ که‏ مربوط به‏<br /> عموم‏ باشد به‏ اطلاع‏ عامه‏ برساند.<br /> <br /> == اصل‏ نود و یکم ==<br /> به‏ منظور پاسداری‏ از احکام‏ اسلام‏ و قانون‏ اساسی‏ از نظر عدم‏<br /> مغایرت‏ مصوبات‏ مجلس‏ شورای‏ ملی با آنها، شورایی‏ به‏ نام‏ شورای‏ نگهبان‏ با<br /> ترکیب‏ زیر تشکیل‏ می‏ شود.<br /> ‎‎‎‎‎‎<br /> # شش‏ نفر از فقهای‏ عادل‏ و آگاه‏ به‏ مقتضیات‏ زمان‏ و مسائل‏ روز. انتخاب‏ این‏ عده‏ با مقام‏ رهبری‏ است‏.<br /> # شش‏ نفر حقوقدان‏، در رشته‏ های‏ مختلف‏ حقوقی‏، از میان‏ حقوقدانان‏ مسلمانی‏ که‏ به‏ وسیله‏ رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ به‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ معرفی‏ می‏شوند و با رای‏ مجلس‏ انتخاب‏ می‏ گردند.<br /> <br /> ''‎‎‎‎‎اصل‏ سابق‏: اصل‏ نود و یکم‏: به‏ منظور پاسداری‏ از احکام‏ اسلام‏ و قانون‏<br /> اساسی‏ از نظر عدم‏ مغایرت‏ مصوبات‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ با آنها، شورایی‏ به‏ نام‏<br /> شورای‏ نگهبان‏ با ترکیب‏ زیر تشکیل‏ می‏ شود:<br /> ‎‎‎‎‎‎1 - شش‏ نفر از فقهای‏ عادل‏ و آگاه‏ به‏ مقتضیات‏ زمان‏ و مسائل‏ روز. انتخاب‏ این‏ عده‏ با رهبر یا شورای‏ رهبری‏ است‏.<br /> ‎‎‎‎‎‎2 - شش‏ نفر حقوقدان‏، در رشته‏ های‏ مختلف‏ حقوقی‏، از میان‏ حقوقدانان‏ مسلمانی‏ که‏ به‏ وسیله‏ شورای‏ عالی‏ قضایی‏ به‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ معرفی‏ می‏شوند وبا رای‏ مجلس‏ انتخاب‏ می‏ گردند.<br /> ''<br /> <br /> == اصل‏ نود و دوم ==<br /> اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ برای‏ مدت‏ شش‏ سال‏ انتخاب‏ می‏ شوند<br /> ولی‏ در نخستین‏ دوره‏ پس‏ از گذشتن‏ سه‏ سال‏، نیمی‏ از اعضاءی‏ هر گروه‏ به‏ قید<br /> قرعه‏ تغییر می‏ یابند و اعضاءی‏ تازه‏ ای‏ به‏ جای‏ آنها انتخاب‏ می‏ شوند.<br /> <br /> == اصل نود و سوم ==<br /> مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ بدون‏ وجود شورای‏ نگهبان‏ اعتبار قانونی‏<br /> ندارد مگر در مورد تصویب‏ اعتبارنامه‏ نمایندگان‏ و انتخاب‏ شش‏ نفر حقوقدان‏<br /> اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏.<br /> <br /> == اصل‏ نود و چهارم ==<br /> کلیه‏ مصوبات‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ باید به‏ شورای‏ نگهبان‏<br /> فرستاده‏ شود. شورای‏ نگهبان‏ موظف‏ است‏ آن‏ را حداکثر ظرف‏ ده‏ روز از تاریخ‏<br /> وصول‏ از نظر انطباق‏ بر موازین‏ اسلام‏ و قانون‏ اساسی‏ مورد بررسی‏ قرار دهد و<br /> چنانچه‏ آن‏ را مغایر ببیند برای‏ تجدید نظر به‏ مجلس‏ بازگرداند. در غیر این‏<br /> صورت‏ مصوبه‏ قابل‏ اجرا است‏.<br /> <br /> == اصل‏ نود و پنجم ==<br /> در مواردی‏ که‏ شورای‏ نگبهان‏ مدت‏ ده‏ روز را برای‏ رسیدگی‏ و<br /> اظهار نظر نهایی‏ کافی‏ نداند، می‏ تواند از مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ حداکثر برای‏<br /> ده‏ روز دیگر با ذکر دلیل‏ خواستار تمدید وقت‏ شود.<br /> <br /> == اصل‏ نود و ششم ==<br /> تشخیص‏ عدم‏ مغایرت‏ مصوبات‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ با احکام‏<br /> اسلام‏ با اکثریت‏ فقهای‏ شورای‏ نگهبان‏ و تشخیص‏ عدم‏ تعارض‏ آنها با قانون‏<br /> اساسی‏ بر عهده‏ اکثریت‏ همه‏ اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ است‏.<br /> <br /> == اصل‏ نود و هفتم ==<br /> اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ به‏ منظور تسریع در کار می‏ توانند<br /> هنگام‏ مذاکره‏ درباره‏ لایحه‏ یا طرح‏ قانونی‏ در مجلس‏ حاضر شوند و مذاکرات‏ را<br /> استماع‏ کنند. اما وقتی‏ طرح‏ یا لایحه‏ ای‏ فوری‏ در دستور کار مجلس‏ قرار گیرد،<br /> اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ باید در مجلس‏ حاضر شوند و نظر خود را اظهار نمایند.<br /> <br /> == اصل‏ نود و هشتم ==<br /> فسیر قانون‏ اساسی‏ به‏ عهده‏ شورای‏ نگهبان‏ است‏ که‏ با<br /> تصویب‏ سه‏ چهارم‏ آنان‏ انجام‏ می‏ شود.<br /> <br /> == اصل‏ نود و نهم ==<br /> شورای‏ نگهبان‏ نظارت‏ بر انتخابات‏ مجلس‏ خبرگان‏ رهبری‏، ریاست‏<br /> جمهوری‏، مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ و مراجعه‏ به‏ آراء عمومی‏ و همه‏ پرسی‏ را بر<br /> عهده‏ دارد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ نود و نهم:‏ شورای‏ نگهبان‏ نظارت‏ بر انتخاب‏ رئیس‏<br /> جمهور، انتخابات‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ و مراجعه‏ به‏ آراء عمومی‏ و همه‏ پرسی‏ را بر<br /> عهده‏ دارد. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}<br /> <br /> == پانویس‌ها ==<br /> &lt;references /&gt;</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D8%B4%D8%B4%D9%85:_%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3_%D9%88_%D9%82%D9%88%D8%A7%DB%8C_%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86%E2%80%8C%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C&diff=579 2025-12-03T10:01:55Z

<p>Mardom: /* اصل‏ هشتاد و ششم */ نامگذاری شد. کوتاه شد. مفهوم و شفاف شد.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> = مبحث اول- مجلس ملی قانون‌گذاری&lt;ref&gt;نام این ساختار به شکل کامل«مجلس شورای ملی قانون‌گذاری» است اما به شکل خلاصه «مجلس»، «مجلس ملی» و از این دست نام‌برده شده است.&lt;/ref&gt; =<br /> <br /> == اصل‏ شصت و دوم: ماهیت قوه‌ی قانون‌گذاری ==<br /> مجلس شورای ملی قانون‌گذاری تنها مرجع قانون‌گذاری کشور است.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و سوم: انتخابات ==<br /> نمایندگان مجلس ملی با '''رای مستقیم، برابر، آزاد، عمومی''' انتخاب می‌شوند. محتوای رای مردم خصوصی است.<br /> <br /> تمام افراد دارای تابعیت ایران، بدون تبعیض، حق انتخاب‌کردن و انتخاب‌شدن دارند مگر اینکه قانون اساسی خلاف آن را ذکر کرده باشد.<br /> <br /> قانون، سازوکار انتخابات، شفافیت مالی، نظارت مردمی و تضمین سلامت انتخابات را تعیین می‌کند.<br /> <br /> == اصل شصت و چهارم: دوره‌ی نمایندگی ==<br /> دوره‌ی نمایندگی شش سال است. انتخابات باید پیش از پایان دوره برگزار شود تا کشور هیچ‌گاه بدون مجلس نماند.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و پنجم: تعداد نمایندگان ==<br /> تعداد نمایندگان بر اساس جمعیت، ساختار مناطق و معیارهای عادلانه تعیین می‌شود.<br /> <br /> حضور نماینده‌ی اقلیت‌ها در مجلس تضمین می‌شود؛ شیوه‌ی تعیین و تعداد آنان را قانون انتخابان مشخص می‌کند.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و ششم: رسمیت جلسه‌های مجلس ==<br /> جلسات مجلس با حضور حداقل ۷۰٪ نمایندگان رسمیت می‌یابد و تصمیمات با رای اکثریت حاضر اتخاذ می‌شود، مگر اینکه در قانون اساسی نصاب دیگری تعیین شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و هفتم: آیین‌نامه‌ی داخلی ==<br /> مجلس، آیین‌نامه‌ی داخلی خود را مستقلن تصویب می‌کند مگر آنکه در موردهای خاصی خلاف آن در قانون اساسی ذکر شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و هشتم: سوگند نمایندگان ==<br /> نمایندگان در نخستین جلسه‌ی حضور خود سوگند یاد می‌کنند که:<br /> <br /> * از '''حقوق ملت''' دفاع کنند،<br /> * به '''قانون اساسی''' وفادار باشند،<br /> * مصالح عمومی، آزادی‌ها و عدالت را پاس بدارند،<br /> * امانت ملت را با صداقت اجرا کنند.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و نهم: علنی‌بودن جلسات ==<br /> جلسات مجلس علنی است و مشروح مذاکرات برای عموم منتشر می‌شود. <br /> <br /> تبصره: فقط در شرایط مشخص و محدود و با رای حداقل دو سوم نمایندگان می‌توان جلسه غیرعلنی تشکیل داد. مصوبات جلسه غیرعلنی فقط پس از انتشار عمومی معتبر خواهد بود.<br /> <br /> == اصل‏ هفتادم: حضور دولت در مجلس ==<br /> رییس‌دولت و وزیران حق حضور در جلسات مجلس را دارند. در صورت دعوت مجلس با رای ۵۰٪+۱ نمایندگان، حضور آنان در جلسه‌ی مذکور الزامی است.<br /> <br /> = مبحث دوم: قانون‌گذاری =<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و یکم: حدود قانون‌گذاری ==<br /> مجلس ملی در تمام امور کشور و '''در چهارچوب قانون اساسی''' حق وضع قانون دارد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و دوم: عدم تبعیض ==<br /> مجلس نمی‌تواند قانونی تصویب کند که ناقض آزادی‌ها، برابری، یا حقوق بنیادین مندرج در فصل سوم باشد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و سوم: تفسیر قانون‌ها ==<br /> تفسیر قانون‌های عادی در صلاحیت مجلس است. تفسیر قضایی توسط دادگاه‌ها در مقام رسیدگی آزاد و معتبر است.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و چهارم: لایحه‌ها و طرح‌ها ==<br /> لایحه‌های قانونی توسط دولت تقدیم مجلس می‌شود. طرح‌ها با پیشنهاد حداقل پانزده نماینده قابل ارایه است.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و پنجم: بار مالی ==<br /> طرح‌ها و اصلاحاتی که بار مالی دارند تنها در صورتی قابل بررسی‌اند که منبع تامین اعتبار آن مشخص شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و ششم: حق تحقیق و تفحص ==<br /> مجلس حق تحقیق در تمام امور کشور را دارد و دستگاه‌های اجرایی و عمومی موظف به همکاری هستند مگر آنکه خلاف آن در قانون اساسی ذکر شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و هفتم: موافقت‌نامه‌ها و پیمان‌ها ==<br /> تمام معاهده‌ها، پیمان‌های بین‌المللی و قراردادهای خارجی پس از تصویب مجلس قابل اجراست.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و هشتم: مرزها ==<br /> هرگونه تغییر مرزی تنها در صورت عدم لطمه به تمامیت ارضی، غیر یک‌جانبه بودن، تصویب ۹۰٪ نمایندگان و تایید پادشاه مجاز است.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و نهم: وضعیت‌های اضطراری ==<br /> اعمال محدودیت‌های اضطراری توسط دولت فقط با تصویب دو سوم مجلس و برای مدت محدود امکان‌پذیر است.<br /> <br /> = مبحث سوم: نظارت مجلس بر دولت =<br /> <br /> == اصل‏ هشتادم: مسوولیت سیاسی دولت ==<br /> کابینه در صورتی معتبر است که پس از تشکیل رای اعتماد دو سوم مجلس و امضای پادشاه را دریافت کند.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و یکم: حق سوال از دولت ==<br /> هر نماینده می‌تواند از وزیر یا رییس دولت سوال کند و آنان موظف‌اند در مهلت تعیین‌شده پاسخ دهند.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و دوم: استیضاح وزیران ==<br /> با درخواست حداقل ۵۰٪+۱ نماینده، وزیر استیضاح می‌شود. پس از ارایه‌ی دفاعیات در مجلس، در صورت رای عدم اعتماد، وزیر عزل می‌شود.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و سوم: استیضاح رییس دولت ==<br /> با درخواست دو سوم نمایندگان، رییس دولت استیضاح می‌شود. در صورت رای دو سوم نمایندگان به عدم کفایت، رییس دولت برکنار می‌شود.<br /> <br /> ''این فرآیند کاملن درون مجلس است و وابسته به هیچ نهاد دیگر نیست.''<br /> <br /> = مبحث چهارم: ارتباط با مردم =<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و چهارم: رسیدگی به شکایات مردم ==<br /> هر فرد می‌تواند از طرز کار دولت، دادگسترس یا نهاد قانون‌گذاری شکایت کند. مجلس موظف است به این شکایت‌ها رسیدگی کرده و پاسخ دهد.<br /> <br /> در مساله‌های عمومی، نتیجه باید شفاف و قابل دسترس برای همگان باشد.<br /> <br /> = مبحث پنجم: شورای نظارت قانون اساسی =<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و پنجم: شورای عالی نظارت قانون اساسی ==<br /> شورایی مستقل و منتخب برای '''کنترل عدم مغایرت قانون‌ها با قانون اساسی''' تشکیل می‌شود:<br /> <br /> * ۹ عضو: سه حقوقدان منتخب مجلس، سه قاضی عالی‌رتبه منتخب دادگستری، سه استاد حقوق عمومی منتخب شوراهای استانی.<br /> * هیچ‌یک از اعضا نباید وابستگی حزبی یا سمت اجرایی/سیاسی داشته باشند.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و ششم: حدود اختیارات ==<br /> این شورا فقط حق بررسی '''عدم مغایرت قانون مورد بررسی با قانون اساسی''' را دارد.<br /> <br /> هیچ اختیاری در سایر امرها مانند مساله‌های سیاسی، نظارت بر انتخابات، تفسیر مذهبی یا رد صلاحیت را ندارد.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و هفتم ==<br /> ‎‎رئیس‏ جمهور برای‏ هیأت‏ وزیران‏ پس‏ از تشکیل‏ و پیش‏ از هر<br /> اقدام‏ دیگر باید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد. در دوران‏ تصدی‏ نیز در مورد مسائل‏<br /> مهم‏ و مورد اختلاف‏ می‏ تواند از مجلس‏ برای‏ هیأت‏ وزیران‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد<br /> کند.<br /> <br /> ‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ هشتاد و هفتم:‏ هیأت‏ وزیران‏ پس‏ از تشکیل‏ و معرفی‏ و پیش‏<br /> از هر اقدام‏ دیگر باید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد. در دوران‏ تصدی‏ نیز در مورد<br /> مسائل‏ مهم‏ و مورد اختلاف‏ می‏ تواند از مجلس‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد<br /> کند.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و هشتم ==<br /> ‎‎در هر مورد که‏ حداقل‏ یک‏ چهارم‏ کل‏ نمایندگان‏ مجلس‏<br /> شورای‏ اسلامی‏ از رئیس‏ جمهور و یا هر یک‏ از نمایندگان‏ از وزیر مسوول‏، درباره‏<br /> یکی‏ از وظایف‏ آنان‏ سوال‏ کنند، رئیس‏ جمهور یا وزیر موظف‏ است‏ در مجلس‏ حاضر<br /> شود و به‏ سوال‏ جواب‏ دهد و این‏ جواب‏ نباید در مورد رئیس‏ جمهور بیش‏ از یک‏<br /> ماه‏ و در مورد وزیر بیش‏ از ده‏ روز به‏ تأخیر افتاد مگر با عذر موجه‏ به‏ تشخیص‏<br /> مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏.<br /> ''<br /> ‎‎اصل‏ سابق‏: اصل‏ هشتاد و هشتم‏ در هر مورد که‏ نماینده‏ ای‏ از وزیر مسوول‏<br /> درباره‏ یکی‏ از وظایف‏ او سوال‏ کند آن‏ وزیر موظف‏ است‏ در مجلس‏ حاضر شود و به‏<br /> سوال‏ جواب‏ دهد و این‏ جواب‏ نباید بیش‏ از ده‏ روز به‏ تاخیر افتد مگر با عذر<br /> موجه‏ به‏ تشخیص‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> = مبحث ششم: انتخابات و همه‌پرسی =<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و نهم ==<br /> # نمایندگان‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ می‏ توانند در مواردی‏ که‏ لازم‏ می‏ دانند هیأت‏ وزیران‏ یا هر یک‏ از وزراءء را استیضاح‏ کنند. استیضاح‏ وقتی‏ قابل‏ طرح‏ در مجلس‏ است‏ که‏ با امضای‏ حداقل‏ ده‏ نفر از نمایندگان‏ به‏ مجلس‏ تقدیم‏ شود. هیأت‏ وزیران‏ یا وزیر مورد استیضاح‏ باید ظرف‏ مدت‏ ده‏ روز پس‏ از طرح‏ آن‏ در مجلس‏ حاضر شود و به‏ آن‏ پاسخ‏ گوید و از مجلس‏ رأی‏ اعتماد بخواهد. در صورت‏ عدم‏ حضور هیأت‏ وزیران‏ یا وزیر برای‏ پاسخ‏، نمایندگان‏ مزبور درباره‏ استیضاح‏ خود توضیحات‏ لازم‏ را می‏ دهند و در صورتی‏ که‏ مجلس‏ مقتضی‏ بداند اعلام‏ رأی‏ عدم‏ اعتماد خواهد کرد. اگر مجلس‏ رأی‏ اعتماد نداد هیأت‏ وزیران‏ یا وزیر مورد استیضاح‏ عزل‏ می‏ شود. در هر دو صورت‏ وزراءی‏ مورد استیضاح‏ نمی‏ توانند در هیأت‏ وزیرانی‏ که‏ بلافاصله‏ بعد از آن‏ تشکیل‏ می‏ شود عضویت‏ پیدا کنند.<br /> # در صورتی‏ که حداقل‏ یک‏ سوم‏ از نمایندگان‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ رئیس‏ جمهور را در مقام‏ اجرای‏ وظایف‏ مدیریت‏ قوه‏ مجریه‏ و اداره‏ امور اجرایی‏ کشور مورد استیضاح‏ قرار دهند، رئیس‏ جمهور باید ظرف‏ مدت‏ یک‏ ماه‏ پس‏ از طرح‏ آن‏ در مجلس‏ حاضر شود و در خصوص‏ مسائل‏ مطرح‏ شده‏ توضیحات‏ کافی‏ بدهد. در صورتی‏ که‏ پس‏ از بیانات‏ نمایندگان‏ مخالف‏ و موافق‏ و پاسخ‏ رئیس‏ جمهور، اکثریت‏ دو سوم‏ کل‏ نمایندگان‏ به‏ عدم‏ کفایت‏ رئیس‏ جمهور رأی‏ دادند مراتب‏ جهت‏ اجرای‏ بند ده‏ اصل‏ یکصد و دهم‏ به‏ اطلاع‏ مقام‏ رهبری‏ می‏ رسد.<br /> <br /> ‎‎''اصل‏ سابق‏ : اصل‏ هشتاد و نهم‏: نمایندگان‏ مجلس‏ می‏ توانند در مواردی‏ که‏<br /> لازم‏ می‏ دانند هیأت‏ وزیران‏ یا هر یک‏ از وزراء را استیضاح‏ کنند. استیضاح‏<br /> وقتی‏ قابل‏ طرح‏ در مجلس‏ است‏ که‏ با امضای‏ حداقل‏ ده‏ نفر از نمایندگان‏ به‏<br /> مجلس‏ تقدیم‏ شود. هیأت‏ وزیران‏ یا وزیر مورد استیضاح‏ باید ظرف‏ مدت‏ ده‏ روز<br /> پس‏ از طرح‏ آن‏ در مجلس‏ حاضر شود و به‏ آن‏ پاسخ‏ گوید و از مجلس‏ رای‏ اعتماد<br /> بخواهد. در صورت‏ عدم‏ حضور هیأت‏ وزیران‏ یا وزیر برای‏ پاسخ‏، نمایندگان‏ مزبور<br /> درباره‏ استیضاح‏ خود توضیحات‏ لازم‏ را می‏ دهند و در صورتی‏ که‏ مجلس‏ مقتضی‏<br /> بداند اعلام‏ رای‏ عدم‏ اعتماد خواهد کرد. اگر مجلس‏ رای‏ اعتماد نداد هیأت‏<br /> وزیران‏ یا وزیر مورد استیضاح‏ عزل‏ می‏ شود. در هر دو صورت‏ نخست‏ وزیر یا<br /> وزراءی‏ مورد استیضاح‏ نمی‏ توانند در هیأت‏ وزیرانی‏ که‏ بلافاصله‏ بعد از آن‏<br /> تشکیل‏ می‏ شود عضویت‏ پیدا کنند.''<br /> <br /> == اصل‏ نودم ==<br /> هر کس‏ شکایتی‏ از طرز کار مجلس‏ یا قوه‏ مجریه‏ یا قوه‏ قضائیه‏ داشته‏<br /> باشد، می‏ تواند شکایت‏ خود را کتبآ به‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ عرضه‏ کند. مجلس‏<br /> موظف‏ است‏ به‏ این‏ شکایات‏ رسیدگی‏ کند و پاسخ‏ کافی‏ دهد و در مواردی‏ که‏<br /> شکایت‏ به‏ قوه‏ مجریه‏ و یا قوه‏ قضائیه‏ مربوط است‏ رسیدگی‏ و پاسخ‏ کافی‏ از<br /> آنها بخواهد و در مدت‏ متناسب‏ نتیجه‏ را اعلام‏ نماید و در موردی‏ که‏ مربوط به‏<br /> عموم‏ باشد به‏ اطلاع‏ عامه‏ برساند.<br /> <br /> == اصل‏ نود و یکم ==<br /> به‏ منظور پاسداری‏ از احکام‏ اسلام‏ و قانون‏ اساسی‏ از نظر عدم‏<br /> مغایرت‏ مصوبات‏ مجلس‏ شورای‏ ملی با آنها، شورایی‏ به‏ نام‏ شورای‏ نگهبان‏ با<br /> ترکیب‏ زیر تشکیل‏ می‏ شود.<br /> ‎‎‎‎‎‎<br /> # شش‏ نفر از فقهای‏ عادل‏ و آگاه‏ به‏ مقتضیات‏ زمان‏ و مسائل‏ روز. انتخاب‏ این‏ عده‏ با مقام‏ رهبری‏ است‏.<br /> # شش‏ نفر حقوقدان‏، در رشته‏ های‏ مختلف‏ حقوقی‏، از میان‏ حقوقدانان‏ مسلمانی‏ که‏ به‏ وسیله‏ رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ به‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ معرفی‏ می‏شوند و با رای‏ مجلس‏ انتخاب‏ می‏ گردند.<br /> <br /> ''‎‎‎‎‎اصل‏ سابق‏: اصل‏ نود و یکم‏: به‏ منظور پاسداری‏ از احکام‏ اسلام‏ و قانون‏<br /> اساسی‏ از نظر عدم‏ مغایرت‏ مصوبات‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ با آنها، شورایی‏ به‏ نام‏<br /> شورای‏ نگهبان‏ با ترکیب‏ زیر تشکیل‏ می‏ شود:<br /> ‎‎‎‎‎‎1 - شش‏ نفر از فقهای‏ عادل‏ و آگاه‏ به‏ مقتضیات‏ زمان‏ و مسائل‏ روز. انتخاب‏ این‏ عده‏ با رهبر یا شورای‏ رهبری‏ است‏.<br /> ‎‎‎‎‎‎2 - شش‏ نفر حقوقدان‏، در رشته‏ های‏ مختلف‏ حقوقی‏، از میان‏ حقوقدانان‏ مسلمانی‏ که‏ به‏ وسیله‏ شورای‏ عالی‏ قضایی‏ به‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ معرفی‏ می‏شوند وبا رای‏ مجلس‏ انتخاب‏ می‏ گردند.<br /> ''<br /> <br /> == اصل‏ نود و دوم ==<br /> اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ برای‏ مدت‏ شش‏ سال‏ انتخاب‏ می‏ شوند<br /> ولی‏ در نخستین‏ دوره‏ پس‏ از گذشتن‏ سه‏ سال‏، نیمی‏ از اعضاءی‏ هر گروه‏ به‏ قید<br /> قرعه‏ تغییر می‏ یابند و اعضاءی‏ تازه‏ ای‏ به‏ جای‏ آنها انتخاب‏ می‏ شوند.<br /> <br /> == اصل نود و سوم ==<br /> مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ بدون‏ وجود شورای‏ نگهبان‏ اعتبار قانونی‏<br /> ندارد مگر در مورد تصویب‏ اعتبارنامه‏ نمایندگان‏ و انتخاب‏ شش‏ نفر حقوقدان‏<br /> اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏.<br /> <br /> == اصل‏ نود و چهارم ==<br /> کلیه‏ مصوبات‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ باید به‏ شورای‏ نگهبان‏<br /> فرستاده‏ شود. شورای‏ نگهبان‏ موظف‏ است‏ آن‏ را حداکثر ظرف‏ ده‏ روز از تاریخ‏<br /> وصول‏ از نظر انطباق‏ بر موازین‏ اسلام‏ و قانون‏ اساسی‏ مورد بررسی‏ قرار دهد و<br /> چنانچه‏ آن‏ را مغایر ببیند برای‏ تجدید نظر به‏ مجلس‏ بازگرداند. در غیر این‏<br /> صورت‏ مصوبه‏ قابل‏ اجرا است‏.<br /> <br /> == اصل‏ نود و پنجم ==<br /> در مواردی‏ که‏ شورای‏ نگبهان‏ مدت‏ ده‏ روز را برای‏ رسیدگی‏ و<br /> اظهار نظر نهایی‏ کافی‏ نداند، می‏ تواند از مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ حداکثر برای‏<br /> ده‏ روز دیگر با ذکر دلیل‏ خواستار تمدید وقت‏ شود.<br /> <br /> == اصل‏ نود و ششم ==<br /> تشخیص‏ عدم‏ مغایرت‏ مصوبات‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ با احکام‏<br /> اسلام‏ با اکثریت‏ فقهای‏ شورای‏ نگهبان‏ و تشخیص‏ عدم‏ تعارض‏ آنها با قانون‏<br /> اساسی‏ بر عهده‏ اکثریت‏ همه‏ اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ است‏.<br /> <br /> == اصل‏ نود و هفتم ==<br /> اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ به‏ منظور تسریع در کار می‏ توانند<br /> هنگام‏ مذاکره‏ درباره‏ لایحه‏ یا طرح‏ قانونی‏ در مجلس‏ حاضر شوند و مذاکرات‏ را<br /> استماع‏ کنند. اما وقتی‏ طرح‏ یا لایحه‏ ای‏ فوری‏ در دستور کار مجلس‏ قرار گیرد،<br /> اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ باید در مجلس‏ حاضر شوند و نظر خود را اظهار نمایند.<br /> <br /> == اصل‏ نود و هشتم ==<br /> فسیر قانون‏ اساسی‏ به‏ عهده‏ شورای‏ نگهبان‏ است‏ که‏ با<br /> تصویب‏ سه‏ چهارم‏ آنان‏ انجام‏ می‏ شود.<br /> <br /> == اصل‏ نود و نهم ==<br /> شورای‏ نگهبان‏ نظارت‏ بر انتخابات‏ مجلس‏ خبرگان‏ رهبری‏، ریاست‏<br /> جمهوری‏، مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ و مراجعه‏ به‏ آراء عمومی‏ و همه‏ پرسی‏ را بر<br /> عهده‏ دارد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ نود و نهم:‏ شورای‏ نگهبان‏ نظارت‏ بر انتخاب‏ رئیس‏<br /> جمهور، انتخابات‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ و مراجعه‏ به‏ آراء عمومی‏ و همه‏ پرسی‏ را بر<br /> عهده‏ دارد. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}<br /> <br /> == پانویس‌ها ==<br /> &lt;references /&gt;</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D8%B4%D8%B4%D9%85:_%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3_%D9%88_%D9%82%D9%88%D8%A7%DB%8C_%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86%E2%80%8C%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C&diff=578 2025-12-03T10:00:25Z

<p>Mardom: /* اصل‏ هشتاد و پنجم */ نامگذاری شد. کوتاه شد. مفهوم و شفاف شد. این شورا در واقع جایگزین شورای نگهبان است.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> = مبحث اول- مجلس ملی قانون‌گذاری&lt;ref&gt;نام این ساختار به شکل کامل«مجلس شورای ملی قانون‌گذاری» است اما به شکل خلاصه «مجلس»، «مجلس ملی» و از این دست نام‌برده شده است.&lt;/ref&gt; =<br /> <br /> == اصل‏ شصت و دوم: ماهیت قوه‌ی قانون‌گذاری ==<br /> مجلس شورای ملی قانون‌گذاری تنها مرجع قانون‌گذاری کشور است.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و سوم: انتخابات ==<br /> نمایندگان مجلس ملی با '''رای مستقیم، برابر، آزاد، عمومی''' انتخاب می‌شوند. محتوای رای مردم خصوصی است.<br /> <br /> تمام افراد دارای تابعیت ایران، بدون تبعیض، حق انتخاب‌کردن و انتخاب‌شدن دارند مگر اینکه قانون اساسی خلاف آن را ذکر کرده باشد.<br /> <br /> قانون، سازوکار انتخابات، شفافیت مالی، نظارت مردمی و تضمین سلامت انتخابات را تعیین می‌کند.<br /> <br /> == اصل شصت و چهارم: دوره‌ی نمایندگی ==<br /> دوره‌ی نمایندگی شش سال است. انتخابات باید پیش از پایان دوره برگزار شود تا کشور هیچ‌گاه بدون مجلس نماند.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و پنجم: تعداد نمایندگان ==<br /> تعداد نمایندگان بر اساس جمعیت، ساختار مناطق و معیارهای عادلانه تعیین می‌شود.<br /> <br /> حضور نماینده‌ی اقلیت‌ها در مجلس تضمین می‌شود؛ شیوه‌ی تعیین و تعداد آنان را قانون انتخابان مشخص می‌کند.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و ششم: رسمیت جلسه‌های مجلس ==<br /> جلسات مجلس با حضور حداقل ۷۰٪ نمایندگان رسمیت می‌یابد و تصمیمات با رای اکثریت حاضر اتخاذ می‌شود، مگر اینکه در قانون اساسی نصاب دیگری تعیین شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و هفتم: آیین‌نامه‌ی داخلی ==<br /> مجلس، آیین‌نامه‌ی داخلی خود را مستقلن تصویب می‌کند مگر آنکه در موردهای خاصی خلاف آن در قانون اساسی ذکر شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و هشتم: سوگند نمایندگان ==<br /> نمایندگان در نخستین جلسه‌ی حضور خود سوگند یاد می‌کنند که:<br /> <br /> * از '''حقوق ملت''' دفاع کنند،<br /> * به '''قانون اساسی''' وفادار باشند،<br /> * مصالح عمومی، آزادی‌ها و عدالت را پاس بدارند،<br /> * امانت ملت را با صداقت اجرا کنند.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و نهم: علنی‌بودن جلسات ==<br /> جلسات مجلس علنی است و مشروح مذاکرات برای عموم منتشر می‌شود. <br /> <br /> تبصره: فقط در شرایط مشخص و محدود و با رای حداقل دو سوم نمایندگان می‌توان جلسه غیرعلنی تشکیل داد. مصوبات جلسه غیرعلنی فقط پس از انتشار عمومی معتبر خواهد بود.<br /> <br /> == اصل‏ هفتادم: حضور دولت در مجلس ==<br /> رییس‌دولت و وزیران حق حضور در جلسات مجلس را دارند. در صورت دعوت مجلس با رای ۵۰٪+۱ نمایندگان، حضور آنان در جلسه‌ی مذکور الزامی است.<br /> <br /> = مبحث دوم: قانون‌گذاری =<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و یکم: حدود قانون‌گذاری ==<br /> مجلس ملی در تمام امور کشور و '''در چهارچوب قانون اساسی''' حق وضع قانون دارد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و دوم: عدم تبعیض ==<br /> مجلس نمی‌تواند قانونی تصویب کند که ناقض آزادی‌ها، برابری، یا حقوق بنیادین مندرج در فصل سوم باشد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و سوم: تفسیر قانون‌ها ==<br /> تفسیر قانون‌های عادی در صلاحیت مجلس است. تفسیر قضایی توسط دادگاه‌ها در مقام رسیدگی آزاد و معتبر است.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و چهارم: لایحه‌ها و طرح‌ها ==<br /> لایحه‌های قانونی توسط دولت تقدیم مجلس می‌شود. طرح‌ها با پیشنهاد حداقل پانزده نماینده قابل ارایه است.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و پنجم: بار مالی ==<br /> طرح‌ها و اصلاحاتی که بار مالی دارند تنها در صورتی قابل بررسی‌اند که منبع تامین اعتبار آن مشخص شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و ششم: حق تحقیق و تفحص ==<br /> مجلس حق تحقیق در تمام امور کشور را دارد و دستگاه‌های اجرایی و عمومی موظف به همکاری هستند مگر آنکه خلاف آن در قانون اساسی ذکر شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و هفتم: موافقت‌نامه‌ها و پیمان‌ها ==<br /> تمام معاهده‌ها، پیمان‌های بین‌المللی و قراردادهای خارجی پس از تصویب مجلس قابل اجراست.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و هشتم: مرزها ==<br /> هرگونه تغییر مرزی تنها در صورت عدم لطمه به تمامیت ارضی، غیر یک‌جانبه بودن، تصویب ۹۰٪ نمایندگان و تایید پادشاه مجاز است.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و نهم: وضعیت‌های اضطراری ==<br /> اعمال محدودیت‌های اضطراری توسط دولت فقط با تصویب دو سوم مجلس و برای مدت محدود امکان‌پذیر است.<br /> <br /> = مبحث سوم: نظارت مجلس بر دولت =<br /> <br /> == اصل‏ هشتادم: مسوولیت سیاسی دولت ==<br /> کابینه در صورتی معتبر است که پس از تشکیل رای اعتماد دو سوم مجلس و امضای پادشاه را دریافت کند.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و یکم: حق سوال از دولت ==<br /> هر نماینده می‌تواند از وزیر یا رییس دولت سوال کند و آنان موظف‌اند در مهلت تعیین‌شده پاسخ دهند.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و دوم: استیضاح وزیران ==<br /> با درخواست حداقل ۵۰٪+۱ نماینده، وزیر استیضاح می‌شود. پس از ارایه‌ی دفاعیات در مجلس، در صورت رای عدم اعتماد، وزیر عزل می‌شود.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و سوم: استیضاح رییس دولت ==<br /> با درخواست دو سوم نمایندگان، رییس دولت استیضاح می‌شود. در صورت رای دو سوم نمایندگان به عدم کفایت، رییس دولت برکنار می‌شود.<br /> <br /> ''این فرآیند کاملن درون مجلس است و وابسته به هیچ نهاد دیگر نیست.''<br /> <br /> = مبحث چهارم: ارتباط با مردم =<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و چهارم: رسیدگی به شکایات مردم ==<br /> هر فرد می‌تواند از طرز کار دولت، دادگسترس یا نهاد قانون‌گذاری شکایت کند. مجلس موظف است به این شکایت‌ها رسیدگی کرده و پاسخ دهد.<br /> <br /> در مساله‌های عمومی، نتیجه باید شفاف و قابل دسترس برای همگان باشد.<br /> <br /> = مبحث پنجم: شورای نظارت قانون اساسی =<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و پنجم: شورای عالی نظارت قانون اساسی ==<br /> شورایی مستقل و منتخب برای '''کنترل عدم مغایرت قانون‌ها با قانون اساسی''' تشکیل می‌شود:<br /> <br /> * ۹ عضو: سه حقوقدان منتخب مجلس، سه قاضی عالی‌رتبه منتخب دادگستری، سه استاد حقوق عمومی منتخب شوراهای استانی.<br /> * هیچ‌یک از اعضا نباید وابستگی حزبی یا سمت اجرایی/سیاسی داشته باشند.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و ششم ==<br /> نمایندگان‏ مجلس‏ در مقام‏ ایفای‏ وظایف‏ نمایندگی‏ در اظهار<br /> نظر و رای‏ خود کاملاً آزادند و نمی‏ توان‏ آنها را به‏ سبب‏ نظراتی‏ که‏ در مجلس‏<br /> اظهار کرده‏ اند یا آرائی‏ که‏ در مقام‏ ایفای‏ وظایف‏ نمایندگی‏ خود داده‏ اند<br /> تعقیب‏ یا توقیف‏ کرد.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و هفتم ==<br /> ‎‎رئیس‏ جمهور برای‏ هیأت‏ وزیران‏ پس‏ از تشکیل‏ و پیش‏ از هر<br /> اقدام‏ دیگر باید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد. در دوران‏ تصدی‏ نیز در مورد مسائل‏<br /> مهم‏ و مورد اختلاف‏ می‏ تواند از مجلس‏ برای‏ هیأت‏ وزیران‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد<br /> کند.<br /> <br /> ‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ هشتاد و هفتم:‏ هیأت‏ وزیران‏ پس‏ از تشکیل‏ و معرفی‏ و پیش‏<br /> از هر اقدام‏ دیگر باید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد. در دوران‏ تصدی‏ نیز در مورد<br /> مسائل‏ مهم‏ و مورد اختلاف‏ می‏ تواند از مجلس‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد<br /> کند.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و هشتم ==<br /> ‎‎در هر مورد که‏ حداقل‏ یک‏ چهارم‏ کل‏ نمایندگان‏ مجلس‏<br /> شورای‏ اسلامی‏ از رئیس‏ جمهور و یا هر یک‏ از نمایندگان‏ از وزیر مسوول‏، درباره‏<br /> یکی‏ از وظایف‏ آنان‏ سوال‏ کنند، رئیس‏ جمهور یا وزیر موظف‏ است‏ در مجلس‏ حاضر<br /> شود و به‏ سوال‏ جواب‏ دهد و این‏ جواب‏ نباید در مورد رئیس‏ جمهور بیش‏ از یک‏<br /> ماه‏ و در مورد وزیر بیش‏ از ده‏ روز به‏ تأخیر افتاد مگر با عذر موجه‏ به‏ تشخیص‏<br /> مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏.<br /> ''<br /> ‎‎اصل‏ سابق‏: اصل‏ هشتاد و هشتم‏ در هر مورد که‏ نماینده‏ ای‏ از وزیر مسوول‏<br /> درباره‏ یکی‏ از وظایف‏ او سوال‏ کند آن‏ وزیر موظف‏ است‏ در مجلس‏ حاضر شود و به‏<br /> سوال‏ جواب‏ دهد و این‏ جواب‏ نباید بیش‏ از ده‏ روز به‏ تاخیر افتد مگر با عذر<br /> موجه‏ به‏ تشخیص‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> = مبحث ششم: انتخابات و همه‌پرسی =<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و نهم ==<br /> # نمایندگان‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ می‏ توانند در مواردی‏ که‏ لازم‏ می‏ دانند هیأت‏ وزیران‏ یا هر یک‏ از وزراءء را استیضاح‏ کنند. استیضاح‏ وقتی‏ قابل‏ طرح‏ در مجلس‏ است‏ که‏ با امضای‏ حداقل‏ ده‏ نفر از نمایندگان‏ به‏ مجلس‏ تقدیم‏ شود. هیأت‏ وزیران‏ یا وزیر مورد استیضاح‏ باید ظرف‏ مدت‏ ده‏ روز پس‏ از طرح‏ آن‏ در مجلس‏ حاضر شود و به‏ آن‏ پاسخ‏ گوید و از مجلس‏ رأی‏ اعتماد بخواهد. در صورت‏ عدم‏ حضور هیأت‏ وزیران‏ یا وزیر برای‏ پاسخ‏، نمایندگان‏ مزبور درباره‏ استیضاح‏ خود توضیحات‏ لازم‏ را می‏ دهند و در صورتی‏ که‏ مجلس‏ مقتضی‏ بداند اعلام‏ رأی‏ عدم‏ اعتماد خواهد کرد. اگر مجلس‏ رأی‏ اعتماد نداد هیأت‏ وزیران‏ یا وزیر مورد استیضاح‏ عزل‏ می‏ شود. در هر دو صورت‏ وزراءی‏ مورد استیضاح‏ نمی‏ توانند در هیأت‏ وزیرانی‏ که‏ بلافاصله‏ بعد از آن‏ تشکیل‏ می‏ شود عضویت‏ پیدا کنند.<br /> # در صورتی‏ که حداقل‏ یک‏ سوم‏ از نمایندگان‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ رئیس‏ جمهور را در مقام‏ اجرای‏ وظایف‏ مدیریت‏ قوه‏ مجریه‏ و اداره‏ امور اجرایی‏ کشور مورد استیضاح‏ قرار دهند، رئیس‏ جمهور باید ظرف‏ مدت‏ یک‏ ماه‏ پس‏ از طرح‏ آن‏ در مجلس‏ حاضر شود و در خصوص‏ مسائل‏ مطرح‏ شده‏ توضیحات‏ کافی‏ بدهد. در صورتی‏ که‏ پس‏ از بیانات‏ نمایندگان‏ مخالف‏ و موافق‏ و پاسخ‏ رئیس‏ جمهور، اکثریت‏ دو سوم‏ کل‏ نمایندگان‏ به‏ عدم‏ کفایت‏ رئیس‏ جمهور رأی‏ دادند مراتب‏ جهت‏ اجرای‏ بند ده‏ اصل‏ یکصد و دهم‏ به‏ اطلاع‏ مقام‏ رهبری‏ می‏ رسد.<br /> <br /> ‎‎''اصل‏ سابق‏ : اصل‏ هشتاد و نهم‏: نمایندگان‏ مجلس‏ می‏ توانند در مواردی‏ که‏<br /> لازم‏ می‏ دانند هیأت‏ وزیران‏ یا هر یک‏ از وزراء را استیضاح‏ کنند. استیضاح‏<br /> وقتی‏ قابل‏ طرح‏ در مجلس‏ است‏ که‏ با امضای‏ حداقل‏ ده‏ نفر از نمایندگان‏ به‏<br /> مجلس‏ تقدیم‏ شود. هیأت‏ وزیران‏ یا وزیر مورد استیضاح‏ باید ظرف‏ مدت‏ ده‏ روز<br /> پس‏ از طرح‏ آن‏ در مجلس‏ حاضر شود و به‏ آن‏ پاسخ‏ گوید و از مجلس‏ رای‏ اعتماد<br /> بخواهد. در صورت‏ عدم‏ حضور هیأت‏ وزیران‏ یا وزیر برای‏ پاسخ‏، نمایندگان‏ مزبور<br /> درباره‏ استیضاح‏ خود توضیحات‏ لازم‏ را می‏ دهند و در صورتی‏ که‏ مجلس‏ مقتضی‏<br /> بداند اعلام‏ رای‏ عدم‏ اعتماد خواهد کرد. اگر مجلس‏ رای‏ اعتماد نداد هیأت‏<br /> وزیران‏ یا وزیر مورد استیضاح‏ عزل‏ می‏ شود. در هر دو صورت‏ نخست‏ وزیر یا<br /> وزراءی‏ مورد استیضاح‏ نمی‏ توانند در هیأت‏ وزیرانی‏ که‏ بلافاصله‏ بعد از آن‏<br /> تشکیل‏ می‏ شود عضویت‏ پیدا کنند.''<br /> <br /> == اصل‏ نودم ==<br /> هر کس‏ شکایتی‏ از طرز کار مجلس‏ یا قوه‏ مجریه‏ یا قوه‏ قضائیه‏ داشته‏<br /> باشد، می‏ تواند شکایت‏ خود را کتبآ به‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ عرضه‏ کند. مجلس‏<br /> موظف‏ است‏ به‏ این‏ شکایات‏ رسیدگی‏ کند و پاسخ‏ کافی‏ دهد و در مواردی‏ که‏<br /> شکایت‏ به‏ قوه‏ مجریه‏ و یا قوه‏ قضائیه‏ مربوط است‏ رسیدگی‏ و پاسخ‏ کافی‏ از<br /> آنها بخواهد و در مدت‏ متناسب‏ نتیجه‏ را اعلام‏ نماید و در موردی‏ که‏ مربوط به‏<br /> عموم‏ باشد به‏ اطلاع‏ عامه‏ برساند.<br /> <br /> == اصل‏ نود و یکم ==<br /> به‏ منظور پاسداری‏ از احکام‏ اسلام‏ و قانون‏ اساسی‏ از نظر عدم‏<br /> مغایرت‏ مصوبات‏ مجلس‏ شورای‏ ملی با آنها، شورایی‏ به‏ نام‏ شورای‏ نگهبان‏ با<br /> ترکیب‏ زیر تشکیل‏ می‏ شود.<br /> ‎‎‎‎‎‎<br /> # شش‏ نفر از فقهای‏ عادل‏ و آگاه‏ به‏ مقتضیات‏ زمان‏ و مسائل‏ روز. انتخاب‏ این‏ عده‏ با مقام‏ رهبری‏ است‏.<br /> # شش‏ نفر حقوقدان‏، در رشته‏ های‏ مختلف‏ حقوقی‏، از میان‏ حقوقدانان‏ مسلمانی‏ که‏ به‏ وسیله‏ رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ به‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ معرفی‏ می‏شوند و با رای‏ مجلس‏ انتخاب‏ می‏ گردند.<br /> <br /> ''‎‎‎‎‎اصل‏ سابق‏: اصل‏ نود و یکم‏: به‏ منظور پاسداری‏ از احکام‏ اسلام‏ و قانون‏<br /> اساسی‏ از نظر عدم‏ مغایرت‏ مصوبات‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ با آنها، شورایی‏ به‏ نام‏<br /> شورای‏ نگهبان‏ با ترکیب‏ زیر تشکیل‏ می‏ شود:<br /> ‎‎‎‎‎‎1 - شش‏ نفر از فقهای‏ عادل‏ و آگاه‏ به‏ مقتضیات‏ زمان‏ و مسائل‏ روز. انتخاب‏ این‏ عده‏ با رهبر یا شورای‏ رهبری‏ است‏.<br /> ‎‎‎‎‎‎2 - شش‏ نفر حقوقدان‏، در رشته‏ های‏ مختلف‏ حقوقی‏، از میان‏ حقوقدانان‏ مسلمانی‏ که‏ به‏ وسیله‏ شورای‏ عالی‏ قضایی‏ به‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ معرفی‏ می‏شوند وبا رای‏ مجلس‏ انتخاب‏ می‏ گردند.<br /> ''<br /> <br /> == اصل‏ نود و دوم ==<br /> اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ برای‏ مدت‏ شش‏ سال‏ انتخاب‏ می‏ شوند<br /> ولی‏ در نخستین‏ دوره‏ پس‏ از گذشتن‏ سه‏ سال‏، نیمی‏ از اعضاءی‏ هر گروه‏ به‏ قید<br /> قرعه‏ تغییر می‏ یابند و اعضاءی‏ تازه‏ ای‏ به‏ جای‏ آنها انتخاب‏ می‏ شوند.<br /> <br /> == اصل نود و سوم ==<br /> مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ بدون‏ وجود شورای‏ نگهبان‏ اعتبار قانونی‏<br /> ندارد مگر در مورد تصویب‏ اعتبارنامه‏ نمایندگان‏ و انتخاب‏ شش‏ نفر حقوقدان‏<br /> اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏.<br /> <br /> == اصل‏ نود و چهارم ==<br /> کلیه‏ مصوبات‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ باید به‏ شورای‏ نگهبان‏<br /> فرستاده‏ شود. شورای‏ نگهبان‏ موظف‏ است‏ آن‏ را حداکثر ظرف‏ ده‏ روز از تاریخ‏<br /> وصول‏ از نظر انطباق‏ بر موازین‏ اسلام‏ و قانون‏ اساسی‏ مورد بررسی‏ قرار دهد و<br /> چنانچه‏ آن‏ را مغایر ببیند برای‏ تجدید نظر به‏ مجلس‏ بازگرداند. در غیر این‏<br /> صورت‏ مصوبه‏ قابل‏ اجرا است‏.<br /> <br /> == اصل‏ نود و پنجم ==<br /> در مواردی‏ که‏ شورای‏ نگبهان‏ مدت‏ ده‏ روز را برای‏ رسیدگی‏ و<br /> اظهار نظر نهایی‏ کافی‏ نداند، می‏ تواند از مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ حداکثر برای‏<br /> ده‏ روز دیگر با ذکر دلیل‏ خواستار تمدید وقت‏ شود.<br /> <br /> == اصل‏ نود و ششم ==<br /> تشخیص‏ عدم‏ مغایرت‏ مصوبات‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ با احکام‏<br /> اسلام‏ با اکثریت‏ فقهای‏ شورای‏ نگهبان‏ و تشخیص‏ عدم‏ تعارض‏ آنها با قانون‏<br /> اساسی‏ بر عهده‏ اکثریت‏ همه‏ اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ است‏.<br /> <br /> == اصل‏ نود و هفتم ==<br /> اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ به‏ منظور تسریع در کار می‏ توانند<br /> هنگام‏ مذاکره‏ درباره‏ لایحه‏ یا طرح‏ قانونی‏ در مجلس‏ حاضر شوند و مذاکرات‏ را<br /> استماع‏ کنند. اما وقتی‏ طرح‏ یا لایحه‏ ای‏ فوری‏ در دستور کار مجلس‏ قرار گیرد،<br /> اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ باید در مجلس‏ حاضر شوند و نظر خود را اظهار نمایند.<br /> <br /> == اصل‏ نود و هشتم ==<br /> فسیر قانون‏ اساسی‏ به‏ عهده‏ شورای‏ نگهبان‏ است‏ که‏ با<br /> تصویب‏ سه‏ چهارم‏ آنان‏ انجام‏ می‏ شود.<br /> <br /> == اصل‏ نود و نهم ==<br /> شورای‏ نگهبان‏ نظارت‏ بر انتخابات‏ مجلس‏ خبرگان‏ رهبری‏، ریاست‏<br /> جمهوری‏، مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ و مراجعه‏ به‏ آراء عمومی‏ و همه‏ پرسی‏ را بر<br /> عهده‏ دارد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ نود و نهم:‏ شورای‏ نگهبان‏ نظارت‏ بر انتخاب‏ رئیس‏<br /> جمهور، انتخابات‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ و مراجعه‏ به‏ آراء عمومی‏ و همه‏ پرسی‏ را بر<br /> عهده‏ دارد. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}<br /> <br /> == پانویس‌ها ==<br /> &lt;references /&gt;</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D8%B4%D8%B4%D9%85:_%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3_%D9%88_%D9%82%D9%88%D8%A7%DB%8C_%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86%E2%80%8C%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C&diff=577 2025-12-03T09:56:55Z

<p>Mardom: /* اصل‏ هشتاد و چهارم */ نامگذاری شد. کوتاه شد. مفهوم و شفاف شد.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> = مبحث اول- مجلس ملی قانون‌گذاری&lt;ref&gt;نام این ساختار به شکل کامل«مجلس شورای ملی قانون‌گذاری» است اما به شکل خلاصه «مجلس»، «مجلس ملی» و از این دست نام‌برده شده است.&lt;/ref&gt; =<br /> <br /> == اصل‏ شصت و دوم: ماهیت قوه‌ی قانون‌گذاری ==<br /> مجلس شورای ملی قانون‌گذاری تنها مرجع قانون‌گذاری کشور است.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و سوم: انتخابات ==<br /> نمایندگان مجلس ملی با '''رای مستقیم، برابر، آزاد، عمومی''' انتخاب می‌شوند. محتوای رای مردم خصوصی است.<br /> <br /> تمام افراد دارای تابعیت ایران، بدون تبعیض، حق انتخاب‌کردن و انتخاب‌شدن دارند مگر اینکه قانون اساسی خلاف آن را ذکر کرده باشد.<br /> <br /> قانون، سازوکار انتخابات، شفافیت مالی، نظارت مردمی و تضمین سلامت انتخابات را تعیین می‌کند.<br /> <br /> == اصل شصت و چهارم: دوره‌ی نمایندگی ==<br /> دوره‌ی نمایندگی شش سال است. انتخابات باید پیش از پایان دوره برگزار شود تا کشور هیچ‌گاه بدون مجلس نماند.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و پنجم: تعداد نمایندگان ==<br /> تعداد نمایندگان بر اساس جمعیت، ساختار مناطق و معیارهای عادلانه تعیین می‌شود.<br /> <br /> حضور نماینده‌ی اقلیت‌ها در مجلس تضمین می‌شود؛ شیوه‌ی تعیین و تعداد آنان را قانون انتخابان مشخص می‌کند.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و ششم: رسمیت جلسه‌های مجلس ==<br /> جلسات مجلس با حضور حداقل ۷۰٪ نمایندگان رسمیت می‌یابد و تصمیمات با رای اکثریت حاضر اتخاذ می‌شود، مگر اینکه در قانون اساسی نصاب دیگری تعیین شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و هفتم: آیین‌نامه‌ی داخلی ==<br /> مجلس، آیین‌نامه‌ی داخلی خود را مستقلن تصویب می‌کند مگر آنکه در موردهای خاصی خلاف آن در قانون اساسی ذکر شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و هشتم: سوگند نمایندگان ==<br /> نمایندگان در نخستین جلسه‌ی حضور خود سوگند یاد می‌کنند که:<br /> <br /> * از '''حقوق ملت''' دفاع کنند،<br /> * به '''قانون اساسی''' وفادار باشند،<br /> * مصالح عمومی، آزادی‌ها و عدالت را پاس بدارند،<br /> * امانت ملت را با صداقت اجرا کنند.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و نهم: علنی‌بودن جلسات ==<br /> جلسات مجلس علنی است و مشروح مذاکرات برای عموم منتشر می‌شود. <br /> <br /> تبصره: فقط در شرایط مشخص و محدود و با رای حداقل دو سوم نمایندگان می‌توان جلسه غیرعلنی تشکیل داد. مصوبات جلسه غیرعلنی فقط پس از انتشار عمومی معتبر خواهد بود.<br /> <br /> == اصل‏ هفتادم: حضور دولت در مجلس ==<br /> رییس‌دولت و وزیران حق حضور در جلسات مجلس را دارند. در صورت دعوت مجلس با رای ۵۰٪+۱ نمایندگان، حضور آنان در جلسه‌ی مذکور الزامی است.<br /> <br /> = مبحث دوم: قانون‌گذاری =<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و یکم: حدود قانون‌گذاری ==<br /> مجلس ملی در تمام امور کشور و '''در چهارچوب قانون اساسی''' حق وضع قانون دارد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و دوم: عدم تبعیض ==<br /> مجلس نمی‌تواند قانونی تصویب کند که ناقض آزادی‌ها، برابری، یا حقوق بنیادین مندرج در فصل سوم باشد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و سوم: تفسیر قانون‌ها ==<br /> تفسیر قانون‌های عادی در صلاحیت مجلس است. تفسیر قضایی توسط دادگاه‌ها در مقام رسیدگی آزاد و معتبر است.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و چهارم: لایحه‌ها و طرح‌ها ==<br /> لایحه‌های قانونی توسط دولت تقدیم مجلس می‌شود. طرح‌ها با پیشنهاد حداقل پانزده نماینده قابل ارایه است.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و پنجم: بار مالی ==<br /> طرح‌ها و اصلاحاتی که بار مالی دارند تنها در صورتی قابل بررسی‌اند که منبع تامین اعتبار آن مشخص شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و ششم: حق تحقیق و تفحص ==<br /> مجلس حق تحقیق در تمام امور کشور را دارد و دستگاه‌های اجرایی و عمومی موظف به همکاری هستند مگر آنکه خلاف آن در قانون اساسی ذکر شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و هفتم: موافقت‌نامه‌ها و پیمان‌ها ==<br /> تمام معاهده‌ها، پیمان‌های بین‌المللی و قراردادهای خارجی پس از تصویب مجلس قابل اجراست.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و هشتم: مرزها ==<br /> هرگونه تغییر مرزی تنها در صورت عدم لطمه به تمامیت ارضی، غیر یک‌جانبه بودن، تصویب ۹۰٪ نمایندگان و تایید پادشاه مجاز است.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و نهم: وضعیت‌های اضطراری ==<br /> اعمال محدودیت‌های اضطراری توسط دولت فقط با تصویب دو سوم مجلس و برای مدت محدود امکان‌پذیر است.<br /> <br /> = مبحث سوم: نظارت مجلس بر دولت =<br /> <br /> == اصل‏ هشتادم: مسوولیت سیاسی دولت ==<br /> کابینه در صورتی معتبر است که پس از تشکیل رای اعتماد دو سوم مجلس و امضای پادشاه را دریافت کند.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و یکم: حق سوال از دولت ==<br /> هر نماینده می‌تواند از وزیر یا رییس دولت سوال کند و آنان موظف‌اند در مهلت تعیین‌شده پاسخ دهند.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و دوم: استیضاح وزیران ==<br /> با درخواست حداقل ۵۰٪+۱ نماینده، وزیر استیضاح می‌شود. پس از ارایه‌ی دفاعیات در مجلس، در صورت رای عدم اعتماد، وزیر عزل می‌شود.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و سوم: استیضاح رییس دولت ==<br /> با درخواست دو سوم نمایندگان، رییس دولت استیضاح می‌شود. در صورت رای دو سوم نمایندگان به عدم کفایت، رییس دولت برکنار می‌شود.<br /> <br /> ''این فرآیند کاملن درون مجلس است و وابسته به هیچ نهاد دیگر نیست.''<br /> <br /> = مبحث چهارم: ارتباط با مردم =<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و چهارم: رسیدگی به شکایات مردم ==<br /> هر فرد می‌تواند از طرز کار دولت، دادگسترس یا نهاد قانون‌گذاری شکایت کند. مجلس موظف است به این شکایت‌ها رسیدگی کرده و پاسخ دهد.<br /> <br /> در مساله‌های عمومی، نتیجه باید شفاف و قابل دسترس برای همگان باشد.<br /> <br /> = مبحث پنجم: شورای نظارت قانون اساسی =<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و پنجم ==<br /> ‎‎سمت‏ نمایندگی‏ قائم‏ به‏ شخص‏ است‏ و قابل‏ واگذاری‏ به‏<br /> دیگری‏ نیست‏. مجلس‏ نمی‏تواند اختیار قانونگذاری‏ را به‏ شخص‏ یا هیأتی‏ واگذار<br /> کند ولی‏ در موارد ضروری‏ می‏ تواند اختیار وضع بعضی‏ از قوانین‏ را با رعایت‏<br /> اصل‏ هفتاد و دوم‏ به‏ کمیسیون‏ های‏ داخلی‏ خود تفویض‏ کند، در این‏ صورت‏ این‏<br /> قوانین‏ در مدتی‏ که‏ مجلس‏ تعیین‏ می‏ نماید به‏ صورت‏ آزمایشی‏ اجرا می‏ شود و<br /> تصویب‏ نهایی‏ آنها با مجلس‏ خواهد بود. همچنین‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ می‏ تواند<br /> تصویب‏ دائمی‏ اساسنامه‏ سازمانها، شرکتها، مؤسسات‏ دولتی‏ یا وابسته‏ به‏ دولت‏<br /> را با رعایت‏ اصل‏ هفتاد و دوم‏ به‏ کمیسیونهای‏ ذیربط واگذار کند و یا اجازه‏<br /> تصویب‏ آنها را به‏ دولت‏ بدهد. در این‏ صورت‏ مصوبات‏ دولت‏ نباید با اصول‏ و<br /> احکام‏ مذهب‏ رسمی‏ کشور و یا قانون‏ اساسی‏ مغایرت‏ داشته‏ باشد. تشخیص‏ این‏ امر<br /> به‏ ترتیب‏ مذکور در اصل‏ نود و ششم‏ با شورای‏ نگهبان‏ است‏. علاوه‏ بر این‏،<br /> مصوبات‏ دولت‏ نباید مخالف قوانین‏ و مقررات‏ عمومی‏ کشور باشد و به‏ منظور بررسی‏<br /> و اعلام‏ عدم‏ مغایرت‏ آنها با قوانین‏ مزبور باید ضمن‏ ابلاغ‏ برای‏ اجرا به‏<br /> اطلاع‏ رئیس‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ برسد.<br /> <br /> ‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ هشتاد و پنجم:‏ سمت‏ نمایندگی‏ قائم‏ به‏ شخص‏ است‏ و قابل‏<br /> واگذاری‏ به‏ دیگری‏ نیست‏. مجلس‏ نمی‏ تواند اختیار قانونگذاری‏ را به‏ شخص‏ یا<br /> هیأتی‏ واگذار کند، ولی‏ در موارد ضروری‏ می‏ تواند اختیار وضع بعضی‏ از قوانین‏<br /> را با رعایت‏ اصل‏ هفتاد و دوم‏ به‏ کمیسیون‏ های‏ داخلی‏ خود تفویض‏ کند، در این‏<br /> صورت‏ این‏ قوانین‏ در مدتی‏ که‏ مجلس‏ تعیین‏ می‏ نماید به‏ صورت‏ آزمایشی‏ اجرا<br /> می‏ شود و تصویب‏ نهایی‏ آنها با مجلس‏ خواهد بود.‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و ششم ==<br /> نمایندگان‏ مجلس‏ در مقام‏ ایفای‏ وظایف‏ نمایندگی‏ در اظهار<br /> نظر و رای‏ خود کاملاً آزادند و نمی‏ توان‏ آنها را به‏ سبب‏ نظراتی‏ که‏ در مجلس‏<br /> اظهار کرده‏ اند یا آرائی‏ که‏ در مقام‏ ایفای‏ وظایف‏ نمایندگی‏ خود داده‏ اند<br /> تعقیب‏ یا توقیف‏ کرد.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و هفتم ==<br /> ‎‎رئیس‏ جمهور برای‏ هیأت‏ وزیران‏ پس‏ از تشکیل‏ و پیش‏ از هر<br /> اقدام‏ دیگر باید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد. در دوران‏ تصدی‏ نیز در مورد مسائل‏<br /> مهم‏ و مورد اختلاف‏ می‏ تواند از مجلس‏ برای‏ هیأت‏ وزیران‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد<br /> کند.<br /> <br /> ‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ هشتاد و هفتم:‏ هیأت‏ وزیران‏ پس‏ از تشکیل‏ و معرفی‏ و پیش‏<br /> از هر اقدام‏ دیگر باید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد. در دوران‏ تصدی‏ نیز در مورد<br /> مسائل‏ مهم‏ و مورد اختلاف‏ می‏ تواند از مجلس‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد<br /> کند.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و هشتم ==<br /> ‎‎در هر مورد که‏ حداقل‏ یک‏ چهارم‏ کل‏ نمایندگان‏ مجلس‏<br /> شورای‏ اسلامی‏ از رئیس‏ جمهور و یا هر یک‏ از نمایندگان‏ از وزیر مسوول‏، درباره‏<br /> یکی‏ از وظایف‏ آنان‏ سوال‏ کنند، رئیس‏ جمهور یا وزیر موظف‏ است‏ در مجلس‏ حاضر<br /> شود و به‏ سوال‏ جواب‏ دهد و این‏ جواب‏ نباید در مورد رئیس‏ جمهور بیش‏ از یک‏<br /> ماه‏ و در مورد وزیر بیش‏ از ده‏ روز به‏ تأخیر افتاد مگر با عذر موجه‏ به‏ تشخیص‏<br /> مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏.<br /> ''<br /> ‎‎اصل‏ سابق‏: اصل‏ هشتاد و هشتم‏ در هر مورد که‏ نماینده‏ ای‏ از وزیر مسوول‏<br /> درباره‏ یکی‏ از وظایف‏ او سوال‏ کند آن‏ وزیر موظف‏ است‏ در مجلس‏ حاضر شود و به‏<br /> سوال‏ جواب‏ دهد و این‏ جواب‏ نباید بیش‏ از ده‏ روز به‏ تاخیر افتد مگر با عذر<br /> موجه‏ به‏ تشخیص‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> = مبحث ششم: انتخابات و همه‌پرسی =<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و نهم ==<br /> # نمایندگان‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ می‏ توانند در مواردی‏ که‏ لازم‏ می‏ دانند هیأت‏ وزیران‏ یا هر یک‏ از وزراءء را استیضاح‏ کنند. استیضاح‏ وقتی‏ قابل‏ طرح‏ در مجلس‏ است‏ که‏ با امضای‏ حداقل‏ ده‏ نفر از نمایندگان‏ به‏ مجلس‏ تقدیم‏ شود. هیأت‏ وزیران‏ یا وزیر مورد استیضاح‏ باید ظرف‏ مدت‏ ده‏ روز پس‏ از طرح‏ آن‏ در مجلس‏ حاضر شود و به‏ آن‏ پاسخ‏ گوید و از مجلس‏ رأی‏ اعتماد بخواهد. در صورت‏ عدم‏ حضور هیأت‏ وزیران‏ یا وزیر برای‏ پاسخ‏، نمایندگان‏ مزبور درباره‏ استیضاح‏ خود توضیحات‏ لازم‏ را می‏ دهند و در صورتی‏ که‏ مجلس‏ مقتضی‏ بداند اعلام‏ رأی‏ عدم‏ اعتماد خواهد کرد. اگر مجلس‏ رأی‏ اعتماد نداد هیأت‏ وزیران‏ یا وزیر مورد استیضاح‏ عزل‏ می‏ شود. در هر دو صورت‏ وزراءی‏ مورد استیضاح‏ نمی‏ توانند در هیأت‏ وزیرانی‏ که‏ بلافاصله‏ بعد از آن‏ تشکیل‏ می‏ شود عضویت‏ پیدا کنند.<br /> # در صورتی‏ که حداقل‏ یک‏ سوم‏ از نمایندگان‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ رئیس‏ جمهور را در مقام‏ اجرای‏ وظایف‏ مدیریت‏ قوه‏ مجریه‏ و اداره‏ امور اجرایی‏ کشور مورد استیضاح‏ قرار دهند، رئیس‏ جمهور باید ظرف‏ مدت‏ یک‏ ماه‏ پس‏ از طرح‏ آن‏ در مجلس‏ حاضر شود و در خصوص‏ مسائل‏ مطرح‏ شده‏ توضیحات‏ کافی‏ بدهد. در صورتی‏ که‏ پس‏ از بیانات‏ نمایندگان‏ مخالف‏ و موافق‏ و پاسخ‏ رئیس‏ جمهور، اکثریت‏ دو سوم‏ کل‏ نمایندگان‏ به‏ عدم‏ کفایت‏ رئیس‏ جمهور رأی‏ دادند مراتب‏ جهت‏ اجرای‏ بند ده‏ اصل‏ یکصد و دهم‏ به‏ اطلاع‏ مقام‏ رهبری‏ می‏ رسد.<br /> <br /> ‎‎''اصل‏ سابق‏ : اصل‏ هشتاد و نهم‏: نمایندگان‏ مجلس‏ می‏ توانند در مواردی‏ که‏<br /> لازم‏ می‏ دانند هیأت‏ وزیران‏ یا هر یک‏ از وزراء را استیضاح‏ کنند. استیضاح‏<br /> وقتی‏ قابل‏ طرح‏ در مجلس‏ است‏ که‏ با امضای‏ حداقل‏ ده‏ نفر از نمایندگان‏ به‏<br /> مجلس‏ تقدیم‏ شود. هیأت‏ وزیران‏ یا وزیر مورد استیضاح‏ باید ظرف‏ مدت‏ ده‏ روز<br /> پس‏ از طرح‏ آن‏ در مجلس‏ حاضر شود و به‏ آن‏ پاسخ‏ گوید و از مجلس‏ رای‏ اعتماد<br /> بخواهد. در صورت‏ عدم‏ حضور هیأت‏ وزیران‏ یا وزیر برای‏ پاسخ‏، نمایندگان‏ مزبور<br /> درباره‏ استیضاح‏ خود توضیحات‏ لازم‏ را می‏ دهند و در صورتی‏ که‏ مجلس‏ مقتضی‏<br /> بداند اعلام‏ رای‏ عدم‏ اعتماد خواهد کرد. اگر مجلس‏ رای‏ اعتماد نداد هیأت‏<br /> وزیران‏ یا وزیر مورد استیضاح‏ عزل‏ می‏ شود. در هر دو صورت‏ نخست‏ وزیر یا<br /> وزراءی‏ مورد استیضاح‏ نمی‏ توانند در هیأت‏ وزیرانی‏ که‏ بلافاصله‏ بعد از آن‏<br /> تشکیل‏ می‏ شود عضویت‏ پیدا کنند.''<br /> <br /> == اصل‏ نودم ==<br /> هر کس‏ شکایتی‏ از طرز کار مجلس‏ یا قوه‏ مجریه‏ یا قوه‏ قضائیه‏ داشته‏<br /> باشد، می‏ تواند شکایت‏ خود را کتبآ به‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ عرضه‏ کند. مجلس‏<br /> موظف‏ است‏ به‏ این‏ شکایات‏ رسیدگی‏ کند و پاسخ‏ کافی‏ دهد و در مواردی‏ که‏<br /> شکایت‏ به‏ قوه‏ مجریه‏ و یا قوه‏ قضائیه‏ مربوط است‏ رسیدگی‏ و پاسخ‏ کافی‏ از<br /> آنها بخواهد و در مدت‏ متناسب‏ نتیجه‏ را اعلام‏ نماید و در موردی‏ که‏ مربوط به‏<br /> عموم‏ باشد به‏ اطلاع‏ عامه‏ برساند.<br /> <br /> == اصل‏ نود و یکم ==<br /> به‏ منظور پاسداری‏ از احکام‏ اسلام‏ و قانون‏ اساسی‏ از نظر عدم‏<br /> مغایرت‏ مصوبات‏ مجلس‏ شورای‏ ملی با آنها، شورایی‏ به‏ نام‏ شورای‏ نگهبان‏ با<br /> ترکیب‏ زیر تشکیل‏ می‏ شود.<br /> ‎‎‎‎‎‎<br /> # شش‏ نفر از فقهای‏ عادل‏ و آگاه‏ به‏ مقتضیات‏ زمان‏ و مسائل‏ روز. انتخاب‏ این‏ عده‏ با مقام‏ رهبری‏ است‏.<br /> # شش‏ نفر حقوقدان‏، در رشته‏ های‏ مختلف‏ حقوقی‏، از میان‏ حقوقدانان‏ مسلمانی‏ که‏ به‏ وسیله‏ رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ به‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ معرفی‏ می‏شوند و با رای‏ مجلس‏ انتخاب‏ می‏ گردند.<br /> <br /> ''‎‎‎‎‎اصل‏ سابق‏: اصل‏ نود و یکم‏: به‏ منظور پاسداری‏ از احکام‏ اسلام‏ و قانون‏<br /> اساسی‏ از نظر عدم‏ مغایرت‏ مصوبات‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ با آنها، شورایی‏ به‏ نام‏<br /> شورای‏ نگهبان‏ با ترکیب‏ زیر تشکیل‏ می‏ شود:<br /> ‎‎‎‎‎‎1 - شش‏ نفر از فقهای‏ عادل‏ و آگاه‏ به‏ مقتضیات‏ زمان‏ و مسائل‏ روز. انتخاب‏ این‏ عده‏ با رهبر یا شورای‏ رهبری‏ است‏.<br /> ‎‎‎‎‎‎2 - شش‏ نفر حقوقدان‏، در رشته‏ های‏ مختلف‏ حقوقی‏، از میان‏ حقوقدانان‏ مسلمانی‏ که‏ به‏ وسیله‏ شورای‏ عالی‏ قضایی‏ به‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ معرفی‏ می‏شوند وبا رای‏ مجلس‏ انتخاب‏ می‏ گردند.<br /> ''<br /> <br /> == اصل‏ نود و دوم ==<br /> اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ برای‏ مدت‏ شش‏ سال‏ انتخاب‏ می‏ شوند<br /> ولی‏ در نخستین‏ دوره‏ پس‏ از گذشتن‏ سه‏ سال‏، نیمی‏ از اعضاءی‏ هر گروه‏ به‏ قید<br /> قرعه‏ تغییر می‏ یابند و اعضاءی‏ تازه‏ ای‏ به‏ جای‏ آنها انتخاب‏ می‏ شوند.<br /> <br /> == اصل نود و سوم ==<br /> مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ بدون‏ وجود شورای‏ نگهبان‏ اعتبار قانونی‏<br /> ندارد مگر در مورد تصویب‏ اعتبارنامه‏ نمایندگان‏ و انتخاب‏ شش‏ نفر حقوقدان‏<br /> اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏.<br /> <br /> == اصل‏ نود و چهارم ==<br /> کلیه‏ مصوبات‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ باید به‏ شورای‏ نگهبان‏<br /> فرستاده‏ شود. شورای‏ نگهبان‏ موظف‏ است‏ آن‏ را حداکثر ظرف‏ ده‏ روز از تاریخ‏<br /> وصول‏ از نظر انطباق‏ بر موازین‏ اسلام‏ و قانون‏ اساسی‏ مورد بررسی‏ قرار دهد و<br /> چنانچه‏ آن‏ را مغایر ببیند برای‏ تجدید نظر به‏ مجلس‏ بازگرداند. در غیر این‏<br /> صورت‏ مصوبه‏ قابل‏ اجرا است‏.<br /> <br /> == اصل‏ نود و پنجم ==<br /> در مواردی‏ که‏ شورای‏ نگبهان‏ مدت‏ ده‏ روز را برای‏ رسیدگی‏ و<br /> اظهار نظر نهایی‏ کافی‏ نداند، می‏ تواند از مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ حداکثر برای‏<br /> ده‏ روز دیگر با ذکر دلیل‏ خواستار تمدید وقت‏ شود.<br /> <br /> == اصل‏ نود و ششم ==<br /> تشخیص‏ عدم‏ مغایرت‏ مصوبات‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ با احکام‏<br /> اسلام‏ با اکثریت‏ فقهای‏ شورای‏ نگهبان‏ و تشخیص‏ عدم‏ تعارض‏ آنها با قانون‏<br /> اساسی‏ بر عهده‏ اکثریت‏ همه‏ اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ است‏.<br /> <br /> == اصل‏ نود و هفتم ==<br /> اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ به‏ منظور تسریع در کار می‏ توانند<br /> هنگام‏ مذاکره‏ درباره‏ لایحه‏ یا طرح‏ قانونی‏ در مجلس‏ حاضر شوند و مذاکرات‏ را<br /> استماع‏ کنند. اما وقتی‏ طرح‏ یا لایحه‏ ای‏ فوری‏ در دستور کار مجلس‏ قرار گیرد،<br /> اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ باید در مجلس‏ حاضر شوند و نظر خود را اظهار نمایند.<br /> <br /> == اصل‏ نود و هشتم ==<br /> فسیر قانون‏ اساسی‏ به‏ عهده‏ شورای‏ نگهبان‏ است‏ که‏ با<br /> تصویب‏ سه‏ چهارم‏ آنان‏ انجام‏ می‏ شود.<br /> <br /> == اصل‏ نود و نهم ==<br /> شورای‏ نگهبان‏ نظارت‏ بر انتخابات‏ مجلس‏ خبرگان‏ رهبری‏، ریاست‏<br /> جمهوری‏، مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ و مراجعه‏ به‏ آراء عمومی‏ و همه‏ پرسی‏ را بر<br /> عهده‏ دارد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ نود و نهم:‏ شورای‏ نگهبان‏ نظارت‏ بر انتخاب‏ رئیس‏<br /> جمهور، انتخابات‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ و مراجعه‏ به‏ آراء عمومی‏ و همه‏ پرسی‏ را بر<br /> عهده‏ دارد. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}<br /> <br /> == پانویس‌ها ==<br /> &lt;references /&gt;</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D8%B4%D8%B4%D9%85:_%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3_%D9%88_%D9%82%D9%88%D8%A7%DB%8C_%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86%E2%80%8C%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C&diff=576 2025-12-03T09:55:12Z

<p>Mardom: /* اصل‏ هشتاد و سوم */ نامگذاری شد. کوتاه شد. مفهوم و شفاف شد.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> = مبحث اول- مجلس ملی قانون‌گذاری&lt;ref&gt;نام این ساختار به شکل کامل«مجلس شورای ملی قانون‌گذاری» است اما به شکل خلاصه «مجلس»، «مجلس ملی» و از این دست نام‌برده شده است.&lt;/ref&gt; =<br /> <br /> == اصل‏ شصت و دوم: ماهیت قوه‌ی قانون‌گذاری ==<br /> مجلس شورای ملی قانون‌گذاری تنها مرجع قانون‌گذاری کشور است.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و سوم: انتخابات ==<br /> نمایندگان مجلس ملی با '''رای مستقیم، برابر، آزاد، عمومی''' انتخاب می‌شوند. محتوای رای مردم خصوصی است.<br /> <br /> تمام افراد دارای تابعیت ایران، بدون تبعیض، حق انتخاب‌کردن و انتخاب‌شدن دارند مگر اینکه قانون اساسی خلاف آن را ذکر کرده باشد.<br /> <br /> قانون، سازوکار انتخابات، شفافیت مالی، نظارت مردمی و تضمین سلامت انتخابات را تعیین می‌کند.<br /> <br /> == اصل شصت و چهارم: دوره‌ی نمایندگی ==<br /> دوره‌ی نمایندگی شش سال است. انتخابات باید پیش از پایان دوره برگزار شود تا کشور هیچ‌گاه بدون مجلس نماند.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و پنجم: تعداد نمایندگان ==<br /> تعداد نمایندگان بر اساس جمعیت، ساختار مناطق و معیارهای عادلانه تعیین می‌شود.<br /> <br /> حضور نماینده‌ی اقلیت‌ها در مجلس تضمین می‌شود؛ شیوه‌ی تعیین و تعداد آنان را قانون انتخابان مشخص می‌کند.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و ششم: رسمیت جلسه‌های مجلس ==<br /> جلسات مجلس با حضور حداقل ۷۰٪ نمایندگان رسمیت می‌یابد و تصمیمات با رای اکثریت حاضر اتخاذ می‌شود، مگر اینکه در قانون اساسی نصاب دیگری تعیین شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و هفتم: آیین‌نامه‌ی داخلی ==<br /> مجلس، آیین‌نامه‌ی داخلی خود را مستقلن تصویب می‌کند مگر آنکه در موردهای خاصی خلاف آن در قانون اساسی ذکر شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و هشتم: سوگند نمایندگان ==<br /> نمایندگان در نخستین جلسه‌ی حضور خود سوگند یاد می‌کنند که:<br /> <br /> * از '''حقوق ملت''' دفاع کنند،<br /> * به '''قانون اساسی''' وفادار باشند،<br /> * مصالح عمومی، آزادی‌ها و عدالت را پاس بدارند،<br /> * امانت ملت را با صداقت اجرا کنند.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و نهم: علنی‌بودن جلسات ==<br /> جلسات مجلس علنی است و مشروح مذاکرات برای عموم منتشر می‌شود. <br /> <br /> تبصره: فقط در شرایط مشخص و محدود و با رای حداقل دو سوم نمایندگان می‌توان جلسه غیرعلنی تشکیل داد. مصوبات جلسه غیرعلنی فقط پس از انتشار عمومی معتبر خواهد بود.<br /> <br /> == اصل‏ هفتادم: حضور دولت در مجلس ==<br /> رییس‌دولت و وزیران حق حضور در جلسات مجلس را دارند. در صورت دعوت مجلس با رای ۵۰٪+۱ نمایندگان، حضور آنان در جلسه‌ی مذکور الزامی است.<br /> <br /> = مبحث دوم: قانون‌گذاری =<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و یکم: حدود قانون‌گذاری ==<br /> مجلس ملی در تمام امور کشور و '''در چهارچوب قانون اساسی''' حق وضع قانون دارد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و دوم: عدم تبعیض ==<br /> مجلس نمی‌تواند قانونی تصویب کند که ناقض آزادی‌ها، برابری، یا حقوق بنیادین مندرج در فصل سوم باشد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و سوم: تفسیر قانون‌ها ==<br /> تفسیر قانون‌های عادی در صلاحیت مجلس است. تفسیر قضایی توسط دادگاه‌ها در مقام رسیدگی آزاد و معتبر است.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و چهارم: لایحه‌ها و طرح‌ها ==<br /> لایحه‌های قانونی توسط دولت تقدیم مجلس می‌شود. طرح‌ها با پیشنهاد حداقل پانزده نماینده قابل ارایه است.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و پنجم: بار مالی ==<br /> طرح‌ها و اصلاحاتی که بار مالی دارند تنها در صورتی قابل بررسی‌اند که منبع تامین اعتبار آن مشخص شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و ششم: حق تحقیق و تفحص ==<br /> مجلس حق تحقیق در تمام امور کشور را دارد و دستگاه‌های اجرایی و عمومی موظف به همکاری هستند مگر آنکه خلاف آن در قانون اساسی ذکر شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و هفتم: موافقت‌نامه‌ها و پیمان‌ها ==<br /> تمام معاهده‌ها، پیمان‌های بین‌المللی و قراردادهای خارجی پس از تصویب مجلس قابل اجراست.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و هشتم: مرزها ==<br /> هرگونه تغییر مرزی تنها در صورت عدم لطمه به تمامیت ارضی، غیر یک‌جانبه بودن، تصویب ۹۰٪ نمایندگان و تایید پادشاه مجاز است.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و نهم: وضعیت‌های اضطراری ==<br /> اعمال محدودیت‌های اضطراری توسط دولت فقط با تصویب دو سوم مجلس و برای مدت محدود امکان‌پذیر است.<br /> <br /> = مبحث سوم: نظارت مجلس بر دولت =<br /> <br /> == اصل‏ هشتادم: مسوولیت سیاسی دولت ==<br /> کابینه در صورتی معتبر است که پس از تشکیل رای اعتماد دو سوم مجلس و امضای پادشاه را دریافت کند.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و یکم: حق سوال از دولت ==<br /> هر نماینده می‌تواند از وزیر یا رییس دولت سوال کند و آنان موظف‌اند در مهلت تعیین‌شده پاسخ دهند.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و دوم: استیضاح وزیران ==<br /> با درخواست حداقل ۵۰٪+۱ نماینده، وزیر استیضاح می‌شود. پس از ارایه‌ی دفاعیات در مجلس، در صورت رای عدم اعتماد، وزیر عزل می‌شود.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و سوم: استیضاح رییس دولت ==<br /> با درخواست دو سوم نمایندگان، رییس دولت استیضاح می‌شود. در صورت رای دو سوم نمایندگان به عدم کفایت، رییس دولت برکنار می‌شود.<br /> <br /> ''این فرآیند کاملن درون مجلس است و وابسته به هیچ نهاد دیگر نیست.''<br /> <br /> = مبحث چهارم: ارتباط با مردم =<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و چهارم ==<br /> هر نماینده‏ در برابر تمام‏ ملت‏ مسوول‏ است‏ و حق‏ دارد در<br /> همه‏ مسائل‏ داخلی‏ و خارجی‏ کشور اظهار نظر نماید.<br /> <br /> = مبحث پنجم: شورای نظارت قانون اساسی =<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و پنجم ==<br /> ‎‎سمت‏ نمایندگی‏ قائم‏ به‏ شخص‏ است‏ و قابل‏ واگذاری‏ به‏<br /> دیگری‏ نیست‏. مجلس‏ نمی‏تواند اختیار قانونگذاری‏ را به‏ شخص‏ یا هیأتی‏ واگذار<br /> کند ولی‏ در موارد ضروری‏ می‏ تواند اختیار وضع بعضی‏ از قوانین‏ را با رعایت‏<br /> اصل‏ هفتاد و دوم‏ به‏ کمیسیون‏ های‏ داخلی‏ خود تفویض‏ کند، در این‏ صورت‏ این‏<br /> قوانین‏ در مدتی‏ که‏ مجلس‏ تعیین‏ می‏ نماید به‏ صورت‏ آزمایشی‏ اجرا می‏ شود و<br /> تصویب‏ نهایی‏ آنها با مجلس‏ خواهد بود. همچنین‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ می‏ تواند<br /> تصویب‏ دائمی‏ اساسنامه‏ سازمانها، شرکتها، مؤسسات‏ دولتی‏ یا وابسته‏ به‏ دولت‏<br /> را با رعایت‏ اصل‏ هفتاد و دوم‏ به‏ کمیسیونهای‏ ذیربط واگذار کند و یا اجازه‏<br /> تصویب‏ آنها را به‏ دولت‏ بدهد. در این‏ صورت‏ مصوبات‏ دولت‏ نباید با اصول‏ و<br /> احکام‏ مذهب‏ رسمی‏ کشور و یا قانون‏ اساسی‏ مغایرت‏ داشته‏ باشد. تشخیص‏ این‏ امر<br /> به‏ ترتیب‏ مذکور در اصل‏ نود و ششم‏ با شورای‏ نگهبان‏ است‏. علاوه‏ بر این‏،<br /> مصوبات‏ دولت‏ نباید مخالف قوانین‏ و مقررات‏ عمومی‏ کشور باشد و به‏ منظور بررسی‏<br /> و اعلام‏ عدم‏ مغایرت‏ آنها با قوانین‏ مزبور باید ضمن‏ ابلاغ‏ برای‏ اجرا به‏<br /> اطلاع‏ رئیس‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ برسد.<br /> <br /> ‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ هشتاد و پنجم:‏ سمت‏ نمایندگی‏ قائم‏ به‏ شخص‏ است‏ و قابل‏<br /> واگذاری‏ به‏ دیگری‏ نیست‏. مجلس‏ نمی‏ تواند اختیار قانونگذاری‏ را به‏ شخص‏ یا<br /> هیأتی‏ واگذار کند، ولی‏ در موارد ضروری‏ می‏ تواند اختیار وضع بعضی‏ از قوانین‏<br /> را با رعایت‏ اصل‏ هفتاد و دوم‏ به‏ کمیسیون‏ های‏ داخلی‏ خود تفویض‏ کند، در این‏<br /> صورت‏ این‏ قوانین‏ در مدتی‏ که‏ مجلس‏ تعیین‏ می‏ نماید به‏ صورت‏ آزمایشی‏ اجرا<br /> می‏ شود و تصویب‏ نهایی‏ آنها با مجلس‏ خواهد بود.‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و ششم ==<br /> نمایندگان‏ مجلس‏ در مقام‏ ایفای‏ وظایف‏ نمایندگی‏ در اظهار<br /> نظر و رای‏ خود کاملاً آزادند و نمی‏ توان‏ آنها را به‏ سبب‏ نظراتی‏ که‏ در مجلس‏<br /> اظهار کرده‏ اند یا آرائی‏ که‏ در مقام‏ ایفای‏ وظایف‏ نمایندگی‏ خود داده‏ اند<br /> تعقیب‏ یا توقیف‏ کرد.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و هفتم ==<br /> ‎‎رئیس‏ جمهور برای‏ هیأت‏ وزیران‏ پس‏ از تشکیل‏ و پیش‏ از هر<br /> اقدام‏ دیگر باید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد. در دوران‏ تصدی‏ نیز در مورد مسائل‏<br /> مهم‏ و مورد اختلاف‏ می‏ تواند از مجلس‏ برای‏ هیأت‏ وزیران‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد<br /> کند.<br /> <br /> ‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ هشتاد و هفتم:‏ هیأت‏ وزیران‏ پس‏ از تشکیل‏ و معرفی‏ و پیش‏<br /> از هر اقدام‏ دیگر باید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد. در دوران‏ تصدی‏ نیز در مورد<br /> مسائل‏ مهم‏ و مورد اختلاف‏ می‏ تواند از مجلس‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد<br /> کند.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و هشتم ==<br /> ‎‎در هر مورد که‏ حداقل‏ یک‏ چهارم‏ کل‏ نمایندگان‏ مجلس‏<br /> شورای‏ اسلامی‏ از رئیس‏ جمهور و یا هر یک‏ از نمایندگان‏ از وزیر مسوول‏، درباره‏<br /> یکی‏ از وظایف‏ آنان‏ سوال‏ کنند، رئیس‏ جمهور یا وزیر موظف‏ است‏ در مجلس‏ حاضر<br /> شود و به‏ سوال‏ جواب‏ دهد و این‏ جواب‏ نباید در مورد رئیس‏ جمهور بیش‏ از یک‏<br /> ماه‏ و در مورد وزیر بیش‏ از ده‏ روز به‏ تأخیر افتاد مگر با عذر موجه‏ به‏ تشخیص‏<br /> مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏.<br /> ''<br /> ‎‎اصل‏ سابق‏: اصل‏ هشتاد و هشتم‏ در هر مورد که‏ نماینده‏ ای‏ از وزیر مسوول‏<br /> درباره‏ یکی‏ از وظایف‏ او سوال‏ کند آن‏ وزیر موظف‏ است‏ در مجلس‏ حاضر شود و به‏<br /> سوال‏ جواب‏ دهد و این‏ جواب‏ نباید بیش‏ از ده‏ روز به‏ تاخیر افتد مگر با عذر<br /> موجه‏ به‏ تشخیص‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> = مبحث ششم: انتخابات و همه‌پرسی =<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و نهم ==<br /> # نمایندگان‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ می‏ توانند در مواردی‏ که‏ لازم‏ می‏ دانند هیأت‏ وزیران‏ یا هر یک‏ از وزراءء را استیضاح‏ کنند. استیضاح‏ وقتی‏ قابل‏ طرح‏ در مجلس‏ است‏ که‏ با امضای‏ حداقل‏ ده‏ نفر از نمایندگان‏ به‏ مجلس‏ تقدیم‏ شود. هیأت‏ وزیران‏ یا وزیر مورد استیضاح‏ باید ظرف‏ مدت‏ ده‏ روز پس‏ از طرح‏ آن‏ در مجلس‏ حاضر شود و به‏ آن‏ پاسخ‏ گوید و از مجلس‏ رأی‏ اعتماد بخواهد. در صورت‏ عدم‏ حضور هیأت‏ وزیران‏ یا وزیر برای‏ پاسخ‏، نمایندگان‏ مزبور درباره‏ استیضاح‏ خود توضیحات‏ لازم‏ را می‏ دهند و در صورتی‏ که‏ مجلس‏ مقتضی‏ بداند اعلام‏ رأی‏ عدم‏ اعتماد خواهد کرد. اگر مجلس‏ رأی‏ اعتماد نداد هیأت‏ وزیران‏ یا وزیر مورد استیضاح‏ عزل‏ می‏ شود. در هر دو صورت‏ وزراءی‏ مورد استیضاح‏ نمی‏ توانند در هیأت‏ وزیرانی‏ که‏ بلافاصله‏ بعد از آن‏ تشکیل‏ می‏ شود عضویت‏ پیدا کنند.<br /> # در صورتی‏ که حداقل‏ یک‏ سوم‏ از نمایندگان‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ رئیس‏ جمهور را در مقام‏ اجرای‏ وظایف‏ مدیریت‏ قوه‏ مجریه‏ و اداره‏ امور اجرایی‏ کشور مورد استیضاح‏ قرار دهند، رئیس‏ جمهور باید ظرف‏ مدت‏ یک‏ ماه‏ پس‏ از طرح‏ آن‏ در مجلس‏ حاضر شود و در خصوص‏ مسائل‏ مطرح‏ شده‏ توضیحات‏ کافی‏ بدهد. در صورتی‏ که‏ پس‏ از بیانات‏ نمایندگان‏ مخالف‏ و موافق‏ و پاسخ‏ رئیس‏ جمهور، اکثریت‏ دو سوم‏ کل‏ نمایندگان‏ به‏ عدم‏ کفایت‏ رئیس‏ جمهور رأی‏ دادند مراتب‏ جهت‏ اجرای‏ بند ده‏ اصل‏ یکصد و دهم‏ به‏ اطلاع‏ مقام‏ رهبری‏ می‏ رسد.<br /> <br /> ‎‎''اصل‏ سابق‏ : اصل‏ هشتاد و نهم‏: نمایندگان‏ مجلس‏ می‏ توانند در مواردی‏ که‏<br /> لازم‏ می‏ دانند هیأت‏ وزیران‏ یا هر یک‏ از وزراء را استیضاح‏ کنند. استیضاح‏<br /> وقتی‏ قابل‏ طرح‏ در مجلس‏ است‏ که‏ با امضای‏ حداقل‏ ده‏ نفر از نمایندگان‏ به‏<br /> مجلس‏ تقدیم‏ شود. هیأت‏ وزیران‏ یا وزیر مورد استیضاح‏ باید ظرف‏ مدت‏ ده‏ روز<br /> پس‏ از طرح‏ آن‏ در مجلس‏ حاضر شود و به‏ آن‏ پاسخ‏ گوید و از مجلس‏ رای‏ اعتماد<br /> بخواهد. در صورت‏ عدم‏ حضور هیأت‏ وزیران‏ یا وزیر برای‏ پاسخ‏، نمایندگان‏ مزبور<br /> درباره‏ استیضاح‏ خود توضیحات‏ لازم‏ را می‏ دهند و در صورتی‏ که‏ مجلس‏ مقتضی‏<br /> بداند اعلام‏ رای‏ عدم‏ اعتماد خواهد کرد. اگر مجلس‏ رای‏ اعتماد نداد هیأت‏<br /> وزیران‏ یا وزیر مورد استیضاح‏ عزل‏ می‏ شود. در هر دو صورت‏ نخست‏ وزیر یا<br /> وزراءی‏ مورد استیضاح‏ نمی‏ توانند در هیأت‏ وزیرانی‏ که‏ بلافاصله‏ بعد از آن‏<br /> تشکیل‏ می‏ شود عضویت‏ پیدا کنند.''<br /> <br /> == اصل‏ نودم ==<br /> هر کس‏ شکایتی‏ از طرز کار مجلس‏ یا قوه‏ مجریه‏ یا قوه‏ قضائیه‏ داشته‏<br /> باشد، می‏ تواند شکایت‏ خود را کتبآ به‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ عرضه‏ کند. مجلس‏<br /> موظف‏ است‏ به‏ این‏ شکایات‏ رسیدگی‏ کند و پاسخ‏ کافی‏ دهد و در مواردی‏ که‏<br /> شکایت‏ به‏ قوه‏ مجریه‏ و یا قوه‏ قضائیه‏ مربوط است‏ رسیدگی‏ و پاسخ‏ کافی‏ از<br /> آنها بخواهد و در مدت‏ متناسب‏ نتیجه‏ را اعلام‏ نماید و در موردی‏ که‏ مربوط به‏<br /> عموم‏ باشد به‏ اطلاع‏ عامه‏ برساند.<br /> <br /> == اصل‏ نود و یکم ==<br /> به‏ منظور پاسداری‏ از احکام‏ اسلام‏ و قانون‏ اساسی‏ از نظر عدم‏<br /> مغایرت‏ مصوبات‏ مجلس‏ شورای‏ ملی با آنها، شورایی‏ به‏ نام‏ شورای‏ نگهبان‏ با<br /> ترکیب‏ زیر تشکیل‏ می‏ شود.<br /> ‎‎‎‎‎‎<br /> # شش‏ نفر از فقهای‏ عادل‏ و آگاه‏ به‏ مقتضیات‏ زمان‏ و مسائل‏ روز. انتخاب‏ این‏ عده‏ با مقام‏ رهبری‏ است‏.<br /> # شش‏ نفر حقوقدان‏، در رشته‏ های‏ مختلف‏ حقوقی‏، از میان‏ حقوقدانان‏ مسلمانی‏ که‏ به‏ وسیله‏ رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ به‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ معرفی‏ می‏شوند و با رای‏ مجلس‏ انتخاب‏ می‏ گردند.<br /> <br /> ''‎‎‎‎‎اصل‏ سابق‏: اصل‏ نود و یکم‏: به‏ منظور پاسداری‏ از احکام‏ اسلام‏ و قانون‏<br /> اساسی‏ از نظر عدم‏ مغایرت‏ مصوبات‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ با آنها، شورایی‏ به‏ نام‏<br /> شورای‏ نگهبان‏ با ترکیب‏ زیر تشکیل‏ می‏ شود:<br /> ‎‎‎‎‎‎1 - شش‏ نفر از فقهای‏ عادل‏ و آگاه‏ به‏ مقتضیات‏ زمان‏ و مسائل‏ روز. انتخاب‏ این‏ عده‏ با رهبر یا شورای‏ رهبری‏ است‏.<br /> ‎‎‎‎‎‎2 - شش‏ نفر حقوقدان‏، در رشته‏ های‏ مختلف‏ حقوقی‏، از میان‏ حقوقدانان‏ مسلمانی‏ که‏ به‏ وسیله‏ شورای‏ عالی‏ قضایی‏ به‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ معرفی‏ می‏شوند وبا رای‏ مجلس‏ انتخاب‏ می‏ گردند.<br /> ''<br /> <br /> == اصل‏ نود و دوم ==<br /> اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ برای‏ مدت‏ شش‏ سال‏ انتخاب‏ می‏ شوند<br /> ولی‏ در نخستین‏ دوره‏ پس‏ از گذشتن‏ سه‏ سال‏، نیمی‏ از اعضاءی‏ هر گروه‏ به‏ قید<br /> قرعه‏ تغییر می‏ یابند و اعضاءی‏ تازه‏ ای‏ به‏ جای‏ آنها انتخاب‏ می‏ شوند.<br /> <br /> == اصل نود و سوم ==<br /> مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ بدون‏ وجود شورای‏ نگهبان‏ اعتبار قانونی‏<br /> ندارد مگر در مورد تصویب‏ اعتبارنامه‏ نمایندگان‏ و انتخاب‏ شش‏ نفر حقوقدان‏<br /> اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏.<br /> <br /> == اصل‏ نود و چهارم ==<br /> کلیه‏ مصوبات‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ باید به‏ شورای‏ نگهبان‏<br /> فرستاده‏ شود. شورای‏ نگهبان‏ موظف‏ است‏ آن‏ را حداکثر ظرف‏ ده‏ روز از تاریخ‏<br /> وصول‏ از نظر انطباق‏ بر موازین‏ اسلام‏ و قانون‏ اساسی‏ مورد بررسی‏ قرار دهد و<br /> چنانچه‏ آن‏ را مغایر ببیند برای‏ تجدید نظر به‏ مجلس‏ بازگرداند. در غیر این‏<br /> صورت‏ مصوبه‏ قابل‏ اجرا است‏.<br /> <br /> == اصل‏ نود و پنجم ==<br /> در مواردی‏ که‏ شورای‏ نگبهان‏ مدت‏ ده‏ روز را برای‏ رسیدگی‏ و<br /> اظهار نظر نهایی‏ کافی‏ نداند، می‏ تواند از مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ حداکثر برای‏<br /> ده‏ روز دیگر با ذکر دلیل‏ خواستار تمدید وقت‏ شود.<br /> <br /> == اصل‏ نود و ششم ==<br /> تشخیص‏ عدم‏ مغایرت‏ مصوبات‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ با احکام‏<br /> اسلام‏ با اکثریت‏ فقهای‏ شورای‏ نگهبان‏ و تشخیص‏ عدم‏ تعارض‏ آنها با قانون‏<br /> اساسی‏ بر عهده‏ اکثریت‏ همه‏ اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ است‏.<br /> <br /> == اصل‏ نود و هفتم ==<br /> اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ به‏ منظور تسریع در کار می‏ توانند<br /> هنگام‏ مذاکره‏ درباره‏ لایحه‏ یا طرح‏ قانونی‏ در مجلس‏ حاضر شوند و مذاکرات‏ را<br /> استماع‏ کنند. اما وقتی‏ طرح‏ یا لایحه‏ ای‏ فوری‏ در دستور کار مجلس‏ قرار گیرد،<br /> اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ باید در مجلس‏ حاضر شوند و نظر خود را اظهار نمایند.<br /> <br /> == اصل‏ نود و هشتم ==<br /> فسیر قانون‏ اساسی‏ به‏ عهده‏ شورای‏ نگهبان‏ است‏ که‏ با<br /> تصویب‏ سه‏ چهارم‏ آنان‏ انجام‏ می‏ شود.<br /> <br /> == اصل‏ نود و نهم ==<br /> شورای‏ نگهبان‏ نظارت‏ بر انتخابات‏ مجلس‏ خبرگان‏ رهبری‏، ریاست‏<br /> جمهوری‏، مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ و مراجعه‏ به‏ آراء عمومی‏ و همه‏ پرسی‏ را بر<br /> عهده‏ دارد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ نود و نهم:‏ شورای‏ نگهبان‏ نظارت‏ بر انتخاب‏ رئیس‏<br /> جمهور، انتخابات‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ و مراجعه‏ به‏ آراء عمومی‏ و همه‏ پرسی‏ را بر<br /> عهده‏ دارد. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}<br /> <br /> == پانویس‌ها ==<br /> &lt;references /&gt;</div>

Mardom https://iranghanoon.com/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C_-_%D9%81%D8%B5%D9%84_%D8%B4%D8%B4%D9%85:_%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3_%D9%88_%D9%82%D9%88%D8%A7%DB%8C_%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86%E2%80%8C%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C&diff=575 2025-12-03T09:53:27Z

<p>Mardom: /* اصل‏ هشتاد و دوم */ نامگذاری شد. کوتاه شد. مفهوم و شفاف شد.</p> <hr /> <div>{{قانون اساسی}}{{فصل قانون اساسی}}<br /> <br /> = مبحث اول- مجلس ملی قانون‌گذاری&lt;ref&gt;نام این ساختار به شکل کامل«مجلس شورای ملی قانون‌گذاری» است اما به شکل خلاصه «مجلس»، «مجلس ملی» و از این دست نام‌برده شده است.&lt;/ref&gt; =<br /> <br /> == اصل‏ شصت و دوم: ماهیت قوه‌ی قانون‌گذاری ==<br /> مجلس شورای ملی قانون‌گذاری تنها مرجع قانون‌گذاری کشور است.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و سوم: انتخابات ==<br /> نمایندگان مجلس ملی با '''رای مستقیم، برابر، آزاد، عمومی''' انتخاب می‌شوند. محتوای رای مردم خصوصی است.<br /> <br /> تمام افراد دارای تابعیت ایران، بدون تبعیض، حق انتخاب‌کردن و انتخاب‌شدن دارند مگر اینکه قانون اساسی خلاف آن را ذکر کرده باشد.<br /> <br /> قانون، سازوکار انتخابات، شفافیت مالی، نظارت مردمی و تضمین سلامت انتخابات را تعیین می‌کند.<br /> <br /> == اصل شصت و چهارم: دوره‌ی نمایندگی ==<br /> دوره‌ی نمایندگی شش سال است. انتخابات باید پیش از پایان دوره برگزار شود تا کشور هیچ‌گاه بدون مجلس نماند.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و پنجم: تعداد نمایندگان ==<br /> تعداد نمایندگان بر اساس جمعیت، ساختار مناطق و معیارهای عادلانه تعیین می‌شود.<br /> <br /> حضور نماینده‌ی اقلیت‌ها در مجلس تضمین می‌شود؛ شیوه‌ی تعیین و تعداد آنان را قانون انتخابان مشخص می‌کند.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و ششم: رسمیت جلسه‌های مجلس ==<br /> جلسات مجلس با حضور حداقل ۷۰٪ نمایندگان رسمیت می‌یابد و تصمیمات با رای اکثریت حاضر اتخاذ می‌شود، مگر اینکه در قانون اساسی نصاب دیگری تعیین شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و هفتم: آیین‌نامه‌ی داخلی ==<br /> مجلس، آیین‌نامه‌ی داخلی خود را مستقلن تصویب می‌کند مگر آنکه در موردهای خاصی خلاف آن در قانون اساسی ذکر شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و هشتم: سوگند نمایندگان ==<br /> نمایندگان در نخستین جلسه‌ی حضور خود سوگند یاد می‌کنند که:<br /> <br /> * از '''حقوق ملت''' دفاع کنند،<br /> * به '''قانون اساسی''' وفادار باشند،<br /> * مصالح عمومی، آزادی‌ها و عدالت را پاس بدارند،<br /> * امانت ملت را با صداقت اجرا کنند.<br /> <br /> == اصل‏ شصت و نهم: علنی‌بودن جلسات ==<br /> جلسات مجلس علنی است و مشروح مذاکرات برای عموم منتشر می‌شود. <br /> <br /> تبصره: فقط در شرایط مشخص و محدود و با رای حداقل دو سوم نمایندگان می‌توان جلسه غیرعلنی تشکیل داد. مصوبات جلسه غیرعلنی فقط پس از انتشار عمومی معتبر خواهد بود.<br /> <br /> == اصل‏ هفتادم: حضور دولت در مجلس ==<br /> رییس‌دولت و وزیران حق حضور در جلسات مجلس را دارند. در صورت دعوت مجلس با رای ۵۰٪+۱ نمایندگان، حضور آنان در جلسه‌ی مذکور الزامی است.<br /> <br /> = مبحث دوم: قانون‌گذاری =<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و یکم: حدود قانون‌گذاری ==<br /> مجلس ملی در تمام امور کشور و '''در چهارچوب قانون اساسی''' حق وضع قانون دارد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و دوم: عدم تبعیض ==<br /> مجلس نمی‌تواند قانونی تصویب کند که ناقض آزادی‌ها، برابری، یا حقوق بنیادین مندرج در فصل سوم باشد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و سوم: تفسیر قانون‌ها ==<br /> تفسیر قانون‌های عادی در صلاحیت مجلس است. تفسیر قضایی توسط دادگاه‌ها در مقام رسیدگی آزاد و معتبر است.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و چهارم: لایحه‌ها و طرح‌ها ==<br /> لایحه‌های قانونی توسط دولت تقدیم مجلس می‌شود. طرح‌ها با پیشنهاد حداقل پانزده نماینده قابل ارایه است.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و پنجم: بار مالی ==<br /> طرح‌ها و اصلاحاتی که بار مالی دارند تنها در صورتی قابل بررسی‌اند که منبع تامین اعتبار آن مشخص شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و ششم: حق تحقیق و تفحص ==<br /> مجلس حق تحقیق در تمام امور کشور را دارد و دستگاه‌های اجرایی و عمومی موظف به همکاری هستند مگر آنکه خلاف آن در قانون اساسی ذکر شده باشد.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و هفتم: موافقت‌نامه‌ها و پیمان‌ها ==<br /> تمام معاهده‌ها، پیمان‌های بین‌المللی و قراردادهای خارجی پس از تصویب مجلس قابل اجراست.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و هشتم: مرزها ==<br /> هرگونه تغییر مرزی تنها در صورت عدم لطمه به تمامیت ارضی، غیر یک‌جانبه بودن، تصویب ۹۰٪ نمایندگان و تایید پادشاه مجاز است.<br /> <br /> == اصل‏ هفتاد و نهم: وضعیت‌های اضطراری ==<br /> اعمال محدودیت‌های اضطراری توسط دولت فقط با تصویب دو سوم مجلس و برای مدت محدود امکان‌پذیر است.<br /> <br /> = مبحث سوم: نظارت مجلس بر دولت =<br /> <br /> == اصل‏ هشتادم: مسوولیت سیاسی دولت ==<br /> کابینه در صورتی معتبر است که پس از تشکیل رای اعتماد دو سوم مجلس و امضای پادشاه را دریافت کند.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و یکم: حق سوال از دولت ==<br /> هر نماینده می‌تواند از وزیر یا رییس دولت سوال کند و آنان موظف‌اند در مهلت تعیین‌شده پاسخ دهند.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و دوم: استیضاح وزیران ==<br /> با درخواست حداقل ۵۰٪+۱ نماینده، وزیر استیضاح می‌شود. پس از ارایه‌ی دفاعیات در مجلس، در صورت رای عدم اعتماد، وزیر عزل می‌شود.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و سوم ==<br /> بناها و اموال دولتی‏ که‏ از نفایس‏ ملی‏ باشد قابل‏ انتقال‏<br /> به‏ غیر نیست‏ مگر با تصویب‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ آن‏ هم‏ در صورتی‏ که‏ از<br /> نفایس‏ منحصر به‏ فرد نباشد.<br /> <br /> = مبحث چهارم: ارتباط با مردم =<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و چهارم ==<br /> هر نماینده‏ در برابر تمام‏ ملت‏ مسوول‏ است‏ و حق‏ دارد در<br /> همه‏ مسائل‏ داخلی‏ و خارجی‏ کشور اظهار نظر نماید.<br /> <br /> = مبحث پنجم: شورای نظارت قانون اساسی =<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و پنجم ==<br /> ‎‎سمت‏ نمایندگی‏ قائم‏ به‏ شخص‏ است‏ و قابل‏ واگذاری‏ به‏<br /> دیگری‏ نیست‏. مجلس‏ نمی‏تواند اختیار قانونگذاری‏ را به‏ شخص‏ یا هیأتی‏ واگذار<br /> کند ولی‏ در موارد ضروری‏ می‏ تواند اختیار وضع بعضی‏ از قوانین‏ را با رعایت‏<br /> اصل‏ هفتاد و دوم‏ به‏ کمیسیون‏ های‏ داخلی‏ خود تفویض‏ کند، در این‏ صورت‏ این‏<br /> قوانین‏ در مدتی‏ که‏ مجلس‏ تعیین‏ می‏ نماید به‏ صورت‏ آزمایشی‏ اجرا می‏ شود و<br /> تصویب‏ نهایی‏ آنها با مجلس‏ خواهد بود. همچنین‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ می‏ تواند<br /> تصویب‏ دائمی‏ اساسنامه‏ سازمانها، شرکتها، مؤسسات‏ دولتی‏ یا وابسته‏ به‏ دولت‏<br /> را با رعایت‏ اصل‏ هفتاد و دوم‏ به‏ کمیسیونهای‏ ذیربط واگذار کند و یا اجازه‏<br /> تصویب‏ آنها را به‏ دولت‏ بدهد. در این‏ صورت‏ مصوبات‏ دولت‏ نباید با اصول‏ و<br /> احکام‏ مذهب‏ رسمی‏ کشور و یا قانون‏ اساسی‏ مغایرت‏ داشته‏ باشد. تشخیص‏ این‏ امر<br /> به‏ ترتیب‏ مذکور در اصل‏ نود و ششم‏ با شورای‏ نگهبان‏ است‏. علاوه‏ بر این‏،<br /> مصوبات‏ دولت‏ نباید مخالف قوانین‏ و مقررات‏ عمومی‏ کشور باشد و به‏ منظور بررسی‏<br /> و اعلام‏ عدم‏ مغایرت‏ آنها با قوانین‏ مزبور باید ضمن‏ ابلاغ‏ برای‏ اجرا به‏<br /> اطلاع‏ رئیس‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ برسد.<br /> <br /> ‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ هشتاد و پنجم:‏ سمت‏ نمایندگی‏ قائم‏ به‏ شخص‏ است‏ و قابل‏<br /> واگذاری‏ به‏ دیگری‏ نیست‏. مجلس‏ نمی‏ تواند اختیار قانونگذاری‏ را به‏ شخص‏ یا<br /> هیأتی‏ واگذار کند، ولی‏ در موارد ضروری‏ می‏ تواند اختیار وضع بعضی‏ از قوانین‏<br /> را با رعایت‏ اصل‏ هفتاد و دوم‏ به‏ کمیسیون‏ های‏ داخلی‏ خود تفویض‏ کند، در این‏<br /> صورت‏ این‏ قوانین‏ در مدتی‏ که‏ مجلس‏ تعیین‏ می‏ نماید به‏ صورت‏ آزمایشی‏ اجرا<br /> می‏ شود و تصویب‏ نهایی‏ آنها با مجلس‏ خواهد بود.‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و ششم ==<br /> نمایندگان‏ مجلس‏ در مقام‏ ایفای‏ وظایف‏ نمایندگی‏ در اظهار<br /> نظر و رای‏ خود کاملاً آزادند و نمی‏ توان‏ آنها را به‏ سبب‏ نظراتی‏ که‏ در مجلس‏<br /> اظهار کرده‏ اند یا آرائی‏ که‏ در مقام‏ ایفای‏ وظایف‏ نمایندگی‏ خود داده‏ اند<br /> تعقیب‏ یا توقیف‏ کرد.<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و هفتم ==<br /> ‎‎رئیس‏ جمهور برای‏ هیأت‏ وزیران‏ پس‏ از تشکیل‏ و پیش‏ از هر<br /> اقدام‏ دیگر باید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد. در دوران‏ تصدی‏ نیز در مورد مسائل‏<br /> مهم‏ و مورد اختلاف‏ می‏ تواند از مجلس‏ برای‏ هیأت‏ وزیران‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد<br /> کند.<br /> <br /> ‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ هشتاد و هفتم:‏ هیأت‏ وزیران‏ پس‏ از تشکیل‏ و معرفی‏ و پیش‏<br /> از هر اقدام‏ دیگر باید از مجلس‏ رای‏ اعتماد بگیرد. در دوران‏ تصدی‏ نیز در مورد<br /> مسائل‏ مهم‏ و مورد اختلاف‏ می‏ تواند از مجلس‏ تقاضای‏ رای‏ اعتماد<br /> کند.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و هشتم ==<br /> ‎‎در هر مورد که‏ حداقل‏ یک‏ چهارم‏ کل‏ نمایندگان‏ مجلس‏<br /> شورای‏ اسلامی‏ از رئیس‏ جمهور و یا هر یک‏ از نمایندگان‏ از وزیر مسوول‏، درباره‏<br /> یکی‏ از وظایف‏ آنان‏ سوال‏ کنند، رئیس‏ جمهور یا وزیر موظف‏ است‏ در مجلس‏ حاضر<br /> شود و به‏ سوال‏ جواب‏ دهد و این‏ جواب‏ نباید در مورد رئیس‏ جمهور بیش‏ از یک‏<br /> ماه‏ و در مورد وزیر بیش‏ از ده‏ روز به‏ تأخیر افتاد مگر با عذر موجه‏ به‏ تشخیص‏<br /> مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏.<br /> ''<br /> ‎‎اصل‏ سابق‏: اصل‏ هشتاد و هشتم‏ در هر مورد که‏ نماینده‏ ای‏ از وزیر مسوول‏<br /> درباره‏ یکی‏ از وظایف‏ او سوال‏ کند آن‏ وزیر موظف‏ است‏ در مجلس‏ حاضر شود و به‏<br /> سوال‏ جواب‏ دهد و این‏ جواب‏ نباید بیش‏ از ده‏ روز به‏ تاخیر افتد مگر با عذر<br /> موجه‏ به‏ تشخیص‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏.‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> = مبحث ششم: انتخابات و همه‌پرسی =<br /> <br /> == اصل‏ هشتاد و نهم ==<br /> # نمایندگان‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ می‏ توانند در مواردی‏ که‏ لازم‏ می‏ دانند هیأت‏ وزیران‏ یا هر یک‏ از وزراءء را استیضاح‏ کنند. استیضاح‏ وقتی‏ قابل‏ طرح‏ در مجلس‏ است‏ که‏ با امضای‏ حداقل‏ ده‏ نفر از نمایندگان‏ به‏ مجلس‏ تقدیم‏ شود. هیأت‏ وزیران‏ یا وزیر مورد استیضاح‏ باید ظرف‏ مدت‏ ده‏ روز پس‏ از طرح‏ آن‏ در مجلس‏ حاضر شود و به‏ آن‏ پاسخ‏ گوید و از مجلس‏ رأی‏ اعتماد بخواهد. در صورت‏ عدم‏ حضور هیأت‏ وزیران‏ یا وزیر برای‏ پاسخ‏، نمایندگان‏ مزبور درباره‏ استیضاح‏ خود توضیحات‏ لازم‏ را می‏ دهند و در صورتی‏ که‏ مجلس‏ مقتضی‏ بداند اعلام‏ رأی‏ عدم‏ اعتماد خواهد کرد. اگر مجلس‏ رأی‏ اعتماد نداد هیأت‏ وزیران‏ یا وزیر مورد استیضاح‏ عزل‏ می‏ شود. در هر دو صورت‏ وزراءی‏ مورد استیضاح‏ نمی‏ توانند در هیأت‏ وزیرانی‏ که‏ بلافاصله‏ بعد از آن‏ تشکیل‏ می‏ شود عضویت‏ پیدا کنند.<br /> # در صورتی‏ که حداقل‏ یک‏ سوم‏ از نمایندگان‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ رئیس‏ جمهور را در مقام‏ اجرای‏ وظایف‏ مدیریت‏ قوه‏ مجریه‏ و اداره‏ امور اجرایی‏ کشور مورد استیضاح‏ قرار دهند، رئیس‏ جمهور باید ظرف‏ مدت‏ یک‏ ماه‏ پس‏ از طرح‏ آن‏ در مجلس‏ حاضر شود و در خصوص‏ مسائل‏ مطرح‏ شده‏ توضیحات‏ کافی‏ بدهد. در صورتی‏ که‏ پس‏ از بیانات‏ نمایندگان‏ مخالف‏ و موافق‏ و پاسخ‏ رئیس‏ جمهور، اکثریت‏ دو سوم‏ کل‏ نمایندگان‏ به‏ عدم‏ کفایت‏ رئیس‏ جمهور رأی‏ دادند مراتب‏ جهت‏ اجرای‏ بند ده‏ اصل‏ یکصد و دهم‏ به‏ اطلاع‏ مقام‏ رهبری‏ می‏ رسد.<br /> <br /> ‎‎''اصل‏ سابق‏ : اصل‏ هشتاد و نهم‏: نمایندگان‏ مجلس‏ می‏ توانند در مواردی‏ که‏<br /> لازم‏ می‏ دانند هیأت‏ وزیران‏ یا هر یک‏ از وزراء را استیضاح‏ کنند. استیضاح‏<br /> وقتی‏ قابل‏ طرح‏ در مجلس‏ است‏ که‏ با امضای‏ حداقل‏ ده‏ نفر از نمایندگان‏ به‏<br /> مجلس‏ تقدیم‏ شود. هیأت‏ وزیران‏ یا وزیر مورد استیضاح‏ باید ظرف‏ مدت‏ ده‏ روز<br /> پس‏ از طرح‏ آن‏ در مجلس‏ حاضر شود و به‏ آن‏ پاسخ‏ گوید و از مجلس‏ رای‏ اعتماد<br /> بخواهد. در صورت‏ عدم‏ حضور هیأت‏ وزیران‏ یا وزیر برای‏ پاسخ‏، نمایندگان‏ مزبور<br /> درباره‏ استیضاح‏ خود توضیحات‏ لازم‏ را می‏ دهند و در صورتی‏ که‏ مجلس‏ مقتضی‏<br /> بداند اعلام‏ رای‏ عدم‏ اعتماد خواهد کرد. اگر مجلس‏ رای‏ اعتماد نداد هیأت‏<br /> وزیران‏ یا وزیر مورد استیضاح‏ عزل‏ می‏ شود. در هر دو صورت‏ نخست‏ وزیر یا<br /> وزراءی‏ مورد استیضاح‏ نمی‏ توانند در هیأت‏ وزیرانی‏ که‏ بلافاصله‏ بعد از آن‏<br /> تشکیل‏ می‏ شود عضویت‏ پیدا کنند.''<br /> <br /> == اصل‏ نودم ==<br /> هر کس‏ شکایتی‏ از طرز کار مجلس‏ یا قوه‏ مجریه‏ یا قوه‏ قضائیه‏ داشته‏<br /> باشد، می‏ تواند شکایت‏ خود را کتبآ به‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ عرضه‏ کند. مجلس‏<br /> موظف‏ است‏ به‏ این‏ شکایات‏ رسیدگی‏ کند و پاسخ‏ کافی‏ دهد و در مواردی‏ که‏<br /> شکایت‏ به‏ قوه‏ مجریه‏ و یا قوه‏ قضائیه‏ مربوط است‏ رسیدگی‏ و پاسخ‏ کافی‏ از<br /> آنها بخواهد و در مدت‏ متناسب‏ نتیجه‏ را اعلام‏ نماید و در موردی‏ که‏ مربوط به‏<br /> عموم‏ باشد به‏ اطلاع‏ عامه‏ برساند.<br /> <br /> == اصل‏ نود و یکم ==<br /> به‏ منظور پاسداری‏ از احکام‏ اسلام‏ و قانون‏ اساسی‏ از نظر عدم‏<br /> مغایرت‏ مصوبات‏ مجلس‏ شورای‏ ملی با آنها، شورایی‏ به‏ نام‏ شورای‏ نگهبان‏ با<br /> ترکیب‏ زیر تشکیل‏ می‏ شود.<br /> ‎‎‎‎‎‎<br /> # شش‏ نفر از فقهای‏ عادل‏ و آگاه‏ به‏ مقتضیات‏ زمان‏ و مسائل‏ روز. انتخاب‏ این‏ عده‏ با مقام‏ رهبری‏ است‏.<br /> # شش‏ نفر حقوقدان‏، در رشته‏ های‏ مختلف‏ حقوقی‏، از میان‏ حقوقدانان‏ مسلمانی‏ که‏ به‏ وسیله‏ رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ به‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ معرفی‏ می‏شوند و با رای‏ مجلس‏ انتخاب‏ می‏ گردند.<br /> <br /> ''‎‎‎‎‎اصل‏ سابق‏: اصل‏ نود و یکم‏: به‏ منظور پاسداری‏ از احکام‏ اسلام‏ و قانون‏<br /> اساسی‏ از نظر عدم‏ مغایرت‏ مصوبات‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ با آنها، شورایی‏ به‏ نام‏<br /> شورای‏ نگهبان‏ با ترکیب‏ زیر تشکیل‏ می‏ شود:<br /> ‎‎‎‎‎‎1 - شش‏ نفر از فقهای‏ عادل‏ و آگاه‏ به‏ مقتضیات‏ زمان‏ و مسائل‏ روز. انتخاب‏ این‏ عده‏ با رهبر یا شورای‏ رهبری‏ است‏.<br /> ‎‎‎‎‎‎2 - شش‏ نفر حقوقدان‏، در رشته‏ های‏ مختلف‏ حقوقی‏، از میان‏ حقوقدانان‏ مسلمانی‏ که‏ به‏ وسیله‏ شورای‏ عالی‏ قضایی‏ به‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ معرفی‏ می‏شوند وبا رای‏ مجلس‏ انتخاب‏ می‏ گردند.<br /> ''<br /> <br /> == اصل‏ نود و دوم ==<br /> اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ برای‏ مدت‏ شش‏ سال‏ انتخاب‏ می‏ شوند<br /> ولی‏ در نخستین‏ دوره‏ پس‏ از گذشتن‏ سه‏ سال‏، نیمی‏ از اعضاءی‏ هر گروه‏ به‏ قید<br /> قرعه‏ تغییر می‏ یابند و اعضاءی‏ تازه‏ ای‏ به‏ جای‏ آنها انتخاب‏ می‏ شوند.<br /> <br /> == اصل نود و سوم ==<br /> مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ بدون‏ وجود شورای‏ نگهبان‏ اعتبار قانونی‏<br /> ندارد مگر در مورد تصویب‏ اعتبارنامه‏ نمایندگان‏ و انتخاب‏ شش‏ نفر حقوقدان‏<br /> اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏.<br /> <br /> == اصل‏ نود و چهارم ==<br /> کلیه‏ مصوبات‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ باید به‏ شورای‏ نگهبان‏<br /> فرستاده‏ شود. شورای‏ نگهبان‏ موظف‏ است‏ آن‏ را حداکثر ظرف‏ ده‏ روز از تاریخ‏<br /> وصول‏ از نظر انطباق‏ بر موازین‏ اسلام‏ و قانون‏ اساسی‏ مورد بررسی‏ قرار دهد و<br /> چنانچه‏ آن‏ را مغایر ببیند برای‏ تجدید نظر به‏ مجلس‏ بازگرداند. در غیر این‏<br /> صورت‏ مصوبه‏ قابل‏ اجرا است‏.<br /> <br /> == اصل‏ نود و پنجم ==<br /> در مواردی‏ که‏ شورای‏ نگبهان‏ مدت‏ ده‏ روز را برای‏ رسیدگی‏ و<br /> اظهار نظر نهایی‏ کافی‏ نداند، می‏ تواند از مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ حداکثر برای‏<br /> ده‏ روز دیگر با ذکر دلیل‏ خواستار تمدید وقت‏ شود.<br /> <br /> == اصل‏ نود و ششم ==<br /> تشخیص‏ عدم‏ مغایرت‏ مصوبات‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ با احکام‏<br /> اسلام‏ با اکثریت‏ فقهای‏ شورای‏ نگهبان‏ و تشخیص‏ عدم‏ تعارض‏ آنها با قانون‏<br /> اساسی‏ بر عهده‏ اکثریت‏ همه‏ اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ است‏.<br /> <br /> == اصل‏ نود و هفتم ==<br /> اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ به‏ منظور تسریع در کار می‏ توانند<br /> هنگام‏ مذاکره‏ درباره‏ لایحه‏ یا طرح‏ قانونی‏ در مجلس‏ حاضر شوند و مذاکرات‏ را<br /> استماع‏ کنند. اما وقتی‏ طرح‏ یا لایحه‏ ای‏ فوری‏ در دستور کار مجلس‏ قرار گیرد،<br /> اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ باید در مجلس‏ حاضر شوند و نظر خود را اظهار نمایند.<br /> <br /> == اصل‏ نود و هشتم ==<br /> فسیر قانون‏ اساسی‏ به‏ عهده‏ شورای‏ نگهبان‏ است‏ که‏ با<br /> تصویب‏ سه‏ چهارم‏ آنان‏ انجام‏ می‏ شود.<br /> <br /> == اصل‏ نود و نهم ==<br /> شورای‏ نگهبان‏ نظارت‏ بر انتخابات‏ مجلس‏ خبرگان‏ رهبری‏، ریاست‏<br /> جمهوری‏، مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ و مراجعه‏ به‏ آراء عمومی‏ و همه‏ پرسی‏ را بر<br /> عهده‏ دارد.<br /> <br /> ‎‎‎‎‎''اصل‏ سابق‏: اصل‏ نود و نهم:‏ شورای‏ نگهبان‏ نظارت‏ بر انتخاب‏ رئیس‏<br /> جمهور، انتخابات‏ مجلس‏ شورای‏ ملی‏ و مراجعه‏ به‏ آراء عمومی‏ و همه‏ پرسی‏ را بر<br /> عهده‏ دارد. ‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎''<br /> <br /> == اصل جدید ==<br /> {{اصل جدید}}<br /> <br /> == پانویس‌ها ==<br /> &lt;references /&gt;</div>

Mardom